Met kunstenaar Escher 'op reis' in de filatelie - Postzegelblog

Met kunstenaar Escher ‘op reis’ in de filatelie

13

Het Fries Museum haalt Escher van 28 april tot en met 28 oktober 2018 terug naar zijn geboorteplaats Leeuwarden. In de tentoonstelling ‘Escher op reis’ volg je zijn ontwikkeling van grafisch talent tot wereldberoemd kunstenaar met meer dan 80 originele prenten, ongeveer 20 tekeningen en diverse (reis)foto’s en voorwerpen. Hiermee treed je in de voetsporen van de reislustige graficus in Italië, Zwitserland en Spanje. Hier vond hij de inspiratie voor zijn bekendste grafische werken.

‘Escher op reis’

De expositie het Fries Museum legt de nadruk op het landschappelijke werk van de kunstenaar en toont daarmee een andere in de wereld rondkijkende Escher. Hij kent “geen groter genot dan zwervende door dalen en over heuvels, van dorp tot dorp, de ongekunstelde natuur op hem in te laten werken.”
De tentoonstelling geeft scherpe eenvoud, mathematische perfectie, talrijke metaforen, onmogelijke gebouwen en perfecte vlakvullingen weer. Zijn werk is er zeldzaam mooi uitgelicht. Aanvankelijk denk je dat het wit van de litho’s en houtsneden van achteren is verlicht: het grafische werk ‘knalt’ eruit met scherpe contrasten tussen licht en donker met strakke vlakvullingen. Mensen spelen in Eschers werk nauwelijks een rol. Het gaat hem om ruimte en vormen.


Voorkom teleurstelling: ‘Escher op reis’ is een zeer goed bezochte expositie. Sommige dagen en tijden raakt het museum (met langere openingstijden) uitverkocht! De opmerking van de reisexpert Lonely Planet (afgelopen week) dat de provincie Friesland een “ware verborgen parel” is en “een van de drie spannendste bestemmingen van Europa” is, zal de drukte in het museum ongetwijfeld doen vergroten. Een online ticket is dé oplossing.

Escher en postzegels

Escher is ook betrokken geweest bij het ontwerpen van postzegels. Niet alleen voor Nederland, maar ook voor het buitenland. Deze postzegels zijn in de grafische experimenteerperiode vóór 1937 van hem tot stand gekomen. Toch zijn de uitgangspunten als spelen met het perspectief (vogelperspectief), vormveranderingen/-overgangen, ongebruikelijke invalshoeken, suggereren, tegenstellingen licht-donker en groot-klein in aanzet al aanwezig op de postzegels.

Dé kijk op Luchtvaartfonds-postzegel

Binnen een halfjaar heeft M.C. Escher de Nationaal Luchtvaartfonds-postzegel (nvph 278) weten samen te stellen en te ontwerpen. De kunstenaar moet wel zeer voortvarend te werk zijn gegaan met de zichtbare werkelijkheid in combinatie met zijn artisticiteit en fantasie.

  • Hij is daarbij uitgegaan van het ‘zonsverduisteringsprincipe’, nader geconcretiseerd ‘vliegtuigschaduwwerking/effect’. Iedere vliegtuigpassagier kan (als hij aan de goede kant van het vliegtuig zit en de zon ten opzichte van het vliegtuig in de juiste stand staat) de schaduw van het vliegtuig onder zich op de grond zien. Op deze wijze wordt het luchtruim boven ons land gesuggereerd. Met de schaduw voorkomt de Escher minutieuze details. Op de luchtvaartpostzegel uit Venezuela is het effect van de schaduw en het vliegtuig afgebeeld.
  • De vorm van ons land is in het kleurige postzegelvlak uitgespaard.
  • De drie vliegtuigen (4-motorige Fokker (rechts) & twee 2-motorige Douglas), landsnaam en frankeerwaarde zijn als schaduwweergaven niet scherp begrensd.
  • Op het aardbolgedeelte (als deel van een groter geheel) vormen de strakke lijnen van de lengte- en breedtecirkels vierkanten, die in overeenstemming zijn met de stijl van Escher in vorm- en grootteverandering.
  • Bij dit gelaagde ontwerp kan men zich wel afvragen door de transparantie: “Ligt ons land onder of boven de vliegtuigen? Waar bevinden zich de cirkels? Onder, boven of tussen de vliegtuigen en landkaart? Zweeft alles in het verbeelde luchtruim?”
  • Beide woorden ‘Voor het’ vóór de aanduiding ‘Voor het Nationaal Luchtvaartfonds’ in de randtekst van deze bijslagpostzegel is naar analogie van de tekst ‘Voor het kind’ op kinderpostzegelemissies geplaatst.
  • Het woord ‘Nationaal’ is in de bijzonder lange tekst met een ‘knik’ op een originele wijze omgebogen en afgebroken. Een vondst!
  • Linksonder staan de initialen MCE van Maurits Cornelis Escher.

Dé kijk op Wereldpostverenigings-postzegel

De ineengestrengelde en divers gekleurde posthoorns in de wereldbol verbeelden de aangesloten posterijen van de 75-jarige Wereldpostvereniging. De enigszins chaotische afbeelding van de posthoorns komt niet overeen met de mathematische ordening van Escher. Met deze dynamische wanorde verbeeldt hij de samenwerking én diversiteit van de posterijen in de verschillende landen. Toepasselijk hierbij is het spreekwoord ‘Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is’.


De ineengestrengelde posthoorns in de Wereldpostvereniging-postzegels van Nederlandse Antillen (nvph 278/79) en Suriname (nvph 209/10) is geheel in overeenstemming met de mathematische benadering van Escher. Het ruimtelijke van de wereldbol treedt door de gebogen tekst en lijnen van de postzegels van Suriname en Antillen meer op de voorgrond als die van ons land. Met de lichte bovenhelft tegenover de donkere onderkant wordt de driedimensionaliteit van de wereldbol summier aangegeven, dat door twee frontaal afgebeelde posthoorns (in zwart en wit) met daaromheen zes perspectivische afbeeldingen van posthoorns wél versterkt wordt.

Al eerder aandacht voor Escher

Postzegelblog heeft enkele keren eerder aandacht gegeven aan M.C. Escher:

 

Unieke exposities over Arabië in het werk van Escher (6 juli 2015)

 

 

 

 

Escher metamorfhose III hangt sinds 17 januari 2008 op Schiphol (27 januari 2008)

 

 

 

Zie je wel wat je ziet?(2 april 2015)

 

 

 

Bronnen/afbeeldingen:

  • Weldadigheidspostzegels 1935 Nationaal Luchtvaartfonds (Handboek Postwaarden Nederland)
  • Gelegenheidszegels 1949 Wereldpostvereniging (Handboek Postaarden Nederland)
  • Eigen archief B. Hylkema
  • PostNL

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Thematisch



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (22 stemmen, gemiddeld: 3,91 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (13) Schrijf een reactie

  • Patrick Lava op 27 mei 2018 om 09:38

    Weerom heeft iemand Bate Hylkema een 1/5 gegeven voor dit nochtans goed geschreven en informatieve artikel.
    Weerom heeft die persoon dat anoniem gedaan, zonder de moeite te nemen in een reactie te verduidelijken waarom hij dit stuk zo laag aanslaat. Hij zou dit wellicht ook niet hebben gekund.
    Wie deze persoon ook is, ik zeg je dit: als jij systematisch op deze puberale, anonieme manier wenst te reageren, dan ben je een lafaard. Deze blog is niet de plaats om persoonlijke antipathie of sympathie te uiten op deze volstrekt oneigenlijke, kinderachtige wijze.

  • Yvonne Kruse op 27 mei 2018 om 11:38

    Ben het helemaal eens met Patrick.

  • J. van den Bosch op 27 mei 2018 om 12:26

    Patrick, groot gelijk. Het is bedroevend steeds die dwarsligger. Lijkt wel een persoonlijke vete. Ik vind het een goed artikel en het thema bijzonder de moeite waard om aandacht aan te besteden. Bate, ga zo door!

  • Franc Rossi op 27 mei 2018 om 12:35

    @ Patrick, helemaal mee eens en sluit me van harte erbij aan.

  • Yvonne Kruse op 27 mei 2018 om 13:55

    De 1-ster mystery guest slaat bij mij ook regelmatig toe, maar ik laat mijn pret niet bederven….. (volgens mij heeft hij dit enkele uren geleden ook gedaan).

  • Patrick Lava op 27 mei 2018 om 17:11

    Dit is niet meer normaal.
    Ondertussen staat het artikel op 3,33/5 voor 12 evaluaties. Naar alle waarschijnlijkheid zijn dit 7 lezers die gewoon de 5/5 hebben gegeven die het stuk verdient, terwijl er 5 gluiperds een 1/5 hebben gegeven (35+5=40 = 3,33/5). Ze doen dit anoniem en zonder hun lage appreciatie te verantwoorden in een commentaar.
    Ik sluit me aan bij wat Jos schrijft: dit lijkt op een persoonlijke vete, met dien verstande dat het hier blijkbaar niet om één individu gaat, maar om een groepje mensen dat zich op deze infantiele manier voor iets wil wreken.
    Zijn het allemaal leden van dezelfde postzegelclub? Heeft Bate één of andere bobo voor het hoofd gestoten, en probeert die nu op deze achterbakse wijze zijn gram te halen door zijn “aanhang” te mobiliseren en hen systematisch een 1/5 te laten geven? Willen ze op deze laffe manier de beheerders van de site overtuigen om de samenwerking met Bate stop te zetten omdat “zijn stukjes toch steevast de laagste beoordeling krijgen”?? Of is het gewoon een kleinzielig spelletje “Bate pesten”?
    Aangezien deze persoon of deze groep mensen de duidelijke bedoeling hebben de site te manipuleren door de evaluaties van één bepaalde medewerker kunstmatig negatief te beïnvloeden, lijkt het me in dit geval aangewezen dat de beheerder van de site er even een IT-er met kennis van zaken bijhaalt. Het duurt voor een béétje hacker maar even om het IP-adres van de computers van waaruit de onterechte lage evaluaties zijn gegeven, te achterhalen. En dan kunnen die gluiperds desgewenst met naam en toenaam hier op de site publiek te kakken worden gezet. Want dit soort wangedrag is wat mij betreft werkelijk onaanvaardbaar en het stuit me tegen de borst dat dit zonder gevolg zou blijven.

  • Willem Hogendoorn op 27 mei 2018 om 20:32

    Ik vind dat je je hier niet zo druk over moet maken. Je schrijft voor mensen die de filatelie een warm hard toedragen, niet voor negativelingen. Ik keek bij mijn artikelen vroeger nooit naar beoordelingen, alleen naar reacties. Ik geef ook geen beoordelingen meer. Wat mij aangaat mag dat weg gehaald worden. Het heeft geen meerwaarde. Een blog is geen Facebook. Ik heb respect en waardering voor iedereen die een artikel schrijft voor het blog. En natuurlijk vind ik het ene artikel leuker dan het andere. Maar dat houd ik voor me zelf of laat ik in mijn reacties blijken

  • Patrick Lava op 27 mei 2018 om 22:31

    @ Willem
    Je hebt op veel punten gelijk. Ook voor mij mogen die beoordelingen weg. Er wordt door een aantal mensen toch maar misbruik van gemaakt.
    Wat betreft dat “niet druk maken”. De ene mens is daar al makkelijker in dan de andere, dat ligt aan de aard van het beestje. Ik maak me wel vaker druk over die dingen die naar mijn mening fout zijn, onrechtvaardig, dwaas, etc. In de huidige maatschappij is dat overigens bijna een fulltime job … Wellicht zal ik met het verloop van de jaren wat milder worden, dus we leven in hope.

  • J. van den Bosch op 28 mei 2018 om 10:40

    Ik ben het helemaal met de vorige sprekers eens!Er is echter een maar… ik schrijf zelf regelmatig stukjes voor allerlei blaadjes, ook voor postzegelblog en doe dat met groot plezier. Ben zelfs lid geworden van de AIJP! Als dan een artikel geplaatst is, hoor of zie je meestal niets meer, over het algemeen. Je weet niet of mensen het waarderen, of ze het überhaupt lezen. Dus die sterretjes hebben vooral voor de schrijver een waarde.

  • Franc Rossi op 28 mei 2018 om 11:24

    Voor de schrijvers is het misschien wel een idee om het aantal vieuws te vermelden zoals op de Engelstalige site.De 5 sterren mogen van mij ook wel verdwijnen,een serieuze waardering kun je hier ook nog met woorden uitdrukken.

  • J. van den Bosch op 28 mei 2018 om 14:35

    Franc, goed idee!

  • Randy op 29 mei 2018 om 19:46

    Bate,
    Ik heb ook Escher genoemd in 2017 als onderdeel van optical art: http://www.postzegelblog.nl/2017/06/16/optical-art-schiedam/

  • bate hylkema op 29 mei 2018 om 20:01

    Randy, hartstikke bedankt voor je aanvullende en visuele informatie.
    Zo’n reactie zet zoden aan de dijk, waarvan velen zullen kunnen genieten i.t.t de 20 nietszeggende en niet onderbouwde reacties van ???.

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)