(On)begrensde emissie Grenzeloos Nederland – België - Postzegelblog

(On)begrensde emissie Grenzeloos Nederland – België

7

De jaarlijks terugkerende emissie Grenzeloos Nederland is in 2008 gestart met de Nederlandse Antillen (nvph 2579). Naderhand werd aandacht besteed aan Brazilië (2009, nvph 2658/63), Suriname (2010, nvph 2752/57), Zuid Afrika (2011, nvph 2644/49) en Indonesië (2012, nvph 2967/72). Dit jaar vraagt het buurland België de aandacht op deze ‘grenzeloze postzegels’.

België in historisch perspectief

Het merkwaardige van al deze emissies is dat steeds een ex-kolonie of een overzees gebiedsdeel van ons land het onderwerp van de postzegelreeks is geweest. België is destijds een gelijkwaardige gebiedsdeel van Nederland geweest (periode 1815 – 1830) op voorstel van de Europese mogendheden na de Napoleontische periode. Het Weener Congres bepaalde in 1815 de vereniging van Noord- en Zuid-Nederland (o.l.v. koning Willem I der Nederlanden) zonder naar de wil van de bevolking te vragen. De tegenstellingen tussen beide landsdelen namen in de loop der jaren toe.

Van Speijck

De oorlogszuchtige stemming in Noord-Nederland verergerde door de daad van Jan van Speijck in 1931 (Van Speyck in de kruitkamer van kanonneerboot nr 2), die zijn aan de grond geraakte kanonneerboot in Antwerpen in de lucht liet vliegen. Hij was bang dat het schip anders in handen van de Belgen zou vallen.

Van Speyck in de kruitkamer van kanonneerboot nr 2 en Jan van Speyck overlegt: “Zal ik de lont in het kruit steken?”

Verdrag van Londen

De Tiendaagse Veldtocht van Willem I in 1831 tegen de Belgen loste niets op door de Franse interventie. Het werd een slepende en jarenlang durende kwestie met grote tegenstellingen door de halsstarrige houding van de koning. Het Verdrag van Londen van 1839 (nvph 1434) regelde uiteindelijk de scheiding, waarbij o.a. ook werd bepaald dat de provincie Limburg (en ook Brabant) in twee ongeveer gelijke parten gedeeld zou worden.

Het tekstuele gedeelte

In de informatieve tekst bevinden zicht vier aandachtspunten.

Na een oppervlakkige kennismaking met het persbericht, heb ik naderhand bij nauwkeuriger lezen van de tekst, talrijke ‘onregelmatigheden’ ontdekt. Alle in het tekstuele gedeelte.
In deze bijdrage schenk ik (bij uitzondering) eerst aandacht aan de velrand (het grote postzegelaanhangsel onderaan het velletje) met een uitgebreid tekstgedeelte. Hierbij hoort een passende achtergrondgedachte: “Niet het vele is goed, maar het goede is veel!”.
Pas op 11 augustus, een dag vóór de eerste dag van uitgifte, belicht ik inhoudelijk de zes verschillende postzegels, hét hoofdgerecht van deze emissie.

De ontwerpers van bureau Barends & Pijnappel hebben in opdracht van PostNL een postzegelserie ontworpen, waarin veel ‘onregelmatigheden’ terecht zijn gekomen. Voor het ontwerpersduo bepaald geen gemakkelijke opdracht, terwijl ook zij begrensd en onbegrensd te werk zijn gegaan.

Onbegrensd, onbeperkt

In de informatieve tekst bevinden zicht negen aandachtspunten.

1. Onoverzichtelijke tekst

De informatieve tekst is onoverzichtelijk en verwarrend op het bijzonder grote velletjesaanhangsel geplaatst. In de globale tekst zijn geen alinea’s, aandachtspunten en deelhoofdstukken aangebracht. Het ontwerpersduo heeft hierbij onbegrensd de vrijheid genomen, waardoor de tekstinhoud moeilijker is te vatten.

In de informatieve tekst bevinden zicht vier aandachtspunten.

2. Tussenvoegsel

Het tussenvoegsel tussen voor- en achternaam is de ene keer wel en de andere keer niet van een hoofdletter voorzien. Aan uniformiteit is in het informatieve deel van het vel geen aandacht besteed, terwijl de Nederlandse taal dit wel voorschrijft. De ontwerpers hebben zich niets van deze beperkende regelgeving aangetrokken. Tussenvoegsels dienen met een kleine letter te worden geschreven als het tussen de voornaam (of een afkorting daarvan) en achternaam staat.

  • Beeldende kunst: Vincent van Gogh, Gustave De Smet, Frits Van den Berghe
  • Architecten: Bob Van Reeth, Henry Van den Velde
  • Literatuur: Paul van Ostaijen, Willem van Zadelhoff, Freddy de Vree

Mocht het toch een getolereerde schrijfwijze in België zijn, dan is er toch een ‘onregelmatigheid’ aanwezig in de schrijfwijze van de namen van de twee Belgen Bob Van Reeth en Paul van Ostaijen.

3. 18 in plaats van6 postzegels

Het grenzeloze en onbegrensde is ook aanwezig in de postzegelvelletjes. In totaal bestaat deze emissie uit maar liefst achttien postzegels. Tussen slechts twee postzegels per vel bestaat een relationeel verband met de tekst! De resterende twaalf postzegels, die in het geheel geen relatie met de tekst hebben, vormen een functieloze ballast. Ze zijn geheel overcompleet.

4. Overvloed aan postzegels

Met de drie hierboven getoonde combinaties van postzegels en teksten is de zeggingskracht van ieder velletje optimaal aanwezig en gewaarborgd! Meer postzegels per vel geeft kwaliteitsverlies. Het komt de duidelijkheid van het vel bepaald niet ten goede: niet het vele is goed, maar het goede is veel!

5. Financiële gedeelte

Samenhangend met het bovenstaande aandachtspunt is het kostenplaatje. Met 18 postzegels met een frankeerwaarde van 90 cent is een bedrag van 16,20 euro (18 x 0,90) gemoeid. Bij slechts 6 postzegels een bedrag van 5,40 euro.

6. Achtergrondinformatie

Op de velletjesemissies ‘Grenzeloos Nederland’ is ten opzichte van andere series ongekend veel tekstuele achtergrondinformatie opgevoerd. Qua duidelijkheid en overzichtelijkheid zijn de ontwerpers onbegrensd te werk gegaan. De gehele tekst van ieder velletje is zonder spaties afgedrukt, terwijl er in de teksten wel meerdere deelhoofdstukken zijn te onderscheiden.

7. Kwantiteit & kwaliteit

Een zichzelf respecterend postbedrijf met een dienstverlenende functie in een crisisperiode dient zich toch wél af te vragen:

  • “Functioneren we in overeenstemming met de huidige en actuele tijdgeest?“
  • “Is het moreel wel verantwoord een emissie als deze in omvang, grootte én prijs uit te geven?”
  • “Prevaleert de ‘traditie van deze emissie’ of de ‘tijdsaanpassing’ en/of ‘tijdsbeperking’?”
  • “Mag de verzamelaar (vanwege het financiële aspect) in de verleiding gebracht worden achttien in plaats van zes postzegels te kopen?”

Op bovenstaande vragen, die met gemak met meerdere uitgebreid zouden kunnen worden, past een volmondig, overtuigend en duidelijk: “Nee!”
Het Nederlandse postbedrijf is in vroeger jaren in dezelfde economische omstandigheden niet grenzeloos, niet onbegrensd en niet onebperkt te werk gegaan, zoals PostNL nu wel doet! In de dertiger jaren van de vorige eeuw (periode 1930 – 1940), na de weelderige periode van de Roaring Twenties (1925 – 1930), hield het Staatsbedrijf PTT wel degelijk rekening met de levensomstandigheden van de burger tijdens de crisisperiode!

  • De emissie Zeemanszegels (1933, nvph 257/60) bestaat nog maar uit één i.p.v. vier tweekleurige postzegels.
  • In 1933 uitgifte van drie geïllustreerde Crisiscomité-briefkaarten met toeslag.
  • Vanaf 1934 werden er geen tweekleurige postzegels meer uitgegeven (met uitzondering van de Wereld Jamboree postzegels (nvph 293/95). De goedkopere druk van eenkleurige postzegels werd weer ‘mode’.
  • Na 1934 zijn er geen kinderpostzegels meer uitgegeven in de roltandingsuitvoering.
  • In 1934 werden er zelfs twee Crisiszegels (nvph 265/66) met bijslag uitgegeven.

8. Nederlandse en Belgische vlag

Het rood en blauw in combinatie met het wit van het papier wordt via onze driekleur naar het Nederlandse karakter van deze emissie verwezen. Maar ook de Belgische nationaliteit is via haar vlagkleuren zwart, geel (in de nagebootste perforatie) en rood in het postzegelaanhangsel aanwezig!

Begrensd, beperkt

9. Verplichte onderwerpen

Volgens de briefing moest in ieder geval aandacht worden besteed aan de Belgische architect Henry van de Velde (1863 – 1957, 150e geboortedag) en het Kröller-Müller Museum in Otterlo (75-jarig bestaan) in het Nationale Park De Hoge Veluwe. Van de Velde heeft dit museum ontworpen. Op de postzegel is echter een schets van een niet uitgevoerd ontwerp van het museum geplaatst in plaats van werkelijke museum.

Met deze verplichting is ook meteen de begrenzing én beperking voor beide ontwerpers ontstaan! Er moest een tegenhanger gevonden worden, namelijk een Belgisch museum naast dat uit Otterlo van een Nederlandse architect. De tegenhanger was gemakkelijk te vinden blijkens de opmerking: “Voor ons was dat een kwestie uit het raam kijken van ons bedrijf. Het spraakmakende Museum aan de Stroon in Antwerpen (MAS) is ontworpen door het architectenbureau Neutelings Riedijk Architecten uit Rotterdam.”

Beide heren ontwerpers hebben naar aanleiding van de architectonische kunstrichting van het verplichte onderwerp zich beperkt tot twee andere richtingen in de kunst, namelijk die van beeldende kunst (schilders) en literatuur (schrijvers). Beide sterk persoonsgebonden groepen (met name die van de twee schilders in tegenstelling tot de 25 schrijvers) zijn bij een groot deel van de Nederlandse bevolking niet bekend.

Waarom geen onderwerpen uit geheel andere disciplines, waarbij de Nederlander en de Belg als ‘buren’ nauwer en levendiger betrokken zijn (geweest)?


A. Het graven en de aanleg van de Zuid Willemsvaart en Kanaal Terneuzen – Gent, die zowel in ons land als in België onder supervisie van Koning Willem I zijn aangelegd. Naast dit historisch ‘infrastructuur-onderwerp’ past de actuele tegenhanger de hogesnelheidslijn (hsl) Amsterdam – Brussel. Beide zijn letterlijk grensoverschrijdende tegenbeelden.

B. Een geheel ander grensoverschrijdend onderwerp (in figuurlijke zin) zou op regeringsniveau kunnen liggen. Voor ons land worden wetten, regels en verordeningen niet alleen in Den Haag verordonneerd, maar op Europees niveau ook vanuit Brussel.

C. Op politiek gebied zou het onderwerp wel en niet meer bestaan van nationale grens tussen ons land en België afgebeeld kunnen worden middels een foto van een historische grenspaal en niet meer functionerende douanepost. Hiermee verwijst de postzegel naar de periode van vóór en ná het ontstaan van de Benelux (nvph 1434 en 1900)..

Bij bovenstaande drie voorstellen zijn meer mensen levendig betrokken dan bij de begrensde en selecte groep kunstkenners van architecten, schilders en schrijvers. Feitelijk een te smalle basis.

Spagaat (zie aandachtspunten 7 & 9)

De leiding van een geprivatiseerd en beursgenoteerd bedrijf bestaat uit de bezitter van het bedrijf en de aandeelhouders. De laatste groep denkt en handelt a-sociaal en/of financieel-egocentrisch. Bij een slecht renderend bedrijf verdwijnen ze en verplaatsen ze hun belangen naar grenzeloos elders.
Het beursgenoteerde PostNL-bedrijf zit momenteel tussen twee vuren: de belangen van de aandeelhouders en de verlangens van de verzamelaar. Een veel gehoorde dooddoener zal ook hier wel gelden: “Het kapitaal regeert!”

Ik ben me heel wel bewust dat de verzamelaar in het geheel niet verplicht is (alle) postzegelemissies te kopen. Velen van de groep denken (met een radicaal uitgangspunt) zwart – wit: of alle postzegels kopen of in het geheel geen postzegels kopen. De verzamelaar maakt in de praktijk feitelijk geen weloverwogen keuze.

‘IJgenweis’

Tegen beter weten in leg ik deze keer op een afwijkende manier u tóch mijn mening voor over het ‘ijgenweize’ en te dure emissiebeleid, wetend dat het helemaal niets uithaalt. Anders gesteld: “Ze dronken een glas, deden een plas en . . . alles bleef, zoals het was.”
Maar . . . niet geschoten, is altijd mis.
Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald: door beperking kán het meesterschap van PostNL pas te voorschijn komen!

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland België Nederland Architectuur Boeken



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (1 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (7) Schrijf een reactie

  • Lars op 7 juli 2013 om 22:18

    @Bate,
    De frankeerwaarde is 95 cent (wereld 1), niet 90 cent. Tenminste op dit moment. Ze worden uitgegeven na de tariefsverhogingen van 1 augustus. Dan is de waarde 1 euro per zegel!
    Waarom is er eigenlijk gekozen voor Wereld 1 en niet voor Europa 1? Dat zou mooi geweest zijn voor verzending naar België!

  • b.hylkema op 8 juli 2013 om 20:06

    Lars, jouw vraagstelling past geheel bij het begrensde en onbegrensde karakter van deze emissie.
    Tot nu toe hebben alle Grenzeloos Nederland-emissie te maken gehad met niet-Europese landen. Hierbij pasten uiteraard steeds de ‘Wereld 1’ noteringen.
    Dit jaar hebben we wél met een Europees land te maken, maar kunnen daarbij helaas niet mooi gebruik maken van deze postzegels “voor verzending naar België”.
    Hiermee heeft deze emissie er nog een begrensde beperking méér bij gekregen!

  • willem hogendoorn op 8 juli 2013 om 21:13

    Bate: Wellicht een mooi agendapunt voor het verzamelaarsplatform van PostNL in september: Wat is de visie van PostNL mbt het uitgifte beleid? Is dit de visie die oud-topman van TNT Peter Bakker op een filatelie bijeenkomst verwoordde met: “het interessert mij eigenlijk niets wat er op een postzegel staat; als het maar geld opbreng!” Ik concludeer dat dit nog steeds van toepassing is

  • Merle J. Rutledge op 12 juli 2013 om 10:21

    * Ook bestonden er in een vroeg stadium al ‘Goede Doelen-postzegel-aanvragers’ (weldadigheidspostzegels) voor de kinderbescherming en het sociaal-culturele werk met een bijslag. Namelijk Kinderpostzegels (vanaf 1924, nvph 141/43) en Zomerpostzegels (vanaf 1935, nvph 274/77). Met deze bijzonder bijslagpostzegels worden gelden verkregen voor de Weldadigheid (Goede Doelen).

  • Galeoptix op 13 juli 2013 om 12:04

    Willem,

    welk verzamelaarsplatform???

    Is dat ooit in de Koninklijke Bond ter sprake gekomen??? Op de laatste ALV is men er zeker niet aan toe gekomem…

    De enige manier is dit soort ongein NIET te kopen en in de catalogi als ongewenste uitgiften te betitelen.

    Dan komen de filateloten over 10 jaar er als aasgieren op af omdat de enkele wel gekochte zegels dan tegen spotprijzen van de hand worden gedaan.

    Als er dan nog filateloten bestaan?!

  • H.E.M. Otten op 9 augustus 2013 om 09:05

    Over de tussenvoegsels die nu eens met kleine, dan weer met grote letter worden geschreven: daar is volgens mij een duidelijke reden toe. In Nederland schrijven ze die tussenvoegsels ALTIJD met kleine letter (van / de), in België ALTIJD met grote letter (Van / De), tenzij de familie van adel is. De voorbeelden die u aanhaalt, staven dat nog eens. Een naam is een naam, daar ga je niet aan liggen morrelen omdat die ‘toevallig’ op een Nederlandse postzegel verschijnt.

  • Marc37 op 9 augustus 2013 om 22:40

    Bate, Het jaartal in de regel ‘ Van Speijck’ klopt niet.
    Ik citeer: ‘De oorlogszuchtige stemming in Noord-Nederland verergerde door de daad van Jan van Speijck in 1931 (Van Speyck in de kruitkamer van kanonneerboot nr 2), die zijn aan de grond geraakte kanonneerboot in Antwerpen in de lucht liet vliegen’

    Het moet zijn ‘1831’ dat hij de kanonneerboot de lucht in liet vliegen.
    In 1931 is dat alweer 100 geleden.

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)