Diverse alternatieve omgangsvormen met postzegels - Postzegelblog

Diverse alternatieve omgangsvormen met postzegels

4

stempelafdruk Sint NicolaasgaNiemand heeft op de uitnodiging gereageerd deel te nemen aan de creatieve ontwerpwedstrijd van de emissie ‘Da’s toch een kaart waard’ van 8 september. Zelfs na enkele herhaalde oproepen zijn er geen reacties binnengekomen, terwijl PostNL en ontwerpster Roosje Klap voortdurend reikhalzend naar inzendingen hebben uitgekeken. Maar helaas. Met andere woorden niemand van postzegelverzamelend Nederland heeft blijkbaar kans gezien deze postzegelafbeelding (bestaande uit een gestippelde lijntekening) op een interactieve manier te benaderen, te bewerken en/of uit te voeren.

Eerst vraag ik echter uw aandacht voor een geheel andere, speelse manier van ‘omgaan’ met de Sinterklaaspostzegels, pas daarna een aantal oplossingen en/of benaderingen van mijn hand, die als passende uitvoering zouden kunnen dienen bij de ontwerpwedstrijd. Aan het slot een alternatieve oproep een verslag te geven van de gehele afbeelding van het Decembervelletje.

1. Sint Nicolaas-postzegels

Sint Nicolaasga

Een initiatiefrijk denkende en innovatiefrijk handelende Amsterdamse rasverzamelaar van postzegels heeft me gevraagd een aantal Sinterklaas-prentbriefkaarten (met op de beeldzijde een Sint Nicolaaspostzegel) tot maximumkaarten voor hem te willen verheffen door ze op 5 december in het dorp Sint Nicolaasga (Sint Nyk, nabij de weg Joure – Lemmer gelegen) te laten afstempelen. Tussen haakjes: ik woon redelijk dicht in de buurt van het dorp Sint Nyk.

Geografische kaart Sint Nicolaasga

Het achtervoegsel ‘ga’ van Sint Nicolaasga (in het Fries ‘gea’) betekent ‘(grond)gebied, landerijen’ van/rondom de Sint Nicolaaskerk van het dorp Sint Nyk. In 1580 ging de plaatselijke dorpspastoor vanwege de reformatie in ballingschap. De kerk, het kerkhof en de bezittingen van de pastorie gingen over in protestantse handen. De katholieken hielden er lange tijd hun godsdienstoefeningen in een schuilkerk op de heide.

kerkstempel St.Niek

Pas in 1835 (toen het katholieke geloof openlijk weer in geheel Nederland mocht worden beleden) werd in het dorp een nieuwe kerk gebouwd, die tot 1885 functioneerde. In hetzelfde jaar is de bouw van de bestaande kerk gestart.
In de buurt van Sint Nicolaasga ligt nog een dorp met een kerkelijke naam, namelijk Sintjohannesga.

Sint tuin Nicolaaskerk

Sinterklaas in de tuin van de Nicolaaskerk in Sint Nicolaasga. De kerk is in de stijl van architect Pierre Cuypers (van het Amsterdamse Centraal Station) gebouwd (foto persbureau Witteveen Heerenveen).

Prent gezocht

Ruim 30 jaar geleden is een Panorama uitgegeven met op de getekende cover een beteuterde Sinterklaas bij het plaatsnaambord van Sint Nicolaasga. De Sint wordt uit het dorp verwijderd. Wie kan me nog aan deze prent helpen (batehijlkema(ad)hetnet.nl’?

Ontstaan sinterklaasfeest in 19e eeuw

In de Turkse havenstad Myra verrichtte bisschop Nicolaas wonderbaarlijke en goede daden. Drie vermoorde jongens bracht hij weer tot leven. Ook gaf hij geld aan jonge meisjes, zodat die konden trouwen. Die daden bleven leven toen de bisschop al was gestorven. De Katholieke Kerk verklaarde hem naderhand heilig en werd voortaan Sint Nicolaas genoemd. De zesde december werd diens naamdag. Sint Nicolaas werd beschermheilige van kinderen, zeelieden en reizigers.
Zijn roem verspreidde zich over Europa. Op 5 december in de 15e eeuw werden schoenen in de Nicolaïkerk van Utrecht neergezet. Rijke stedelingen legden daar voedsel en geschenken in en de dag daarop werd het verdeeld onder armen. Sint Nicolaas werd zodoende razend populair bij de Nederlanders. Ons land werd tijdens de hervorming protestant, maar de katholieke sinterklaasviering overleefde en ontwikkelde zich tot een volks- en familiefeest. Jan Steen maakte er in 1665/68 zelfs een schilderij van. Lijfelijk was Sinterklaas echter nooit bij de viering aanwezig.

Het Sint Nicolaasfeest - Jan Steen

Op het schilderij ‘Het Sint Nicolaasfeest’ van Jan Steen (1625 – 1679) zie je hoe een 17e eeuws gezin in huiselijke sfeer het Sinterklaasfeest viert.

  1. In het centrum staat een stralend meisje met een emmertje met snoep en een Johannes de Doper-pop.
  2. Rechts op de voorgrond zit de moeder op een stoel. Ze roept het meisje en strekt haar arm al naar haar uit.
  3. Links staat een jongen te huilen. Het dienstmeisje achter hem houdt de schoen van de jongen triomfantelijk omhoog, waar de Sint een roe in heeft gestopt: “Wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe.”
  4. Het jongetje naast de moeder wijst naar de huilende jongen en lacht hem uit. Hij heeft een kolfstok als cadeautje gekregen.
  5. Op de achtergrond staat grootmoeder bij de bedstee. Ze wenkt vriendelijk naar het huilende kleinkind. Waarschijnlijk geeft ze hem nog een cadeautje, dat achter het gordijn zal worden gehaald.
  6. Rechts van oma staan twee kinderen voor de schoorsteen te zingen. De oudste jongen heeft een peuter op zijn arm en wijst naar de schoorsteen, waar de cadeautjes vandaan gekomen zijn.
  7. Links op de voorgrond staat een mand met lekkers: speculaaspoppen, taai-taai, wafels en appels.
  8. Vader zit tevreden in het centrum van het schilderij te genieten van de interactie tussen de gezinsleden.


De verandering kwam in 1850 door de uitgave van het kleurig geïllustreerde en van gedichten voorziene boekje ‘Sint Nicolaas en zijn knecht’ van de Amsterdamse schoolmeester Jan Schenkman (1801 – 1863). In die tijd werd het verleden (onder invloed van de culturele stroming van de Romantiek) in sterke mate verheerlijkt. Met de publicatie van dit boekje kreeg het sinterklaasfeest in aanwezigheid van de sinterklaaspersoon inhoudelijk vulling, zoals we dat nu nog steeds kennen met [1] bezoek van de goedheilig man aan een school, [2] ritten over de daken, [3] zijn intocht op het paard, [4] het grote boek, [5] zijn knecht.

Maximumkaarten

Maximum kaarten Sint Nicolaas (1)

Maximum kaarten Sint Nicolaas (2)

Maximum kaart Sint Nicolaas (3)

Het is meestal gebruikelijk dat maximumkaarten op de eerste dag van uitgifte van de postzegels worden afgestempeld. Bij deze Sinterklaaspostzegels verdient de datum 5 december (in plaats van de uitgiftedatum 4 november) toch de voorkeur. De plaatsnaam van het dorp Sint Nicolaasga completeert het extra.

Over de herkomst van zijn knecht wordt o.a. verondersteld dat die wel eens afkomstig zou kunnen zijn van de Germaanse oppergod Wodan, die in een rode mantel op zijn schimmel Sleipnir door de hemel reed met twee zwarte raven als helpers. Ze informeerden Wodan (die bij armen gouden munten door de schoorsteen strooide) over het gedrag van de mensen (ze offerden hooi en wortels).
De heilige kreeg door deze publicatie in het midden van de 19e eeuw een menselijk gezicht. In de 20e eeuw met zijn vernieuwingen pasten Sinterklaas en Zwarte Piet zich voortdurend en moeiteloos aan o.a. met de intocht (op de eerste zaterdag ná Sint Maarten) met de stoomboot.

2. Speelse postzegelbenaderingen van de emissie ‘Da’s toch een kaart waard’

Op een ongewone manier heb ik de punten van de ‘genummerde duif’ van de bijzondere postzegelserie ‘Da’s toch een kaart waard’ met elkaar verbonden en op een ruimtelijke, driedimensionale manier uitgevoerd.

Gekleurde kopspelden en zilverkleurige spijkers

Postduif 2 Postduif 3

De eerste benadering van de duif bestaat uit een groot aantal gekleurde kopspelden, waardoor op ‘hoger niveau’ een gekleurd gestippelde uitvoering van de postduif ontstaat. Door de belichting van de tachtig speldenkoppen ontstaat een schaduw, die aan het geheel een extra dimensie geeft. Met zilverkleurige spijkers (met rechthoekige koppen) op een rode achtergrond is de uitstraling toch ietsje exclusiever. Door een tekort aan spijkers is het begin en eind van de ‘gespijkerde lijn’ helaas niet uitgevoerd.

Metaalstrook

Postduif 1

De tweede uitwerking van de vogel bestaat uit een metaalstrook van aluminium, die alle bochten en kronkels van de lijnuitvoering van de vogel bezit. Het geheel is op pootjes geplaatst, waardoor de duif los van de achtergrond komt en daardoor als het ware in de ruimte vliegt/zweeft. Door belichting geeft deze plastische uitvoering een meer voorname indruk.

Met (gekleurde) houtspaanders zou deze postduif ook samengesteld en uitgevoerd kunnen worden. In doorweekte en natte toestand kan een spaan rond de beide hoofdvormen van de duif vastgeklemd en gebogen worden. Na een relatief korte droogtijd behouden de spaanders hun vorm. In redelijk korte tijd kan op deze manier een aantal postduiven ontstaan, waarmee een decoratieve mobiel kan worden gemaakt.

3. Schrijverswedstrijd?

Vel Decemberzegels 2013

Wie ziet kans de drukte en rust (overdag &’s avonds/’s nachts) op straat in verhaal-, gedicht- of stripvorm (met tekstballonnen) te verwoorden, die de kerktoren als (ver)bindend element tijdens de kerst en jaarwisseling op het Decembervelletje ervaart en aanschouwt?

Sieb Postumus (1)

Sieb Postumus (2)Sieb Postumus (3)

Uit een wirwar van lijnen laat Sieb Posthuma de meest fantastische planten en dieren ontstaan. Zelfs zijn er tekeningen van hem die uit één doorgaande lijn bestaan. Sieb: “Kunstenaar Alexander Calder maakte alles uit één draad. Ik teken alles vanuit één lijn.”
Deze foto’s zijn op de tentoonstelling ‘Een vijver vol inkt. Kleur je wereld met Sieb’ in het Kinderboeken Museum in Den Haag genomen.

Uw fantasie

Geef uw fantasie, gelijk Sieb Posthuma op het postzegelvel heeft gedaan, ruimschoots de ruimte.
Voor het stripverhaal kunnen uiteraard ook gefotokopieerde postzegelafbeeldingen worden gebruikt.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Nederland Sint Nicolaas



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (1 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (4) Schrijf een reactie

  • Heleen de Vaan op 8 december 2013 om 10:42

    De ontwerpwedstrijd (en de – originele – postzegel) is me helemaal ontgaan. En blijkbaar mij niet alleen. Jammer, want er zijn veel creatieve post(zegel)liefhebbers (en ik had graag meegedaan!). Misschien is de PR te beperkt geweest, misschien had reclame op meer/andere plaatsen geholpen? (Want veel creatievelingen maken hun kaarten zelf en missen dus deze speciale postzegels.)
    In ieder geval een heel originele uitwerking, met verschillende soorten metaal!

    Goed idee om het postzegelvel van Sieb Posthuma als inspiratiebron te gebruiken voor een verhaal! Het is een prachtig vel. Wanneer is de deadline (in deze inderdaad drukke tijden)?

  • Gerard op 9 december 2013 om 13:00

    Reactie op het artikel van Bate en een pleidooi voor betere dienstverlening van PostNL aan de verzamelaars.

    Hallo Bate,
    Je hebt weer een aardig stukje geschreven, maar nu over meerdere onderwerpen tegelijk. Het stukje over de Sinterklaas postzegels spreekt mij uiteraard het meest aan omdat omdat je de in je artikel genoemde maximumkaarten voor mij hebt gemaakt. Wat een geweldig leuke foto van Sinterklaas bij de kerk in St. Nicolaasga heb je erbij geplaatst, werkelijk uniek. Deze foto zou een maximumkaart waard zijn geweest. Verder heb je van de vijf zegels de maximumkaarten laten zien die er van gemaakt zijn en daar ben ik heel blij mee. Ik heb deze kaarten namelijk bedoelt om kado te geven aan een vriend die een aparte Sinterklaascollectie heeft en ik weet zeker dat hij er heel blij mee zal zijn.
    Gelukkig is deze serie kaarten die ik je vanuit Amsterdam opstuurde wel bij je aangekomen; de eerste zending kaarten is bij PostNL verdwenen !!!! Het mag wel weer eens gezegd worden want dit jaar ben ik al drie keer brieven kwijtgeraakt of is de inhoud eruit verdwenen (€ 50,- aan postzegels)!!!! Ik durf bijna niets meer zo maar te versturen.
    Verder wil ik even ingaan op de verkrijgbaarheid van de Sinterklaaszegels. Toen ik terug kwam van mijn vakantie en ik hoorde dat mijn eerste zending kaarten niet was aangekomen moest ik dus opnieuw kaarten en postzegels kopen. De kaarten waren geen probleem maar de postzegels wel. Minder dan een maand na de uitgiftedatum heb ik heel Amsterdam moeten doorkruisen om nog een velletje postzegels te pakken te krijgen en overal hoorde ik dat men maar één pakje van 50 velletjes ter verkoop had ontvangen. Ik vind dit toch wel heel weinig en bovendien waren de zegels uitsluitend in de verkoop geweest bij de Bruna en de Primera winkels (er is nog wel een derde franchise keten/serie winkels (The Read Shop) maar die ken ik niet in Amsterdam). Gelukkig heb ik uit Heemstede nog een paar velletjes kunnen krijgen dus kon ik mijn kaarten en zegels nog net op tijd naar je toe sturen.
    Ik weet wel dat de zegels bij de CollectClub nog steeds te koop zijn, maar die zou ik nooit meer op tijd binnen hebben gekregen om ze nog naar jou te kunnen doorsturen voor 5 december.
    Waarom schrijf ik dit nu allemaal? Ik wil graag dat PostNL weer, net als vroeger, ook de gelegenheidspostzegels bij de normale servicepunten in de verkoop doet. Wat is dit eigenlijk voor flauwe kul dat men bij de reguliere vertegenwoordigingen van PostNL niet meer alle postzegels kan kopen? Waarom deze tweedeling?
    Zo heb ik dus ook bijna de “Weken van de Kaart” zegels gemist. Trouwens dit zijn heus niet de enige uitgaven van POstNL die ik bijna gemist heb omdat ik absoluut niet regelmatig in Bruna en andere, aanverwante winkels kom. Ik heb ook bijna de laatste drie uitgaven in cellofaan of plastic verpakte setjes kaarten gemist die gratis werden gegeven bij de aankoop van diverse velletjes postzegels. (Ik verzamel namelijk nu juist die producten die in cellofaan en plastic verpakt zijn). Er wordt m.i. vaak veel te weinig ruchtbaarheid gegeven/reclame gemaakt voor nieuwe producten. Bekende voorbeelden van de laatste tijd hiervan zijn wel de nieuwe pakketzegels en de rolzegels nr 1 op een rol van 100 stuks die zo maar uit de lucht schenen te vallen.
    Ik hoop dat PostNL dit eens ter harte wil nemen en de verzamelaar beter gaat voorlichten (Gelukkig is het nu al wel bekend dat er in januari weer niet zakelijke zegels op rol komen)

  • Gerard op 9 december 2013 om 13:04

    Excuses aan de lezers. Ik lees net de laatste regel die ik geschreven heb op Postzegelblog en het gaat in dit geval wel om nieuwe zakelijke rolzegels.

    Er staat “niet zakelijke zegels”, maar ik wilde eigenlijk schrijven “nieuwe zakelijke zegels”
    Gerard

  • cees van ravesteijn op 9 december 2013 om 16:28

    Kerstkaart naar Curacao.
    Gewone postzegel 60 cent.
    Waarde Kerstzegel?

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)