Generaties

Een generatie is in sociologische betekenis een categorie mensen die in dezelfde periode, van bijvoorbeeld vijftien jaar, geboren zijn. Dit wordt ook wel een geboortecohort genoemd. Een generatie heeft daarnaast te maken met gemeenschappelijke eigenschappen die individuele verschillen kunnen domineren. In essentie zijn nieuwe generaties vernieuwers van een cultuur, de collectieve intelligentie van een sociaal systeem, zoals organisaties, verenigingen, politieke partijen. Nieuwe generaties zorgen ervoor dat sociale systemen bij de tijd blijven ofwel nieuwe generaties zorgen voor de evolutie van sociale systemen.

De afgelopen twee eeuwen schreven talloze filosofen, sociologen en historici over het onderwerp, waaronder Leopold von Ranke (1824 en 1854), Emil Durkheim (1893), Karl Mannheim (1928), José Ortega y Gasset (1914 en 1948), Julián Marías (1970), Henk Becker (1992) en William Strauss & Neil Howe (1991).[2] Hun interpretaties leiden tot volgende definitie van de verbondenheid tussen generatiegenoten:

1. Ze hebben een gedeelde levensgeschiedenis, gedeelde omstandigheden en de gedeelde invloed en beleving van de tijdgeest. De tijdgeest beïnvloedt bijvoorbeeld de opvoeding die kinderen krijgen.
2. Ze hebben een gedeelde reactie op de tijdgeest, die is gebaseerd op het vermogen om aan te voelen waar de (werk)omgeving aan vernieuwing toe is. Ze willen zich spontaan uitdrukken in nieuwe vitale toevoegingen aan een (organisatie)cultuur. Spontane interactie tussen (leef)tijdgenoten versterkt generatievorming.
3. Ze hebben een gedeelde bestemming die zich manifesteert in een gedeelde mentale, emotionele en fysieke ontwikkeling en instelling (een collectieve talentontwikkeling).

Indeling

In sociologisch opzicht worden de recentste Westerse generaties op tal van verschillende mogelijkheden ingedeeld. Een voorbeeld is het generatiemodel van Henk Becker (1992), die generaties indeelt in de vooroorlogse generatie (1910-1925), de stille generatie (1925-1940), de protestgeneratie (1940-1955), de verloren generatie (1955-1970), de pragmatische generatie (1970-1985) en de grenzeloze generatie (1985-2000). Dit model wordt vooral gehanteerd voor de Nederlandse situatie. Een sociologische indeling puur naar tijd is ook mogelijk: er wordt dan gesproken over de generatie van de jaren 60 of van de jaren 70, et cetera; ook is indeling in geboortecohort (zoals 1986 of 1990, et cetera) mogelijk. Een andere, breed aanvaarde indeling (die vooral van toepassing is op de Amerikaanse situatie, maar in veel Westerse landen door het grote publiek gehanteerd wordt) wordt hieronder genoemd. Een andere, breed geaccepteerde indeling is de generatietheorie van Strauss-Howe, die loopt van 1433 tot en met 2029, en deze periode indeelt in zeven grote groepen, en deze vervolgens onderverdeeld in 26 generaties.

Grafiek met daarop de periodes van de verschillende recente Westerse generaties. Bron: Wikipedia.

Verloren Generatie

De Verloren Generatie (Lost Generation) was het demografische cohort in de westerse wereld dat jongvolwassen werd tijdens de Eerste Wereldoorlog. De term ‘Lost Generation’ werd voor het eerst gebruikt door Gertrude Stein voor een groep van Amerikaanse schrijvers die in de periode tussen de wereldoorlogen in Parijs verbleven. De generatie wordt over het algemeen gedefinieerd als mensen geboren tussen 1883 en 1900, en werd gevolgd door de Grootste Generatie (1901-1927).

Deze generatiegenoten groeiden op in de nasleep van de industriële revolutie, in samenlevingen die meer op consumptie en media georiënteerd waren dan ooit tevoren, maar anderzijds nog strikt conservatieve sociale normen hanteerden. Jonge mannen van het cohort werden massaal gemobiliseerd voor de Eerste Wereldoorlog, en velen sneuvelden. Jonge vrouwen droegen bij aan en werden beïnvloed door de oorlog. Zij kregen in de nasleep ervan meer politieke en andere vrijheden. De Verloren Generatie was kwetsbaar voor de Spaanse grieppandemie, en werd de drijvende kracht achter veel culturele veranderingen, vooral in de grote steden tijdens wat bekend werd als de roaring twenties. Later ondervonden zij de economische gevolgen van de crisis van de jaren 1930 en zagen zij vaak hun eigen zonen vertrekken naar de slagvelden van de Tweede Wereldoorlog.

Grootste Generatie

De Grootste Generatie (G.I.-Generation)  of de “Tweede Wereldoorloggeneratie”, is de Westerse demografische cohort na de Verloren Generatie en vóór de Stille Generatie. De generatie wordt doorgaans gedefinieerd als mensen geboren tussen 1901 en 1927. Zij werden gevormd door de crisis van de jaren 1930 en waren de voornaamste generatie die de Tweede Wereldoorlog actief beleefde. De meeste mensen van de Grootste Generatie zijn de ouders van de Stille Generatie en de Babyboomers. De benaming stamt wellicht uit 1953, toen de Amerikaanse generaal James Van Fleet in het Amerikaans Congres de oorlogsgeneratie “een grootse generatie” (“The Greatest Generation”) noemde.

Stille Generatie

De Stille Generatie (Silent Generation), ook bekend als de Traditionalistische Generatie, is het Westerse demografische cohort na de Grootste Generatie en voorafgaand aan de babyboomers. De generatie wordt over het algemeen gedefinieerd als mensen die geboren zijn tussen 1928 en 1945.

Vanwege de crisis van de jaren 1930 en de Tweede Wereldoorlog kregen de mensen minder kinderen, waardoor de generatie relatief klein is. Het is de generatie die tijdens de Koreaanse Oorlog vocht. De Stille Generatie wordt soms getypeerd als eerder conformistisch en traditionalistisch, de zogenoemde “stille meerderheid”. Anderzijds stonden zij ook aan de leiding van de burgerrechtenbeweging in de VS, en de tegencultuur van de jaren 1960, en waren zij het die de rock and roll muziek van de jaren 1950 en 1960 creëerden. Zij beleefden als jongvolwassenen de tijden van opkomende welvaart, beleefden economische onrust op middelbare leeftijd en genoten van relatief comfort op latere leeftijd.

Babyboomers

Babyboom is de geboortegolf die in veel West-Europese landen en de Verenigde Staten optrad vlak na de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog, tussen ongeveer 1945 en 1955.[1] De euforie over de bevrijding leidde ertoe dat velen een gezin stichtten. Ook in België en Nederland trad een geboortegolf op, met name in 1946 en 1947, maar ook in de twintig jaar daarna werden aanzienlijk meer kinderen geboren dan in de perioden ervoor en erna (zie figuur met het absolute aantal geboren kinderen, ook het geboortecijfer was echter hoger). De babyboom betreft overigens een tijdelijke opleving van het geboortecijfer, dat al dalende is vanaf 1880. De babyboom heeft aan het begin van de 21e eeuw nog steeds grote gevolgen voor de samenstelling van de bevolking. Zo kampen veel westerse landen met een vergrijzende bevolking, wat de financiering van de socialezekerheidsstelsels in die landen onder druk zet.

De mensen die geboren zijn tussen ongeveer 1945 en 1955 worden doorgaans aangeduid als (baby)boomers. Deze generatie heeft een aantal gemeenschappelijke ervaringen. Ze groeiden op na de Stille Generatie (1928-1945), in de naoorlogse opbouwperiode waarin de welvaart voor het eerst sinds vele jaren toenam en gingen studeren in de woelige periode tussen 1965 en 1975. Er ontstond hierdoor een zogenaamde jeugdbult; een relatief grote jongere generatie. Omdat jongeren meestal progressiever denken dan ouderen en zich vaak ook tegen hen afzetten, vonden hierdoor progressieve denkbeelden bredere ingang. Voorbeelden zijn:

• de seksuele revolutie
• de hippiebeweging, flowerpower
• de ontzuiling en ontkerkelijking
• rellen zoals de studentenrevoltes, dienstplichtweigering, kritiek op de eigen en internationale politiek
• een politieke ‘ruk naar links’, toename van de invloed van progressieve partijen
• een toename van niet-traditionele studentenverenigingen en het aantal niet-leden ten koste van corpora en traditionele studentenverenigingen. Veel voorheen ongemengde corpora gingen hierdoor (noodgedwongen) samen

Generation X

Generatie X (Generation X) is de generatie die is geboren ná de babyboomgeneratie en de in de Angelsaksische wereld onbekende (en daardoor in de grafiek ontbrekende) Lost Generation (1955-1965) en vóór Generatie Y (de Millennials). Deze groep betreft ruwweg de mensen die zijn geboren in de jaren 1965-1980. De generatie die werd geboren in de overgangsperiode tussen Generatie X en Generatie Y – de jaren rond 1980 – worden Xennials genoemd, een portmanteau van Generatie X en Millennials. Omdat generaties geleidelijk verschuiven en elkaar overlappen, zijn er geen exacte grenzen voor deze periodes te geven. Afhankelijk van het vakgebied en de culturele geschiedenis van het land worden ook andere indelingen gehanteerd.

In de demografie worden voor Generatie X de geboortejaren 1955-1970 aangehouden. Tussen de generaties X en Y (1970-1980) zit dan een tussengeneratie die de pragmatische generatie wordt genoemd. Het latere deel hiervan valt dus ook onder de Xennials. Het CBS hanteert gemakshalve periodes van 5 jaar (geboortecohorten), die door anderen worden samengevoegd tot generaties met een passende naam. Generatie X is opgegroeid in de overgangsperiode tussen het analoge en het digitale tijdperk. Deze generatie leefde in de tijd van automatisering en digitalisering, waarin er al wel computers bestonden maar nog geen internet en sociale media. Er werd nog getelefoneerd met analoge telefoons, terwijl de smartphone nog moest worden uitgevonden.

Millennials

De Millennials, ook wel Generatie Y genoemd, zijn een demografische generatie volgend op Generatie X. Volgens een populaire Amerikaanse generatie-indeling zijn Millennials geboren tussen 1981 en 1996, al variëren verschillende bronnen tussen 1977 als vroegste geboortejaar en 2004 als laatste. In Nederland en België wordt voor Generatie Y vaak de periode 1985-2000 gehanteerd. De Millennials zijn grofweg vanaf begin jaren 80 tot aan het nieuwe (het huidige) millennium (het jaar 2000) geboren. Er bestaat geen consensus over de exacte geboortejaren. Veel definities zijn gebaseerd op de levensloop van de bevolking van de Verenigde Staten. Buiten de Angelsaksische wereld worden generaties soms anders ingedeeld vanwege maatschappelijke verschillen.

De term Millennials is geïntroduceerd door de Amerikaanse historici Neil Howe en William Strauss. Zij hanteren de geboortejaren 1982 tot 2004 en baseren hun indeling op keerpunten in de Amerikaanse geschiedenis. De generatie die werd geboren rond de opkomst van het neoliberalisme kreeg van hen de naam Millennials, omdat de oudsten de middelbare school zouden verlaten rond de millenniumwisseling. Binnen het organisatiemanagement en de marketing worden daar ook vaak mensen onder geschaard die rond het jaar 2000 als jongvolwassenen de werkvloer betraden na het afronden van een studie. Deze nieuwe generatie afgestudeerden werd vanaf 1977 geboren.

De oudste Millennials hebben de bijzonderheid dat zij volwassen werden rond het begin van het nieuwe (het huidige) millennium. De jongste Millennials zullen in veel gevallen de overgang naar het huidige millennium niet bewust hebben doorgemaakt. Iets wat echter álle Millennials hebben meegemaakt is de opkomst van verscheidene soorten digitale toepassingen, zoals mobiele telefoons en sociale media. Toch zijn ook hierbij grote verschillen. Zo maakten de oudere Millennials kennis met sociale media op pc’s en laptops, en waren mobiele telefoons vooral bedoeld om te bellen en sms’en, terwijl de jongere Millennials volwassen werden met apps op een smartphone.

Generatie Z

De Generatie Z, ook bekend als Gen Z of Zoomers, is een demografische generatie, volgend op Generatie Y (de Millennials). Het Amerikaanse Pew Research Center definieert de generatie als de personen die zijn geboren tussen 1997 en 2012. Andere demografen kiezen voor een andere periode die iets vroeger begint en/of eindigt. Personen van Generatie Z worden ook wel Zoomer genoemd. Generatie Z gebruikt het internet doorgaans vanaf jonge leeftijd en integreert in hun leven het gebruik van computerprogramma’s, apps en sociale media. Deze generatie is volgens Instituut voor de Nederlandse Taal opgegroeid en vertrouwd met de grote hoeveelheden digitale data om ons heen en wordt daarom ook wel de i-generatie of Generatie Einstein genoemd.

Generatie Z gebruikt het internet doorgaans vanaf jonge leeftijd en integreert in hun leven het gebruik van computerprogramma’s, apps en sociale media. Deze generatie is volgens Instituut voor de Nederlandse Taal opgegroeid en vertrouwd met de grote hoeveelheden digitale data om ons heen en wordt daarom ook wel de i-generatie of Generatie Einstein genoemd.

Generatie Alfa

Generatie Alfa (Gen Alfa) is de demografische generatie die volgt op Generatie Z. Onderzoekers en populaire media gebruiken deze term voor personen die zijn geboren tussen 2010 en 2025. Genoemd naar de eerste letter in het Griekse alfabet, is Generatie Alfa de eerste die volledig in de 21e eeuw is geboren. De meeste leden van Generatie Alfa zijn de kinderen van millennials.

Generatie Alfa is geboren in een tijd waarin, op veel plekken in de wereld, men steeds minder kinderen krijgt dan voorheen. Generatie Alfa heeft actief de coronapandemie meegemaakt als kinderen. Generatie Alfa heeft ook veel meer toegang tot entertainment en communicatie dan eerdere generaties door apparaten zoals computers en smartphones, interesse in traditionele televisie wordt echter steeds kleiner. Het steeds groter wordende gebruik van elektronica in les(methodes) heeft een significant verschil gemaakt tussen de onderwijzing van deze generatie en de onderwijzing van eerdere generaties. Onderzoek suggereert dat sinds laat in de jaren 10 gezondheidsproblemen gerelateerd aan schermtijd, allergenen en obesitas steeds meer voorkomen.

Meer info:

Boekenweek 2026: https://www.hebban.nl/boekenweek

Gratis 229 musea bezoek op 22 maart 2026: https://www.museum.nl/nl/boekenweek

Hendrik Groen: https://www.meulenhoff.nl/auteur/hendrik-groen

Doortje Smithuijsen: https://www.doortjesmithuijsen.nl/

Eerdere Boekenweek blogs: https://www.postzegelblog.nl/tag/boekenweek/

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
• Thematisch • België • Groot Brittannië • Noorwegen • Noord Korea • Tunesië • Verenigde staten • Boeken

Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?