De opmerkelijk ‘filatelistische’ koptekst van het AD-artikel van 10 maart 2026 “VNO-NCW wil dat politiek komt met ‘heldere visie op bedrijfsleven’: “Regel niet alles op postzegelniveau” zorgde ervoor dat ik mijn archief heb geraadpleegd betreffende de VNO-NCW-postzegel, die in 1999 is uitgegeven. Tot mijn verrassing heb ik toen een artikel samengesteld na communicatie met de ontwerper Titus Swart, maar dat echter nooit is gepubliceerd. Het Postzegel Nieuws nummer M&C 27/99 bevatte minimale info, vandaar een persoonlijk info-initiatief.
Gerelateerde artikelen
Vormgeving van de VNO-NCW-postzegel
Op de postzegel staan twee foto’s die naar het het bedrijfsleven verwijzen met historisch zware machines en de moderne tijd met beeldscherm en toetsenbord van een laptop. Concentrische cirkels in combinatie met een korte info-tekst sluiten het geheel af. Centraal staat het 100-jarig bestaan van het bedrijfsleven in ons land van de fusie-partners VNO (Verbond van Nederlandse Ondernemingen) en NCW (Nederlands Christelijk Werkgeversverbond).
Concentrische cirkels
De eerste twee ringen van de concentrische cirkels vertegenwoordigen beide sector-oprichters van de bedrijfleven-werkgevers namelijk Ten Cate uit Almelo (textielindustrie) en Stork uit Hengelo (metaalindustrie). De resterend gedeeltelijk zichtbare ringen symboliseren de later toegetreden branche-genoten van het VNO-NCW. De vereniging omvatte in 1999 zo’n 150 branche-vereniging-en en 85.000 bedrijven uit vrijwel alle sectoren uit de economie.
De al maar uitdijende cirkelvormige groeigrafiek eindigt niet bij de randen van de postzegel. Ze overschrijden het postzegelformaat zelfs, waarmee de voortdurende branche-groei van het werk-geversverbond wordt verbeeld.
In 1899 is de voorloper van het VNO-NCW aldus de informatieve rode postzegeltekst (feitelijk onleesbaar zelfs met een vergrootglas) linksonder ‘van 2 naar meer dan 150 branches’ in omvang toegenomen. Het einde is bepaald niet in zicht, evenals dat van het aantal concentrische cirkels.
Zwart-wit- en kleurenfoto’s met rode stip
1) Op beide historische zwart-wit foto’s staan productiemiddelen uit het industriële tijdperk van vroeger:
* Textielindustrie: in de spinnerij van Ten Cate in Almelo werden draden op grote spinspoelen gewonden.
* Metaalindustrie: de in elkaar grijpende tandwielen van een stoommachine zijn hoogstwaar-schijnlijk in een stoomgemaal geplaatst. Deze tandwielen met een diameter van minstens 5 meter zijn aan het einde van de 19e eeuw in de ijzergieterij van Stork in Hengelo gemaakt.
2) Kleurenfoto communicatiemiddelen uit moderne informatietijdperk.
Tegenwoordig leven we in het informatietijdperk met eigentijdse communicatietechnieken. Uit de laptop (met toetsenbord) wordt alle informatie gehaald. Dit medium fungeert bij uit stek als informatiebron betreffend berekeningen. In minuscuul kleine getallen op het laptopscherm is een deel van de berekeningen (optellingen & percentages) over het bruto nationaal product van de jaren 1995, 1996 & 1997 overzichtelijk in kolommen opgevoerd. Deze cijfers geven de nodige branche-informatie.
3) De Het draait al 100 jaar om het overeenkomstige van de werkgevers in het VNO-NCW. Deze postzegel is er letterlijk een weergave van. De rode stip op het raakvlak van beide zwart-wit foto’s symboliseert het gemeenschappelijke van de werkgevers.
4) De schuin geplaatste letters en cijfers verbeelden de actieve en dynamische opstelling van het VNO-NCW in het maatschappelijke bestel.
5) Deze koptekst van het AD-artikel van 10 maart 2026 is dè aanleiding geweest dit artikel te herschrijven over de 100-jarige jubilaris Ondernemersverbonden VNO-NCW, die op de postzegel een slecht leesbaar rode infotekst ‘van 2 naar meer dan 150 branches’ heeft gekregen. Ontwerper Swart voorspelde me toen in 1999 nog op idealistische wijze: “Sterk geïnteresseerde filatelisten (dus geen postzegelverzamelaars!) in deze postzegelafbeelding zullen ongetwijfeld wel een vergrootglas pakken.”
Historisch overzicht
Als daad van verzet tegen een bemoeizuchtige overheid in 1899 richtten 52 industriëlen onder leiding van Stork (Hengelo) en Ten Cate (Almelo) de Vereeniging van Nederlandsche Werkgevers op, zodat de bedrijfsvoering sociaal niet in het gedrang zou kunnen komen. De overheid was toen bijzonder centralistisch, bureaucratisch en monopolistisch ingesteld.
Tot slot het spel van letterlijk – figuurlijk
Zonder de door mij ingewonnen informatie zou deze postzegel als een onbegrepen postzegel en weinig aansprekend ‘product’ onterecht in een album terecht zijn gekomen.
Bovenstaande analyse is gebaseerd op en verbonden met letterlijk gereproduceerde afbeeldingen, maar die dienen steeds wel in overdrachtelijke zin opgevat, begrepen en uitgelegd te worden. Veelal zijn het minder tastbare en concrete, maar abstracte begrippen als produceren (met machines in fabrieken van toen), calculeren (met laptop) en communiceren (met moderne communicatie-technieken / middelen).
Afgaand tij: toen – nu!
De verwachting van ontwerper Swart in 1999 dat geïnteresseerde filatelisten met een vergrootglas naar zo’n postzegel zouden kijken, past bij een tijd waarin filatelie nog breed in de belangstelling stond. In kranten en tijdschriften verschenen regelmatig artikelen en ook op platforms als Postzegelblog ontstond vaak een levendige uitwisseling tussen auteurs en lezers.
Een kwart eeuw later lijkt dat veranderd. Er is nog steeds aandacht voor filatelie, maar de belangstelling voor recente Nederlandse postzegeluitgaven en hun achtergronden kan soms uitgebreider. Een korte enquête onder lezers zou interessant zijn om te zien welke onderwerpen hen vandaag het meest aanspreken.
Gerelateerde artikelen
Reacties (0)
Schrijf een reactie
(registratie is niet nodig)