Een stukje filatelistische vorming - Postzegelblog

Een stukje filatelistische vorming

1

Automaatstroken bij de buren.
Het jaarlijks terugkerend evenement van de Postex is een combinatie van diverse attracties. Het is bovendien een ontmoetingspunt van vele geïnteresseerden. Er zijn altijd interessante tentoonstellingscollecties, stands van gespecialiseerde verenigingen en nog diverse andere direct of indirect bij de filatelie betrokken deelnemers.

En er zijn handelaren! Daarbij zijn er altijd enkele met uitzoekdozen van allerlei materiaal voor prijzen van €0,50 tot €2. En soms (héél soms) zit daar wel eens iets waardevols tussen. En wat er zeker tussen zit zijn onderwerpen voor een verhaaltje in deze serie. Zo vond ik in oktober j.l. een brochure, of misschien is “gedenkschrift” een betere aanduiding, van de Deutsche Post betreffende de automaatstroken. Nu weten alle Nederland verzamelaars dat automaatstroken in ons land nooit een echt succesnummer zijn geworden wat het gebruik voor frankering betreft, maar in Duitsland is dat anders. Ook anno 2014 kom je ze nog geregeld tegen.
Het grappige van de brochure is dat er door DP iets andere informatie wordt gegeven dan in de Michel catalogus van de jaren daarna en dat vraagt natuurlijk om nader onderzoek. De brochure is van 1999 en is verschenen ter gelegenheid van het 20-jarig jubileum van de automaatzegels. In dat jaar verscheen de zogenaamde derde generatie automaatstroken (en in 2014 zijn we inmiddels met de vijfde generatie bezig). Waar het vooral om gaat is een nadere beschouwing van de tweede generatie: de stroken met het slot Sanssouci in Potsdam als afbeelding.
In de loop van 1992 veranderde DP – zo zegt de brochure – van leverancier: de automaten van Klüssendorf werden vervangen door die van de firma Nagler en – hoewel de stroken zelf onveranderd bleven – ontstonden er daardoor verschillen in bedrukking. De brochure spreekt van “vier scheinbar gleiche Marken” (vier schijnbaar gelijke zegels).
Wat er gelijk bleef bij alle vier varianten is de strook. In de drukkerij (de Bundesdruckerei in Berlijn) werden in rasterdiepdruk lange banen met de blauw-geel-groene afbeelding vervaardigd, die vervolgens als rollen in de automaat werden bevestigd. Na keuze van het bedrag en inworp van munten werd in de automaat een opdruk aangebracht, de strook afgesneden en uitgeworpen.

Dat de vorm en de dikte van de cijfers verschilt hangt samen met het systeem van bedrukking. Bij Klüssendorf werden de cijfers en letters er op getypt, bij Nagler wordt gebruikt gemaakt van wat de Duitsers “Nadeldruck” noemen en wij een matrixprinter. Voor de niet zo deskundige lezer: een matrixprinter is een printer met een afdrukknop waarin een aantal naalden zit die (via een lint) tegen het papier slaan en zo uit puntjes letters/cijfers vormen. Door een goede loep is deze opbouw van de tekens op de zegels goed zichtbaar.
Het valt niet mee om direct het verschil te zien tussen de twee bovenste Sanssouci stroken, maar volgens de brochure staat de “D” van DBP bij Nagler iets dichter bij de linker rand. Bij het derde type Sanssouci is dat eveneens het geval, maar de druk is veel vetter. Michel gaat niet in op het verschil tussen de magere en de vette DBP stroken van Nagler en schakelt daarmee de magere opdruk van Nagler in feite gelijk aan die van Klüssendorf. Is er eigenlijk wel verschil en/of is het genoemde verschil te zien? Nee dus, met andere woorden, de catalogus heeft gelijk. Ook jaren na de overgang op de firma Nagler komt de opdruk DBP voor op diverse afstanden van de linker rand van de onderdruk, zoals enkele van de exemplaren uit mijn collectie laten zien.

KNBF 2

Waren er in 1995, 1996 en 1998 misschien nog Klüssendorf automaten in bedrijf of is het DP verhaal van de afstand tussen D en linker rand slechts theorie en in de praktijk (te) vaak anders? Is door de textuur van het gebruikte lint überhaupt te zien of een teken getypt is dan wel is aangebracht met een matrixprinter?

Allerlei veronderstellingen, maar een echte specialist zal ze ongetwijfeld al eens hebben nagetrokken en als u dit materiaal echt wil verzamelen valt er dus nog wat studie te verrichten…

KNBF nummer 57
Auteur:Sjoerd Bangma.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Duitsland Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Reacties (1)

  • Hennepnetel op 19 februari 2015 om 14:54

    Sjoerd,

    zou het niet handig zijn om wat detailopnamen af te beelden omdat anders niemand er iets van snapt!

    Is mijn tekst hierboven met een lint of met de matrix gedaan???

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)