In 2026 bestaat provincie Flevoland 40 jaar. En dat vieren we! We kijken terug, en vooral vooruit. De provincie Flevoland kenmerkt zich door veel open ruimte met een rechthoekige indeling. De provincie bestaat uit twee delen: de Noordoostpolder, ingepolderd tot aan het vasteland, en de Flevopolder, het grootste kunstmatige eiland ter wereld. Om verwarring met de gemeente Noordoostpolder te voorkomen wordt de Noordoostpolder (de combinatie van deze gemeente en de gemeente Urk) ook wel Noordelijk Flevoland genoemd. Dit keer Lelystad, de hoofdstad van Flevoland.
Gerelateerde artikelen
Lelystad (historie en toekomst)
Lelystad is vernoemd naar Cornelis Lely, de geestelijk vader van de Zuiderzeewerken. De naam stond echter niet van het begin af vast. Toen na de Tweede Wereldoorlog duidelijk werd dat de droog te leggen polders een bevolkings- en verzorgingscentrum zouden krijgen, werd her en der in de media gesuggereerd dat die plaats Flevostad zou gaan heten. Dit zinde niet iedereen. Eind 1950 verscheen een artikel waarin Kornelis Jansma en Sjoerd Groenman, voorzitter resp. secretaris van het Genootschap ‘Flevo’ (een onderzoeksfonds annex denktank rondom de Zuiderzeewerken) deze naam op historische gronden afkeurden en voorstelden om Lely de eer te geven. Zij noemden het vanzelfsprekend ‘dat naar hem genoemd moet worden de aanzienlijkste plaats in het nieuwe gebied, dat voornamelijk door zijn toedoen aan Nederland wordt toegevoegd’ en hun conclusie was dat ‘Lelystad’ de juiste naam zou zijn. Een Eerste Kamercommissie pleitte hierop bij minister Wemmers voor deze naam. Hij reageerde welwillend, maar gaf aan dat voor een definitieve vaststelling te zijner tijd het oordeel van de Zuiderzeeraad zou worden gevraagd.
Nederland (2021): De zegels tonen afbeeldingen van de eerste woningen, het standbeeld van ir Lely en het gemaal Wortman in Lelystad. De achtergrond van het velletje toont een kaart van Flevoland van Cornelis Lely uit 1892.
Het verhaal van Lelystad begint in 1950, toen de plannen voor de inpoldering van de Flevopolder werden goedgekeurd. De bouw van de dijken en de drooglegging van de polder volgden in de jaren vijftig en zestig. Dit omvangrijke project, dat technisch gezien tot de meest ambitieuze waterbouwkundige werken ter wereld behoort, vereiste niet alleen een grote mate van innovatie, maar ook doorzettingsvermogen van de betrokken ingenieurs en arbeiders. Lelystad werd officieel gesticht in 1967, toen de eerste woningen gereed waren en de eerste bewoners hun intrek namen. Aanvankelijk bedoeld als een stad voor agrariërs en arbeiders, groeide Lelystad uit tot een moderne woonplaats met aandacht voor duurzaamheid, natuur en recreatie.
In de jaren daarna heeft Lelystad een dynamische ontwikkeling doorgemaakt. De stad heeft veel gedaan om zowel de economische als sociale structuur te versterken. Dit blijkt onder meer uit de komst van diverse culturele en recreatieve voorzieningen. Zo trekt de Bataviawerf, waar historische schepen zoals de Batavia worden nagebouwd, jaarlijks duizenden bezoekers. Daarnaast bieden de omliggende natuurgebieden, zoals de Oostvaardersplassen en het Markermeer, talloze mogelijkheden voor liefhebbers van flora en fauna.
Ons Flevoland ontstond uit het verlangen om met elkaar te bouwen aan iets nieuws. Land, dorpen, steden; een slim mozaïek waarin elk stuk betekenis heeft. Dat ging niet zonder slag of stoot. Jarenlang werd gesproken, gewikt en gewogen. Tot die ene dag. 1 januari 1986. Flevoland werd officieel één. Een historisch besluit dat ruimte gaf aan wat we met elkaar voor ogen hadden: een samenleving die zélf koers bepaalt en haar toekomst vormgeeft. Met de eenwording was er een gezamenlijk vertrekpunt. Voor de gemeenten, voor tienduizenden inwoners en voor een regio die tot dan toe versnipperd bestuurd werd. De betekenis van 1 januari 1986: De uitvoering van de wet werd van kracht, de provincie Flevoland werd officieel één. Met Lelystad als hoofdstad.
Vandaag de dag is Lelystad een aantrekkelijke stad voor zowel gezinnen als ondernemers. De stad biedt een ruime keuze aan woningen, variërend van moderne appartementen tot ruime eengezinswoningen, en heeft een uitstekende verbinding met andere delen van Nederland dankzij de nabijheid van snelwegen en het spoor. Ook wordt er veel geïnvesteerd in de verdere ontwikkeling van het stadscentrum en de omliggende wijken, waardoor Lelystad steeds meer allure krijgt.
Stadhuis Lelystad
Het stadhuis van Lelystad (geopend in 1984) is een opvallend modern gebouw in het stadscentrum, ontworpen door architect Jan Hoogstad. Het staat bekend om zijn schuine gevels, royale publiekshal, raadzaal met bolvormig dak en een destijds revolutionair passief zonne-energiesysteem.
Het stadhuis is opgebouwd uit drie hoofdgedeelten die zowel visueel als bouwkundig onafhankelijk functioneren: een kantoorgedeelte (zes verdiepingen), een lager bestuursgedeelte (twee verdiepingen) en de daartussenin gelegen publiekshal. De publieke hal is overspannen door houten spanten en voorzien van een transparant dak, wat zorgt voor veel natuurlijk licht.
Stedekaart met uitleg over de architectuur van het stadhuis.
In het ontwerp is de nadruk gelegd op duurzaamheid en een open, toegankelijk karakter. Het complex werd ontworpen met energiebesparing in het achterhoofd, waarbij de constructie deels fungeert als klimaatbeheersingssysteem om temperatuurschommelingen op te vangen.
Aansluiting spoorwegen
Sinds 1988 is Lelystad aangesloten op het landelijke spoorwegnet, destijds als eindpunt van de eveneens in 1988 voltooide Flevolijn (Weesp – Lelystad). De spoorlijn Weesp – Lelystad, doorgaans aangeduid als Flevolijn, is een spoorlijn door de Nederlandse Flevopolder. De spoorlijn verbindt het oude land vanaf Weesp via Almere met Lelystad. In 2003 heeft de Flevolijn via de aantakkende Gooiboog tevens een directe verbinding met Utrecht gekregen. Sinds 2012 telt de lijn zeven stations, namelijk Almere Poort, Almere Muziekwijk, Almere Centrum, Almere Parkwijk, Almere Buiten, Almere Oostvaarders en Lelystad Centrum.
Onder de naam Hanzelijn is de Flevolijn met ingang van de dienstregeling 2013 oostwaarts verlengd naar het oude land, richting Kampen en Zwolle. Daartoe is het station uitgebreid van twee naar vier sporen. Ten noorden van de stad bevindt zich Lelystad Opstelterrein. Hier worden treinen opgesteld en schoongemaakt. Het traject langs de Oostvaardersplassen, tussen Almere Oostvaarders en Lelystad Zuid, is door de Nederlandse Spoorwegen uitgeroepen tot het mooiste tracé van Nederland 2016.
Een tweede station, Lelystad Zuid, staat sinds 1988 in ruwbouw gereed. Het zal worden afgebouwd en in gebruik genomen worden als Lelystad Zuid bebouwd gaat worden. Eind 2007 vond besluitvorming plaats over deze woonwijk – De Warande – en het bijbehorende station in de gemeenteraad. Het uiteindelijke doel van deze uitbreiding is de groei van het aantal inwoners tot ca. 100.000.
Museum Batavialand
De Bataviawerf is een scheepswerf annex centrum voor historische scheepsbouw. Het is gevestigd in Lelystad en opgericht in 1985. Na fusie met het Nieuw Land Erfgoedcentrum is de werf sinds 2017 onderdeel van Museum Batavialand.
Nederland (2007): Mooi Nederland – Lelystad (met Museum Batavialand)
Tussen 1985 en 1995 werd vooral gewerkt aan de bouw van de Batavia, een reconstructie van het VOC-schip Batavia uit 1628. In 1995 werd de kiel gelegd van een reconstructie van de Zeven Provinciën, een linieschip uit 1665 en vermaard als het vlaggenschip van Michiel de Ruyter. Op maandagavond 13 oktober 2008 brak er brand uit. Daarbij gingen enkele gebouwen, waaronder de zeilmakerij, geheel in vlammen op. Andere gebouwen werden beschadigd. De replica’s van de Batavia en de Zeven Provinciën in aanbouw bleven gespaard. De zeilen van de Batavia zijn bij de brand wel verloren gegaan. Begin februari 2014 werd de bouw van de Zeven Provinciën stilgelegd. De houtvoorraad was op en de benodigde 2 miljoen euro om door te kunnen gaan met de bouw was er niet.
Nederland (2015): De replica van de Batavia met afbeeldingen van de Voorsteven, het Kraaienest en de Spiegel van de Batavia.
In 2015 werd de kiel gelegd voor de reconstructie van een waterschip waarvan het wrak na de drooglegging van de Flevopolder in 1976 op kavel ZM22 bij Zeewolde in de bodem gevonden werd. Het wrak werd gedocumenteerd en er werd een scheepsmodel van gebouwd. Bij de 1 op 1 reconstructie dient dit model als uitgangspunt. Het gaat om een Marker waterschip dat gekenmerkt werd door een grote bun waarin levende vis vervoerd werd. Uit dit type schip is later de botter ontstaan.
Nederland (2015): De replica van de Batavia met afbeeldingen van het Logo van de VOC, Gereedschap van de Bataviawerf en de Bataviawerf.
Met dank aan Peter Janssen van www.frankeerstempel.nl voor de stempels in deze blog.
Meer info:
40 jaar Flevoland: https://www.flevoland.nl/dossiers/40-jaar-flevoland
Toerisme Lelystad: https://www.visitlelystad.nl/nl
Canon van Flevoland: https://www.canonvannederland.nl/nl/flevoland/flevoland
Eerdere Flevoland blogs: https://www.postzegelblog.nl/tag/flevoland/
Gerelateerde artikelen
Reacties (0)
Schrijf een reactie
(registratie is niet nodig)