De provincie Utrecht viert in 2025 haar 650-jarig bestaan, ter gelegenheid van de ondertekening van de Stichtse Landbrief op 17 mei 1375, het begin van de provinciale democratie. Er vinden diverse activiteiten plaats, waaronder een tentoonstelling in Het Utrechts Archief, een historisch concert in de Domkerk, en een middeleeuwse markt op het Domplein. Een speciale geocache-route en een herdenkingspenning zijn ook onderdeel van de viering.
Gerelateerde artikelen
Provincie Utrecht
Utrecht is de kleinste provincie van Nederland. De provincie telt ca. 1,17 miljoen inwoners. De dichtbevolkte en zeer centraal gelegen provincie wordt algemeen tot de Randstad gerekend. De hoofdstad is Utrecht. Deze stad was het centrum van Sticht Utrecht dat de voorloper was van de huidige provincie. In noorden grenst Utrecht aan Noord-Holland. In het zuiden en oosten aan Gelderland en in het westen aan Zuid-Holland. Daar waar de A27 het Gooimeer en Eemmeer oversteekt naar Flevoland heet de Stichtse brug.
Kaart van de provincie Utrecht. Bron: Wikipedia.
Heraldiek
Het wapen van Utrecht is een combinatie van de wapens van het Sticht Utrecht (I en IV), Holland en als hartschild de stad Utrecht.
Een gevierendeeld schild; het eerste en vierde deel van keel met een kruis van zilver; het tweede en derde deel van goud met eenen leeuw van keel, getongd en geklaauwd van lazuur; met een middenschild tranche van zilver en keel. Het schild gedekt met eene kroon van vijf fleurons en ter wederzijde gehouden door eenen leeuw leoparde van goud.
Het kruis als wapen voor het Sticht Utrecht komt voor het eerst voor in 1291 op het zegel van bisschop Jan van Sierck. De kleuren zijn een wit kruis op een rood veld. Dit wapen is altijd het wapen van het bisdom gebleven. De bisschoppen zegelden verder met hun persoonlijke wapens. Jan van Arkel (1342-1364) was de eerste die zijn persoonlijke wapen als hartschild op het bisschoppelijke wapen afbeeldde. In de 15e eeuw begint David van Bourgondië met het gebruik het bisschoppelijke wapen te kwartileren met het persoonlijke wapen. Latere bisschoppen voerden hun persoonlijke wapen weer als hartschild.
In 1528 wordt voor de wereldse provincie Utrecht een nieuw wapen ontworpen. Aangezien de macht werd uitgeoefend door Karel V als graaf van Holland, wordt het wapen van het Sticht opgenomen als borstschild op de Hollandse leeuw. Dit blijft in gebruik tot 1578.
Na 1578 komen er diverse wapens in zwang, met als de drie belangrijkste elementen, het Stichtse kruis, de Hollandse leeuw en het stadswapen. Soms is het een combinatie van twee, soms van drie wapens. In 1582 wordt voor het eerst de huidige combinatie toegepast. In 1580 waren Holland en het Sticht bijvoorbeeld nog omgedraaid. In 1584 verdween het hartschild echter weer. Pas in 1705 werd besloten het hartschild met het stadswapen weer op te nemen. In de loop van de 18e eeuw bleven de beide varianten echter in gebruik.
Bron: Heraldry of the World.
Geschiedenis algemeen
De eerste bewoners van Utrecht waren de Romeinen. Zij noemden het gebied (Uut-)Trecht. In de 7de eeuw kwam de bisschop Willibrord naar Utrecht. Hij stichtte Sticht Utrecht. Doordat er veel oorlogen waren tussen de Sticht en Zuid-Hollandse steden, verloor de Sticht veel grond. Aan het einde van de Middeleeuwen begon de Tachtigjarige oorlog. Aan het einde van die oorlog voegde Utrecht zich bij het Republiek der 7 Verenigde Nederlanden. In de tijd van Koninkrijk Holland woonde Lodewijk Napoleon Bonaparte in Utrecht. Utrecht behoorde toen bij het Departement Zuiderzee. In 1813 werd Nederland bevrijd van de Fransen. Utrecht werd toen een provincie binnen het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. In 1970 kreeg Utrecht de stad Oudewater van Zuid-Holland. In 1989 kreeg Utrecht ook de stad Woerden en in 2002 Vianen.
Stichtse Landbrief
Op donderdag 17 mei 1375 waren alle leden van de Staten in Utrecht bijeen om van bisschop Arnoud van Horne een exemplaar in ontvangst te nemen van wat de Stichtse Landbrief is gaan heten. Naar alle waarschijnlijkheid gebeurde dit in de kapittelzaal van de Dom. Voor ieder was er een eigen exemplaar, voorzien van de zegels van alle betrokken partijen: de bisschop, de vijf kapittels, maar liefst 37 ridders en knapen en de steden Utrecht, Amersfoort en Rhenen. Hiervan zijn zeven exemplaren bewaard gebleven in de archieven van de bisschop, de Staten, de kapittels en de stad Utrecht.
De Stichtse Landbrief, 17 mei 1375, met oorkonden van latere bisschoppen, die de afspraken bevestigen. Hij bevindt zich in het archief van de Staten van Utrecht. Dit is één van de zeven exemplaren in Het Utrechts Archief. Bron: Het Utrechts Archief.
In deze Landbrief erkende de bisschop dat hij niet zomaar belastingen mocht heffen. Alleen met toestemming van de Staten mocht hij de inwoners van het Nedersticht een zogenaamde bede opleggen. Alle grondeigenaren werden dan aangeslagen voor de hoeveelheid grond die zij bezaten, waarbij de Stichtse morgen (0,85 hectare) als oppervlaktemaat werd gehanteerd. Ook zou hij zich houden aan het landrecht van het Sticht. Bij het vervullen van ambten binnen zijn bestuur zou hij geen vreemdelingen benoemen of een van zijn kastelen aan lieden van buiten het Sticht verpanden. Tenslotte beloofde hij niet zonder toestemming van de Staten een oorlog te zullen beginnen. De Staten verbonden zich met elkaar om deze afspraken te handhaven. Als de bisschop die toch zou schenden, zouden zij hem niet langer gehoorzaam hoeven te zijn, mocht hij geen recht meer spreken en ook geen dienstplicht meer laten gelden.
Geografie
Utrecht is de kleinste provincie. Toch ligt Utrecht heel centraal in Nederland. In het midden van de provincie ligt de hoofdstad Utrecht. Dit is de grootste stad van de provincie. Een andere grote stad is Amersfoort. Tussen de twee steden in ligt de Utrechtse Heuvelrug. Door Utrecht heen lopen de rivieren de Oude Rijn, de Kromme Rijn en de lek. Ook het Amsterdam-Rijnkanaal loopt door de provincie heen. In het noorden grenst Utrecht ook nog aan het Eemmeer. Andere grote steden in Utrecht zijn Woerden, IJsselstein, Veenendaal, Wijk bij Duurstede en Zeist.
Nederland (2002): Provincievel Utrecht.
De provincie Utrecht heeft verschillende landschappen. Ondanks dat er veel gebouwd wordt in de provincie Utrecht proberen we met zijn alle rekening te houden met de landschappen om ervoor te zorgen dat de landschappen herkenbaar blijven. Bij een onderzoek van de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap kwam Utrecht na Friesland het mooiste naar voren. De provincie Utrecht bestaat uit zes verschillende landschappen. Het Groene Hart, de Utrechtse Heuvelrug, de Gelderse Vallei, het Rivierengebied, het Eemland en de Hollandse Waterlinie. Dit zijn allemaal beschermde natuurgebieden. Dit houdt in dat er niet zomaar mag worden gebouwd. Hier zijn veel regels en wetten aan verbonden.
Provincielied
Bijna iedere Nederlander kan de eerste regel van het Wilhelmus meezingen. Nog best veel Utrechters zingen spontaan mee als ze ‘Als ik boven op de Dom kom’ horen. Maar wie herkent de regels ‘Langs de Vecht en d’ oude Rijnstroom / strekt zich wijd het Stichtse land’ als de eerste regels van het volkslied van de provincie Utrecht? Hoe bekend is dit lied en wanneer is het voor het eerst uitgevoerd? Luister het lied onderaan dit verhaal. De aanleiding tot een provincielied was de formele vaststelling van de provincievlag in 1952. Bij een vlag hoort een lied, zo was de gedachte. Het volkslied moest uit het volk komen, net als bij andere provincies. Dat zou kunnen door een wedstrijd uit te schrijven, zodat iedereen een lied kon insturen. Maar dit was de Gedeputeerde Staten toch iets te volks. Het idee was, dat het lied wel spontaan zou ontstaan.
In 2002 heeft de PTT (het voormalig Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie) een reeks provinciepostzegels uitgegeven. Hierop wordt de provincievlag afgebeeld met daarin een nog net leesbare tekst: een fragment van het volkslied van de provincie. De combinatie vlag en lied was bewust gedaan: ‘We vonden het wat kaal om alleen de vlag, als abstract symbool, af te beelden. Door de vlag uit tekst op te bouwen, hebben we een extra laag kunnen toevoegen.’ Aldus de ontwerper van de postzegel.
Bron: Lees het volledige verhaal over het lied:
https://www.utrechtaltijd.nl/verhalen/het-volkslied-van-de-provincie-utrecht/
Politiek
De Provinciale Staten van Utrecht zijn de volksvertegenwoordigers van de provincie Utrecht. De 49 Statenleden controleren en beoordelen de voorstellen vanuit het college van Gedeputeerde Staten. Daarnaast stellen ze het beleid van de provincie op hoofdlijnen vast. Provinciale Staten zijn daarmee het hoogste bestuursorgaan van de provincie. Het college van Gedeputeerde Staten (GS) vormt het dagelijks bestuur van de provincie Utrecht. De voorzitter is de commissaris van de Koning. De gedeputeerden worden elke vier jaar, na de Provinciale Statenverkiezingen, gekozen door de leden van Provinciale Staten (PS).
De Provincie Utrecht wordt in de periode 2023-2027 bestuurd door een coalitie van GroenLinks, VVD, D66, CDA en PvdA. Sinds 1 februari 2019 is Hans Oosters commissaris van de Koning.
Bron: Frankeermachinestempels van Peter Janssen van www.frankeerstempel.nl
Meer info:
650 jaar Provincie Utrecht: https://provincie-utrecht650.nl/
Provincie Utrecht: https://www.provincie-utrecht.nl/
Gerelateerde artikelen
Reacties (0)
Schrijf een reactie
(registratie is niet nodig)