Nederlandse iconen afkomstig uit de ‘nationale oudheidskamer’ - Postzegelblog

Nederlandse iconen afkomstig uit de ‘nationale oudheidskamer’

4

kussend paartje - iconenVia een ‘miniatuur-oudheidskamer’ toont PostNL ons (en vooral de buitenlanders) nog weinig functionele voorwerpen (iconen) uit lang vervlogen tijden. Moeten via moderne technologische druktechniek en eigentijdse vormgevingsmethoden gebruiksvoorwerpen uit het verleden op deze manier aantrekkelijk voor ons tot leven geroepen worden?

 

velletje iconen

De tien op postzegels afgebeelde objecten worden meteen door buitenlanders als typisch en karakteristiek Nederlandse voorwerpen gezien. De witte, driedimensionale en gestileerde 3D-afbeeldingen staan suggestief stuk voor stuk in koningsblauw-kleurige, vitrine-achtige ruimten opgesteld, zoals dat ook het geval is geweest met de museale opstelling van de voorwerpen op de Decemberzegels 2010 (nvph 2778/87).

Iconen Internationaal

velletje iconen internationaal

Deze postzegels (slitvorm) zijn gedrukt door Walsall Security Printers:

  • Donkere uitvoering (blauw met wit, offset druk, voor binnenlands gebruik, voorlopige oplaag 2.000.000 velletjes).
  • Een lichte uitvoering (wit met blauw, diep druk, voor buitenlands gebruik, voorlopige oplaag 1.140.000 velletjes én 50 x internationaal 100.000 vellen).

Bijzonder is het Nederlandse accent door het kleurgebruik van deze postzegels. Het rood van de waardeaanduiding in combinatie met het wit van de iconische afbeeldingen en het blauw van de achtergrond (waarin de voorwerpen ruimtelijk zijn ingebed) refereren aan de kleuren van de Nederlandse vlag.

Over de 3D-postzegelafbeeldingen nog het volgende: het ontwerpersduo Joachim Baan en Fleur Dérogée is eigentijds te werk gegaan bij het ontwerpen van deze postzegels door [1] 3D-afbeeldingen, [2] gebruik van iconen en [3] verbeelding van de Nederlandse driekleur.

  • De 3D-prints bestaan uit wit kunststof met een monochrome en ruimtelijk verhoogde afbeelding (reliëf). De grote lijn van de omtrekvorm is het belangrijkst. De afbeeldingen hebben binnen de omtrekvorm enige ‘schaduwwerking’ ontvangen om extra dimensie en ruimtelijkheid aan de afbeelding te geven.
  • De pictogramachtige iconen bezitten op de achtergrond een subtiel, bij het onderwerp passend lijnenspel. De vereenvoudigd gestileerde afbeeldingen ontvangen dus een weinig in het oog vallende eigen individuele omgeving (grafische laag) als ijskristallen rondom de schaats en de vorm van draagbaren op de kaasmarkt

 1. Zeilschip

Zeilschip - Nederlandse iconenNVPH 1425

De botter (platbodemzeilschip) is een oud type vissersvaartuig, dat voornamelijk op de voormalige Zuiderzee viste, maar ook wel bij de kustvisserij op de Noordzee. Botters hebben een hoge kop, waarmee de zee gekeerd wordt en waardoor er in het vooronder leef- en opslagruimte ontstaat.

Maximumkaart botter

Schematische tekening van twee halve botters: links de achterkant, rechts de voorkant

Het achterschip is laag om het vistuig gemakkelijk te kunnen hanteren. In het achterschip bevindt zich onder water een bun. Hierin kan de visvangst dagenlang levend bewaard worden.
Bij de botter bestaat de grafische laag uit horizontale lijntjes, die water als eigen omgeving suggereren.

2. Molen

Molen - Nederlandse iconenMolen - Nederlandse iconen internationaal

NVPH 790

De wipmolen of waterwipmolen (houdt de polders droog) is het oudste molentype van ons land. Het bovenhuis met staart is draaibaar om een koker, die in verticale stand wordt gehouden door de piramidevormige constructie van de ondertoren. Het scheprad aan de buitenzijde van de ondertoren slaat het polderwater uit in de ringvaart.
Bij de wipmolen bestaat de grafische laag uit een slotenpatroon, dat een polder als passende omgeving verbeeldt.

3. Kaas

Kaas - Nederlandse iconenbuiten-europa-089-def.jpg

De Goudse kaas is een van de bekendste kaassoorten en meest gegeten. Goudse kazen hebben de vorm van een wiel en wegen tussen de één en zestien kg. Het vetgehalte bedraagt minstens 48 procent.

Maximumkaart kaasmarkt

Bij de kaas bestaat de grafische laag uit talrijke gebogen vormpjes, die op een schematische manier de draagbaren op de kaasmarkt van Gouda voorstellen.

4. Trapgevel

Trapgevel - Nederlandse iconenTrapgevel - Nederlandse iconen internationaal

nvph-1356

De trapgevel is een oude en traditionele topgevel, waarvan de bovenzijde naar boven toe trapsgewijs versmalt. De trappen worden afgedekt met natuurstenen platen om inwateren tegen te gaan. De trapgevel is veel toegepast in landen met een nat klimaat heerst, waar steile daken met dakpannen een vereiste zijn. In de periode 1600 – 1665 (17e eeuw) bereikte de trapgevel zijn hoogtepunt in ons land. Onder invloed van de bouwstijl van de Renaissance (waarin horizontalen en verticalen overheersten) worden schuine lijnen van daken vermeden. Schuine zijden van puntdaken worden met trapgevels aan het oog onttrokken.

Maximumkaart trapgevel postkantoor Veere
Geheel rechts het postkantoor van Veere met trapgevel (nvph 1451) en links daarvan Schotse huizen. De toegevoegde meerwaarde van deze maximumkaart door de beeldondersteuning is geweldig groot.

Bij de huizen met een trapgevel bestaat de grafische laag uit golvende lijntjes, die water voorstellen. Inwateren van huizen met een trapgevel wordt voorkomen door de gevel overstekende natuurstenen platen op de trappen en dakpannen op de rest van het huis..

Gezicht op de binnenplaats van het Duitse Huis (nvph 1356) aan de Springweg in Utrecht met links het hoofdgebouw en rechts de oude en nieuwe commandeurswoning met trapgevel. Een tekening van Jan de Beijer uit 1744.

5. Kussend paartje

Kussend paartje - Nederlandse iconenNVPH 2199

Een boer en een boerinnetje als kussend paartje in klederdracht is voor buitenlanders een vertederend en geliefd souvenir, dat in verschillende uitvoeringen (aardewerk, Brabants bont, bedrukt textiel) als een typisch Nederlands product wordt verkocht.
Bij het kussende paartje bestaat de grafische laag uit een stralenbundel, die als aanhankelijkheidsbetuigende aanduiding passend functioneert op de achtergrond.

6. Omafiets

Omafiets - Nederlandse iconen Omafiets - Nederlandse iconen internationaal

1991-nvph-1468

De omafiets is een eenvoudige, ouderwetse damesfiets, waarop tieners graag fietsen. De fiets bezit een rechte onderbuis en een omhoog gebogen bovenbuis. Beide buizen zijn ongeveer in het midden door een zogeheten mannetje verbonden.
Bij de fiets bestaat de grafische laag uit horizontale lijnen, die windstroom als kenmerkende aanduiding bij een in weer en wind passende fietstocht aanwezig is.

fiets

Op de oude greidboerderij in Wartena (10 km ten zuidoosten van Leeuwarden) woonde na 1950 de gescheiden mevrouw Bijlsma met haar ongehuwde zoon Bouke. Na het overlijden van Bouke erfde de ongetrouwde oomzegger Douwe Venema de boerderij. De sober levende Douwe kreeg enkele keren per week hulp van dorpsgenote Romkje van der Leest-Hoekstra om het huis schoon te houden.
Zij kwam op de fiets, een bruinrode Batavus Winner, die zij jaren aaneen traditiegetrouw steeds rechts van de toegang van het erf tegen het hek plaatste. In november 2000 is de hulp van Douwe overleden. Haar fiets is naderhand bij haar ‘beppe-zegster’ Barbera terecht gekomen. Barbera maakt van deze omfiets nog steeds dankbaar gebruik (volgens het blogartikel Een zomerzegel vertelt meer dan je denkt van 29 juli 2007).

7. Koe

Koe - Nederlandse iconen Koe - Nederlandse iconen internationaal

NVPH 2975

Het zwart-bonte Fries-Hollands koeienras heeft zijn oorsprong in ons land. Het overgrote deel van de Nederlandse veestapel bestond vroeger uit deze dieren. en moeten voldoen. Deze koeien waren in de 19e eeuw ook populair in het buitenland door de hoge melkproductie.
In Amerika werd met Nederlandse koeien verder gefokt. Na 1950 kwamen Amerikaanse afstammelingen van Nederlandse koeien terug in ons land, omdat ze meer melk produceerden dan het Nederlandse ras. Nu is de zwartbonte Holstein-Frisian het belangrijkste ras in Nederland.
Bij de Holstein-Frisian koe bestaat de grafische laag uit een veelheid aan korte diagonale lijntjes, die gras van het weiland als passende omgeving suggereert.

8. Tulp

Tulp - Nederlandse iconen Tulp - Nederlandse iconen internationaal

De tulp is door een Oostenrijkse ambassadeur in Turkije in Europa terechtgekomen. In 1562 werden in Antwerpen tulpenbollen geïntroduceerd. Het betekende het begin van de Europese tulpenteelt.

NVPH 1440 - Hortus Botanicus Leiden 1990
Op de 400-jarige Hortus Botanicus-postzegel (nvph 1440) staat een deel van de plattegrondtekening van de tuin met bloembedden uit 1601, twee bezoekers en een poortje. Het lijkt alsof de mannetjes zich in de tulp bewegen en zo heden en verleden verbinden. Het is een van de oudste botanische tuinen ter wereld en geschikt gemaakt door de eerste directeur-plantkundige Carolus Clusius voor wetenschappelijk onderzoek. Deze functie bezit de tuin tegenwoordig nog steeds.
Op de achtergrond is een deel van een tulp zichtbaar, namelijk ‘Wapen van Leyden’ (bloeit er ieder jaar nog!). De directeur had van een vriend enkele tulpenbollen uit Turkije had gekregen. De Leidse Hortus was een van de eerste plaatsen in Europa waar tulpen gekweekt werden.

Sultans in Turkije hadden een tulp als symbool op hun tulband. De naam ‘tulp’ is afkomstig van het Perzische woord ‘tuligan’, dat tulband betekent.
Bij de tulp bestaat de grafische laag uit zigzag-lopende lijnen, die de daklijnen van tuinkassen verbeelden, waarin tulpen worden gekweekt.
De tulp als buitenbloem is tevens geschikt om in een kas gekweekt te worden. Door klimaat-, licht-  en temperatuurbeheersing in combinatie met insecten-, bolrot- en schimmelbestrijding in de kas kan de tulp het hele jaar rond op de markt komen.
Buitenlanders associëren de tulp met Nederland, wij Nederlanders met het voorjaar.

9. Schaats

Schaats - Nederlandse iconenSchaatsers Decemberzegels 2013

De doorloper (afkomstig uit Friesland) is een houten schaats met een ijzer dat helemaal tot onder de hak doorloopt. De schaats wordt onder de schoen vastgebonden.
Nabij de schaats bestaat de grafische laag uit ijskristallen, die de winterse temperatuur als eigen omgeving op een kenmerkende manier karakteriseert.

Affiche schaatsen

Het ontwerpersduo heeft een groot aantal iconen ontworpen. “In overleg met PostNL is het ingedikt tot de meest essentiële voorwerpen.” In de Telegraaf van 10 december stond een paginagrote advertentie ´De coolste baan van Nederland´. Zou deze blauwkleurige schaats (noor) als afbeelding (met een schematisch weergegeven ijsbaan op de achtergrond) tot de afgevoerde, eigentijdse iconische illustraties hebben behoord?

10. Klomp

Klomp - Nederlandse iconenNVPH 2411

In veel landen bestaat het beeld dat alle Nederlanders op klompen lopen. Op dit moment loopt alleen de plattelander nog op klompen.
Rondom de klomp bestaat de grafische laag uit een groot aantal v-vormige tekens, die het schuine van greppels en sloten verbeelden. De waterafvoer van het wei- of akkerland van een boer wordt hiermee geregeld.

Export-postzegels 1981 en 1995

nvph-1231-kaas-ei-postzegelnvph-1630

Op beide Export-postzegels 1981 & 1995 (nvph 1231 & 1630) zijn een aantal exportproducten met een Nederlands tintje geplaatst: eieren en Goudse kaas [1981], tulpen, klompen, Goudse kaas naast een Friese zwart-bonte koe (waarin contouren van importlanden) [1995]. Hiermee kan ons land vooruitgang boeken. De ontwerpers Berry van Gerwen en Daan Harmelink van het standaardvel ’10 voor Europa’ verwoorden het op ProFil 1/95 als volgt:

proFil-tekst
Uit deze lange lijst van onderwerpen zouden de ontwerpers een meer positief en progressief beeld hebben uitgedragen voor de Nederlander, dan dat het met deze nieuwe emissie het geval is.

Vragen ter overdenking en eventueel om erop te reageren

  1. Vormen romantisering en/of verheerlijking van ‘archetypische oer-afbeeldingen’ (gestoken in een modern druktechnisch én vormgevingsjasje) wel het juiste tegenwicht in economisch slechte tijden voor ons als Nederlanders?
  2. Hoe is het mogelijk dat twee springlevende exportproducten als kaas en tulp in deze nostalgisch gerichte opsomming terecht zijn gekomen? Petroleumlamp, kinderwagen en/of kachel zouden wel eens meer voor de handliggende alternatieven kunnen zijn.
  3. Volgens het PostNL-persbericht wordt met al deze achterhaalde objecten ons land nog steeds overal ter wereld geassocieerd. Geldt dat ook voor de trapgevel en de botter?
  4. Wordt met deze emissie de gemeenschapszin positief en toekomstgericht wel ondersteund?

 

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Thematisch Nederland Nederland Aardewerk



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (3 stemmen, gemiddeld: 3,67 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Tags bij dit artikel

Reacties (4) Schrijf een reactie

  • JHA op 30 december 2013 om 00:08

    In 2006 hadden we
    Twaalf iconen van Nederland ‘Made in Holland’
    De serie ‘Tien voor Nederland 2006’ met eigentijdse kunstwerken die een band met Nederland hebben, wordt logischer wijze vervolgd door de serie ‘Tien voor Nederland 2007’ met eigentijdse én klassieke super-Nederlandse/Hollandse gebruiksvoorwerpen en producten. Deze ‘iconen/symbolen’ (op de velletjes 10 voor Nederland, 5 voor Europa en 5 voor buiten Europa) bepalen mede de identiteit van Nederland naar buiten. Al deze gebruiksvoorwerpen zijn voor iedere Nederlander meteen herkenbaar.

    Wat is er nieuw aan de serie van 2014 behalve de plaatjes??

  • paulv op 30 december 2013 om 21:54

    Alle onderwerpen gaan in de herhaling, of is het recycling, of retro, of gewoon cliché. Maar dan in 2014 uitgevoerd in rood, wit en blauw.
    Typografisch wel aardige zegels, maar de onderwerpkeuze spreekt me niet meer aan.

    De keuze om voor internationale zendingen vijf *verschillende* zegels op één velletje te plaatsen is een goede zet. In de emissie van januari 2006 zaten er elk 5 verschillende zegels op de velletjes Europa en Wereld. In de meeste (alle?) andere jaren niet, dan was het “keuze” uit 1 motief.

  • Internationaal Klompenmuseum op 28 januari 2014 om 13:56

    Zijn er ook velletjes postzegels te koop met alleen klompen? Dus velletjes met 1 soort (klompen) postzegels.

  • JHA op 28 januari 2014 om 15:23

    neen, een is genoeg !!

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)