Op zaterdag 24 mei 2025 openen meer dan 100 bunkers langs de Nederlandse kust voor één dag hun deuren voor publiek. In 2025 markeert Bunkerdag een bijzonder moment: 80 jaar bevrijding én de 10e editie van het evenement. Ook in Den Haag krijg je tijdens Bunkerdag een unieke kans om binnen te kijken in bunkers die normaal niet toegankelijk zijn. Deze bijzondere bouwwerken deels onder het zand verdwenen of verstopt in het groen maken deel uit van de Atlantikwall, de verdedigingslinie die nazi-Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog aanlegde langs de Europese westkust.
Gerelateerde artikelen
Praktisch
Tijdens Bunkerdag heb je een ticket nodig in de vorm van een polsbandje, verkrijgbaar alleen op de dag zelf bij de deelnemende locaties. Met dit polsbandje kun je meerdere locaties bezoeken, zolang je het zichtbaar om je pols draagt. De prijs is €7,50 voor volwassenen, €4,- voor kinderen van 4 t/m 12 jaar, en gratis voor kinderen t/m 3 jaar en veteranen (op vertoon van een Veteranenpas). Voorverkoop is niet mogelijk.
Bunkerdag in Den Haag
In Den Haag zijn verschillende bunkers te bezoeken die een belangrijke rol speelden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Speciaal voor deze dag openen de Führer der Schnellboote & Radarpost Erika (Widerstandsnest 66 HM). Daarnaast zijn ook beide locaties van het Atlantikwall Museum Den Haag geopend. In locatie Kijkduin resteert nog circa 130 meter tunnel met zes aangesloten bunkers. In dit gedeelte van het complex wat de naam Widerstandsnest 67 HL droeg, bevond zich onder andere een onderdeel van de Luftwaffe dat het luchtruim moest afspeuren naar vijandelijke vliegtuigen. Aan de Badhuisweg in Scheveningen bouwde in 1943 de Duitse bezetters een commandocentrum dat bestond uit 13 bunkers. Stichting Atlantikwall Museum Den Haag heeft de commandobunker, een manschappenbunker en een toiletbunker weer toegankelijk gemaakt en ingericht.
Commandopost Clingendael. Foto: Atlantikwal museum van 2024.
Nationaal Monument Oranjehotel
Ook het Nationaal Monument Oranjehotel is geopend tijdens Bunkerdag. Het Oranjehotel is de bijnaam voor de Scheveningse gevangenis tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het complex bestaat uit circa 120 cellen. Hart van het herinneringscentrum is Cel 601, een cel die nog helemaal in authentieke staat bewaard is. Tijdens de Tweede Wereldoorlog functioneert het Oranjehotel als politieke gevangenis. Tegenstanders van het naziregime worden hier opgesloten, verhoord en veroordeeld. Maar politieke gevangenschap is van alle tijden en plaatsen. In de tentoonstelling ‘Vrijheid onder druk. Politiek gevangen, toen en nu’ geeft het museum een impressie van een aantal politieke gevangenissen in de wereld. De tentoonstelling is speciaal samengesteld in het kader van 80 jaar bevrijding. Voor een groter overzicht van de te bezoeken bunkers en activiteiten vindt je op de website van bunkerdag.
Originele toegangspoort tot het Oranjehotel (rechts) en ‘het Poortje’ waar terdoodveroordeelde gevangenen doorheen liepen op weg naar de Waalsdorpervlakte (links). Foto: J.L. van den Oever / Wikipedia.
Oranjehotel
Zo’n 25.000 mensen zaten er vast tijdens de Tweede Wereldoorlog, naast verzetsmensen onder meer honderden kinderen, ontdekte historicus Bas von Benda-Beckmann. Hij schreef een boek over het Oranjehotel, dat als herinneringscentrum werd geopend door koning Willem-Alexander op 6 september 2019. Het museum heeft een vaste tentoonstelling waar de verhalen worden verteld van mensen die er opgesloten zaten. Cel 601, een van de dodencellen, is nog in de originele staat te zien. In andere cellen worden filmpjes vertoond waarin voormalige gevangenen hun zeer aangrijpende verhalen vertellen. In de open ruimte binnen de gevangenismuren vindt in de toekomst de jaarlijkse herdenking plaats.
Oranjehotel in Scheveningen, zijdeur ‘het Poortje’ waardoor gevangenen naar buiten gingen om op de Waalsdorpervlakte gefusilleerd te worden. Foto: P.L. van Till / Wikipedia.
De permanente expositie in het Oranjehotel belicht de geschiedenis met een tijdlijn en illustreert persoonlijke verhalen met spullen en foto’s. In 2019 is de eerste wisselexpositie gehouden over de Leidse professor Rudolph Cleveringa.
Bekende personen
Onder de gevangenen in het Oranjehotel zaten bekende personen, zoals de ‘Soldaat van Oranje’ Erik Hazelhoff Roelfzema, Rudolph Cleveringa, Titus Brandsma, George Maduro, Simon Vestdijk, Heinz Polzer (Drs. P.) Maar ook talloze anderen. Sommigen werden vrijgelaten, anderen gedeporteerd naar andere gevangenissen of kampen of ter dood gebracht op de nabijgelegen Waalsdorpervlakte.
Op 26 november 1940 hield de hoogleraar Rudolph Cleveringa, decaan van de juridische faculteit, een vlammend betoog in het Academiegebouw om te protesteren tegen het ontslag van de Joodse werknemers, onder wie de jurist Eduard Meijers, de latere grondlegger van het nieuwe Burgerlijk Wetboek. Ook staakten de studenten. De universiteit werd daarop door de bezetter gesloten. In september 1945 werd zij heropend. Om de toespraak te herdenken benoemt de universiteit elk jaar een Cleveringahoogleraar. Het Leids Universiteits Fonds (LUF) organiseert jaarlijks de Cleveringalezingen.
Cleveringa betekent niet alleen veel voor de Leidse universiteit. Frans Hemelop (gepensioneerd belastingmede-werker, postzegelverzamelaar en amateurontwerper) ontwierp al eerder een postzegel met Cleveringa erop om diens moed te eren. Dat was in 2010, toen het 70 jaar geleden was dat Rudolph Cleveringa zijn rede uitsprak. In de zomer van 2015 kwam er voor die vijf jaar oude zegel nog een bestelling binnen bij Hemelop. Dat bracht hem tot actie: al eerder was de gedacht door zijn hoofd gegaan dat ook het 75ste herinneringsjaar een postzegel verdiende. In dit ontwerp plaatste Hemelop ook Ton Barge en Lambertus van Holk: zij kritiseerden de Duitse bezetter eveneens in het openbaar.
Titus Brandsma (1881 – 1942) was een Nederlandse karmelietenpater, hoogleraar en publicist uit Friesland. Brandsma was specialist in middeleeuwse mystiek en zelf mysticus. Als sterk maatschappelijk betrokken priester nam hij initiatieven op het gebied van de katholieke emancipatie, het katholieke onderwijs en de journalistiek. Brandsma verzette zich tegen het nazisme.
Informatiepaneel aan de Brandsmastraat te Gouda. Foto: Agaath / Wikipedia.
Op 9 mei 1946 werd Maduro postuum de Ridder 4e klasse der Militaire Willems-Orde toegekend, omdat hij zich tijdens de Meidagen heeft onderscheiden met een persoonlijk geleide aanval op een Duitse stelling bij Villa Leeuwenbergh (tegenwoordig Buitengoed Dorrepaal) in Leidschendam. Hij is de enige Nederlander van Antilliaanse afkomst die deze onderscheiding heeft ontvangen. In 2016 werden de bijbehorende versierselen aan zijn familie overhandigd.
De miniatuurstad Madurodam is naar hem genoemd. Het is ook wel een monument voor George. Zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project. Madurodam werd op 2 juli 1952 geopend door prinses Beatrix. Madurodam werd bedacht door Bep Boon-van der Starp. Het Britse miniatuurstadje Bekonscot Model Village in Beaconsfield diende hierbij als voorbeeld. In Madurodam in Den Haag zijn de belangrijkste Nederlandse landschappen en opmerkelijke gebouwen nagebouwd in een schaal van 1 op 25.
Erik Hazelhoff Roelfzema (1917-2007) was bijgenaamd Soldaat van Oranje. Hij studeerde Rechten aan de Rijksuniversiteit Leiden, woonde op Rapenburg 56 (Koninklijke Huize ‘Welgelegen’) en was lid van de studentenvereniging ‘Minerva’. Ook betrokken bij het verzet van de Leidse Universiteit. Zat in april 1941 een week vast in Scheveningen. Dook daarna onder en werd Engelandvaarder. Kreeg pilotenopleiding bij de Royal Air Force. Schreef over zijn ervaringen het boek Soldaat van Oranje, dat verfilmd is en al vele jaren (duurt langer dan WOII) een succesvolle musical is.
Wat is de Atlantikwall?
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bouwde nazi-Duitsland een verdedigingslinie langs de West-Europese kust om een aanval van de geallieerden te voorkomen. Deze zogenoemde Atlantikwall liep helemaal van Noorwegen tot aan de grens met Spanje, over een lengte van zo’n 5000 kilometer. Het verbindt tienduizenden bunkercomplexen en andere verdedigingswerken met elkaar. Ook in Nederland werden op strategische plekken langs de kust honderden bunkers, tankmuren en loopgraven aangelegd. Dit had grote gevolgen: veel bewoners werden gedwongen hun huis te verlaten om plaats te maken voor de bouw van deze verdedigingswerken. De Europese kust veranderde tijdens de Duitse bezetting in een vesting, waarvan de sporen tot op de dag van vandaag zichtbaar zijn.
Een must-have voor iedere liefhebber van de Atlantikwall en de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.
Activiteiten Bunkerdag in het teken van 80 jaar vrijheid
Tijdens deze tiende editie van Bunkerdag staat de bevrijding van Nederland, precies tachtig jaar geleden, centraal. Het belang van vrijheid toen én nu krijgt volop aandacht, evenals de ingrijpende gevolgen die de bouw van de Atlantikwall met zich meebracht. Naast de bunkerbezichtigingen in het hele land zijn er diverse activiteiten voor jong en oud. Bezoekers krijgen de kans om bunkers te betreden die normaal gesloten blijven. Rondleidingen en wandelingen met gidsen brengen de geschiedenis tot leven en geven context bij de rol van de bunkers en hun impact op de omgeving. Acteurs in uniform tonen hoe het dagelijks leven er tijdens de oorlog uitzag, terwijl historische legervoertuigen voor extra sfeer zorgen. Daarnaast zijn er exposities in het kader van 80 jaar bevrijding en filmvertoningen met originele beelden uit de oorlogstijd. Voor kinderen zijn er speciale speurtochten en opdrachtenboekjes ontwikkeld.
Meer info:
Tijdens Bunkerdag zijn er meer dan 100 bunkers geopend en ruim 60 activiteiten! De locaties zijn geopend van 10:00 tot 17:00 uur.
10e Bunkerdag, 24 mei 2025: https://bunkerdag.nl/nl/homepage/
Van een fan van bunkers kreeg ik deze tip. De Schnellbootbunker SBB2 in IJmuiden is tot nu slechts 2x open geweest in 10 jaar tijd. Grote drukte wordt verwacht, dus wachtrijen:
https://www.nhnieuws.nl/nieuws/348892/ijmuiden-verwacht-2000-bezoekers-voor-schnellbootbunker
https://bunkerdag.nl/nl/activiteit/schnellbootbunker-ijmuiden/
Bezoek Atlantikwal https://bezoekatlantikwall.nl/
Atlantikwall: https://atlantikwall.nl/
Atlantikwall Museum: https://www.atlantikwallmuseum.nl/nl/
Atlantikwall Atlas:
Eerdere Tweede Wereldoorlog blogs:
https://www.postzegelblog.nl/tag/tweede-wereldoorlog/
Leidsche zegels van Hemelop: https://hemelop.nl/
Gerelateerde artikelen
Reacties (1)
Leuk artikel Randy!
Schrijf een reactie
(registratie is niet nodig)