Kort geleden ben ik ertoe overgegaan om het toch eens op te schonen met als gevolg dat ik met interessante informatie in aanraking ben gekomen, waarvan ik het bestaan geheel niet meer wist o.a. die van de emissies uit 1989.

Tentoonstelling Nederlandse postzegelontwerpen 1989
In zekere zin is het met behulp van het archief en het postzegeljaarboek 1989 mogelijk een levendig en gevarieerd beeld van de tentoonstelling in het voormalige Haagse PTT-museum te geven.

In 1989 is er in het Nederlandse PTT-Museum in Den Haag een tentoonstelling georganiseerd, waarin alle postzegels van 1989 werden getoond in de periode van 16 september 1989 t/m 27 februari 1990.

Met een bijzondere affiche (geperforeerd postzegelvel van 4 x 7 postzegels) werd ruchtbaarheid aan deze expositie gegeven. Op de 28 postzegels zijn jeugdfoto’s van de 17 bij de emissies betrokken ontwerpers geplaatst (met leeftijdsvermelding), behalve bij de 18e ontwerper, die met de vermelding van naam (Karel Martens) is opgevoerd.

Behalve de kleurige illustratie van de 28 ‘postzegels’ is de affiche (46 x 64 cm) met enige handgeschreven informatieve tekst weinig aantrekkelijk, die door steendrukkerij De Jong & Co is vervaardigd naar een ontwerp van Jan-Kees Schelvis en Marcel den Bak.

Het originele en opvallende van deze affiche zijn naast de perforatie in blauw, rood en grijs vooral illustraties met 17 jeugdfoto’s van de 18 ontwerpers, die bij de 10 postzegelemissies van 1989 betrokken zijn geweest. Hoogstwaarschijnlijk is het de eerste keer dat een ontwerper zelf op een ‘postzegel’ als persoon (zelfs jeugdige persoon) terecht is gekomen.

Van geheel- naar deelafbeeldingen / communiceren & verbinden

Naast de 18 verschillende postzegels zijn er ook talrijke voorontwerpen van de postzegelemissie 1989 op de tentoonstelling opgevoerd.

Op de zomerzegels zijn de zwart-wit foto’s van de voorontwerpen in klein formaat op de definitieve postzegels in gestileerde uitvoering tenslotte terecht gekomen.
Beide kinderen op de Europazegels communiceren niet alleen in geschetste en fotografische uitvoering met elkander, maar verbinden ook alle aangesloten Europese landen tekstueel met elkaar.

Diagonaalgewijze vormgevingsgroei van postzegel

Voor velen betekent treinreizen incidenteel of afscheid nemen, of verwelkomen, dat met een kus meestal wordt afgerond.

* Op de eerste ontwerpschets zijn naast twee kussende silhouetten, een schuin geplaatste foto staat een voortsnellende intercity onder een half bewolkt, zomer-zonnig landschap gecombineerd met linksboven het NS-embleem en cijfer 150 (verwijzend naar het NS-jubileum en/of de treinsnelheid). Achter deze foto is een wijzerloze stationsklok aangebracht, die naar het aspect ‘tijd’ verwijst, onlosmakelijk verbonden met aankomst- en vertrektijden van treinen.

* Op de tweede voorontwerpschets zijn beide kussende personen vervangen door een detailschets van het marmeren beeldhouwwerk ‘De kus’ van de Franse kunstenaar Auguste Rodin (1840 – 1917). Rechtsboven is een detail van het dak van het Centraal Station van Amsterdam aangebracht. Midden onder is een in papier verpakt bos bloemen met cijfer 150 geplaatst als NS-jubileum-attentie.

* Een detail van de naakte beeldengroep ‘De kus’ van Rodin (verbeelding van de treinreiziger bij afscheid of begroeting) symboliseert met er naast de definitieve postzegel (nvph 1432). Het grote blauwe gedeelte links verbeeldt de ruimte die de trein je in figuurlijke zin biedt.

Treinstellen-overzicht 1839 – 1989

De verschillende treintypen zijn in verkorte opstelling naast elkaar geplaatst: [1] SM 90 (in 1989 was de kop van dit type trein nog onbekend), [2] ICM 3, [3] 1600, [4] Materiaal 54 (Hondenkop), [5] 1100, [6] DE 1/11, [7] Stoomlok 3737, [8] Blokkendoos, [9] Arend (eerste NS-locomatief).

Het logo van het Spoorwegmuseum staat gedeeltelijk rechtsonder afgebeeld op de postzegel. Naast de treinstellen is er ook oog voor het NS-personeel ingeruimd: de machinist is deels zichtbaar in het raam van de 600. Tot 1992 vond postvervoer per trein plaats (rood-grijs geblokte PTTPost-wagons).

Boven de treinstellen is een kleurige afbeelding van een viaduct geplaatst, gecombineerd met een schematische afbeelding van een spoorwegovergang.

Zuid-Europees voetballertje in de dop!

Overduidelijk is het voetballende jongetje ongedwongen met plezier en lol betrokken in draf, stand en houding bij zijn actie met de voetbal. Gezien het witte huis met twee deuren en een raampje (zonnewarmte werend binnenhuis) met een ‘omhekte’ fontein zou het best wel eens kunnen zijn dat het voetballertje op een zonnig plein in Spanje of Italië is gefotografeerd.

Het ontwerpersduo Van Deursen & Mevis hebben hun ogen specifiek op deze foto laten vallen, omdat het jongetje als het ware met zijn eigen schaduw speelt. Aldus valt de nadruk op voetbal door de jeugd als tegenhanger van het professionele van deze sport.

De postzegelachtergrond toont op schematisch-abstracte wijze het professionele van voetbal middels lijnen, letters, cijfers en pijltjes de doelpunt-spelsituatie van Van Basten tijdens de Europese kampioenschappen voetbal in 1988 (de pijlen-richting naar rechtsboven op de postzegel is op de schematekening naar links gericht).

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels

Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?