Stadswandeling Leiden - Postzegelblog

Stadswandeling Leiden

10

Als ik eind van dit jaar kan stoppen met mijn werk, ga ik me aanmelden bij het gilde van het Leidse VVV om als stadsgids in de historische stad Leiden mensen rond te leiden.  Mag ik U alvast uitnodigen voor een filatelistische stadswandeling?

Station
We verzamelen bij het centraal station Leiden aan de kant van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Dit ziekenhuis heette vòòr 1998 het Academisch Ziekenhuis Leiden (AZL). In 2011 kreeg het ziekenhuispersoneel een postzegelvelletje van het gebouw LUMC.

2

We werpen een blik op het beeld achter het station van Jan Wolkers,  dat de schrijver zelf op zijn 80e verjaardag onthulde. Het beeld noemde hij “Ode aan Rembrandt”.  De driehoekige zuil van 6 meter hoog, heeft in de top twee compartimenten. In de bovenste zitten gekleurde brokjes glas, die verwijzen naar de kleuren op Rembrandts palet. Het onderste compartiment zitten stukjes licht groen glas, die het water van de Oude Rijn symboliseren. Als U eens op Leiden Centraal bent, moet U hier zeker even naar gaan kijken.

Molen de Valk
We wandelen over de Stationsweg naar de Rijnsburgerbrug. Via deze brug en de Rijnsburgerpoort (uit 1632) kon men vroeger  toegang tot de stad verschaffen.  De stadspoort werd uiteindelijk in 1864 gesloopt. Direct aan centrumzijde van de brug ligt de entree van Museum Volkenkunde. In dit gebouw was vroeger het AZL gehuisvest. Vanaf deze plek heeft men ook een goed uitzicht op molen De Valk. Deze authentieke stellingkorenmolen uit 1743 bestaat uit 7 verdiepingen. Sinds 2 juni 1966 is de molen in gebruik als gemeentelijk molenmuseum.

Molen de Valk te Leiden

Molen de Valk te Leiden

 

Morspoort
We wandelen via de Morsstraat naar de Morspoort. In de Morsstraat heeft Marinus van der Lubbe gewoond, die in 1933 bekend is geworden als de brandstichter van het Duitse Rijksdaggebouw (der Reichstag) in Berlijn. Hij werd daarvoor ter dood veroordeeld.

Het brandende Rijksdaggebouw

Het brandende Rijksdaggebouw

De Morspoort is in 1669 opgetrokken volgens een ontwerp van de Leidse bouwmeester Willem van der Helm. De poort met een achtkantige koepel deed lange tijd dienst als gevangenis. De naam is afgeleid van De Morsch, het drassige weidegebied buiten Leiden. De Morspoort en de Zijlpoort zijn als enige overgebleven van de oorspronkelijk acht Leidse stadspoorten. Naast de Morspoort heeft van 1817 tot 1981 de Morspoort kazerne gestaan. Bij de Morspoort staat een gedenksteen voor Marinus van der Lubbe. Dat is net niet te zien op het postzegelvelletje van Mooi Leiden.  Op de plek waar de hond (rechtsonder) ligt bij de Morspoort, staat deze gedenksteen.

Velletje “Mooi Leiden” met rechtsonder de Morspoort

Velletje “Mooi Leiden” met rechtsonder de Morspoort

Stadstimmerwerf
We lopen naar het Galgewater en komen bij de Stadstimmerwerf (tegenwoordig zou men zeggen Gemeentewerken). Deze Stadstimmerwerf is gebouwd in 1612 naar een ontwerp van de toenmalige stadstimmerman Jan Ottensz. van Seyst. Op dit terrein woonde en werkte de stadstimmerman. De rijk gedecoreerde trapvleugel aan de rechterzijvleugel was zijn woonhuis, (dat vaak het mooiste pand van Leiden wordt genoemd), terwijl meer naar links de werkplaats gelegen was.

Woonhuis stadstimmerman op de stadstimmerwerf

Rembrandt
We maken de oversteek via de Rembrandsbrug naar de Weddesteeg. In deze steeg is Rembrandt geboren op 15 juli 1606, wat op deze gevelsteen te zien is.

Helaas is het echte geboortehuis van Rembrandt afgebroken. In 2006 is hier de Rembrandtplaats aangelegd, waar een zelfportret van de schilder hangt. Op een postzegel uit 1956 staat ook een zelfportret van Rembrandt.

Van een mede-gids hoorde ik een leuke anekdote hoe de naam van Rembrandt tot stand gekomen is. Zijn vader was molenaar en op de avond van 15 juli 1606 waaide het hard. De molen draaide hard  door in  de wind en tijdens de bevalling ging de vader naar de molen om er de rem een beetje op te zetten. De moeder beviel en de vroedvrouw liep naar de molen en riep tegen de wind in naar de vader:  “je hebt een zoon, wat voor naam moet hij krijgen?” Op dat moment sprongen er vonken van de rem en de vader riep: “de rem brandt”.

Groenhazengracht
We komen via de Groenhazengracht, bij de Doelenpoort, ontworpen door stadsbouwmeester Arent van ‘s-Gravensande in 1645. Hierachter was het oefenterrein van het schuttersgilde. (Een doel  is een schietbaan, waar de schutterij oefende, eerst met hand- en voetbogen, later met musketten). Later werd het Doelenterrein een legerkazerne. In de middeleeuwen bestemde het stadsbestuur dit gebied als “de buurt voor publieke vrouwen” en werd het in de volksmond Billenburch genoemd. De prostituees werden wel  “haasje” genoemd. Naar een van hen, Groen Haasje, is deze gracht vernoemd. Zij werkte als bordeelhoudster op nummer 3. Dit pand is door de PTT in 2012 op een postzegels gezet voor een postzegeltentoonstelling in Essen. Ik heb het nagevraagd, maar PTT-post had geen idee dat zij een postzegel van een voormalig bordeel hadden uitgegeven.

Groenhazengracht 3, Leiden

Eén van de wandelaars merkte op dat je wel kon zien aan welke kant het (werk) bed van Groen Haasje gestaan heeft.

Rapenburg
We wandelen door naar het Rapenburg, maar voor we deze betreden, stoppen we even, want we gaan nu de mooiste singel ter wereld betreden. Al in de 18e eeuw werd het Rapenburg de mooiste straat van Europa genoemd, door hoogleraar Johannes Polyander  Kerckhoven, geciteerd in het boek Les délices de Leide (1712): “van alle werelddelen is Europa het mooiste werelddeel; van Europa zijn de Nederlanden het mooiste land; van de Zeventien Provinciën is Holland de mooiste; van de Hollandse steden is Leiden de mooiste, en van alle straten en grachten van Leiden is het Rapenburg de mooiste“. Op het Rapenburg raak je niet uitgekeken.

Rapenburg 19: Japanmuseum SieboldHuis
Het SieboldHuis is een museum waar voorwerpen worden getoond die Philipp Franz von Siebold (1796-1866) tussen 1823 en 1829 heeft verzameld tijdens zijn verblijf op Deshima, de Nederlandse handelsnederzetting bij Nagasaki in Japan. Het fungeert ook als een museum van de Japanse cultuur.
Hier zien we een postzegel van Von Siebold en van het eiland Deshima.

Rapenburg 51: trekpleister voor Japanse toeristen
Op 25 mei 2000 liepen de Japanse keizer Hirohito en zijn gevolg over het Leidse Rapenburg van het SieboldHuis naar de Hortus Botanicus. Halverwege bleef hij staan bij nummer 51 en maakte daar een praatje met een drietal studenten die daar hun hoofd uit het raam staken. Terwijl hij stond te praten rustte zijn hand op een paaltje. Deze gebeurtenis was opmerkelijk omdat het in Japan ondenkbaar was dat de keizer op deze manier in gesprek was met ‘gewone’ mensen. De foto van deze gebeurtenis haalde om die reden in Japan de voorpagina’s van alle kranten. Tot op de dag van vandaag komen Japanse toeristen naar Leiden om daar in de voetsporen van hun keizer te treden.
Op de gevel van Rapenburg 51 werd een plaquette onthuld met daarop de beroemde foto van de Japanse keizer in gesprek met de studenten. Vanaf nu kan elke Japanse toerist ook deze plaats moeiteloos vinden en kunnen ze het “keizerlijke paaltje” aanraken.

Keizer Hirohito met zijn vrouw

Rijksmuseum van Oudheden
Op Rapenburg 28 is Het Rijksmuseum van Oudheden gevestigd, het nationale archeologiemuseum van Nederland.

Universiteit en Hortus
We lopen verder naar de Universiteit Leiden (Latijnse naam: Academia Lugduno-Batava). Deze werd opgericht in 1575 en is de oudste universiteit van Nederland. De universiteit telt zeven faculteiten, waaraan meer dan 23.000 studenten ingeschreven staan.  De universiteit werd opgericht door Willem van Oranje, als dank dat Leiden stand had gehouden tijdens de omsingeling van de stad door de Spanjaarden tijdens de 80-jarige oorlog.
We kijken even naar het zweetkamertje. Het zweetkamertje is zo genoemd, omdat studenten vroeger in dit kamertje moesten wachten voor op de uitslag van hun doctoraalexamen. Dit wachten zorgde er vaak voor dat de kandidaten zenuwachtig werden en daar het klamme zweet van kregen.
Boven de deur staat: “Hij die hier binnengaat laat alle hoop varen” (citaat van Dante).
Het is nu een Leidse traditie dat afgestudeerden na hun buluitreiking een handtekening zetten of hun naam schrijven op de muren van dit kamertje. Ik ben er zelf 2 keer in geweest bij het afstuderen van mijn 2 dochters. Ook de handtekeningen van Beatrix en Willem Alexander staan er, evenals de handtekening van Nelson Mandela, die hij zette toen hij een eredoctoraat kreeg uitgereikt tijdens zijn staatsbezoek in 2005. In 1975 werd het 400 jarig jubileum van de Universiteit gevierd.

Even verderop is de ingang van de Hortus. De Hortus botanicus Leiden is de oudste nog bestaande botanische tuin van Nederland en is in 1590 opgericht aan het Rapenburg in Leiden. De tuin is vanaf het begin toegankelijk geweest voor het publiek, wat vooral in de zestiende en zeventiende eeuw een uitzondering was. In 1990 werd dit jubileum herdacht met een postzegel

Boerhaave
Op Rapenburg 31 heeft Boerhaave gewoond. Herman(us) Boerhaave (Voorhout, 31 december 1668 – Leiden, 23 september 1738) was een Nederlands arts, anatoom, botanicus, scheikundige en onderzoeker. Hij was een hoogleraar die een tijdlang drie van de vijf leerstoelen van de medische faculteit bekleedde, rector magnificus was van de Universiteit van Leiden en directeur van de Hortus botanicus Leiden. Hij stond bekend als begenadigd docent en was een van de bekendste mannen van Europa, wiens faam zelfs tot in China was doorgedrongen. Boerhaave’s motto was Simplex veri sigillum – Eenvoud is het kenmerk van het ware.  In 1715 kwam tsaar Peter de Grote bij hem langs, om vijf uur ’s ochtends. De tsaar meerde zijn boot aan op het Rapenburg, voor de woning van Boerhaave. Hij woonde alleen ’s-winters aan het Rapenburg. Tijden de zomer stonk het water van het Rapenburg, en verbleef hij in zijn buitenhuis Kasteel Oud Poelgeest in Oegstgeest.

Boerhaave en Kasteel Oud Poelgeest

Boerhaave en Kasteel Oud Poelgeest

Pieterskerk en Pilgrims
We lopen via de Kloksteeg naar de Pieterskerk. Deze kerk  is een laatgotische kerk in Leiden en van oudsher de hoofdkerk van die stad. Aan de patroonheilige, Sint-Pieter, tot wie Jezus in het Evangelie volgens Mattheüs zegt: “Ik zal u de sleutels geven van het Koninkrijk der hemelen ” heeft Leiden haar wapen te danken, alsmede haar bijnaam “Sleutelstad”. In haar huidige vorm kwam de Pieterskerk gedurende ongeveer 180 jaar vanaf 1390 tot stand. In 1512 waaide bij een hevige storm de toren eraf. Deze is nooit vervangen.

In de Pieterskerk ligt onder andere John Robinson begraven. Hij was de geestelijk leider van de Pilgrim Fathers, die van 1609 tot 1620 in Leiden verbleven. In 1620 gingen zij via Engeland met de Mayflower naar “het beloofde land”, dat tegenwoordig de verenigde Staten van Amerika heet.
Van de Pieterskerk en de Pilgrim Fathers zijn er persoonlijke postzegels uitgegeven door de Leidsche Vereeniging van Postzegelverzamelaars, respectievelijk in 2012 en 2009.

Langebrug
We lopen door de PG van der Speckhof naar de Langebrug. Hier heeft Rembrandt ook vaak gelopen, want zijn eerste leermeester Jacob van Swanenburg woonde daar en deze gaf les aan huis, in het prachtige pand op nr. 89. Er woonde echter ook een schilder op de Langebrug, namelijk Jan Steen.
Bij de Gekroonde Liefdepoort  aan de Langebrug staat dit vermeld op een gedenksteen.

Jan Steen,  geboren te Leiden in 1625 of 1626, was een kunstschilder in de 17e eeuw, de tijd van de Nederlandse barokke schilderkunst. Zijn werk is van ongelijke kwaliteit, maar mensenkennis, humor en uitbundig kleurgebruik zijn belangrijke kenmerken van zijn werk. Jan was de oudste van acht kinderen. Zijn vader had in Leiden een herberg en een eigen brouwerij. Zoon Jan nam de kroeg van zijn vader over. Hij was zelf echter zijn beste klant, waardoor in Leiden al snel rondging: “De Waard in de Drie Masten, is eerder dronken dan zijn gasten.

De Breestraat
We komen aan in de Breestraat, één van de belangrijkste straten in de stad. Hier staat onder andere Stadhuis. De oude renaissancegevel uit 1600 is ontworpen door Lieven de Key, de stadssteenhouwer van Haarlem. Aan de zijde van de Vismarkt ligt het vernieuwde stadhuis dat in 1932 werd ontworpen door architect C.J. Blaauw, na een verwoestende brand op 12 februari 1929. Het was toen een zeer koude winter, en de brand was waarschijnlijk ontstaan uit de kolenkachels, die de medewerkers ’s nachts hadden laten branden om ’s morgens gewoon te kunnen werken.

We zien hier het stadhuis op fdc en het gelegenheidsstempel, uitgegeven op de filatelistendag 1980

 

Breestraat 113
Op nummer 113 heeft Joseph Scaliger gewoond. Hij was een kenner van de klassieke oudheid en oosterse talen. Vanaf 1590 werd hij twee jaar lang dringend uitgenodigd naar Leiden te komen, waar hem in 1593 voor een zeer hoog salaris (1200 gulden per jaar) een leerstoel werd aangeboden aan de jonge Universiteit Leiden, als opvolger van Justus Lipsius, die in 1591 vertrokken was.

Scaliger

Breestraat 114
In zijn studentenkamer Breestraat 114 schreef Nicolaas Beets in 1834, onder de schuilnaam Hildebrand zijn bekendste boek Camera Obscura. De verhalen over de familie Stastok en de familie Kegge herinner ik me nog uit mijn middelbare school tijd.

Beets

Burcht van Leiden
We eindigen de wandeling bij de Burcht van Leiden. Deze burcht  is een van de oudste nog bestaande  burchten in Nederland. Het bouwwerk bevindt zich midden in Leiden, waar de Oude en Nieuwe Rijn samenvloeien. Het ronde bouwwerk bevindt zich op een motte, een kunstmatige aangelegde aarden heuvel, en kan worden betreden door een zandstenen poort. De Burcht dateert uit de 10e eeuw.

Hier ziet U de Burcht op een gelegenheidsstempel en op de sluitzegel van het VVV.
Hier eindigt onze wandeling en gaan we wat drinken op één van de vele terrassen aan de Nieuwe Rijn.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Duitsland Japan Nelson Mandela Musea Rembrandt Schilderkunst



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (6 stemmen, gemiddeld: 4,17 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Willem Hogendoorn spaart de thema’s Leiden en politie en is erelid van de Leidsche Vereeniging van Postzegelverzamelaars.

Reacties (10) Schrijf een reactie

  • Wilma Hogendoorn-Barkema op 5 september 2015 om 07:16

    Er valt natuurlijk veel meer te vertellen over Leiden. Ik heb alleen bezienswaardigheden benoemd die ik aan de filatelie kon linken. Mocht U een keer een echte stadswandeling willen maken, dan kunt U contact opnemen via willem.hogendoorn ad hccnet.nl

  • J. van den Bosch op 5 september 2015 om 12:02

    Ik ben jaloers hoor. Als je zo, je stad filatelistisch op de kaart kunt zetten. Prima artikel.

  • aadb op 5 september 2015 om 18:57

    Willem geweldig neergezet je zou eigenlijk ere burger moeten worden maar ja als Leiderdorper ?

  • willemhogendoorn op 6 september 2015 om 18:35

    Mark Honig attendeerde mij op een vergissing. In het artikel schreef ik dat de Japanse keizer Hirohito in 2000 Leiden bezocht. Deze is echter in 1989 overleden, dus daar had keizer Akihoto moeten staan. Volgens Mark heeft Hirohito Nederland wel bezocht in 1971 en als prins waarschijnlijk ook in de jaren 20. Bedankt Mark.

  • willemhogendoorn op 6 september 2015 om 18:38

    @ Aad: Ja, als Leiderdorper is het moeilijk om voet aan de grond in Leiden te krijgen, vooral ook omdat ereburger Jochem Myjer het niet op Leiderdorpers heeft. Maar ik denk dat Leiden en Leiderdorp binnen 10 jaar zijn samengevoegd. Misschien maak ik dan nog kans.

  • willemhogendoorn op 6 september 2015 om 18:41

    @ Jos: Bedankt voor het compliment. Ik ben er echter van overtuigd dat er over iedere stad wel wat te schrijven en illustreren valt. Ik kijk uit naar filatelistische stadswandelingen van Den Haag, Amsterdam en Rotterdam. Zeker Rotterdam moet lukken, want daar woont onze bondsvoorzitter en die verzamelt Rotterdam.

  • Marijke Vos op 9 september 2015 om 19:01

    Wat verschrikkelijk veel valt er -filatelistisch gezien- over Leiden te vertellen. Wellicht nog vermeldenswaard is dat het geboortehuis van Boerhaave in Voorhout nog steeds bestaat, en zelfs nog wordt bewoond, traditiegetrouw door de predikant van de Protestante Gemeente! Neem ’n kijkje op:
    http://www.boerhaavehuis.nl/
    Groetjes, Marijke

  • J.Verleun op 9 september 2015 om 20:54

    Dat is een prachtig artikel geworden
    Willem .Ik heb in 1957 nog als militair
    in de Morspoort gelogeerd ja zelfs daar
    nog enkele uren in de door jou aangehaalde gevangenis gezeten achteraf
    was dat een militaire dwaling. Wij mochten niet in het Doelenkwartier onze vrije tijd doorbrengen waarom wist ik toen niet maar het is mij nu duidelijk
    geworden. Groeten Jan Verleun

  • Huib de Geus op 9 september 2015 om 23:22

    Kon het toch niet laten Willem om even te kijken. Super! Ik hou mij overigens aanbevolen voor de stadswandeling voor dat de woorden van Rubbere Robby (Aad)waarheid worden. Dus ruim voordat de 10 jaar om zijn.

  • plomp-willem op 11 september 2015 om 09:20

    leuk-opgezet-als-leiderdorper-heb-zelf-de-stadswandeling-gelopen-met de amerikanen steve en tayler heel leuk groeten willem

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)