Pesthuis als Militaire gevangenis - Postzegelblog

Pesthuis als Militaire gevangenis

2

ThumbIk vond op een veiling een brief uit 1829, gericht aan de administratie van de Militaire gevangenis in Leiden. Ik was benieuwd waar deze gevangenis toen gevestigd was. Dat bleek in het Pesthuis te zijn, dat nu dienst doet als entree voor het museum Naturalis. Tijden kunnen dus veranderen.

Brief
De brief was verstuurd uit de Belgische plaats Luik op 14 augustus 1829. Dit is te zien op het stempel.

2

Ook stond er nog een “vaag” stempel op de brief, dat niet goed leesbaar was. Ik denk dat dit stempel van de afzender uit Luik is. In het midden van het stempel staan de letters “L G”. Dit zijn de letters uit het stadswapen van Luik. Luik wordt in het Frans als “Liège” geschreven. Uit de inhoud van de brief blijkt dat er geld ontvangen is. De brief is gericht aan:
A la Commission de l’Administration de la Prison Militaires à Leijden. Vrij vertaald zou dit betekenen dat de brief gestuurd is aan de Administratie-afdeling van de Militaire gevangenis in Leiden.

Op de achterzijde van de brief staat het aankomststempel van Leiden. Leesbaar is “16” dus ga ik ervan uit dat de brief op 16 augustus 1829 is aangekomen en er dus twee dagen over gedaan heeft.

Het was mij niet bekend dat er in Leiden een militaire gevangenis was geweest, dus ik ben op zoek gegaan waar deze gevangenis gestaan heeft in Leiden. Op internet vond ik dat tussen 1824 en 1889 het Huis van Militaire Detentie en Militaire Strafge-vangenis gevestigd was in het voormalig Pesthuis in Leiden. Dat was een aanknopingspunt.

Pesthuis
Het Pesthuis in Leiden is een rijksmonument uit 1661, net buiten de historische binnenstad. Het werd ooit gebouwd om zieken uit de stad onder te brengen, maar heeft deze functie uiteindelijk nooit gehad. Naar aanleiding van een pestepidemie in 1635 kocht de stad Leiden een terrein buiten de stadsgracht. Op dat terrein werd een houten noodpesthuis gesticht en een bakstenen huis voor de binnenvader (directeur van een gesticht), waarachter later een aantal zalen voor weeskinderen werden opgetrokken. Toen in 1655 opnieuw een pestepidemie uitbrak was van het definitieve pesthuis nog geen steen gemetseld. Pas in 1657 besloot het stadsbestuur toestemming te geven voor de bouw ervan. Het bouwplan werd gemaakt door stadstimmerman Huybert Cornelisz. van Duyvenvlucht, waarschijnlijk naar het voorbeeld van het Amsterdamse pesthuis (later het Buitengasthuis) aan de Overtoom (gesloopt in 1937). Het werd een carrévormig gebouw bestaande uit een achttal grote zalen rond een binnenplaats. Die binnenplaats werd door een gracht in tweeën gedeeld, zodat de mannenafdeling en de vrouwenafdeling van elkaar gescheiden waren. In 1661 kwam het gebouw gereed. Hier ziet U een oude ansichtkaart van het complex.

Bestemmingen
Het pesthuis heeft nooit voor zijn oorspronkelijke bestemming gediend. Tijdens zijn bestaan heeft het Pesthuis onder andere dienst gedaan als militair hospitaal, gevangenis en rijksopvoedingsgesticht voor jongens. In 1941 werd het Koninklijk Nederlands Leger- en Wapenmuseum. Hier ziet U een ansichtkaart van de Gewerenzaal.

In 1989 kwam daaraan, met de opening van het museum in Delft, definitief een einde. De Rijksgebouwendienst kocht het pesthuis met bijbehorend terrein en bijgebouwen van de gemeente Leiden.

Tegenwoordig maakt het oude Pesthuis onderdeel uit van het museum Naturalis. Sinds de opening van Naturalis, door Koningin Beatrix op 7 april 1998, fungeert het pesthuis als de entree van Naturalis. Behalve de kassa en de museumwinkel biedt het pesthuis ook onderdak aan het auditorium en het museumcafé. Ook biedt het plaats aan kleine tijdelijke tentoonstellingen.
Filatelistisch zien we Naturalis terug op de velrand van de koolmees-postzegel waarvan het eerste velletje in 2011 daar werd uitgereikt aan Erik Vogel (u weet wel, van GTST).


Ook in 2011 werd het Naturalis-postzegelvelletje met de Bruinvis, Potvis en Noordkaper uitgegeven.


Toekomst
Na 2017, als de verbouwing en uitbreiding van Naturalis gereed is, zal het Pesthuis niet meer worden gebruikt. Men vindt dat de entree in het gebouw te ver weg ligt. Door de hoge kosten kunnen er geen delen van de collectie worden ondergebracht. De verbindende loopbrug zal verdwijnen.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Persoonlijke postzegels Nederland Militairisme



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (4 stemmen, gemiddeld: 4,75 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Willem Hogendoorn spaart de thema’s Leiden en politie en is erelid van de Leidsche Vereeniging van Postzegelverzamelaars.

Reacties (2) Schrijf een reactie

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)