Tien procent korting! - Postzegelblog

Tien procent korting!

6

_10--1,5-Fr-858Welke postdienst zou een dergelijk gebaar maken in de richting van de gebruikers van de postzegel op poststukken? En toch is dit vlak na de Tweede Wereldoorlog gebeurd. Onze zuiderburen namen in 1946 een politiek besluit, waardoor de tarieven voor kaarten en brieven omlaag gingen. Wat was daarvan de reden?

Op voorstel van de Belgische regering onder leiding van eerste minister Achille Van Acker wilde men met een verlaging van de prijzen een te hoge inflatie en een loonsverhoging vermijden. De posttarieven voor brieven en briefkaarten werden daarom in mei 1946 met tien procent verlaagd. Deze tariefverlaging werd aangekondigd in een brief die uitging van de Postadministratie van België en werd tevens in een dienstorder bekendgemaakt. Dienstorder nummer 20 van 16 mei 1946 luidde als volgt:

Omzendbrief van de Administratie der Posterijen betreffende de zegels -10%. Dienstorder nr. 20. 16-5-1946

In toepassing van een regeringsbeslissing, worden de posttarieven, die van toepassing zijn sinds september 1945, onderworpen aan een ver­laging van 10% vanaf volgende maandag 20 mei dezer. De Kantoren vinden in bijlage een lijst van de wijzigingen die aan te brengen zijn aan de dienstorder nr. 10 van 6-9-1945.

Om de uitvoering van deze beslissing te vergemakkelijken en in afwachting dat de Dienst van het Zegel te Mechelen zijn voorraad aan de noodwendigheden van de nieuwe tarieven heeft aangepast, is het nood­zakelijk elk postkantoor, dat postzegels in stock heeft zoals hierna opge­somd, te belasten met het aanbrengen van een opdruk «-10%» op elke zegel van 1,50; 2F, 5F, enkele postkaarten van 0,75 en van 2F en dubbe­le postkaarten van 1,50 en van 4F.
De opdruk «-10%» zal moeten worden aangebracht met vette inkt, door middel van een (bij voorkeur) stalen of rubberen stempel die zeer dringend dient besteld te worden in de privéhandel en binnen de 24 uur moet worden geleverd.

De stempelafdruk mag de volgende maxima-afmetingen niet over­schrijden: 15mm x 10mm. Het aanbrengen van de opdrukken zal uiterlijk maandag morgen, bij de opening van de loketten, moeten beëindigd zijn.

Op vrijdag 17 mei 1946 hebben vele directeuren en beheerders van postkantoren de gang gemaakt naar een plaatselijke stempelmaker om de benodigde stempels, van metaal dan wel kunststof of rubber, te laten aanmaken. Want na het weekend moesten alle zegels en briefkaarten van de genoemde waarden alleen nog maar worden verkocht met de aanduiding -10%. Afstemming over de uitvoering van de stempels kon dan ook niet plaatsvinden en daardoor ontstonden vele modellen van dit stempel.

De beheerder van het postkantoor Tubize heeft het stempel letterlijk naar de tekst laten vervaardigen:

Tubize-21710-1,5Fr-858

_10--2-Fr-859_10--5-Fr-860

De postzegeldrukkerij in Mechelen kreeg ook opdracht om aanwezige vellen van de genoemde waarden te voorzien van een opdruk. Deze opdruk werd machinaal (in boekdruk) aangebracht op de postzegels van 1,50, 2F en 5F type Leopold III type ‘open kraag’ en met ‘V’ en kroon (monogram). De zegels met deze opdruk verschenen echter pas op 4 juni 1946 en werden door het gehele land gebruikt.

1,50-Lier-standaard-2535F-Turnhout-standaard-254

Alleen aan de stempelafdrukken is te zien, waar de betreffende zegel met standaard opdruk werd gebruikt. Voorbeelden zijn de afdrukken van het dagtekeningstempel van Lier en de vlag van de stempelmachine van Turnhout.

Staatswapen-50c-325Heraldieke-Leeuw-50c-Ned-Fra-333

Leopold-zonder-Monogram-1F-316Heraldieke-Leeuw-1F25-Ned-Fra-336

Later werden, velaal op verzoek van verzamelaars en handelaren, ook andere waarden voorzien van een opdruk. Met als reden: voor bijfrankering op briefkaarten!!

Opdrukken van het postkantoor Gellingen (Ghislenghien)

Als enige postkantoor in België werd te Gellingen, een dorp in Henegouwen bij Aat ten zuidwesten van Brussel, opdrukmodellen vervaardigd, die het bedrag weergeven van de frankeerwaarde nadat 10% is afgetrokken. De waarden waren 1,35 (in plaats van 1,50), 1,80 (in plaats van 2F) en 4,50 (in plaats van 5F). De opdrukken verschenen voor het eerst op 27 mei 1946 aan het loket van het postkantoor.

Gellingen-Poortman-1,35-885Gellingen-Heraldieke-Leeuw-1,35-360

Leopold-Gellingen-1,35-996Gellingen-Poortman-1,80-886

Gellingen-Heraldieke-Leeuw-4,50-362

In totaal zijn zo’n 350 verschillende opdrukken – 10% bekend. Er bestaan gelukkig catalogi waarin de opdrukken zijn afgebeeld.

Heraldieke-Leeuw-1F50-Ned-Fra-312Heraldieke-Leeuw-2F-Ned-Fra-367

Heraldieke-Leeuw-5F-Ned-Fra-365

Maar helaas hebben enkele verzamelaars en handelaren die het niet zo nauw namen, later zelf opdrukvormen vervaardigd en heel wat zegels van een ‘valse’ opdruk voorzien. Vooral de opdrukken van Gellingen zijn gezocht. Dus is het wel uitkijken geblazen. Maar verzamelaars met een voordrukalbum zien niet graag lege vakjes en dan wil men wel eens tegen beter weten in die vakjes vullen.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch België



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Tags bij dit artikel

Reacties (6) Schrijf een reactie

  • Arjan Keppel op 28 augustus 2009 om 09:24

    Wat moet dat een heerlijk puzzelwerk (geweest?) zijn om al die opdrukken en hun postkantoren te herleiden! Is die klus al helemaal geklaard? Het doet me denken aan de porto-opdrukken op de Hradcany zegels van Tsjechoslowakije, daar had ook elke streek of misschien zelfs wel elk postkantoor zijn eigen opdruk. Dat was echter tijdens zo’n giga-chaotische periode (nog chaotischer dan naoorlogs belgië) dat volgens mij dat onderzoek nog lang niet afgerond is.
    Noem eens een (of meerdere) catalogus waarin dit Belgisch opdrukwerk allemaal duidelijk vermeld staat, please!

  • Rein op 28 augustus 2009 om 11:03

    @Cees

    als ik het goed begrijp moest elk kantoor [1500 ??] zorg dragen voor een persoonlijk opdrukje?? Heerlijke chaos waar geen filatelist zich eigenlijk echt druk over zou moeten maken. En de aanvullingen op advies van de plaatselijke postzegelhandelaar zijn dan toch mooi meegenoomen???

    Dan toch maar liever persoonlijke postzegels sparen: die zien er over het algemmeen veel leuker uit en ook hier kunnen we eindeloos doorborduren…

  • Cees Janssen op 28 augustus 2009 om 11:56

    Rein, als voorbeeld het postkantoor van Boom. De opdruk van dit kantoor werd ook gebruikt door de kantoren te Niel, Rumst, Sauvegarde (Ruisbroek), Terhagen, Tisselt en Willebroek. De opdruk van Antwerpen 1 zelfs door 82 andere kantoren. In totaal zijn dus door ongeveer 350 kantoren de opdrukvormen vervaardigd. Een catalogus op dat gebied bestaat wel, maar is achterhaald. Het is de ‘Catalogue Illustré van Prinet van 1948. Ik weet niet of daarvan een herdruk met aanvullingen bestaat.

  • Jan1964 op 29 augustus 2009 om 18:32

    En tegenwoordig zijn ze in Belgie anders bezig.
    http://www.telegraaf.nl/dft/nieuws_dft/4714154/__Postzegel_Belgie_duurder_bij_kleine_aankoop__.html?p=12,2

  • Henri Creemers op 29 augustus 2009 om 18:45

    In de bibliotheek van onze vereniging is nog een andere, tweetalige, catalogus van deze opdrukken aanwezig nl;
    Nationale kataloog
    gespecialiseerd “- 10% ”
    De samensteller is Gaston M. Blumental.
    Hierin worden alle kantoren met de opdruk, voor zover bekend, genoemd.
    Jammergenoeg komt in dit boekwerkje nergens een jaartal voor.

  • Rein op 29 augustus 2009 om 19:52

    @Jan

    De invoering van blokken van 10 verplicht “en bloc” kopen zoals bij on singevoerd in 1993 is in België wel geprobeerd maar door het Federale parlement teruggevloten. Blaadjes van 10 mogen worden aangebroken tenzij binnen ween blaadje meerdere frankeerwaarden zitten!

    Slimme zet van De Post!!!! Zeer terecht!

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)