Nog meer bespiegelingen over postzegels door Julius Vermeulen - Postzegelblog

Nog meer bespiegelingen over postzegels door Julius Vermeulen

5

Het creatief team van het Flow-magazine heeft Julius Vermeulen van PostNL, adviseur visuele communicatie, naar zijn favoriete postzegels gevraagd. Op een verbazend goede en instructieve manier (didactisch uitstekend onderbouwd en verantwoord) instrueert hij ons via het Flow-winterboek 2012/13 (blz. 46 t/m 55) in woord en beeld op een inzichtelijke manier over een aantal emissies.


De teksten van Vermeulen staan steeds tussen aanhalingstekens in tegenstelling tot de aanvullingen van mijn hand.

“Bijna elke maand geeft PostNL een nieuwe serie postzegels uit. Door e-mail, Facebook, sms en WhatsApp zijn de oplagen afgenomen, maar het aantal series niet. We willen het aantrekkelijk houden om de post te sturen en het publiek blijven behagen met mooie zegels. En postzegels worden nog steeds veel verzameld. Dankzij de verzamelaars blijft het voor ons lucratief om zo veel nieuwe zegels uit te geven”, aldus Julius Vermeulen. “Eigenlijk heeft een postzegel iets magisch. Dankzij dit kleine papiertje kan een brief de hele wereld over reizen. Het is interessant om een goed gelaagde postzegel (zowel in  ontwerp als in betekenis) een bijzondere boodschap mee te geven.”

Zakelijke postzegels (nvph 2250/5)

Bij de aanhef van het deelhoofdstuk “Hollandse eenvoud” bij de Zakelijke Postzegels (nvph 2250/51) kan ik me als noordelijke Nederlander beter in de karakterisering “Nederlandse i.p.v. Hollandse eenvoud” vinden (maar dat ter zijde).

Julius Vermeulen: “Dit is een typisch Nederlandse zegel. Uitgangspunt van dit ontwerp is een abstract beeld van ons land vanuit het vliegtuig: tuinbouw en bollenvelden, zoals je van bovenaf ziet. Misschien vindt niet iedereen het plaatje even mooi, maar deze benadering levert wel een universele en tijdloze postzegel op. En een neutraal beeld. Dat is belangrijk voor een zakenzegel als deze, want het mag niet overheersen of te uitgesproken zijn. Van uitnodiging tot factuur, deze zegel moet op elke brief passen.”

“Een ontwerp als dit zul je niet snel in het buitenland tegenkomen. Buitenlandse opdrachtgevers zijn vaak minder vooruitstrevend en ontwerpers krijgen minder ruimte. Ze zullen eerder voor veilig kiezen, in dit geval bijvoorbeeld voor een foto van de bollenvelden. Nederland is dan ook wereldberoemd vanwege zijn grafische [zegel]ontwerpen.”

Een voorbeeld van vrijheid, tolerantie en vooruitstrevendheid op artistiek gebied in ons land verwoordt Michaela De Prince op een treffende manier in de Telegraaf van 21 december 2012. Ze is een oorlogswees uit Sierra Leone; furore makend in New York als jonge ballerina en danst in ons land  als gastsoliste de hoofdrol van Suikerfee in De Notenkraker van de Dutch Don’t Dance Division:
“Het is voor een zwarte danseres nog steeds ongelooflijk moeilijk door te dringen tot de grotendeels blanke balletwereld in de Verenigde Staten. Daar heersen nog vooroordelen. Men denkt er meer in stereotypen dan in Nederland. Ik voel me goed hier in Nederland door de enorm prettige samenwerking, maar ook door de ‘free spirit’, die hier heerst. Ik kan hier ‘ademen’, voel me vrijer in mijn huidkleurig anders-zijn.”

“Dat heeft zeker te maken met de vrijheid, die Nederlandse ontwerpers krijgen van de opdrachtgever (PostNL). Net als het portret van koningin Beatrix in stippen, ook dat is een typisch Nederlandse postzegel. Het mooie is dat het een tijdloos icoon is geworden. Door de vertaling van een foto naar stippen is de koningin tijdloos geworden en is deze zegel uit 1981 dertig jaar later nog steeds niet gedateerd.”

Cijferzegels 1946

Julius Vermeulen: “Klassieke schoonheid zit meteen al in (de aanzet van) de cijferpostzegels van 1946 (nvph 460/68): postzegels zetten een tijdbeeld neer. Meestal herken je er wel een vormgevingsaspect in dat vernieuwend was voor die tijd, daarom doen veel postzegels op den duur gedateerd en tijdgebonden aan. Maar dat geldt zeker niet voor deze postzegels. Deze heeft de tand des tijds goed doorstaan. De opzet is eenvoudig en klassiek. Aan beide kanten gekalligrafeerd en ook typografisch prachtig met sierlijke lijnen, die doorlopen vanuit de letter N. Je zou ze bijna zo weer kunnen gebruiken.”

Douwe Egberts-postzegels (nvph 2192/93)

Julius Vermeulen: “Postzegel met een koffiegeur. We krijgen talloze aanvragen van bedrijven, verenigingen of instituten, die hun jubileum willen vieren met een bijzondere postzegel. Als bekend is welke postzegel we gaan maken en de briefing hebben geschreven, ga ik op zoek naar een kunstenaar, typograaf/ontwerper of fotograaf.
Bij Douwe Egberts (nvph 2192/93) is dat goed gelukt. De ontwerper, Anton Beeke, ging niet voor een plaat plaatje. Het ontwerp heeft een subtiele opbouw, er zit bedrijfshistorie in, maar het zegt ook iets over de koffiecultuur: het kopje koffie, dat staat voor de Hollandse (pardon ‘onze’) gezelligheid. En het is ‘scratch ’n sniff’, als je over het kopje krast, ruik je de koffie.”

“Ik ben continu op zoek naar gelaagdheid (zeggingskracht zowel in ontwerp als betekenis). Mensen krijgen ongevraagd een postzegel in de brievenbus. En zeker met een bedrijfszegel moet je niet het idee hebben dat het om een reclame-uiting gaat.”

“Bij een abstract instituut, bijvoorbeeld een jubileumzegel voor de Algemene Rekenkamer (nvph 1725), ligt een typografische oplossing voor de hand. Terwijl we bij het Aidsfonds (nvph 2770/75) bijvoorbeeld de bekende mode-illustrator Piet Paris hebben gevraagd.”

Opbouw Douwe Egberts-postzegelvelletje

Ontwerper Anthon Beeke heeft bij de samenstelling van beide Douwe Egberts-postzegels gebruik gemaakt van oerbeelden van koffie en koffiebrander Douwe Egberts (DE) door de eeuwen heen. Door inversie, omkering van kleur, zijn de postzegels tegenstellingen van elkaar geworden. Beeke heeft opvallende basiskenmerken van koffie en de jubilaris (in historisch perspectief) treffend samengevoegd:

  1. Koffie wordt met een koffiekopje als pictogram internationaal aangeduid en verbeeld.
  2. De vorm van de tweeregelige tekst “tweehonderdvijftig jaar Douwe Egberts” geeft een afbeelding van het schoteltje weer, dat onder een kopje past.
  3. De kleur rood is afkomstig van het eeuwenoude DE-lakzegel-logo
  4. Dit DE-logo is als een vervormd én oplichtend stramien (wybertjes-dessin) in het rood verwerkt. Deze kleurtinteling symboliseert de oppeppende werking van koffie.
  5. De goudkleur verwerkt in een puntenraster over het hele velletje (behalve in de wit gekleurde koffiekop) verhoogt de feestelijkheid van 250-jarige jubilaris.
  6. De zilverkleurige ‘slingerende’ jaartallen 1753 – 2003 verbeelden de damp en de geur, die van het kopje afslaan.
  7. Door over de postzegel te wrijven, versterk de daardoor ontstane koffiegeur op een bijzonder meerwaardige wijze het postzegelonderwerp koffiebrander Douwe Egberts.
  8. Zou het lege koffiekopje door de witte kleur ook naar suiker en/of melk kunnen verwijzen, die voor sommigen de koffie meer aantrekkelijk maken?
  9. Beide DE-postzegels roepen wel een vraag op: “Bevindt een pak koffie zich in een koffiekop of zit een koffiekop in een pak koffie?”

Ter overweging

Na lezing van het bovenstaande zult u ongetwijfeld ontdekt en ervaren hebben dat voor het ontwerp én de samenstelling van de verschillende detailafbeeldingen van een postzegelafbeelding een omvangrijk grote kennis van het postzegelonderwerp een eerste vereiste is. Een of meer opvallende eigenschappen ervan spelen de hoofdrol als invalshoek bij de vormgeving van het postzegelonderwerp. Met andere woorden eigenschappen van het postzegelonderwerp bepalen in hoge mate de totstandkoming, het uiterlijk, de vorm én de zeggingskracht van de postzegelafbeelding.
De vormgeving heeft weinig met kunst te maken (wat velen menen/geloven), maar meer met onverwacht originele, geniale, speelse en fantasierijke ideeën/invalshoeken van de ontwerper. Hij weet kenmerkende eigenschappen van het zegelonderwerp te vertalen en om te zetten in kleurige, dynamische, overzichtelijke, rustige, grote, kleine en/of drukke postzegelafbeeldingen.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (2 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (5) Schrijf een reactie

  • willem hogendoorn op 13 januari 2013 om 09:03

    De KUNST is dus om een onverwacht origineel, geniaal of fantasierijk idee te krijgen.

  • Willem Broeke op 13 januari 2013 om 09:19

    Julius Vermeulen zegt:”We willen het aantrekkelijk houden om de post te versturen en het publiek blijven behagen met mooie zegels”. Zorg dan als PostNL, dat deze mooie postzegels ook overal te koop zijn. Want het “publiek” koopt deze postzegels niet via de Collect club.

  • aadb op 13 januari 2013 om 12:24

    (Dankzij de verzamelaars blijft het voor ons lucratief om zo veel nieuwe zegels uittegeven) Duidelijk de kunst om uit een achterhaald systeem nog euro,s te genereren en het dan ook nog symphatiek te schrijven .Een geniaal idee was ,het laten vallen van het perforatie mes op een willekeurig plek op het vel maar er zeker van zijn dat de komplete afbeelding geamputeerd wordt .Het onverwachte was dat de verzamelaar dit gewoon accepteerd en men doorgaat op deze weg van interlectueel gepruts Zelfs de de zegel met onafgemaakte voorontwerp deden het goed en werden zelf geprezen door het lef dat de ontwerper had om dit de verzamelaar voor te schotelen, zelfs een prestige boekje werd gepresenteerd.Gelukkig werden de afgemaakte ontwerpen nog getoont zodat het een verzamelwaardig boekje werd .Dat eenvoud het nog steeds doet bewijzen de cijfers zegels van 1946 een duidelijk voorbeeld van duidelijkheid en daar ga ik voor .

  • Hjalmar op 23 april 2013 om 16:18

    Julius Vermeulen:
    “Net als het portret van koningin Beatrix in stippen, ook dat is een typisch Nederlandse postzegel. Het mooie is dat het een tijdloos icoon is geworden. Door de vertaling van een foto naar stippen is de koningin tijdloos geworden en is deze zegel uit 1981 dertig jaar later nog steeds niet gedateerd.”

    Wie stemt er voor dezelfde aanpak met Willem-Alexander: http://www.snoep.at/?wa
    ??

  • hennepnetel op 23 april 2013 om 22:21

    Goed idee heer Snoep!!!

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)