In 1993 hebben de Verenigde Naties 3 mei tot Internationale Dag van de Persvrijheid uitgeroepen, met als doel de beginselen van de persvrijheid meer onder de aandacht te brengen en deze wereldwijd te bevorderen. Het idee voor deze Internationale Dag van de Persvrijheid is afkomstig van de Algemene Conferentie van de UNESCO van 1991, waar erkend werd dat een vrije, pluriforme en onafhankelijke pers een essentieel onderdeel is van elke democratische samenleving. Wat vindt u van de persvrijheid in Nederland of België? Weet u waar deze twee landen op de World Press Freedom Index 2026 (RSF-index) staan?
Gerelateerde artikelen
Internationale Dag van de Persvrijheid
De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft 3 mei uitgeroepen tot Wereld Persvrijheidsdag, of kortweg Wereld Persdag , die wordt gevierd om het bewustzijn te vergroten van het belang van persvrijheid en om regeringen te herinneren aan hun plicht om het recht op vrijheid van meningsuiting, zoals vastgelegd in artikel 19 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens uit 1948, te respecteren en te handhaven. Deze dag markeert tevens de verjaardag van de Verklaring van Windhoek , een verklaring van principes voor een vrije pers, opgesteld door Afrikaanse krantenjournalisten in Windhoek in 1991.
Prijzen
UNESCO viert de Internationale Dag van de Persvrijheid door de UNESCO / Guillermo Cano Wereldprijs voor Persvrijheid toe te kennen aan een verdienstelijk individu, organisatie of instelling die een uitzonderlijke bijdrage heeft geleverd aan de verdediging en/of bevordering van de persvrijheid waar ook ter wereld, met name wanneer dit is bereikt ondanks gevaar. De prijs van 25.000 dollar en wordt jaarlijks uitgereikt op 3 mei tijdens de Internationale Dag van de Persvrijheid. Elk jaar kiest de directeur-generaal van de UNESCO een jury van 14 nieuwsprofessionals, die een winnaar uitkiezen uit de vele nominaties die zijn ingeleverd door lidstaten en door niet-gouvernementele organisaties op het gebied van persvrijheid.
De prijs is vernoemd naar Guillermo Cano Isaza, een Colombiaanse journalist die op 17 december 1986 voor de kantoren van zijn krant, El Espectador, in Bogotá werd vermoord. Cano’s geschriften hadden de machtige drugsbaronnen van Colombia beledigd.
UNESCO-conferentie
UNESCO viert jaarlijks ook de Internationale Dag van de Persvrijheid door mediaprofessionals, persvrijheidsorganisaties en VN-agentschappen bijeen te brengen om de stand van de persvrijheid wereldwijd te beoordelen en oplossingen te bespreken voor de uitdagingen. Elke conferentie is gericht op een thema dat verband houdt met persvrijheid, waaronder goed bestuur, berichtgeving in de media over terrorisme, straffeloosheid en de rol van de media in postconflictlanden. De 2026 conferentie wordt gehouden in Lusaka (Zambia) op 4 mei 2026 met als thema ‘Shaping a Future at Peace: Promoting Press Freedom for Human Rights, Development, and Security’ (= ‘Een toekomst in vrede vormgeven: persvrijheid bevorderen voor mensenrechten, ontwikkeling en veiligheid’).
België (2006): Persvrijheid, hoeksteen van de democratie.
Situatie in 2026
Voor het eerst in de geschiedenis van de World Press Freedom Index, die jaarlijks wordt opgesteld door Reporters Sans Frontières (RSF), behoort nu meer dan de helft van alle landen ter wereld tot de categorieën ‘moeilijk’ of ‘zeer ernstig’ wat betreft persvrijheid. In 25 jaar tijd is de gemiddelde score van alle 180 landen en gebieden in de ranglijst nog nooit zo laag geweest. Slechts 1% van de wereldbevolking leeft in een land waar de persvrijheid wordt gecategoriseerd als ‘goed’. In 2002 was dat nog 20%.
Als belangrijke oorzaak voor de verslechterde wereldwijde situatie ziet RSF dat sinds 2001 steeds strengere wetgeving het recht op informatie uithollen. Dit gebeurt in de naam van “nationale veiligheid”. Deze trend, die vooral veel voorkomt in autoritaire regimes, wint ook terrein in democratieën en gaat doorgaans gepaard met misbruik van de wet tegen journalisten, met name onder het mom van terrorismebestrijding.
Free Press Unlimited pleit bij de Europese Unie om van het 800 miljard tellende Defensiebudget 150 miljoen euro te besteden aan het beschermen van onafhankelijke media. “Veiligheid draait niet alleen om militaire slagkracht, maar ook om toegang tot onafhankelijke informatie”, zegt Kronenburg. Een andere juridische dreiging voor journalisten is de toename van zogenaamde SLAPPS, strategische rechtszaken tegen burgerparticipatie. Het misbruiken van wetgeving komt ook voor in relatief hooggeplaatste landen, zoals Frankrijk (25). Free Press Unlimited is onderdeel van de Coalition Against SLAPPs in Europe (CASE), een coalitie van 80 ngo’s, die zich op beleidsniveau inzet om het maatschappelijk middenveld en journalisten te beschermen tegen dit soort intimiderende rechtszaken.
Tot nu toe, blijkt uit de World Press Freedom Index, dat het overheidsbeleid er niet in slaagt structurele oplossingen te bieden voor de vele uitdagingen waarmee journalisten wereldwijd worden geconfronteerd, zoals fysieke of juridische bedreigingen. In meer dan 80% van de landen worden maatregelen als niet-bestaand of ineffectief beschouwd. Europese wetgeving voor mediavrijheid wordt regelmatig ondermijnd via nationale wetsvoorstellen, zoals het geval was in Hongarije (plek 74) onder de vertrekkende regering van Viktor Orbán, en ook in hoger gerangschikte landen zoals Slowakije (plek 37), Litouwen (plek 15) en Tsjechië (plek 11).
Bron:
Meer info:
Persvrijheid: https://persvrijheid.nl/
Free Press Unlimited: https://www.freepressunlimited.org/nl
RSF (Reporters Without Borders): https://rsf.org/en
World Press Freedom Index 2026: https://rsf.org/en/index
Nederland staat op plek 2 en België op plek 16.
Gerelateerde artikelen
Reacties (0)
Schrijf een reactie
(registratie is niet nodig)