1963: de meest tot de verbeelding sprekende Elfstedentocht ooit! - Postzegelblog

1963: de meest tot de verbeelding sprekende Elfstedentocht ooit!

3

Naar aanleiding van de uitgifte van een vierkante Persoonlijke Postzegel met een nieuw kader op 2 januari 2013 met daarop een afbeelding van de winnaar van de Elfstedentocht 1963, Reinier Paping, vijftig jaar geleden, wil ik u attenderen op het nieuwe boek ‘Elfstedentocht 1963’ met de ondertitel ‘Unieke terugblik op een dramatische tocht’.


Passeert op de postzegelafbeelding een brug in Witmarsum met een voorsprong van tien minuten

Het boek is geschreven door de 76-jarige Johannes Lolkama, Hij sprak de afgelopen jaren met honderden betrokkenen. De presentatie en uitgifte van dit boek (prijs 22,50 euro) heeft op 22 november 2012 plaatsgevonden. Het boek met veel nooit eerder gepubliceerde foto’s en illustraties behandelt met nieuwe gegevens de zwaarste Elfstedentocht ooit. (Bron: Leeuwarder Courant 16 november 2012).

De schaatskroniekschrijver Lolkama uit Oldeboorn (0566-651649), die meer boeken over Elfstedentochten heeft geschreven, onthult in zijn nieuwste boek na jarenlang speurwerk en onderzoek talrijke onbekende feiten en gegevens over de zwaarste Elfstedentocht ooit.

Hierbij een aantal opvallende en memorabele gegevens uit het boek met prachtige, soms dramatische verhalen:

  • Volgens het reglement van de Elfstedentocht moeten wedstrijdrijders twee uur na de winnaar de finish bereiken. Deze barrière is ingevoerd om te voorkomen dat niet iedereen aan de wedstrijd meedoet. De gymnastiekleraar Reinier Paping finishte als eerste in 10 uur en 58 minuten. Door de sneeuwstorm en de hevige vorst was de limiet op 18 januari 1963 voor velen onhaalbaar.
  • De barre Elfstedentocht van 1963 is door veel meer schaatsers, dan tot nu toe is verondersteld, uitgereden. Liefst 48 wedstrijdrijders kwamen buiten de tijdslimiet over de finish, die midden op de Grote Wielen lag. Tot op dit moment waren er 29 namen bekend. Zij werden niet geregistreerd en bemachtigden dus ook niet het felbegeerde elfstedenkruisje.

  • Samen met de 58 wedstrijdrijders, die in de reglementaire uitslag voorkomen én de 69 toerrijders, komt het aantal bedwingers van de tocht op 175 personen. Uiteraard een fractie van de 9862 schaatsers, die destijds aan de start verschenen. Volgens de schrijver bestaan er nog ongeveer tien zwevende schaatsers, die nog opgespoord zouden moeten te worden.
  • Van de te-laat-komers was wedstrijdschaatser Anne Kompaan uit Drachten het dichtst bij het kruisje. Hij kwam twee uur en twee minuten na Reinier Paping over de finishstreep. Aanvankelijk reed Kompaan mee met de eerste dertig rijders. Maar 15 kilometer voor het einde kreeg hij een flinke inzinking. Waarschijnlijk doordat hij tijdens een stop in de koek-en-zopietent in Bartlehiem tijdens de terugtocht uit Dokkum acht bekers chocolademelk achterover heeft geslagen.

De Elfstedentochtpostzegel 1997 (nvph 1710) geeft als collage van beeldelementen een impressie van de Tocht der Tochten.

  1. Links op de voorgrond een foto-uitsnede van Dick Neijzing (ijspegels aan baart en wenkbrouwen) uit Assendelft, gefotografeerd tijdens de Veluwemeertocht 1985. De schaatser verbeeldt de koude en ontberingen tijdens die tocht met dichte mist en vrieskou.
  2. Op de achtergrond een groepje toerrijders (als eenkleurige vlek) met lange slagschaduwen ’s avonds in een wijds Fries sneeuwlandschap onder een diepblauwe sterrenhemel bij volle maan. Dit groepje is ooit gefotografeerd tijdens een alternatieve Elfstedentocht in Finland.
  3. Aan de horizon boerderijen op het erf en op grotere afstand dorpjes met een zadeldaktoren.
  4. In de drie sterren/ijskristallen zijn de elf steden in volgorde van de route verwerkt tot een afgerond geheel beginnend en eindigend met Leeuwarden. De plaatsnamen zijn in het Fries geschreven: Ljouwert, Snits, Drylst, Sleat, Starum, Hylpen, Warkum, Boalsert, Harns, Frentsjer, Dokkum en Ljouwert.
  5. Op donderdag 2 januari 1997, 11.15 uur, werd tijdens een persconferentie bekend gemaakt dat de 15e Elfstedentocht op zaterdag 4 januari verreden zou worden. Voor PTTPost betekende de korte voorbereidingstijd voor het vervaardigen van een postzegel een gigantische klus. Het postzegelontwerp was op het jaartal na in matrijsvorm een jaar eerder al gereed. De postzegels (in een oplage van acht miljoen stuks) moesten nog wel gedrukt en over het hele land gedistribueerd worden!
  • De laatste wedstrijdrijder, de heer Staal uit Emmeloord, arriveerde om tien over half twaalf ’s avonds op de Grote Wielen bij de eindstreep. Hij is dus maar liefst achttien uur onderweg geweest.
  • Het boek verhaalt verder over de belevenissen van de tien eerste wedstrijdrijders en over bijzondere prestaties van toerrijders.
  • De schrijver heeft met twee getuigen gesproken, die een hulpactie voor winnaar Paping op touw hebben gezet. Beide personen hielden de wedstrijdrijder halverwege de route Franeker – Dokkum (de Bildthoeke) uit de striemende oostenwind. “Het bleken echter slechte schaatsers te zijn. Paping had er meer na- dan voordeel van”, concludeert Lolkama.

  • Bijzonder gevaarlijk is de helikopterlanding van koningin Juliana, prins Bernhard en prinses Beatrix midden op de Grote Wielen geweest. Het ijs (met daaronder acht meter water) dreigde te bezwijken onder de toestromende mensenmassa. De koningin wilde het ijs niet verlaten: “Waarom moet ík van het ijs, terwijl er zoveel anderen zijn!” De autoriteiten stonden machteloos. De finishstreep had bij de oever moeten liggen, concludeerden betrokkenen naderhand: “Er hadden wel
    honderden doden kunnen vallen!”
  • Nederland kwam hierbij voor het eerst met reclame op televisie in aanraking. Twee studenten-psyhologie hielden twee ronde bordje met de tekst “Purol” boven de menigte omhoog (voor het toen astronomisch hoge bedrag van honderd gulden als vergoeding).

Door de televisie heeft de Elfstedentocht het provinciaal karakter van weleer geheel verloren en is veranderd in een spectaculair nationaal feest. Op de postzegelafbeelding schaatsen in de kopgroep van de Elfstedentocht 1997 Bert Verduin, Piet Kleine, Ruud Borst, Arnold Stam en bijna niet zichtbaar Henk van Benthem.

Een tweedelige Elfstedentocht!

Onze 75-jarige vriend en dorpsgenoot Bouke Hornstra uit Oudeschouw heeft ‘zijn’ Elfstedentocht 1963 op een heel bijzondere wijze weten te rijden én af te ronden, namelijk in twee étappes!

Zijn belevenissen:
“Op 18 januari 1963 om 5.50 uur vertrok ik (goed getraind) uit het donkere Leeuwarden met ongeveer 20 graden vorst via de Zwette richting Sneek. Binnen een halfuur kwakte ik al driemaal tegen het ijs, wat ik naderhand tientallen keren heb herhaald! Dit kostte me wel erg veel energie.

Na een bord soep met worst in Stavoren ben ik redelijk opgeknapt. De genadeklap kreeg ik nabij Parrega. Daar was over een lengte van meer dan een kilometer geen baan te zien. Er lag een dik pakket sneeuw op het ijs. Om 15.40 uur bereikte ik Bolsward. Doodmoe, uitgeput en geen uitzicht om de tocht nog uit te kunnen rijden. Ik heb de klompsokken aangetrokken en ben met de bus naar huis gegaan.

De eenzame schaatser op de vaart van Bolsward naar Harligen (afkomstig van de postzegelvelrand van het velletje Mooi NL – Bolsward (nvph 2348) zou de zwartrijdende Bouke Hornstra wel eens kunnen zijn,

Bij de komst van de Elfstedentocht 1985 op 21 februari wist ik inmiddels dat de volle afstand van de tocht onhaalbaar voor mij zou zijn. Vandaar dat ik met euvele moed in Bolsward als zwartrijder ben ‘gestart’. Nog hoor ik de opmerking: “Kijk die man eens, het is niet te zien dat hij al honderd kilometer heeft gereden!” Ik voelde me als illegale schaatser toch ietsje een crimineel.

De controles van Harlingen en Franeker durfde ik niet aan te doen. Ik wist ze te omzeilen, maar kilometers verder kwam ik wel in een fuik van een geheime controlepost terecht! Met volle vaart reed ik door en riep: “Ik heb mijn kaart verloren!” Ik werd gelukkig niet achtervolgd. Uiteindelijk ben ik via Dokkum toch op de Bonkevaart in Leeuwarden aangekomen.

Alle elf Friese steden heb ik dus in een periode van 22 jaar schaatsend bezocht. Van mijn zoon kreeg ik na afloop van de ‘tocht’ een elfstedenkruisje van karton met een ‘zilververfse’ uitstraling.”

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (4 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (3) Schrijf een reactie

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)