De herdenking van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki vindt jaarlijks plaats op 6 en 9 augustus en in 2025 is dit de 80ste herdenking. Er zijn dit jaar wereldwijd verschillende herdenkingen en ceremonies, waarbij de focus ligt op het herdenken van de slachtoffers en het oproepen tot een verbod op kernwapens, vooral in het licht van de huidige internationale spanningen. Kent u het volledige verhaal van deze twee atoombommen en het einde van de Tweede Wereldoorlog in Azië?
Gerelateerde artikelen
Aanval op Pearl Harbor
Wat vooraf ging en de betrokkenheid van de Tweede Wereldoorlog van Amerika in Azië. De Aanval op Pearl Harbor was een verrassingsaanval door de Japanse Keizerlijke Marine onder leiding van admiraal Isoroku Yamamoto op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor in Hawaï, op zondag 7 december 1941. De aanval was bedoeld om het grootste deel van de vloot van de Verenigde Staten te vernietigen, zodat Japan vrij spel zou hebben in de Grote Oceaan.
Hierbij kwamen 2403 Amerikanen om het leven en vielen er 1282 gewonden. Er werd een twintigtal schepen tot zinken gebracht en meer dan honderd vliegtuigen vernietigd. De verliezen aan de Japanse kant waren veel kleiner, 65 militairen kwamen om of werden verwond.
Japan (1942): 1 jaar herdenking aanval op Pearl Harbor. Foto Pearl Harbor met de slagschepen is genomen vanuit een aanvallend vliegtuig.
De aanval kwam als een grote schok voor het Amerikaanse volk en leidde rechtstreeks tot de Amerikaanse betrokkenheid in de Tweede Wereldoorlog, zowel in de Stille Oceaan als in Europa. De volgende dag verklaarden de Verenigde Staten de oorlog aan Japan.
Het USS Arizona Memorial in Pearl Harbor in Honolulu, Hawaï, markeert de laatste rustplaats van 1102 van de 1177 matrozen en mariniers die omkwamen op de USS Arizona tijdens de aanval op Pearl Harbor op 7 december 1941, en herdenkt de gebeurtenissen van die dag. Het monument, gebouwd in 1962, wordt jaarlijks door meer dan twee miljoen mensen bezocht. Het is alleen per boot toegankelijk en staat over de gezonken romp van het slagschip heen zonder deze aan te raken. Historische informatie over de aanval, pendelboten van en naar het monument en algemene bezoekersdiensten zijn beschikbaar in het bijbehorende USS Arizona Memorial Visitor Center, dat in 1980 werd geopend en wordt beheerd door de National Park Service. De gezonken resten van het slagschip werden op 5 mei 1989 uitgeroepen tot Nationaal Historisch Monument.
Atoombomaanvallen op Hiroshima en Nagasaki
De atoombomaanvallen op Hiroshima en Nagasaki zijn twee luchtaanvallen met atoombommen die in 1945 door de Amerikaanse luchtmacht zijn uitgevoerd. Op 6 augustus werd de Japanse havenstad Hiroshima gebombardeerd en op 9 augustus de stad Nagasaki. Kort daarna capituleerde het Japans Keizerrijk onvoorwaardelijk. Hiermee kwam een eind aan de Tweede Wereldoorlog. Tevens leidde de capitulatie van Japan tot de onafhankelijkheid van de Aziatische landen die Japan tijdens de oorlog had veroverd. Eind 1945 waren als gevolg van de aanvallen circa 250.000 mensen om het leven gekomen. Als gevolg van stralingsziekte en kanker zouden nog enige honderdduizenden slachtoffers zijn gevallen.
Strategie
Op 10 mei, twee dagen na de capitulatie van nazi-Duitsland, begon te Los Alamos een tweedaags overleg over mogelijke doelwitten van atoombomaanvallen op Japan. Gekozen werd in eerste instantie voor Yokohama, Hiroshima, Kokura, Niigata en Kyoto. De laatste stad werd geschrapt omdat in deze stad veel historische tempels stonden. Het pleidooi voor het schrappen van Kioto als doel wordt gewoonlijk toegeschreven aan japanoloog Edwin Reischauer, maar deze heeft dat ontkend. Volgens Reischauer zou minister van Oorlog Henry Stimson, die er enkele decennia eerder zijn huwelijksreis had gemaakt, Kioto van de lijst hebben geschrapt.
Japan (1986): 60th Anniv. Emperor Accession Kyoto palace.
Uiteindelijk viel de keuze op Hiroshima. Deze stad had een belangrijke industriële en militaire betekenis en was tijdens de voorafgaande conventionele bombardementen redelijk gespaard gebleven, zodat het effect van een atoombomaanval goed zou kunnen worden nagegaan. De omringende bergen zouden de kracht van de explosie gedeeltelijk focussen op de stad waardoor de verwoesting nog heviger zou zijn. Bovendien was dit de enige grote Japanse stad zonder krijgsgevangenenkamp, zodat er geen slachtoffers onder de eigen troepen zouden vallen.
Hiroshima
Een team onder leiding van Paul Tibbets vloog de uraniumbom Little Boy op 6 augustus in de B-29 bommenwerper Enola Gay van Tinian naar Hiroshima en wierp de bom op 9500 meter hoogte boven de stad af. De explosieve energie bedroeg ongeveer 63 terajoule, wat overeenkomt met 15 kiloton TNT. Tijdens de aanval had de stad ongeveer 255.000 inwoners. Toen Little Boy om 8.15 uur explodeerde, kwamen vrijwel direct 78.000 mensen om het leven als gevolg van de enorme drukgolf en de intense hitte die bij de explosie vrijkwam. Een vergelijkbaar aantal mensen raakte gewond. In de daaropvolgende dagen stierven nog veel mensen als gevolg van stralingsziekte.
Vliegtuig Enola Gay. Foto: HawkeyeUK / Wikipedia.
Japan wenste zich echter nog niet onvoorwaardelijk over te geven. De Japanse regering wilde aan overgave vier voorwaarden stellen:
- behoud van de goddelijke positie van de keizer;
- ontwapening en demobilisatie onder verantwoordelijkheid van het keizerlijk hoofdkwartier;
- geen Amerikaanse bezetting;
- de berechting van Japanse oorlogsmisdadigers zou aan de Japanse regering moeten worden toevertrouwd.
Nu Japan zich nog steeds tegen onvoorwaardelijk overgave verzette besloten de Amerikanen een tweede atoombom af te werpen, ditmaal boven Kokura.
OMD – Enola Gay (1980)
Enola Gay is een nummer van de Britse synthpopband Orchestral Manoeuvres in the Dark uit 1980. Het is de enige single van hun tweede studioalbum Organisation. Het lied werd geschreven door zanger / basgitarist Andy McCluskey en gaat over de atoombomaanval op Hiroshima op 6 augustus 1945 door de Amerikaanse B-29 Superfortress-bommenwerper met de naam Enola Gay. McCluskey was geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog en vraagt zich in de tekst van het nummer af of het bombardement wel nodig was (“It shouldn’t ever have to end this way”). De regel “Is mother proud of Little Boy today?” is een verwijzing naar de naam van de bom, en naar piloot Paul Tibbets die het vliegtuig naar zijn moeder vernoemde. In de TOP2000 staat Enola Gay op de lijst van 2024 op nummer 1563.
Originele uitgave uit 1980:
- “Enola Gay” – 3:33
- “Annex” – 4:33
De maxisingle bevat dezelfde tracks als de single.
2003 remix 12″
- “Enola Gay” (Dancefloor “Killa Mix”) – 9:02
- “Enola Gay” (Dub Remix) – 6:57
- “Enola Gay” (Radio Edit) – 3:05
Video OMD – Enola Gay (1980): https://www.youtube.com/watch?v=d5XJ2GiR6Bo
Nagasaki
Een bemanning onder commando van Charles Sweeney ging op 9 augustus in de B-29 Bockscar met de plutoniumbom Fat Man van het Oceanisch eiland Tinian op weg naar de oude Japanse vestingstad Kokura, waar veel oorlogsindustrie was gevestigd. Boven Kokura hing echter veel bewolking en Sweeney had opdracht de aanval op zicht uit te voeren. Nadat drie aanlopen waren afgebroken, werd uitgeweken naar het alternatieve doel, Nagasaki. Omdat ook daar het zicht slecht was, werd het doelwit gemist. Bommenrichter Frederick Ashworth wierp de bom af op ongeveer drie kilometer van het doelwit. Daardoor vond de explosie gedeeltelijk boven dunbevolkt gebied plaats.
Fat Man had een geschatte kracht van 21 kiloton. De bom ontplofte boven een vallei, waardoor de kracht van de explosie werd begrensd door de omliggende heuvels. Dit, de vorm van de stad en de aanwezige soort bebouwing voorkwam ook dat er een vuurstorm ontstond in Nagasaki. Dat verhinderde niet dat in een gebied van meer dan 3 vierkante kilometer alle bebouwing werd verwoest. Vooral het industriële centrum was zwaar getroffen. In de munitiefabriek van Mitsubishi kwamen 6.200 van de in totaal 7.500 werknemers om het leven als gevolg van de explosie. Bij de aanval vielen 39.000 doden en 25.000 gewonden, aanzienlijk minder dan bij de aanval op Hiroshima. Negen van de slachtoffers waren Nederlanders. Dat waren allen krijgsgevangenen.
Capitulatie
De Sovjet-Unie was op 8 augustus, ondanks het niet-aanvalsverdrag dat het met Japan ondertekend had, Mantsjoekwo (Mantsjoerije) binnengevallen. De regering van Japan besloot na dit alles te capituleren op voorwaarde dat de soevereiniteit van de keizer erkend zou worden. De geallieerden lieten echter weten dat de regeringsvorm na het beëindigen van de oorlog slechts door de wil van het volk zou worden bepaald.
Japan (1928): Troonbestijging keizer Hirohito.
Op 12 augustus besloot keizer Hirohito tot de overgave. Bij de vergaderingen hierover werden de atoombommen nauwelijks genoemd. Hirohito nam op 14 augustus een radiorede op, die de volgende dag werd uitgezonden. In deze historische toespraak – de Gyokuon-hoso oftewel ‘uitzending van de keizerlijke stem’ genoemd – richtte de keizer zich voor het eerst in de Japanse geschiedenis rechtstreeks tot het volk. Zijn toespraak zorgde voor verwarring onder de luisteraars. De keizer sprak in een archaïsch, hoofs Japans, dat voor de gewone Japanner moeilijk te begrijpen was, en de kwaliteit van de geluidsopname was niet al te best. De keizer repte ook niet van ‘capitulatie’, maar sprak slechts over ‘het aanvaarden van de Verklaring van Potsdam’. De conservatieve krachten binnen de legertop voelden ondanks de twee atoombomaanvallen nog steeds niets voor een dergelijke oneervolle overgave en hadden op 14 augustus tevergeefs geprobeerd de grammofoonplaat met de toespraak erop te vernietigen.
Op 2 september werd de overgave van Japan officieel ondertekend aan boord van USS Missouri, een Amerikaans slagschip dat in de baai van Tokio lag. Voor Japan tekenden de minister van Buitenlandse Zaken Mamoru Shigemitsu en generaal Umezu Yoshijiro. Generaal Douglas MacArthur tekende in zijn kwaliteit van Supreme Commander for the Allied Powers. Na hem tekenden negen geallieerde officieren – voor ieder land één – onder wie admiraal Conrad Helfrich namens Nederland.
Voor veel van de duizenden krijgsgevangenen en burgers opgesloten in Japanse interneringskampen was de Japanse capitulatie een verlossing. Desalniettemin hebben, in Nederlands-Indië alleen, 8.200 krijgsgevangenen, 16.800 Europese geïnterneerden en 2,5 miljoen Javanen de Japanse bezetting niet overleefd.
Meer info:
Atoombommen op Hiroshima en Nagasaki (schooltv):
https://schooltv.nl/video-item/atoombommen-op-hiroshima-en-nagasaki-nos-nieuwsclips
80 jaar Hiroshima en Nagasaki: nieuwe kernwapenwedloop dreigt:
https://paxvoorvrede.nl/nieuws/80-jaar-hiroshima-en-nagasaki-nieuwe-kernwapenwedloop-dreigt/
Eerdere Tweede Wereldoorlog blogs:
https://www.postzegelblog.nl/tag/tweede-wereldoorlog/
Gerelateerde artikelen
Reacties (0)
Schrijf een reactie
(registratie is niet nodig)