Bosatlas én postzegelvel: De som der delen meer dan het geheel - Postzegelblog

Bosatlas én postzegelvel: De som der delen meer dan het geheel

25

Na de eerste uitgave in 1877 van de Bosatlas ‘Schoolatlas der geheele aarde’, op initiatief van de aardrijkskundeleraar Pieter Roelof Bos van de Rijks HBS-Groningen opgezet en samengesteld, verschijnt op dit moment (na 135 jaar!!) de nieuwste, 54e editie.

Iedere nieuwe editie als tijdsdocument geeft (vanaf de 1e t/m 54e) een weerspiegeling van de veranderingen in de wereld, de samenleving en het onderwijs. De eerste uitgave telde 29 kaarten op 75 bladzijden, de laatste editie telt meer dan 1000 kaarten op ruim 300 pagina’s.

De som der delen is meer dan het geheel (I)

Op het postzegelvel zijn [1] uit vier opengeslagen atlas-edities topografische overzichtskaarten (1877, 1961, 1971 en 1981) en [2] uit drie atlas-uitgaven thematische kaarten (2001, 2007 en 2012) afgebeeld. Hiermee geeft de Bosatlas in historisch perspectief een dwarsdoorsnede van de vernieuwde inhoud, uitbreiding en ontwikkeling. Opvallend hierbij is pas in de laatste decennia uitgebreide en steeds meer vernieuwd groeiende aandacht zich aftekent voor historisch sociale, economische en politiek/religieuze aspecten middels thematische kaarten. Hiermee treden accentveranderingen (verschuiving van normen en waarden) in de samenleving en het onderwijs op de voorgrond.
Met de verscheidenheid, accentverleggingen en uitbreidingen van de kaarten, die elkaar over en weer aanvullen, komt het grensverleggende van iedere nieuwe editie van de Bosatlas op een overtuigende manier over. Het is en blijft een eigentijds document!

De som der delen is meer dan het geheel (II)

Met afbrekende, ongenuanceerde en negatieve bewoordingen worden door twee reflectanten de eerste zegel links boven en losse zegelafbeeldingen in het algemeen zónder onderbouwing genadeloos afgebroken en bekritiseerd (overigens denk ik ten onrechte)!

  1. 1e zegel linksboven: “Dat slaat toch helemaal nergens op.”
  2. algemeen: “Als losse zegels is het waardeloos.”
  3. algemeen: “Er bestaat een trend losse zegels te mismaken en er een puzzel van te maken.”

Actualiteit anno 1877

Deze postzegel met daarop een groot deel van het noordwesten van Nederland met Waddenzee én Ameland in het jaar 1877 geeft middels de tekst op de linker postzegelvelrand aandacht aan de dijk naar Ameland: “De dijk naar Ameland vormt de start van een mislukt plan voor inpoldering van de Waddenzee. Het IJsselmeer heet nog Zuiderzee, met de eilanden Wieringen, Urk Schokland en Marken.”


Oude dam vanaf Ameland gezien bij laagwater. Op de achtergrond de veerdam in de Waddenzee en de kerktoren van Holwerd.

In historisch perspectief gezien vormt deze aardrijkskundige kaart mét de informatieve tekst een correct sluitend, afgewogen en afgerond geheel. De meerwaarde kan met illustraties en bijschrift inhoudelijk uiteraard met gemak nog wel meer aansprekend uitgebreid en verhoogd worden.

Luchtfoto van de Waddenzee met daarin de oude dam in zuidelijke richting gezien.

Van 1871 tot 1872 werd bij wantij een dam gebouwd tussen Ameland en Holwerd door de ‘Maatschappij tot Landwinning der Friesche Wadden’ (initiatiefnemer Jonkheer Teding van Berkhout). Door aanslibbing wilde m men landbouwgrond creëren. De provincie Friesland en het Nederlandse Rijk betaalden ieder 200.000 gulden. Het was geen succes: de dam bleek niet stormbestendig, die maar een halve meter boven het hoogwaterpeil uitstak. In 1882 werd na zware stormen in de winter 1881/1882 besloten de reparatiewerkzaamheden te stoppen.

De dam is bij eb nog steeds deels te zien. De veerdam van Holwerd is nog de aanzet van deze dam.
Op de smalle dam met aan weerskanten piketpaaltjes staan drie personen.

Actualiteit anno 1961

Bij de tweede horizontale postzegelreeks wordt naar de inpolderingen van Noord-Holland, Overijssel en Gelderland verwezen, terwijl deze polders nu tot de twaalfde provincie Flevoland behoren.

In 1961 tijdens de inpolderingactiviteiten waren Wieringermeer, Noordoostpolder en Oostelijk Flevoland bestuurlijk nog een onderdeel van deze drie provincies.

Conclusie

Het voert me uiteraard te ver alle postzegels in dit artikel op deze manier voor het voetlicht te brengen, waartoe overigens met groot gemak aan voldaan zou kunnen worden. Stel dat dit wel zou zijn gebeurd, dan blijkt nalezing meteen dat alle zegels qua inhoud (afbeelding & infotekst) toch aanmerkelijk meer body, zeggingskracht en uitstraling bezitten, dan bij een eerste oppervlakkige kennismaking (zoals hierboven is verwoord) verwacht zou kunnen worden!

Ik vermoed dat beide reflectanten de postzegel-met-infotekst niet per stuk, één voor één en geïsoleerd rustig en weloverwogen door een rechthoekige opening van een stuk papier hebben bekeken. De begrippen ‘oordelen’ en ‘veroordelen’ blijken bij hen onjuist toch samen te vallen!

De som der delen is meer dan het geheel (III)

Het postzegelonderwerp ‘Nederland in de Bosatlas’ toont op het postzegelvel op een overtuigend letterlijke en figuurlijke wijze de ontwikkeling, groei én uitbreiding van het Nederlandse landschap. Voorts vat dit postzegelvel de Bosatlas-geschiedenis door de jaren heen overzichtelijk samen. Deze visuele en veel omvattende megaklus van het ‘tonen-en-samenvatten-van-de-atlas’ is postzegelbeeld-overschrijdend op een meesterlijke wijze door Sonja Haller en Pascal Brun van ontwerpstudio Haller Brun uit Amsterdam uitgevoerd. Met kaartoverlappingen en zegelbeeldoverschrijding is de groei, grootte en importantie van het fenomeen ‘Bosatlas’ op dit postzegelvel op een visueel indrukwekkende wijze geïllustreerd én verbeeld/gesymboliseerd.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (1 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (25) Schrijf een reactie

  • Arjan op 17 juni 2012 om 09:46

    Ik wist wel dat je deze zegels zou gaan verdedigen, Bate!
    :-)

    Maar ten eerste is een velrand met infotekst geen onderdeel van een postzegel, dus als je een losse zegel “één voor één en geïsoleerd rustig en weloverwogen door een rechthoekige opening van een stuk papier” bekijkt (hetgeen ik inderdaad niet gedaan heb want ik heb deze zegels niet), blijft mijn conclusie nog steeds dat dit een nietszeggende, lelijke zegel is.

    Voor je tweede getoonde zegel heb je blijkbaar al twee zegels naast elkaar nodig ter onderbouwing van het waardevolle ervan, hetgeen wel heel erg in de kaart speelt van de afkeurenden onder ons. Wederom zou ik willen zeggen dat een enkele zegel alle zeggingskracht verloren heeft. Het idee van inpolderingen laten zien is fantastisch en het zou toch mogelijk moeten zijn om op een enkele zegel die ontwikkelingen begrijpelijk te laten zien.
    Nee, ik vind niet dat je verhaal op enigerlei manier heeft bijgedragen tot een verandering in mijn mening, en ik blijf dit dan ook, naar mijn idee geheel genuanceerd en weloverwogen, een slechte uitgifte vinden en een verprutsing van wat de meest fantastische uitgifte van het jaar had kunnen zijn.

  • Rob op 17 juni 2012 om 10:27

    Een geweldig goede toelichting Bate!

  • aadb op 17 juni 2012 om 11:47

    @Ach ja er zullen ongetwijfeld medestanders van Bate zijn alleen vreemd dat deze dan niet reageren en het aan Bate overlaten .Ik ben benieuwd of er nog reakties komen die Bate ondersteunen voor de eerste die het met Bate eens is(met uitleg) ligt er een een serie unieke persoonlijke postzegels klaar in de kleuren rood-wit -blauwen oranje .de waarden zijn 2 zegels van nederland 1-1x europa en 1 zegel wereld 1

  • willem hogendoorn op 17 juni 2012 om 12:00

    De Wet van Gestalt luidt: “Het geheel is meer dan de som der delen”.
    Het belangrijkste principe van Gestalt (de Duitse term voor ‘vorm’ of ‘geheel’) is dat je geen losse elementen waarneemt, maar dat je de losse elementen groepeert en als geheel ziet.
    De Wet van Bate luidt: “De som der delen is meer dan het geheel”
    Je moet niet naar het geheel kijken, stelt hij, maar iedere zegel vormt een correct sluitend, afgewogen en afgerond geheel.
    Hoewel ik het in een tijd van voetbal niet zo op de Duitsers heb, ga ik in dit geval toch mee met Gestalt. Ik vind het geheel meer (beter) dan de som der delen (de afzonderlijke zegels).

  • HugoB op 17 juni 2012 om 12:11

    De zegels op zichzelf vind ik niet de moeite waard om op een brief/kaart te plakken, zelfs met bijbehorende informatietab. Het is namelijk zo dat de zegels niet een directe aanleiding geven naar de bosatlas: een non-philatelist zou namelijk niet het idee hebben dat deze postzegel een bosatlas verbeeldt(afgezien van de tekst). En het is juist de kunst om in een postzegel het onderwerp te laten spreken, waarop een Nederlander meteen weet waar het over gaat.

  • Jos van den Bosch op 17 juni 2012 om 12:16

    Bate heeft , weer eens, mijn ogen geopend. Want wie kijkt er nu nog diepgaand naar de zegels. En wie is er zo goed geïnformeerd dat hij de vaak verholen achtergronden kent. Daar maakt Bate een sport van en steeds weer verbaasd hij mij met zijn feitenkennis en inzicht. Of het mooie zegels zijn of niet laat ik aan ieders smaak over en zoals jullie weten valt daarover niet te twisten. Maar ik snap de zegels en de opzet van de ontwerpers wel veel beter. Ik had de context nooit ontdekt. Inderdaad is het geheel meer dan de som der delen! Bate ga zo door, ik lees je stukken steeds weer met interesse (ondanks de soms zeer belerende toon, dat irriteert misschien de reflectanten?)

  • Jos van den Bosch op 17 juni 2012 om 12:18

    Of… zijn ze jaloers dat zij het ‘Bate niveau’ niet kunnen bereiken? Dat kan natuurlijk ook…

  • spaarpostzegel op 17 juni 2012 om 12:37

    @Zoals door anderen aangeven zijn deze zegels gestempeld als los exemplaar een aanfluiting .Je kan zo hoog van de toren blazen als je wil de praktijk laat zien dat postzegels herkenbaar moeten zijn zoals daar de waarde en het land van herkomst op gezet dienen te worden. Het laten vallen van het perforatie mes met een blinddoek op hebben als resultaat de Madorudam en het Openluchtmuseum De komende uitgiften sport en rundvee geven perfekt aan wat de gebruiker wil.Zonder het verhaal te lezen wat de ontwerper bedoeld is alles in een klap duidelijk .Het plaatje ,de waarde en het land van herkomst .

  • aadb op 17 juni 2012 om 12:50

    Jos@ Ach het niveau heeft te maken met opleiding maar geenszins hoeft dit de waarheid te zijn .Juist de woord keuze moet de simpele gebruiker overtuigingen van het gelijk dat de schrijver probeert te bereiken .Als simpele stratenmaker kan ik prachtige verhalen houden over de manier waarop de stenen worden neergelegd maar het uit eindelijke doel is dat het straatje afkomt en de gebruiker tevreden is .

  • stampy46 op 17 juni 2012 om 19:31

    Weer zegels die als vel in een album moeten worden opgeborgen en in het geheel niet gebruikt mogen/gaan/zullen worden om een brief op te fleuren. Het is treurig om te zien en er schijnt ook nog over nagedacht te zijn.

  • Jan Oosterboer op 17 juni 2012 om 19:44

    De uitleg die Bate Hylkema aan afbeelding(en) en tekst(en) op postzegels geeft, is zeer de moeite waard om te lezen! Maar … dit velletje is en blijft een velletje postegels met een MISperforatie. Gr. Jan.

  • Jos van den Bosch op 17 juni 2012 om 19:58

    De stratenmaker kan prachtige verhalen vertellen over de manier waarop hij de stenen legt. Maar of het patroon past bij de straat en of het patroon goed gelegd is, is een andere zaak. Indien het alleen de bedoeling is dat je erover kunt lopen ben je vlug klaar: gewoon asfalt! Dat het weer een velletje is van tien stuks, daar kan de ontwerper niets aan doen, dat is een beleidskwestie van Postnl. Je bent er zelf bij als je ze kopen wil en de Postnl-fondsen vrijwillig geld wilt schenken, een doel waar vele filatelisten al sinds jaar en dag instinken en dat alleen vanwege hun hobby. Maar de ontwerper heeft over zijn opdracht gelukkig goed nagedacht en wat te ontdekken overgelaten aan de goede verstaander en kijker. Hoeveel interessanter worden de schilderijen van Jeroen Bosch als je de diepere betekenissen weet en kent van een aantal beelden op zijn schilderijen. Maar dat vereist verdieping en studie en dat kost tijd en inzet. Juist die perforatie dwingt de kijker te overdenken waarom dat nu eigenlijk gedaan is: je vergelijkt nieuwere met oudere kaarten en de verschillen daartussen. Een geweldige vondst: chapeau voor de ontwerper en een ‘aha-erlebnis’ voor diegene die het ontdekt, of vertelt krijgt.

  • aadb op 17 juni 2012 om 20:42

    Jos @juist het verhaal van de stratenmaker is dus het goede voorbeeld, dat de opdracht is een straatje te leggen hoe de uitvoering dan is laat de opdrachtgever aan de stratenmaker over .Dat de uitvoering na het opleveren de gebruiker niet bevalt is dan jammer de stratenmaker (ontwerper) heeft voldaan aan de opdracht Als we Jeroen Bosch gaan opvoeren als voorbeeld kan je je afvragen of hij na de opdracht uitleg heeft gegeven aan geleverde produkt . Mijns inziens zijn daar pas verklaringen voor gegeven door anderen dan de schilder zelf .Het produkt postzegel is niet echt geschikt om een diepere gedachte bij gebruiker op te wekken .Mocht een en ander toch de bedoeling zijn dan raad ik aan om bij elke zegel/vel een bijsluiter televeren met de verklaring wat en hoe een en ander bedoeld is .

  • aadb op 17 juni 2012 om 20:45

    Jos@ met je bijdrage win je wel de unieke postzegelserie rood-wit-blauw en oranje zonder bijsluiter
    Graag je adres gegevens naar aadbeglinger729@hotmail.com

  • Jos van den Bosch op 17 juni 2012 om 21:41

    Sinds wanneer bepaalt de stratenmaker het patroon? Dat heb ik bij mijn oprit zelf gedaan en daarna heeft de stratenmaker het uitgevoerd. Als ik dat aan hem had overgelaten had ik me jaren lopen ergeren. Sinds wanneer is de postzegel niet geschikt om een diepere gedachte uit te dragen? Loop de catalogus maar eens na, of lees maar eens de stukjes van Bate uit het verleden en zeker de helft van alle zegels hebben bedoelingen en diepere achtergronden die alleen door goed kijken en nadenken er uit te halen zijn. Je zou de ontwerpers ook zeer te kort doen als je uitging van de gedachte dat een ontwerper er geen diepere gedachte in zou mogen leggen. Heel leuk dat ik een serie krijg, wat was eigenlijk de diepere gedachte achter het gebruik van de kleuren rood, wit en blauw voor de Nederlandse vlag en dat oranje? Daar zit ook een heel verhaal achter hoor. Blijft de vraag wat is dat met die serie, ik weet van niks, heb ik wat gemist, soms?

  • Jos van den Bosch op 17 juni 2012 om 21:42

    In ieder geval bedankt voor het geschenk! Heel aardig.

  • aadb op 17 juni 2012 om 23:49

    @ Jos Aha de stratenmaker (ontwerper) krijgt wel de vrije hand en wordt gestuurd door de opdrachtgever
    en het resultaat zal je jaren ergeren ,precies wat ik bedoel het openluchtmuseum en madurodam zijn daar voorbeelden van .De serie die je krijgt is een door mij zelf bedachte variant op een schilderij ik dacht oranje rood die op een veiling 98 miljoen opbracht .De kleuren zijn van de nederlandse vlag en het huis van oranje ..Graag zie ik je mail dan kan de serie dinsdag op de post !

  • b.hylkema op 18 juni 2012 om 22:50

    Hartelijk dank voor al uw reacties: het geeft duidelijkheid voor alle partijen. Jammer dat er nog niemand heeft gereageerd op mijn opmerking, dat negatieve reacties niet met steekhoudende argumenten worden onderbouwd. Een negatieve beoordeling heeft pas zin als het voorzien is van [een] gemotiveerde opmerking[en].
    Ik ben me heel wel bewust dat niemand verplicht is iets mooi of aantrekkelijk te vinden. Vrijheid blijheid, maar een negatief of positief standpunt dient wel betekenisvol bij een ander over te komen. Pas dan heeft het waarde en kan het in overweging genomen worden.

  • aadb op 18 juni 2012 om 23:54

    @Waarde,landsnaam en een afbeelding die aanspreekt duidelijker kunnen we het niet schrijven ..Er is door diverse forumleden aangegeven dat met name losse zegels van de bos atlas niet voldoen aan het beeld wat de verzamelaars voor ogen heeft welke superlatieven je er ook op los laat .

  • Lars op 19 juni 2012 om 14:43

    Waarom zijn deze zegels eigenlijk uitgegeven?
    135 jaar is een beetje een vreemd jubileum.
    Of kan de Bosatlas van uitgever Wolters-Noordhoff (commercieel bedrijf) in dit digitale tijdperk wel wat reclame gebruiken en ‘sponsoren’ ze daarom even PostNL?

  • b.hylkema op 19 juni 2012 om 18:23

    AADB: Mijn aanmerking in het artikel heeft alleen maar betrekking op beide eerste super korte reacties: “Dat slaat toch helemaal nergens op” en “Als losse zegels is het waardeloos”. Beide zijn niet onderbouwd, naderhand in de loop van de dag gebeurde dat gelukkig wel.

  • aadb op 19 juni 2012 om 21:39

    Bate@ Uw artikelen zijn van een hoog niveau en zeker een oogopener voor die gene die er meer van af willen weten, en zo goed aan hun trekken komen wat dat betreft hoedje af .Ik lees uw artikelen met genoegen en een glimlach waar nodig als het woord gebruik mij boven mijn pet gaat .Zoals met een bekende uitspraak vooral door gaan !!!

  • Reintejdevos op 20 juni 2012 om 13:16

    1e zegel linksboven: “Dat slaat toch helemaal nergens op.”

    Wat is er mis met deze ongenuanceerde uitspraak? Je ziet slechts twee nietszeggende fragmenten van een kaart!

  • Jos van den Bosch op 20 juni 2012 om 15:33

    @ aadb. Heb de ereprijs gekregen waarvoor dank! Heel originele serie waarvan de betekenis pas tot uiting komt als je ze naast elkaar ziet of in een blokje zou het nog duidelijker zijn. Bijna zou ik zeggen: als losse zegels waardeloos maar in zijn totaal beslist meerwaarde dan de som der delen. q.e.d. Krijgen een ereplaats in mijn verzameling.
    Nogmaals bedankt!

  • aadb op 20 juni 2012 om 20:37

    @Jos graag gedaan als losse zegel voor het doel verzending een opvallende uitvoering die meteen aandacht vraagt althans zo denkt de bedenker(ik) er over . Ook mij 1 april serie mag zich verheugen op aandacht van de verzamelaar de losse zegels vragen direkt aandacht door het kleur gebruik rood europa blauw wereld en zwart nederland een afbeelding vind je op postzegelblog zoeken op 1 april .

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)