Rubiks kubus. Wie kent hem niet? In de 80-er jaren een geliefd speelgoed en puzzel. Vooral op verjaardagen een favoriet speelgoed. Haalt u de Rubiks kubus van zolder? Het doel is om aan elk vlak dezelfde kleur te krijgen. Lukt dat? Kent u de geschiedenis van de kubus en zijn ontwerper? Deze kubus bestaat dit jaar al weer 50 jaar! Wat gaat de tijd snel voorbij.
Gerelateerde artikelen
Voordat het verhaal begint
Heeft u dit velletje van Nederland uit 2015 met de veelzeggende titel “Speelgoed van nu” met de Rubiks kubus op de zegel en op de velrand?
Er was nog een velletje met het PostEurop thema “Oud speelgoed” met het internationale tarief van PostNL. Hele mooie ontwerpen.
Rubiks kubus
Rubiks kubus is een puzzel in de vorm van een kubus, in de standaarduitvoering 57 mm hoog. De kubus is opgebouwd uit 27 kleinere delen waarvan de zichtbare zijden de vlakken zijn van kleinere kubussen van 1/3 van de hoogte van de kubus zelf. Het centrale deel zonder zichtbaar vlak bestaat uit een stelsel assen waarom de middens van de zijvlakken kunnen draaien. De overige delen zijn op ingenieuze wijze zo gevormd dat elk vlak van de kubus ten opzichte van de rest kan draaien. Daardoor kan elk hoekstukje en elk zijstukje van positie wisselen met een ander overeenkomstig stukje. In de uitgangspositie zijn de zes vlakken egaal gekleurd in de zes kleuren wit, rood, oranje, geel, groen en blauw. De opgave is de vlakken zo te draaien dat de kubus vanuit een willekeurige positie teruggebracht wordt naar de uitgangspositie met egale zijvlakken.
De kubus is ontworpen door de Hongaar Erno Rubik. Er bestaan inmiddels varianten met andere afmetingen, andere aantallen deelvlakjes, andere kleuren en ook andere vormen. De kubus is al 400 miljoen keer verkocht.
Hongarije (2025): 50 jaar Rubiks kubus (volledige set)
Geschiedenis
Erno Rubik (Boedapest, 13 juli 1944) is een Hongaars wiskundige, architect en uitvinder die vooral bekend is geworden door zijn uitvinding van driedimensionale mechanische puzzels zoals Rubiks kubus, Rubik’s Magic, Rubiks Snake en Rubik’s 360. Zijn puzzels worden wereldwijd verkocht.
Rubik maakte de eerste kubus in 1974 van 27 houten blokjes. Hij gaf toen les aan de Universiteit van Kunst en Design in Boedapest en wilde iets maken om zijn studenten te leren over algebraïsche groeptheorie en mogelijke bewegingen in een driedimensioneel object. Rubik wist zelf niet zeker of er een oplossing was, en het kostte hem een maand om de puzzel voor het eerst op te lossen. Wiskundigen berekenden later dat er 43.252.003.274.489.856.000 manieren zijn om de vierkantjes te ordenen, maar slechts één daarvan is de juiste combinatie. Hij nam er in 1975 octrooi op, maar uitsluitend in Hongarije. Rubik geniet buiten Hongarije geen rechten.
Pas toen de Duitse spellenmaker Tom Kremer begin jaren 80 met Rubiks kubus aan de slag ging, werd het een doorslaand succes en een rage onder de jeugd. Ook wiskundig is de puzzel interessant als toepassing van de groepentheorie. Ondertussen zijn er al meer dan 400 miljoen kubussen verkocht.
Oplossingen
Er zijn veel boeken geschreven over het oplossen van deze puzzel. De overzichtelijkste methode is laag voor laag: eerst wordt één vlak compleet gemaakt, waarbij de 12 aangrenzende zijvlakjes in kleur moeten overeenkomen met de middenvlakjes van de vier aangrenzende centrumvlakken. De tweede stap is de vier hoekblokjes van de middelste laag op hun plaats te zetten. Ten slotte wordt de derde laag compleet gemaakt door eerst het kruis aan de bovenkant te maken, waarna de hoekstenen van die kleur erin worden gezet. Vervolgens worden die hoekstenen op de goede plek gedraaid en ten slotte worden de bovenste randblokjes goedgedraaid. Met deze methode is de puzzel binnen enkele minuten op te lossen en voor liefhebbers lukt het met deze methode onder de anderhalve minuut. Met gebruik van minder overzichtelijke methoden, die echter minder draaiingen vereisen, lukt het geoefenden binnen een halve minuut.
Er zijn competities om de kubus in zo weinig mogelijk draaiingen weer goed te krijgen. Er bestaan ook computerprogramma’s en sites die een oplossing verschaffen.
Wereldrecord en kampioenschappen
In 1982 vonden de eerste wereldkampioenschappen kubusdraaien plaats. Deze wedstrijd werd gewonnen door de Amerikaan Minh Tai, die de puzzel oploste in 22,95 seconden. De 17-jarige Nederlander Guus Razoux Schultz werd tweede met 24,32 seconden. Sinds 2001 maakt de puzzel een nieuwe opmars en sinds 2003 worden er wederom wereldkampioenschappen gehouden. Het wedstrijdrecord stond vanaf 23 februari 2008 met 9,10 seconden op naam van de Fransman Edouard Chambon, die het record overnam van de Nederlander Ron van Bruchem die op 24 november 2007 in Zwolle de kubus in 9,55 seconden goed draaide.
Hongarije (1982): Eerste wereldkampioenschappen Rubiks Cube
Het gemiddelde record over vijf pogingen werd op dezelfde dag, ook door de Fransman, gezet op 11,48 seconden. De Nederlander Erik Akkersdijk brak het record van de Fransman en scherpte het aan tijdens het Tsjechisch Open Kampioenschap tot 7,08 seconden. Akkersdijk had toen hij zijn record vestigde een beetje geluk doordat hij de laatste stap van de Fridrichmethode (de PLL-stap) kon overslaan. Op 13 november 2010 brak de toen 15-jarige Australiër Feliks Zemdegs dit record: op de Melbourne Cube Day had hij slechts 6,77 seconden nodig om de puzzel op te lossen. In 2011 verbeterde Zemdegs dit record nog een aantal keren.
Op de Zonhoven Open 2013 op 3 maart 2013 nam de Nederlander Mats Valk het wereldrecord over met een tijd van 5,55 seconden. Op Doylestown Spring 2015 stelde de Amerikaan Collin Burns het record op 5,25 seconden. Op 21 november 2015 werd dit record tijdens de River Hill Fall Competition met 0,35 seconden verbeterd door Lucas Etter. Het record kwam daarmee op 4,9 seconden te staan. Op 6 november 2016 nam Mats Valk tijdens de Jawa Timur Open 2016 de koppositie weer over, met een tijd van 4,74 seconden. Op 11 december 2016 kwam de titel opnieuw in handen van Feliks Zemdegs, die een tijd van 4,73 seconden neerzette. Nadat de Zuid-Koreaan SeungBeom Cho het record op 28 oktober 2017 aanscherpte tot 4,59 seconden, wist Zemdegs de kubus op 7 mei 2018 in 4,22 seconden op te lossen.[ Tijdens de Wuhu Open 2018 zette Yusheng Du uit China het wereldrecord op 3,47 seconden. Op 11 juni 2023 tijdens de Pride in Long Beach zette Max Park het wereldrecord op 3.13 seconden.
Voorzitterschap van de Raad van de EU (Hongarije, 2024)
Het voorzitterschap is een roulerende rol die om het half jaar overgenomen wordt door een andere lidstaat. Het voorzitterschap stelt de werkzaamheden op van de Raad en speelt een belangrijke rol in het EU-wetgevingsproces door de continuïteit van de EU-agenda te bewaken. Naast het plannen en voorzitten van vergaderingen van de Raad, vertegenwoordigt het voorzitterschap de Raad ook in de betrekkingen met andere EU-instellingen. Deze moet daarom optreden als een eerlijke en neutrale bemiddelaar. Nederland is pas in 2029 weer aan de beurt voor het voorzitterschap. Hongarije vervulde de rol als voorzitter van de Raad van de Europese Unie van 1 juli tot en met 31 december 2024.
Hongarije (2024): Voorzitter van de Raad van de EU (juli – december 2014)
(In het velletje zitten 9 zegels, net zoveel vlakken als op de Rubiks kubus. Met de vlakken de logo van EU, de driekleur vlag van Hongarije en de logo HU24EU in de kleuren van de vlag. Een zeer geslaagd ontwerp van grafisch kunstenaar Attila André Elekes.)
Hongarije, een land met een moeizame relatie met de EU, heeft leiding gegeven als voorzitter aan de Raad van de Europese Unie in 2024. Dit doet Hongarije in een jaar van transitie, waarin de implementatie van de strategische agenda gepaard gaat met een nieuw verkozen Europees Parlement en een nieuwe Europese Commissie. Onderwerpen als illegale immigratie, het concurrentievermogen en demografische zorgen worden nu in de schijnwerpers gezet. Het beeldmerk van Hongarije is inderdaad de Rubiks kubus.
Meer info:
Rubiks Cube: https://www.rubiks.com/
Speciaal voor Jan van der Wal heb ik een Wikipedia blog geschreven. Als ik ChatGPT had gebruikt, was ik nog sneller klaar met deze blog. Maar ik ben tegen het gebruik van ChatGPT, omdat het uiteindelijk leidt tot werkloosheid van journalisten en bloggers. Natuurlijk hoeft Jan mijn blogs niet te lezen. Dat levert gelukkig weer een negatieve reactie minder voor postzegelblog!
Gerelateerde artikelen
Reacties (0)
Schrijf een reactie
(registratie is niet nodig)