Embleem van het Verdrag inzake Antarctica / Vlag van Antarctica

Het embleem van het Verdrag inzake Antarctica wordt af en toe gebruikt, zowel vanwege het gebruik ervan door de leden sinds de eerste overlegvergadering in 1961 als omdat het andere soortgelijke vlaggen heeft geïnspireerd. Hoewel de oorsprong van dit ontwerp terug te voeren is op de eerste redactie van het verdrag in 1959, hebben de adviserende leden van het Verdrag inzake Antarctica het pas in 2002 officieel als embleem aangenomen.

Vlag van het Verdrag inzake Antarctica

Het embleem wordt onder andere gebruikt in de vorm van een vlag, en wordt ook op alle officiële documenten gebruikt, en officieel vertegenwoordigt dit embleem het Antarctische Verdragssysteem en niet het continent zelf.

Geschiedenis van Antarctica

Vroegste geschiedenis

Sinds het uiteenvallen van Gondwana is Antarctica langzaam naar het zuiden geschoven. Sinds het Plioceen is het met ijs bedekt.

Theatrum Orbis Terrarum.

Toen het bewijs van een ronde aarde was geleverd, ging men ervan uit dat in het zuiden een enorm continent moest liggen om het zuiden beneden te houden. Men noemde dit het Onbekende Zuidland, of Terra Australis. Naarmate er meer van de wereld bekend werd, kromp dit continent steeds verder in op wereldkaarten – in het begin ging men er nog van uit dat Vuurland en Nieuw-Guinea er deel van uitmaakten.

Het definitieve bewijs dat zo’n reuzecontinent niet bestond, werd geleverd door James Cook, die tussen 1772 en 1775 drie keer ten zuiden van de poolcirkel voer. Het continent Antarctica kreeg hij echter nooit in zicht.

19e eeuw

Eind januari 1820 hebben drie verschillende expedities binnen zeer korte tijd Antarctica bereikt: de Rus Fabian von Bellingshausen, de Brit Edward Bransfield en de Amerikaan Nathaniel Palmer.

De Engelsman James Clark Ross ging vervolgens op zoek naar de (geografische) geomagnetische zuidpool. Deze bereikte hij niet, maar hij stuitte wel op het ijsgebied, dat naar hem Ross-ijsplateau is genoemd, evenals het eiland Ross.

 

 

 

 

 

 

Ross Dependency is een territoriale aanspraak van Nieuw-Zeeland op Antarctica. Het gebied ligt tussen 160° O en 150° W en bevat onder andere de bekende Rosszee en het eiland Ross. Ross Dependency werd opgeëist in 1923 en tot 1961 als overzees gebiedsdeel van Nieuw-Zeeland bestuurd. Na het Antarctisch Verdrag liggen de zaken echter wat anders en hebben andere landen ook enige zeggenschap over het bestuur van dit gebied op Antarctica.

Ook de Fransman Jules Dumont d’Urville en de Belg Adrien de Gerlache slaagden hier niet in, hoewel ze wel een groot deel van de kustlijn in kaart wisten te brengen. Adrien de Gerlache (1866 –1934) was een Belgische ontdekkingsreiziger en officier in de Belgische Koninklijke Marine. Hij leidde de Belgische Antarctische expeditie van 1897-1899. Zijn gezelschap was het eerste dat overwinterde in het zuidpoolgebied. Het poolschip van de Gerlache, de Belgica (genoemd naar de Romeinse naam voor het noorden van Gallië), raakte ingevroren zodat zijn expeditie werd gedwongen te overwinteren in Antarctica.

Race naar de Zuidpool

In 1903 werd door Argentinië op de Zuidelijke Orkneyeilanden de Orcadasbasis gevestigd, de eerste permanent bewoonde nederzetting.

British Antarctic Territory (2019): 100 years of the Scott Polar Research Institute.

In het jaar 1902 deden Robert Falcon Scott en Ernest Shackleton een poging de geografische zuidpool te bereiken, waarbij ze tot 82°17? ZB kwamen. In 1907 probeerde Shackleton het opnieuw. Het slaagde wederom niet – hij kwam tot 88°23′ ZB – maar zijn expeditie bereikte wel de geomagnetische zuidpool en bovendien bereikte hij als eerste het Antarctisch Plateau.

British Antarctic Territory (2022): 100 years of the Death of Sir Ernest Shackleton

Vier jaar later vertrokken expedities van Scott en de Noor Roald Amundsen ongeveer tegelijkertijd met als doel de pool te bereiken. Amundsen was eerder en op 14 december 1911 stond er voor het eerst een mens op de pool. Scott bereikte de pool ongeveer een maand later, waar hij ontdekte dat Amundsen hem voor was geweest. Scott en zijn metgezellen overleefden echter de terugtocht niet.

Noorwegen (2011): 100 jaar Eerste man op de Zuidpool / Roald Amundsen

In 1914 probeerde Shackleton het continent over te steken, maar deze poging mislukte. In 1929 slaagde Richard Evelyn Byrd (1888-1957) daar wel in met een vliegtuig. Byrd zou in totaal vijf expedities naar het gebied ondernemen (1928-30 / 1933-35 / 1939-40 / 1946-47 / 1955-56). Door zijn eerder vergaarde roem was het geld voor deze tochten geen probleem meer.

Bij de eerste expeditie maakte hij op 28 en 29 november 1929 als eerste een vliegtocht over de Zuidpool. Later bouwde Byrd er een basis. Deze kreeg de naam Little America en bestond uit drie vliegtuigen, drie hondenteams, fotografen en radiotechnici. Deze hadden tot doel de Zuidpool te onderzoeken. Met de latere expedities heeft Byrd een grote bijdrage geleverd in de geografische ontdekking van dit gebied. Het gevolg hiervan was dat zijn land, de Verenigde Staten, het verkende gebied als zijn eigendom kon opeisen.

Meer info:

VPRO, Frontlinie vanaf 26 maart 2026, Antarctica: https://npo.nl/start/serie/frontlinie/afleveringen

Eerdere Antarctica blogs: https://www.postzegelblog.nl/tag/antarctica/

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
• Thematisch • België • Groot Brittannië • Noorwegen • Verenigde staten

Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?