Ongeziene fotografie uit de 19e eeuw

Toen België nog maar net onafhankelijk was, arriveerde de fotografie als een revolutionaire nieuwigheid. Amper weken na de officiële bekendmaking van de uitvinding in Frankrijk en Engeland, dook het medium al op in ons land. Een jonge natie op zoek naar identiteit vond in de fotografie een krachtig hulpmiddel om zichzelf uit te drukken.

“De fotografie bood een nieuw middel om de werkelijkheid te documenteren,” zegt Tamara Berghmans, curator collectie van het FOMU. “Belgische fotografen droegen actief bij aan de visuele constructie van het land.” Toch bleef onze fotogeschiedenis lange tijd onderbelicht. Met de  tentoonstelling Early Gaze brengt het Fotomuseum Antwerpen daar verandering in. Met een bijzondere postzegeluitgifte draagt ook bpost z’n steentje bij.

Frankrijk (1939): 100 jaar fotografie. Portretten van Joseph Nicéphore Niepce (1765-1833) en Jacques Daguerre (1787-1851).

Techniek als uitdaging De eerste foto’s maakten gebruik van daguerreotypie of zoutdruk, technieken die niet alleen duur en tijdrovend waren, maar ook gevaarlijk. Wat hield dat precies in? Een daguerreotypie was een foto op een metalen plaat, ontwikkeld met giftige dampen. Bij zoutdruk gebruikte men papier met zout en zilver, dat in het zonlicht langzaam een beeld liet verschijnen. “Fotografie was in het begin echt iets voor wetenschappers, kunstenaars en drukkers. Ze experimenteerden, toonden hun vondsten aan academies en probeerden patenten te verkrijgen.” Pas vanaf 1850 kwamen er verbeteringen met nieuwe technieken zoals de natte collodiumplaat, de ambrotypie en later het gelatinenegatief uit 1871. Fotografie werd sneller en mobieler, wat beelden mogelijk maakte die voorheen ondenkbaar waren.

België (2026): Ongeziene fotografie uit de 19e eeuw

Postzegels (van links naar rechts en van boven naar beneden):

• Louis Ghémar, De luchtballon “Le Géant” van Nadar kort voor de opstijging aan de Kruidtuin te Brussel, 1864, albuminedruk, Collectie Yper Museum SM 001627.
• Alexandre (Alexandre Edouard Drains), “Iguanodon de Bernissart” (opgegraven in 1878), ca. 1883, albuminedruk, Collectie FOMU P/1984/0209.

• Brand Frères, Voiture à voyageurs (1re classe) chemin de fer, ca. 1865, albuminedruk, Collectie FOMU P/1997/0096/0002.
• Louis-Pierre-Théofile Dubois de Nehaut, Another Impossible Task, 1854-1856, zoutdruk, Collectie Metropolitan Museum of Art.
• Fernand Khnopff, Portret van Marguerite Khnopff, ca. 1890, daglichtgelatinezilverdruk, Collectie FOMU P/1980/249/0001.

Vel

Pagina uit een oud fotoalbum, met twee bijkomende oude foto’s:

• François Smeesters, Man poserend in vehikel voor mensen met verminderde mobiliteit, 1888-1890, albuminedruk, Collectie FOMU 2023/0033/0001.
• Ghémar Frères, Zelfportret Louis Ghémar, 1866, albuminedruk, Collectie FOMU 2022/0130.

Bron: bpost.be

Analyse uitgifte

Bpost heeft een mooie uitgave waarbij niet alleen het thema ‘fotografie’ centraal staat, maar ook ballonvaart, dinosaurus, spoorwegen, olifant.

Bron: Uit Parijse museumscollectie.

Meer info:

Expo in FOMU Antwerpen – Early Gaze, t/m 1 maart 2026:

https://fomu.be/expos/early-gaze-ongeziene-fotografie-uit-de-19e-eeuw

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
• Thematisch • België

Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?