In deze V&D-zegel (de eerste Bedrijvenzegel van ons land) is bijzonder veel informatie verborgen door het het ontwerperscollectief FHV/BBDO, bestaande uit zeven ontwerpers, die zonder uitleg door de bijzonder veel verzamelaars niet gezien en opgemerkt zal worden. Na lezing van paragraaf 4 van dit artikel zul je al lezend, kijkend en vergelijkend tot de ontdekking komen dat de zeggingskracht inhoudelijk groot en gevarieerd aanwezig is.

1) Bedrijvenzegels*

De Bedrijvenzegel is een postzegel speciaal ontwikkeld en gemaakt voor en door een bepaald bedrijf dat zich via een Bedrijvenzegel duidelijk op de kaart wil zetten. Deze ‘zegel-van-de-zaak’ voorziet in de behoefte naar een eigen gezicht van de opdrachtgever. Met dit nieuwe marketinginstrument kunnen bedrijven mails op een unieke en persoonlijke wijze verzenden. De vormgeving van de postzegel wordt met name door het bedrijf zèlf bepaald, waar PostNL zich in geringe mate mee bemoeit.

* Met de term ‘Bedrijvenzegel’ in plaats van ‘Bedrijvenpostzegel’ laat PostNL overduidelijk weten dat de betrokkenheid van het postbedrijf aanmerkelijk minder betrokken is bij de uitgave van dit type postzegel als bij andere gelegenheidspostzegels. Analoge verkorte naamaanduidingen als sluitzegel, plakzegel en portzegel komen hiermee als verschillende zegel-typologieën overeen.

2) Ontwerper-naamsvermelding Bedrijvenzegels?

Bijzonder opvallend is het feit dat van alle uitgegeven Bedrijvenzegels de namen van de ontwerpers niet vermeld worden in de NVPH-Catalogus 2026. Toch heb ik via Google de achternamen van de ontwerpers van de Vroom & Dreesman-zegel (nvph BZ 8) weten te achterhalen.

Het ontwerbureau FHV/BBDO Amstelveen is in 1962 opgericht door het zevental ontwerpers dat bestaat uit de heren Franzen, Hey & Veltman (FHV) en vier Amerikaanse ontwerpers Batten, Barton, Durstine & Osborn (BBDO). De Amerikaanse collega’s zijn nu in Amsterdam gevestigd onder dezelfde afkorting BBDO.
Oorzaak en reden van het achterwege laten van ontwerpersnaam. Gelijk als bij kaderpostzegels is ook bij Bedrijvenzegels naamsvermelding achterwege gelaten. De betrokkenheid bij de totstand-koming van de zegelafbeelding van PostNL is bij beide typen postzegels bijzonder gering. Het gezonden ontwerp wordt beoordeeld door PostNL, waarop goedkeuring of afkeuring kan volgen (de postzegel is pikant, doet inbreuk op auteursrecht en/of ligt politiek en religieus gevoelig).

3) Vroom & Dreesman-bedrijvenzegel: algemene informatie

De zakelijke post had/heeft behoefte aan differentiatie. Bepaalde zakelijke mededelingen zijn wel degelijk privé en persoonlijk. De aanwezigheid van een postzegel versterkt het gevoel van persoonlijke post bij de ontvanger. De postzegel verhoogt de attentiewaarde (toegevoegde waarde) van een brief aanmerkelijk: de brief komt ongeopend minder vlug in de prullenmand terecht.

4) Vroom & Dreesman-bedrijvenzegel: specifieke analyse

* V&D-warenhuizen is het eerste bedrijf in ons land dat in samenwerking met PTT Post een eigen postzegel met een eigen-gezicht ontwikkelt, namelijk die met de twee verplichte teksten ‘port betaald’ en ‘PTT Post’.
* Het V&D-klantenbestand dat uit ‘jong-&-oud, man-&-vrouw, zwart-&-wit en alles wat er tussen in zit bestaat, wordt door het onbedrukte wit (ongekleurde niets) aangeduid (gesuggereerd) tussen ‘moeder-&-kind’ en het ‘bejaarde-echtpaar’. De middenmoot van het consumentenbestand is dus niet in beeld (‘on-ingevuld’ gekomen tussen de autochtone en allochtone Nederlander. Anders gesteld tussen de genegenheid uitstralende koppeling van het ‘moeder-kind-beeld’ en echtpaar bevinden zich de resterende Nederlanders. Alle vier personen zijn frontaal (en face) afgebeeld.
* De foto met daarop vier personen wordt aan onder- en bovenkant door horizontale banden met daarin tekst ingesnoerd. De ingesnoerde (ingeknelde) foto wordt daardoor ogenschijnlijk smaller en vooral langer. Hiermee onderstreept de foto als het ware op letterlijke wijze de nieuwe V&D-slogan “Nederland op z’n breedst!”
* Op letterlijke wijze is toch afstand tussen autochtonen en allochtonen aangebracht (wellicht onbedoeld). Overduidelijk door de stand van het lichaam (overdreven naar links en rechts hellend van beide middelste personen) en door de gezichtsuitdrukking, die uit een bepaalde gemoedstoestand voortkomt.
* De oplage omvat 2.500.000 zegels (formaat 25 x 36 mm, diepdruk & gegomd) en is in rollen van 10.000 zegels gedrukt door Wallsal Security Printers.

5)V&D-introductiecampagne

V&D nodigde met een brief haar 550.000 belangrijkste klanten uit voor bijzondere koopavonden met aantrekkelijke kortingen op verschillende data o.a. op 7 en 8 mei en 11 en 12 juni 2002. Ook een advertentie met hoge vrijmarktkortingen in de landelijke en regionale pers (27 april 2002) attendeerde de consument op ‘Nederland op z’n breedst’.

* Enkele fragmenten van de uitnodigingsbrief zijn uitvergroot opgevoerd: [1] V&D-Bedrijfzegel met een vaag zichtbare golvende stempelvlag, [2] linksboven exclusieve vakantiekoopavonden en [3] de nieuwe V&D-slogan ‘Nederland op z’n smalst’ geheel onderaan de brief.

6) PTT Post heet voortaan TPG Post

De naam van het Nederlandse postbedrijf is op 15 mei 2002 veranderd in TPG Post. TPG (Thomas Nationwide Transport) is een Australisch post-bedrijf, dat door PTT is overgenomen.
Reden naamswijziging? De afkorting PTT (Post, Telefonie & Telegrafie) is functioneel-inhoudelijk achterhaald. Telefonie is overgegaan in KPN Telecom en Telegrafie bestaat niet meer. De afkorting PTT roept vaak negatieve associaties op als bureaucratisch staatsbedrijf.

7) Vormgeving van de TPG Post-postzegel

Op de Bedrijvenzegel komt de meest bekende afkorting PTT door de hierboven vermelde verandering op de achtergrond te staan. Door de gerasterde opvoering van de drie rode letters ‘verdwijnt’ als het ware in het wit van de postzegel.

* Er is overigens een bijzonder aantrekkelijke typografische ‘verdwijntruc’ op de oude benaming losgelaten. De linker P en rechter T komen voor een deel in beeld. Vanwege de grote naamsbekend-heid van PTT is deze afkorting groot uitgevoerd.
* De nieuwe naam TPG, die door de blauwe kleur dominerend op de voorgrond treedt, is kleiner uitgevoerd. Reden? In de loop der tijd zal de lettercombinatie bij de consument nog moeten groeien.
* De kleine rasterpuntjes rondom beide afkortingen (bij TPG het grootst in aantal), geeft uitstraling aan de letters en hetpostbedrijf.
* De TPG-Bedrijvenzegel bezit geen frankeerwaarde-aanduiding. De vermelding ‘port betaald’ is voor Bedrijvenzegels voldoende. Reden? De zegel kan alleen maar door het PTT/TPG-bedrijf zelf worden gekocht en gebruikt.

8) Vormgeving ingedrukte Postwaarde-zegel op envelop

De twee cirkels geven de situering en locatie weer van de oude en de nieuwe toestand. De overgang van PTT Post naar TPG Post wordt door de pijl naar rechts verduidelijkt (komt overeen met de leesrichting).
De wisseling van krijgt een symbolische ondersteuning door de speelse kleurwisseling van de door de Nederlandse vlagkleuren rood, wit en blauw.

9) Bedrijvenzegel van Wetterskip Fryslân (BZ 32 [Betaald Zegel])

Op het in horizontaal en schuinperspectief geplaatste kaart van Nederland met de woelig golvenrijke Noordzee langs de westkust en Waddeneilanden is een reclamebord op palen geplaatst (schaduwlijnen daarvan lopen over zuidoostelijk Nederland).
Op het aanplakbord is het waterschapsverkiezings-logo met het stembiljet-oog aangebracht. Hierin is een gelinieerd en schematisch afgebeeld Nederland te midden van golfaanduidingen geplaatst.

* Een bijzonderheid van deze Bedrijvenzegel is het formaat van 17 x 32 mm, andere gelegenheids-postzegels bezitten het formaat van 25 x 36 mm. Wat is de reden van deze formaatafwijking?

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels

Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?