Van Goghs schilderkundige technieken, uitspraken, ideeën, beleven en voelen (3) - Postzegelblog

Van Goghs schilderkundige technieken, uitspraken, ideeën, beleven en voelen (3)

6

NVPH 1442 (tn)Door onbegrip en gebrek aan achtergrondinfo is het moeilijk optimaal van Van Gogh-schilderijen te genieten en te interpreteren. Het blijft dan heel gemakkelijk bij inhoudsloze opmerkingen als “mooi”, “aardig” en/of “leuk”. Door enig zicht/grip krijgen op de wijze van uitdrukken (expressie) van Van Gogh te krijgen, is toepassing van een van de basisbegrippen een vereiste. De kans bestaat dan in mindere mate dat voor de kijker de schilderijen van Vincent van Gogh gesloten boeken blijven. Het gaat dan om de basisbegrippen:


1. Kleur
2. Vorm
3. Lijn  en/of:

Vijf uitgangspunten van Van Gogh:

A. Primaire/secundaire kleuren
B. Pointillisme
C. Op voorgrond tredende en wijkende kleuren
D. Invloed Japanse prenten (Japonisme)
E. Emotionele bewogenheid van Vincent

Zie hiervoor ook de inleiding van het artikel van 1 februari.

Aantrekkelijkheden van maximumkaarten

maximumkaart Auvers-sur-Oise

 

maximumkaartTerras bij nacht

Met deze omvangrijk grote postzegelemissie komt de verzamelaar in één keer met maar liefst zestig te klein afgebeelde Van Gogh-schilderijen in aanraking. Je krijgt een idee hoe de schildering eruit ziet. Maximumkaarten-verzamelaars daarentegen krijgen een aanmerkelijk meer gedetailleerd én inzichtelijk beeld van een schilderij voorgeschoteld. Zij ontdekken met gemak de uitvoering van details als toepassing van het kleurgebruik, de uitvoering van de stippeltechniek (streepjes) en/of de schilderwijze (aan- of afwezigheid van schaduwen).
De Vereniging Kinderzegels & Maximafilie heeft inmiddels van bijna alle schilderijen al bestaande prentbriefkaarten weten te bemachtigen. Mocht u letterlijk meer zicht op deze Persoonlijke Van Gogh-Postzegels willen ontvangen, wat let u, word lid van deze postzegelvereniging. Een telefoontje (038-4651735) of een mailtje (mguldemond(ad)home.nl) en u bent verzekerd van veel visuele informatie over deze Persoonlijke Van Gogh-Postzegels.

maximumkaart zelfportret Van Gogh (1) maximumkaart zelfportret Van Gogh (2)

Mocht u als verzamelaar over enkele Van Gogh-prentbriefkaarten beschikken, die een passende ondersteuning aan een van de postzegels uit deze emissie kunnen geven, stuur deze ansichtkaarten dan gerust op aan de heer R. van der Leeden, Laan van Meerdervoort 870, 2564 AS Den Haag. Via de Vereniging Maximafilie zal hij er voor zorgen dat deze kaarten door u aan de beeldzijde voorzien van de juiste postzegel tot een aantrekkelijke maximumkaart verheven worden. Een strikte vereiste is daarbij dat men bij deze zending filatelistisch materiaal een geadresseerde en juist gefrankeerde retourenvelop insluit. Voor deze service hoeft men in het geheel niet lid te zijn/worden van deze gespecialiseerde Vereniging, Afstempeling is uiterlijk tot 20 februari 2015 mogelijk.

Twee omissies

Bij de zestig Van Gogh-schilderijen ontbreken twee opvallend ogende en overbekende onderwerpen: een sterk op Japan georiënteerd schilderij & een zeestuk.

  • Een overduidelijk herkenbare Japanse schilderingen van Van Gogh uit de periode juli-september 1887, zoals het schilderij ‘Courtisane’, dat vorig jaar terecht is gekomen op een postzegel uit de serie Grenzeloos Nederland – Japan. In dit verband hadden Bloeiende pruimenboom (naar Hiroshige) en Brug in de regen (ook naar Hiroshige) aantrekkelijke doeken voor een postzegelafbeelding kunnen zijn.
  • Een vierdaags uitstapje eind mei – begin juni 1888 naar de vissersplaats Les Saintes-Maries-de-la-Mer (zie schilderij nr. 56 met gefortificeerde kerk van het dorp) aan de Middellandse Zee. Hij heeft daar met verbijsterend hoge snelheid gewerkt aan drie schilderijen (waaronder twee “zeestukken”) en twaalf rietpen-tekeningen (met o.a. ook strand, zee & bootjes). De voor mij ontbrekende ‘zee-landschappen’ hadden als bijzonder aantrekkelijke tegenhangers van de ‘land-landschappen’ kunnen dienen, dat deze emissie nu telt. Op beide “zeestukken”staan vissersbootjes op een kalme en woeste zee (“opgezet in heel dikke verf om het rollen van de golven te accentueren”). Één pentekening is enkele dagen later zelfs tot het overbekende schilderij ‘Vissersbootjes op het strand’ verheven.

41. Weefgetouw met wever (Nuenen apr.mei 1884, Otterlo) 479

41. Vincent van Gogh - Boerenleven 1

Weefgtouw met wever. De mens is als deel en ondergeschikte van/in het weefgetouw opgenomen. Hij heeft volgens Van Gogh geen menswaardig bestaan. Als het daglicht verdwijnt, moet de lamp er aan te pas komen: “De arbeidsuren moeten er vele zijn, wil de mens kunnen bestaan en overleven.”

42. Aardappeleters (Nuenen apr 1885, A’dam, nvph 2143) 764

42. Vincent van Gogh - Boerenleven 2van-gogh-2143.jpg

Aardappeleters. Vijf boerenmensen met grove gelaatstrekken (familie De Groot uit Nuenen) zitten ’s avonds in een schaars verlicht vertrek (licht-donker/clair-obscur) rondom een schotel dampend gekookte aardappels te eten. Grote knokige werkhanden houden een vork vast, waarmee ze aardappels uit de schotel prikken. Ook wordt koffie ingeschonken. De kleur van de gezichten komt overeen met die van ongeschilde aardappels. Deze rauwe werkelijkheid is in sombere aardkleuren geschilderd. De kleur accentueert het harde, zware en trieste dagelijkse leven. Vincent betaalde de modellen in Nuenen niet met geld, maar met pakken koffie.

43. Twee aardappelrooiende boerinnen (Nuenen aug 1885, Otterlo) 876

43. Vincent van Gogh - Boerenleven 3

Twee aardappel rooiende boerinnen. Het werk is niet kleurrijk: bruinen en grijzen overheersen. Vincent schildert de aardappel rooiende boerinnen in de kleuren van de aarde, waarin ze werken. Aanvankelijk heeft Van Gogh alleen oog voor de Brabantse huisnijverheid weven, naderhand heeft hij belangstelling voor het landleven. Uit geldgebrek portretteert hij boeren voornamelijk in tekeningen. Hij maakte in Nuenen slechts enkele schilderijen op klein formaat.

44. Oogstlandschap (Arles jun 1888, A’dam) 1440

44. Vincent van Gogh - Boerenleven 4

Oogstlandschap. Op het fleurig opgewekte, zonnige en warme schilderij wordt op veel verschillende plaatsen gewerkt op de eindeloze gele velden. De fraaie dieptewerking is groot door de koele kleuren blauw en geelgroen in de bergen en lucht met het warme geel op de voorgrond.

45. Zaaier met ondergaande zon (Arles jun 1888, Otterlo, nvph 2141) 1470

45. Vincent van Gogh - Boerenleven 5van-gogh-2141.jpg

Zaaier met ondergaande zon. Complementaire kleurtegenstelling: chroomgeel voor de achtergrond (koren en zon) en paars voor het veld met kluiten en omgeploegde aarde (in reliëf met dotten verf aangebracht [soms meteen uit de tube]), dat door de zaaier op de voorgrond bezaaid wordt. De zaaier verbindt hemel en aarde door zijn verticale stand (letterlijk en figuurlijk). Voor Van Gogh symboliseert de zaaier ieder jaar weer de geboorte en het nieuwe leven in de natuur (via vruchtdragende planten). Het doek is in pointillistische streepjestechniek uitgevoerd.

46. Korenschoven bij boerderij in de Provence (Arles jun 1888, Otterlo) 1442

46. Vincent van Gogh - Boerenleven 6

Korenschoven bij boerderij in Provence. De dominerende goudgele hooischelven in de buurt van een boerderij staan in kleurcontrast tegen de hemelsblauwe lucht. Het werk is weer in de complementaire kleurstelling geel-blauw opgezet.

47. Zaaier met ondergaande zon (Arles nov.dec 1888, A’dam) 1629

47. Vincent van Gogh - Boerenleven 7

Zaaier met ondergaande zon. De compositie van de zaaier met ondergaande zon is ontleend aan een Japanse houtsnede. Een diagonale boom naast de zaaier doorsnijdt de afbeelding. De gestrekte rechter arm (doorlopend in een tak van de boom) vormt een tegengestelde diagonaal.

48. Schapenscheerder (naar Millet) (Saint-Remy sep.okt 1889, A’dam) 1787

48. Vincent van Gogh - Boerenleven 8

Schapenscheerder (naar Millet). De schapenscheerder is het laatste werk dat Van Gogh naar aanleiding van de tien kopieën van Millet in Saint Remy heeft geschilderd. In de psychiatrische inrichting kan/mag hij niet buiten schilderen. Om toch aan zijn hartstocht schilderen te kunnen voldoen, schildert hij binnenshuis variaties op hem aansprekende reproducties van schilderijen.

49. Schovenbindster (naar Millet) (Saint-Remy sep 1889, A’dam) 1781

49. Vincent van Gogh - Boerenleven 9

Schovenbindster (naar Millet). “Met Werkers van het veld van Millet maakte ik zeven van de tien kopieën. Ik kan je verzekeren dat het mij enorm interesseert om kopieën te maken aangezien ik op het ogenblik geen modellen heb, betekent dit dat ik toch het figuurschilderen niet uit het oog verlies.”

50. Avondstonde (naar Millet) (Saint-Remy okt.nov 1889, A’dam) 1834

50. Vincent van Gogh - Boerenleven 10

Avondstonde (naar Millet). Avondstonde (naar Millet) is opgezet in een gamma van violetten en zachte lila’s met bleek goudgeel licht van de lamp, verder het oranjeachtige schijnsel van het vuur en de man in rood oker. “Ik zou wel willen dat Johanna (vrouw van broer Theo) Avondstonde zou zien”, waarbij Vincent aan haar aanstaand moederschap dacht.

51. Moulin de la Galette (Parijs jul.sep 1886, Otterlo) 1170

51. Vincent van Gogh - Stad en dorp 1

Moulin de la Galette. Op de molen onder de kap is de naam Moulin de la Galette vaag te ontdekken. De molen fungeerde als uitspanning en dansgelegenheid. Een somber schilderij met forse streken in roodbruin en geelbruin uitgevoerd.

52. heuvel van Notredame met molens (Parijs okt.dec 1886, Otterlo) 1175

52. Vincent van Gogh - Stad en dorp 2

Heuvel van Notredame met molens. De heuvel Montmartre met molens (de grootste is Moulin de Blute-Fin met de Franse vlag in top) heeft Van Gogh meerdere keren geschilderd: dichtbij, veraf of onder een andere hoek. Aan dit schilderij met tuintjes en schuurtjes op de voorgrond heeft de schilder de veel aandacht besteed.

53. gezicht vanuit appartement van Theo/Vincent (Parijs apr.jun 1887, A’dam) 1242

53. Vincent van Gogh - Stad en dorp 3

Gezicht vanuit appartement van Theo/Vincent. (Vincent woont aanvankelijk bij Theo en zijn vrouw in huis). De pointillistische stippeltechniek is nadrukkelijk aanwezig op de daken en muren van de gebouwen. Deze tijdrovende kleurstippen-techniek (pointillisme) past niet bij Vincents natuur. Hij verandert de stippen in korte, felle kleurstreepjes, die beter bij Van Goghs dynamische instelling passen.

54. Montmatre met tuinen achter Moulin de la Galette (Parijs apr.jun 1887, A’dam) 1246

54. Vincent van Gogh - Stad en dorp 4

Montmartre met tuinen achter Moulin de la Galette. Montmartre was in Van Goghs tijd een tegen een heuvel gebouwd boerendorp net buiten Parijs met nauwe straatjes. Dit werk is als zoveel andere werken van Van Gogh in een complementaire kleurtegenstelling geschilderd met op het pointillisme geënte streepjesschildering.

55. Ophaalbrug met rijtuigje te Arles (Arles mrt 1888, Otterlo) 1368

55. Vincent van Gogh - Stad en dorp 5

Ophaalbrug met rijtuigje. De ophaalbrug met rijtuigje over het kanaal van Arles naar Bouc steekt af tegen een blauwe hemel. De rivier is ook blauw, de oevers zijn oranje-achtig met groene begroeiing. Een groepje wasvrouwen met jak en muts zijn druk bezig met wasgoed in het water.

56. Gezicht op Saintes-Maries-de-la-Mer (Arles jun 1888, Otterlo) 1447

56. Vincent van Gogh - Stad en dorp 6

Gezicht op Siants-Maries-de-la-Mer. Het schilderij Kerk en huizen van het vissersdorpje Sainte-Maries-de-la-Mer is geschilderd tijdens een vierdaags uitstapje vanuit Arles naar de Middellandse Zee.

57. Gele huis in Arles (Arles sep 1888, A’dam) 1591

57. Vincent van Gogh - Stad en dorp 7

Het gele huis. In 1888 heeft Vincent genoeg van het leven in de grote stad Parijs. Op advies van schilder Toulouse-Lautrec ging Vincent naar het zuiden vanwege het bijzondere licht. Een treinreis van 750 km vanuit Parijs brengt hem naar Arles, waar hij een kunstenaarskolonie hoopt op te richten. Uiteindelijk komt alleen Gauguin. “Mijn huis is van buiten geverfd in de kleur van verse boter met hardgroene luiken. Het huis staat in de volle zon op een plein. In dat huis met vier kamers kan ik leven en ademen, nadenken en schilderen.”

58. Caféterras bij avond/nacht (Arles sep 1888, Otterlo, nvph 2147) 1580

58. Vincent van Gogh - Stad en dorp 8van-gogh-2147.jpg

Caféterras bij avond/nacht. Op het terras aan het Place du Forum in Arles zitten enkele verlate gasten. Een enorme gele gaslantaarn verlicht het uitnodigende en lokkende terras met beangstigende lege, gifgroene tafeltjes (“waar men zich kan ruïneren, gek worden of misdaden kan begaan”). De gevels van de huizen in het smalle straatje (rechts) onder een hemelsblauwe hemel met flonkerende maangrote sterren zijn donkerblauw en violet met een groene boom.

59. Bloeiende boomgaarden, gezicht op Arles (Arles apr.mei 1889, A’dam) 1683

59. Vincent van Gogh - Stad en dorp 9

 

Bloeiende boomgaarden met gezicht op Arles. In contour uitgevoerde, schuinstaande bloeiende bomen in een boomgaard nabij Arles zijn in een contrasterende, complementaire kleurstelling geschilderd.

60. Gezicht op Auvers-sur-Oise (Auvers-sur-Oiser mei.jun 1890, A’dam, nvph 2150) 2004

60. Vincent van Gogh - Stad en dorp 10van-gogh-2150.jpg

Gezicht op Auvers-sur-Oise. Dit schilderij geeft een groot gedeelte van het dorp Auvers-sur-Oise, geschilderd in vlakke kleuren zonder schaduwen (o.i.v. Japanse kunst [Japonisme). Kleuraccenten van daken geven aan het landschap een helder, vrolijk en opgewekt aanzien. Complementaire kleuropbouw van groen-rood en flets blauw-witgeel. Een bewogen lijnenspel op voorgrond en lucht.

Actueel teken van leven van Vincent van Gogh

Van Gogh met twee andere personen met drankflessen op de voorgron

Tijdens de voorbereiding van een overzichtstentoonstelling over de Franse kunstenaar Emile Bernard in de Kunsthalle van Bremen is van deze expressionistische kunstenaar een prentbriefkaartgrote schetstekening in een album gevonden, waarop Vincent van Gogh staat afgebeeld. Hij is daarop met hoge haargrens en baarddracht getekend. Qua datum klopt alles. In de jaren 1886-1887 waren Bernard en Van Gogh in Parijs heel goed met elkaar bevriend. Gebruikelijk was het toen van elkaar een portret te maken. In 1967 kreeg de Kunsthalle het album in bezit, maar er is sindsdien nauwelijks naar gekeken

(Bron: “Getekend portret Van Gogh in Bremen ontdekt’, De Telegraaf 6 februari 2015).

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Thematisch Nederland Nederland Schilderkunst Vincent van Gogh



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (7 stemmen, gemiddeld: 2,43 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (6) Schrijf een reactie

  • Franc Rossi op 9 februari 2015 om 17:20

    Er wordt weinig gestemd maar dat er 3 stemmers zijn en het maar een ster waardig vinden, daar snap ik niks van.

  • Jos van den Bosch op 10 februari 2015 om 10:26

    Franc, daar ben ik het helemaal mee eens. Maar ik denk dat veel (meestal oudere) mensen die dit interessante artikel lezen, de mogelijkheid om te stemmen niet kennen of opgemerkt hebben. Alleen de “Bate-Haters” zullen een ‘tegenstem’ (slechts één ster) afgeven. Er zullen lezers zijn die de wijze waarop Bate altijd tekst en uitleg geeft (op onnavolgbare wijze), verafschuwen. Hebben altijd al een hekel aan ‘leraren’ gehad, zoals dat tegenwoordig mode is.

  • Stampertje op 10 februari 2015 om 19:54

    Als ex universitair docent kan ik mezelf nauwelijks een leraren hater noemen. Maar omdat het nu toch op tafel ligt: als dit een tekst zou zijn van een van mijn studenten zou het niet snel een voldoende opleveren. Allereerst staat de tekst vol met kromme zinnen (begint al bij zin 1), maar de tekst staat ook vol met claims die mijn wenkbrauwen deden fronsen. Dat begint voor mij al bij zin 2. Kunst en kunstinterpretatie is niet mijn vakgebied, maar ik heb wel 3 meter aan kunstboeken in de kast staan _en_ gelezen. Kunstkenners (en historici) als Simon Schama en Gary Schwartz zullen iets dergelijks nooit opschrijven; integendeel. Uiteindelijk is er namelijk niets anders dan “mooi” of een variant daarop. Ook de beschrijvingen bij de verschillende schilderijen zijn veel te beperkt om een niet kenner echt beter te laten kijken. De gemaakte claims worden daarmee niet voldoende ingevuld, en dat maakt het artikel zwak. Zonder de in mijn ogen gewichtige of zelfs bombastische introductie zou het een veel prettiger tekst zijn geweest. Da’s dus eigenlijk jammer want ik waardeer al het werk dat hierin is gestoken weldegelijk!

  • Rinze op 10 februari 2015 om 20:18

    Ik vraag mij af of mensen die gestemd hebben werkelijk het artikel hebben gelezen, of dat het ze gewoon niet kan boeien (en dus 1 ster geven).

    Afgezien van de tijd en moeite welke in het artikel is gestoken. Ik mis eigenlijk bij elk schilderij een uitleg anders dan wat ik toch al zelf zie op het plaatje.
    “steekt af tegen een blauwe hemel. De rivier is ook blauw, de oevers zijn oranje-achtig met groene begroeiing.”
    Dit soort opmerkingen zijn leuk als je kleurenblind bent, verder misschien overbodig?

    Wat ik mij afvraag is of er bijzondere technieken zijn gebruikt bij het maken van het schilderij of zijn er diepere (overschilderde) lagen, etc. Informatie die ik niet kan zien door alleen maar te kijken naar het schilderij.

  • Jos van den Bosch op 11 februari 2015 om 22:22

    Als ex-docent zou ik heel blij zijn als een van mijn studenten zich hiermede bezig zou houden. Even aandacht schenken aan een mooie serie postzegels die uit gaan komen. Even iets erbij vertellen zodat ook het publiek dat deze blog volgt zijn aandacht erop richt. Steeds een heel stuk werk dat Bate verricht, enkel en alleen om de belangstelling te kweken voor mooie postzegels en max-kaarten. Alleen al door het feit dat hij dat doet, maakt de kritiek onzinnig. Schrijf er dan zelf over èn dan elke week een of meerdere artikelen. Schwartz en Schama schrijven niet over postzegels. Het kan wel, kijk maar naar het artikel over juristen en rechtspraak op postzegels dat enkele dagen geleden verschenen is. De auteur heeft zich in ieder geval de moeite getroost. Heel goed heeft de redactie begrepen dat een artikel van deze aard beter in zijn oorspronkelijke vorm gelezen kan worden, totaal ongeschikt voor de blog. Maar ja: “de beste stuurlui staan altijd aan wal” heet het zo mooi. Als je wat wilt weten over technieken dat moet je een vakboek lezen en niet je wijsheid van Postzegelblog proberen op te pikken. Kortom, ik vind de kritiek onzinnig en volledig uit het verband gerukt. Zo kan ik iedereen neersabelen en elk initiatief afstraffen. Niet erg bevorderlijk voor de filatelie ook.

  • Stampertje op 11 februari 2015 om 23:05

    Wel goed lezen wat de kritiek precies is. Ook ik waardeer het enorme werk, maar – en dit is niet de eerste keer – de wijze waarop het wordt gebracht is voor mij wel een beetje tenenkrommend. Het begin van dit artikel pretendeert iets te brengen (beter begrip van, en beter leren kijken naar, werken van Van Gogh) dat uiteindelijk helemaal niet wordt gebracht. Zie ook de reactie van Rinze, dat is de spijker op z’n kop. Waarom dan toch zo pontificaal het artikel beginnen? Dat is niet nodig, en maakt dit artikel nu eigenlijk een soort mislukte goocheltruc. Verder verwacht ik hier geen artikelen van de kwaliteit van Schama of Schwartz. Maar als er (ook al weer pontificaal) een stelling wordt geponeerd die lijnrecht ingaat tegen hetgeen door dergelijke kenners is verwoord, dan moet er wel een heel goed verhaal volgen. Dat kwam niet, en dus is het terecht dat hier kanttekeningen bij geplaatst worden. Ongefundeerd dingen roepen kunnen we tenslotte maar beter laten aan politici van een bepaald allooi.

    Een neutraal artikel dat vooraf geen hoge verwachtingen schept, of geen stelling inneemt, is altijd vele malen beter dan een artikel dat een gemaakte verwachting niet inlost, of een stellingname niet overtuigend verdedigt. Een niet-neutraal artikel is in potentie natuurlijk veel leuker en leerzamer, maar dan moet het zichzelf wel waarmaken. Als dat hier _wel_ was gebeurd, dan was de inhoud van dit artikel door mij en anderen vast wel enorm gewaardeerd. Maar aan de huidige inhoud van dit artikel kan enkel een neutrale introductie vooraf gaan, niets anders.

    Als we dit alles hier niet mogen vinden, dan heeft het geen nut hier reacties te kunnen plaatsen, of ster-waarderingen aan artikelen te kunnen verbinden.

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)