Kom je ook PotterKijken in het Mauritshuis? De restauratie van het wereldberoemde schilderij ‘De stier‘ van Paulus Potter startte in maart 2024, na een uitgebreid vooronderzoek in 2023. Onze restauratoren hebben een jaar lang gewerkt aan dit grootste schilderij van het Mauritshuis. Nu is deze megaklus afgerond. Het schilderij hangt voorlopig nog in de restauratiezaal. Daarna zal het worden terug gehangen op zijn oorspronkelijke plek. Heeft u al eerder het Mauritshuis bezocht? De laatste 10 jaar heb ik alle tijdelijke expo’s gezien. Zeer de moeite waard met zijn topstukken! Het velletje ‘De Stier’ is te koop vanaf 15 januari 2026. Oplage: 6000 vellen.
Gerelateerde artikelen
De stier (1647)
De stier is een schilderij van de Nederlandse kunstschilder Paulus Potter. Het schilderij (olieverf op doek) meet 2,355 × 3,39 meter. Het is geschilderd in 1647, toen Potter ongeveer 21 jaar was. Het behoort sinds 1822 tot de collectie van het Mauritshuis in Den Haag.
Paul Potter (1654) geschilderd door Bartholomeus van der Helst (1613-1670). Bron: Mauritshuis.
Paulus Potter (1625 –1654) was een Nederlandse kunstschilder uit de Gouden Eeuw. Omdat hij slechts 28 jaar oud is geworden, is de omvang van zijn oeuvre beperkt. Er is een honderdtal werken van hem bewaard gebleven. Hij is niettemin invloedrijk geweest en origineel.
Afbeelding
Aanvankelijk wilde Potter alleen een stier schilderen. Later bevestigde hij links, rechts en bovenaan nieuwe stukken doek en breidde de afbeelding uit met de boer, een koe, drie schapen en rechts een weide met vee. Rechtsboven vliegt een leeuwerik. Aan de horizon is de kerk van Rijswijk te zien, waar Potter toen woonde.
Paulus Potter – De stier (1647). Bron: Mauritshuis.
Ondanks de minutieus geschilderde details (zoals de vliegen op de vacht en een koeienvlaai en kikker op de voorgrond), is de stier niet geheel realistisch weergegeven maar mogelijk gebaseerd op eerder door Potter gemaakte tekeningen van dieren van uiteenlopende leeftijd: de halskwab en horens lijken van een jonger dier dan het gebit, en de forse schouders duiden op een volwassen exemplaar terwijl de billen eerder aan een jong rund toebehoren.
De boer in de stier stond model voor het personage Teun in het leesplankje van Hoogeveen.
Historie
Bij de verovering van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden door de Fransen onder Napoleon Bonaparte werd het doek in 1795 tezamen met andere schilderijen uit de collectie van stadhouder Willem V in Den Haag meegenomen naar Parijs, waar het in het Louvre tentoongesteld werd. In 1815 werd het naar Nederland teruggehaald. In 1822 werd de genoemde collectie aan het Buitenhof in het Mauritshuis ondergebracht.
Nederland (2014): Uit de Mauritshuis serie – De stier.
De stier (2026)
Ontwerper
Ter voorbereiding op het ontwerp van het postzegelvel De stier bezocht grafisch ontwerper Frank Janse het Mauritshuis in Den Haag, waar het grote doek al ruim 200 jaar hangt. Tijdens de bijna 2 jaar durende restauratie mochten museumbezoekers achter glas het werk van de restauratoren volgen. Janse kwam, met toestemming, nog dichterbij. “Tot vlak bij het schilderij, met mijn neus er bovenop. Zo kun je goed zien met wat voor fijne penseelstreken Potter de vacht van stier, koe en schapen heeft geschilderd. Het schilderij kende ik uit de schoolboekjes – zo beroemd is het – maar meer wist ik eigenlijk niet. Wel dat ik het altijd een bijzondere en boeiende compositie heb gevonden. Potter was nog heel jong toen hij het maakte, 22 pas. Hij was bezeten van schilderen. Dat zou volgens sommige kunsthistorici hebben bijgedragen aan zijn veel te vroege dood, op 28-jarige leeftijd.”
Natuurgetrouw
Janse sprak met restauratoren Abbie Vandivere en Jolijn Schilder over de finesses van hun werk. “Het is een heel bijzonder schilderij, ook als je hoort hoe het tot stand kwam. Oorspronkelijk had Potter alleen de stier geschilderd. Later maakte hij stukken doek eraan vast om zo andere elementen te kunnen toevoegen. Dat zie je niet als het op zaal hangt, maar tijdens de restauratie was het duidelijk zichtbaar. De stier zelf is een apart verhaal. Hij klopt eigenlijk niet, is samengesteld op basis van schetsen die Potter in de buitenlucht had gemaakt van stieren van verschillende leeftijden. Alle andere dieren en planten heeft hij wel natuurgetrouw geschilderd, precies zoals ze er in de 17e eeuw uitzagen.”
Het Franse takje
In het gesprek met de restauratoren zocht Janse ook naar informatie om eventueel in zijn ontwerpconcept te gebruiken. “Als een soort haakje om het ontwerp aan op te hangen. Tijdens een van de vorige restauraties waren in de lucht aanpassingen gedaan die ze in het Mauritshuis omschreven als ‘de billenwolk’. En toen het schilderij in het Louvre hing, zo’n 200 jaar geleden, had een Franse restaurator in de eikenboom een takje met bladeren toegevoegd om een beschadiging toe te dekken. De ‘billen’ en het Franse takje zijn nu verdwenen, want die horen niet bij de historische 17e-eeuwse werkelijkheid. Ik heb nog gekeken of ik al die wetenschap zou kunnen verwerken in het postzegelontwerp. Maar het was veel te gedetailleerd. Bovendien is het een iconisch schilderij, waar je respectvol mee om moet gaan. En dan kun je niet te ver afdwalen van wat er te zien is.”
Over de ontwerper
Frank Janse (1967) studeerde in 2001 af als grafisch ontwerper aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Janse is specialist in huisstijlen, branding, infographics en communicatiecampagnes. Sinds eind 2022 is Frank design director van VormVijf in Den Haag. VormVijf werkt voor overheden, ondernemingen en organisaties met de (veelal georganiseerde) burger als belangrijkste en grootste doelgroep. Het bureau verbindt strategie, design en content met de ambitie om te vernieuwen, te verrassen en impact te creëren. VormVijf werkt onder meer voor verschillende ministeries, Novex Rotterdamse haven, de Algemene Rekenkamer, de Tweede Kamer, het Nationaal Deltaprogramma en het Nationaal Glasmuseum. In opdracht van PostNL ontwierp Janse eerder verschillende postzegels: de serie Beleef de natuur in de jaren 2018-2025. In de afgelopen jaren ontwierp Janse verschillende postzegels met 24-karaats goud, waaronder Snoopy 75 jaar (2025), Regalia van het Koninkrijk der Nederlanden (2024) en Holland America Line 150 jaar, Meisje met de parel en Inhuldiging Juliana 1948 (2023).
Bron: Persbericht PostNL (verkort).
Meer info:
PotterKijkers – De stier onder de loep in het Mauritshuis:
https://www.mauritshuis.nl/nu-te-doen/tentoonstellingen/potterkijkers
Leesplankje van Hoogeveen (aap-noot-mies-…):
https://www.filavaria.nl/Leesplankje.htm
VormVijf: https://vormvijf.nl/
Eerdere museumblogs: https://www.postzegelblog.nl/tag/made-in-holland/
Gerelateerde artikelen
Reacties (0)
Schrijf een reactie
(registratie is niet nodig)