Zijne Majesteit de Koning woont op maandag 27 april 2026 met leden van het Koninklijk gezin en leden van de Koninklijke familie de viering bij van Koningsdag – Keningsdei – in Dokkum in de provincie Fryslân. Vanaf de eerste stap die Koning Willem-Alexander en zijn familie op Keningsdei in Dokkum zetten om 11.00 uur, vallen zij van de ene verrassing in de andere, tijdens de feestelijke wandeling door Dokkum. Zij en het publiek zien het verhaal van Dokkum, de regio en Fryslân aan zich voorbijtrekken. Door een historisch en levendig decor dat Dokkum van zichzelf al is, laten we zien wie we zijn: open en gastvrij. Dokkum en Noardeast-Fryslân staan klaar om de koning en zijn familie feestelijk te ontvangen. Kent u Dokkum en heeft u Dokkum al een keer bezocht? Wellicht tijdens de Elfstedentocht?
Gerelateerde artikelen
Wist u dat?
Voor het eerst viert koning Willem-Alexander zijn verjaardag in de provincie Friesland. Op 27 april neemt hij zijn familie mee naar Dokkum voor een Keningsdei in Friese sferen. Drie keer eerder reisden de Oranjes naar Friesland op Koninginnedag: in 1982 naar Harlingen, in 1993 naar Vlieland en Sneek, in 2008 naar Makkum en Franeker.
Als we de locaties op 27 april analyseren dan blijkt dat Koningsdag nog nooit gevierd is in Zeeland en in Flevoland. Het wordt dus tijd dat Friesland bezocht wordt in 2026. Als u zoekt over de historie van de Oranjes dan blijkt dat de Oranjes rechtstreeks afstammen van de Friese stadhouders. Google maar.
Het programma van de Koninklijke Wandeling op maandag 27 april 2026.
40 jaar 14e Elfstedentocht (1986)
De veertiende Elfstedentocht werd op 26 februari 1986, iets meer dan een jaar na de dertiende Elfstedentocht, geschaatst. Evenals in 1985 won Evert van Benthem uit Sint Jansklooster de tocht, ditmaal in een tijd van 6:55:17. Een unicum dat iemand de tocht der tochten twee keer wint was het niet. Coen de Koning en Auke Adema gingen hem voor. Tweede werd Rein Jonker en Robert Kamperman was de verrassende nummer drie. Tineke Dijkshoorn was de snelste bij de vrouwen. Misschien nog wel bekender is dat de 18-jarige kroonprins Willem-Alexander de tocht onder de schuilnaam W.A. van Buren voltooide met startnummer 1. Pas tijdens de tocht werd bekendgemaakt dat hij meedeed. Bij de finish werd hij opgewacht door zijn trotse ouders. Deelname kwam voort uit een weddenschap en om incognito mee te kunnen doen. Hij gebruikte de naam Van Buren, verwijzend naar de historische titel van het huis Oranje-Nassau. De Elfstedentocht 1986 werd verreden onder gunstige weersomstandigheden. Een totaal van 16.999 toerrijders en 317 wedstrijdrijders begonnen aan de tocht, 14.989 kruisjes werden uitgedeeld. Er deden 115 buitenlanders en 862 vrouwen mee.
Twee zitbankjes in de vorm van een Friese doorloper
De bankjes zijn geplaatst daar waar de schaatsers van de Elfstedentocht in Dokkum om keren. Bankjes zijn gesponsord door UNOX. Dit is te danken aan een actie van UNOX die ze op hun eigen facebook pagina als volgt beschrijven: ‘In 1997 besloten we spontaan om op het rustpunt in Dokkum koffie, thee, warme chocolademelk, en gratis erwtensoep uit te delen aan schaatsers en vrijwilligers. Een groot succes. Toch schreven we hier op nog een andere manier geschiedenis. Met de Unox Muts. Die werd hier voor het eerst geïntroduceerd. Overal langs de route en in de dorpen zag je onze muts. Het leek een heus Elfstedentochttenue. Een super Hollandse sfeer en hier bij Unox spreken we dan stiekem een beetje van onze Elfstedentocht.
Opschrift: Per bank Unox 2x (op de plek waar normaal de schroef het hout met ijzer verbindt).
Dokkum
Dokkum is een stad in de gemeente Noardeast-Fryslân in de Nederlandse provincie Friesland. Op 1 januari 2026 telde de stad 13.046 inwoners. Dokkum ligt ten zuiden van de Waddenzee en ten (zuid)westen van het Lauwersmeer tussen Damwoude en Aalsum, gelegen op de grens tussen de Kleistreek en de Friese Wouden. De stadskern ligt rond de plek waar de Dokkumer Ee en het Dokkumergrootdiep samenkomen.
De plaats is een van de Friese elf steden en heeft een regionale verzorgingsfunctie voor Noordoost-Friesland. Dokkum is de vijfde winkelstad van Friesland (56.688 m2 verkoopvloeroppervlakte). Rond Dokkum wordt het Friese dialect Noordhoeks gesproken. Sinds 2016 is Dokkum dankzij de Centrale As (N356) aangesloten op een vernieuwd wegennetwerk richting Leeuwarden, Drachten en Groningen.
Geschiedenis van Dokkum
Dokkum geniet historisch vooral bekendheid omdat, volgens de overlevering, de Angelsaksische missionaris en heilige Bonifatius in 754 in de omgeving van deze plaats werd vermoord.
Nederland (1954): Drukproef Bonifatius.
Over de etymologische oorsprong van de naam Dokkum zijn verschillende verklaringen in omloop. Sommigen denken aan een combinatie en samentrekking van de Friese mansnaam ‘Docko’ die hier een erf of ‘heim/hiem’ zou hebben bezeten. Anderen associëren de naam Dokkum met ‘Tockingen’, dat is een ‘nederzetting aan een tocht of stroom’. Schrijfwijzen voor de plaatsnaam waren onder meer ‘Dockinga’ en ‘Dockynchirica’. Sinds de middeleeuwen is in Dokkum een klooster waarin vanaf de 13e eeuw monniken van de Norbertijner orde zijn gevestigd. Olivier van Keulen predikte in 1214 in Dokkum de kruistocht, waaraan dan ook Dokkumers hebben meegedaan. Deze geschiedenis wordt door middel van een halve maan op het wapen van Dokkum in herinnering gebracht.
In 1298 kreeg Dokkum na Stavoren, Harlingen en IJlst als vierde stad van Friesland stadsrechten. In de Grote Friese Oorlog doet het Geallieerde leger onder leiding van Focko Ukena in 1418 een aanval op Dokkum. Na enkele schermutselingen met de Schieringer verdedigers gaven deze zich over en werd de stad overmeesterd. Dokkum wordt gebrandschat en de stad militair onschadelijk gemaakt. In de Tachtigjarige Oorlog tegen Spanje was Dokkum een belangrijke pion in de strijd. In 1572 was de stad enkele uren in handen van de geuzen. Dokkum werd daarvoor zwaar gestraft met de Waalse Furie in Dokkum. Na 1579, toen Dokkum zich aansloot bij de Unie van Utrecht, begon een tijdperk van rust. Het roomse klooster en de kloosterkerk werden in 1589 gesloopt, de toren van de kerk bleef tot 1832 het stadsbeeld bepalen.
Nederland (1979: Afdruk van de gravure voor zegel Unie van Utrecht.
In vroegere jaren lag de stad in open verbinding met de zee, het Dokkumergrootdiep. In 1597 vestigde de Friese Admiraliteit zich in Dokkum. Vanuit hier werden allerlei zaken voor de beveiliging van de handelsvaart en oorlogvoering met Spanje op zee geregeld. Dokkum was van groot strategisch belang, wat ook blijkt uit de aanleg van de stadswallen in de jaren 1581-1582. Toch bleef de Admiraliteit niet lang in Dokkum. Vanwege het dichtslibben van de vaarroutes verplaatste zij in 1644 het kantoor naar Harlingen. In 1729 werd de open verbinding met de Lauwerszee definitief afgesloten door de aanleg van de Dokkumer Nieuwe Zijlen. Deze verving tevens de oude 16e-eeuwse zeesluis onder de Zijl. Dokkum ontwikkelde zich steeds meer tot een op het land georiënteerde stad. Door de aanleg van de Stroobossertrekvaart in de jaren 1654 – 1656 ging Dokkum failliet. Dokkum stond en staat in de lokale traditie bekend als “Arm Dokkum”. Tot 1925 bleef de gemeente binnen de begrenzing van de bolwerken, daarna werden delen van Oost- en West-Dongeradeel en Dantumadeel aan de gemeente Dokkum toegevoegd. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog vond op 22 januari 1945 een represaille in Dokkum plaats.
Tot 1984 was Dokkum tevens een zelfstandige gemeente. Door een samenvoeging met de gemeenten West- en Oostdongeradeel ontstond de gemeente Dongeradeel, waarvan Dokkum de hoofdplaats werd. Ten zuiden van Dokkum bevindt zich een bron, die door de overlevering in verband wordt gebracht met (de dood van) de hiervoor genoemde Bonifatius. Daardoor is dit een katholiek bedevaartsoord geworden. In Dokkum begon Fedde Sonnema zijn destilleerderij en likeurstokerij, nog steeds bekend van Sonnema Berenburg. De oude fabriek staat nog altijd in Dokkum. Het pleintje voor de voormalige fabriek is naar Sonnema Sonnemapleintje genoemd. Waar in maart 2026 ook een standbeeld van Fedde Sonnema is onthuld. De berenburg wordt inmiddels in Bolsward gestookt.
Oud gebouw distilleerderij F.J. Sonnema in Dokkum. Foto: Krinkle / Wikipedia.
In de negentiende eeuw ontstond een toenemend ruimtegebrek in Dokkum. Dit was te wijten aan de vestingwallen, die groei naar buiten belemmerden, binnen het schootsveld van de kanonnen op de bastions mocht namelijk niet gebouwd worden. Alle nieuwbouw werd in de binnenstad opgepropt, wat leidde tot het verlies van vele oude historische gebouwen. Gelukkig werd de binnenstad van Dokkum – als een van de eerste plaatsen in Nederland – in 1974 uitgeroepen tot beschermd stadsgezicht en is daarmee een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland.
Vroeger stopte er een trein in Dokkum, het Dokkumer lokaaltje. De treindienst is al voor de Tweede Wereldoorlog opgeheven, het goederenvervoer pas halverwege jaren zeventig. Er was ook een kroeg in Dokkum met de naam “Dokkumer lokaaltje”. Op 18 november 2017 vond de landelijke intocht van Sinterklaas plaats in Dokkum. In 2019 is de gemeente Dongeradeel samen met de gemeenten Ferwerderadiel en Kollumerland ca opgegaan in de gemeente Noardeast-Fryslân.
Bekende bedrijven
DVC
Dokkumer Vlaggen Centrale (= DVC) te Dokkum is een familiebedrijf voor de productie en verkoop van vlaggen en doeken. Het is opgericht in 1936 en telde in 2022 rond de 80 werknemers. Het bedrijf is een voortzetting van een in 1833 opgestarte textielhandel door Hermanus Demes. Hij was de zoon van Joannes Demes, die in 1798 vanuit het Duitse Westfalen als weversknecht met zijn gezin naar Dokkum kwam. In 1936 besloot de toenmalige eigenaar van de textielhandel, Johan Demes, om zwaaivlaggetjes te maken voor de verloving van Prinses Juliana en Prins Bernhard. De vlaggetjes bleken zo goed te verkopen, dat Demes besloot zich voortaan toe te leggen op de handel in vlaggen en vlaggetjes. De Dokkumer Vlaggen Centrale werd in december 1936 opgericht als afdeling van de Dokkumer Manufacturenhandel H. Demes. De tweede wereldoorlog maakte echter abrupt een einde aan de handel, maar na de bevrijding trok de handel in vlaggen weer enorm aan. Tot 1955 bleef Johan Demes detaillist in zijn Dokkumer Manufacturenhandel. Zijn motto was ‘Deo Volente Celcius’ (met Gods wil immer hoger) en werd de naam van zijn nieuwe bedrijf. Na de oorlog kon DVC uitgroeien tot een bedrijf van formaat. Vooral nationale en internationale vlaggen werden er geconfectioneerd. In de jaren ’50 kwam hier ook de verkoop van spandoeken en reclamevlaggen bij. Ook was het rond die tijd voor de zesde generatie Demes om het over te nemen: Joop en Gerhard richtten zich volledig op de vlaggenproductie. Eerder werden er vanuit de Kloostersingel in Dokkum lange tijd vlaggen verkocht. Eerst alleen genaaide vlaggen: bedrukte vlaggen werden uitbesteed. In 1961 opende een eigen textieldrukkerij, in de Keppelstraat in Dokkum. Hier stond een druktafel van 12 meter waar de eerste eigen vlaggen op werden gedrukt.
In 1967 verhuisde de drukkerij naar het toen nieuwe industrieterrein Betterwird in Dokkum. In 1981 voegden het magazijn en de verkoopafdeling zich daarbij. De familie Demes bleef aan de leiding van het bedrijf tot de dood van Gerhard Demes in 1990. Het bedrijf bleef echter wel in eigendom van de familie Demes. In 1993 ging het door een stagnerende markt niet zo goed met de vlaggencentrale, en moest er flink in het personeelsbestand van 130 banen worden gesnoeid. Sinds die tijd is de markt weer gegroeid en bedient het bedrijf vandaag de dag zowel zakelijke klanten als particuliere klanten. De Dokkumer Vlaggencentrale werd in 2004 uitgeroepen tot Friese onderneming van het jaar.
Nieuwsblad van Noord-Oost Friesland
Het Nieuwsblad van Noord-Oost Friesland is een abonneekrant die sinds 2010 verschijnt. De krant is ontstaan uit twee voorgangers, de Kollumer Courant en de Nieuwe Dockumer Courant. In 2010 werd door uitgeverij Banda besloten om de kranten samen te voegen en werd de redactie gevestigd in Dokkum. De krant verschijnt op maandag en vrijdag en op woensdag verschijnen de oude titels als huis aan huisbladen. In 2012 zijn de drie kranten overgenomen door de NDC mediagroep.
Wetterskip De Waadkant
Het Wetterskip De Waadkant was een van de waterschappen die in 1997 in Friesland werden gevormd bij de tweede grote waterschapsconcentratie in die provincie. In 2004 zijn de laatste 5 boezemwaterschappen opgegaan in het Wetterskip Fryslân. Het hoofdkantoor bevond zich in Stiens. Het waterschap was gevormd uit de twee voormalige waterschappen Tusken Waed en Ie en Noardlik Westergoa.
Gasfabriek Dokkum (Van Aitzemadwinger)
In 1905 nam de gemeente Dokkum de gasfabriek over en verplaatste deze van de Hanspoortdwinger naar de Van Aitzemadwinger. Dit fabrieksgas werd geproduceerd door steenkool te verhitten in ijzeren retorten. De fabriek was tot begin jaren 60 actief.
Jan Pieter Minckelers (1748–1824) was een Nederlands wetenschapper en uitvinder. Hij ontdekte in 1783 dat door het verhitten van steenkool een brandbaar gas kon worden gewonnen (lichtgas). Zijn uitvinding werd toegepast voor gasverlichting. Hij is geboren en gestorven in Maastricht, waar een bekend standbeeld van hem staat. In 1983 werd 200 jaar gas gevierd.
Conclusie: De gasfabriek in Dokkum (aan de Van Aitzemadwinger) produceerde gas op de manier die in de 19e eeuw populair werd, mede dankzij de ontdekking van Minckelers in 1783. Er is geen directe link tussen Jan Pieter Minckelers en de stad Dokkum zelf.
Met dank aan Peter Janssen van www.frankeerstempel.nl voor de stempels in deze blog.
Meer info:
Koningsdag in Dokkum: https://keningsdei.frl/
Koningsdag vlag: https://dvc.nl/vlaggen/themavlaggen/koningsdag
Toerisme Dokkum:
https://www.eropuitinfriesland.nl/nl/ontdekken/dokkum
https://www.friesland.nl/nl/ontdek/de-elf-steden/dokkum
Eerdere Koningsdag blogs: https://www.postzegelblog.nl/tag/koningsdag/
Eerdere Koninklijk Huis blogs: https://www.postzegelblog.nl/tag/koninklijk-huis/
Gerelateerde artikelen
Reacties (0)
Schrijf een reactie
(registratie is niet nodig)