Bosatlas op postzegels - Postzegelblog

Bosatlas op postzegels

10

Voor veel Nederlanders is het topografische beeld van hun land gevormd door de kaarten in De Grote Bosatlas, de atlas die op de meeste Nederlandse scholen is gebruik is. In nauwe samenwerking met Noordhoff Uitgevers, de uitgever van de Bosatlassen, koos PostNL het onderwerp Nederland in de Bosatlas om op één postzegelvel de ontwikkeling van het Nederlandse landschap en de geschiedenis van deze atlas samen te vatten.

Het postzegelvel Nederland in de Bosatlas wordt uitgegeven ter gelegenheid van de nieuwste editie van De Grote Bosatlas, de meest gebruikte atlas op scholen in Nederland. De nieuwe editie – nummer 54 – verschijnt rond 18 juni, de dag van de uitgifte van het postzegelvel Nederland in de Bosatlas.

Het postzegelvel Nederland in de Bosatlas bevat tien verschillende postzegels met de waardeaanduiding 1 en de vermelding Nederland 2012. Op het postzegelvel zijn zeven edities van de Bosatlas opengeslagen afgebeeld – de eerste editie uit 1877, de edities uit 1961, 1971, 1981, 2001 en 2007 en de allernieuwste editie uit 2012.

De opengeslagen pagina’s bevatten topografische overzichtskaarten en thematische kaarten. De compositie van deze dubbele pagina’s is zodanig gerangschikt dat de kaarten samen de contouren van Nederland blijven vormen.

Op de velranden staan zeven teksten als uitleg van wat er op de pagina’s te zien is: dijkaanleg, inpolderingen, Deltawerken, verstedelijking, energie, ruimtelijke ordening en grondstoffenwinning. Het gebruikte lettertype is de Nobel, een schreefloze letter van Sjoerd Hendrik de Roos en Dick Dooijes uit de jaren dertig. Deze letter is sinds 2004 de huisletter van de Bosatlassen.

De Bosatlas, ankerpunt voor het aardrijkskundeonderwijs, heeft het wereldbeeld van vele generaties Nederlanders bepaald. De eerste Bosatlas, van de hand van de Groningse schoolmeester P.R. Bos verscheen in 1877 onder de naam Bos’ Schoolatlas der geheele aarde. Sindsdien zijn van deze atlas vele edities verschenen, waarbij iedere nieuwe editie de veranderingen in de wereld, de samenleving en het onderwijs weerspiegelt. Telde de 1e editie van Bosatlas nog 29 kaarten op 75 pagina’s, in de 54e editie is dat aantal toegenomen tot meer dan 1000 op ruim 300 pagina’s. Het merendeel van deze kaarten is thematisch. Sinds 1877 zijn er van De Grote Bostatlas in totaal ruim 3,5 miljoen exemplaren gedrukt.

De eerste atlas, die nog met de hand was gegraveerd op lithostenen, werd uitgegeven door de Groningse uitgever Wolters. De naam van deze uitgever veranderde in 1968 in Wolters Noordhoff en in 2008 in Noordhoff Uitgevers. De Grote Bosatlas is al lang niet meer de enige atlas die Noordhoff Uitgevers op de markt brengt. Er is een hele reeks atlassen ontwikkeld voor het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs, de consumentenmarkt en de zakelijke markt. Bekende namen zijn De Basis Bosatlas, De Junior Bosatlas, De Bosatlas van Nederland, De Bosatlas van de geschiedenis van Nederland en De Bosatlas van het klimaat.

Het ontwerp van het postzegelvel Nederland in de Bosatlas is van de hand van Sonja Haller en Pascal Brun, de naamgevers van ontwerpstudio Haller Brun uit Amsterdam. “De bedoeling was”, aldus Sonja Haller, “om op één postzegelvel te laten zien hoe het Nederlandse landschap en de geschiedenis van de Bosatlas zich in de loop der tijd hebben ontwikkeld. Hoe? Dat mochten we zelf bepalen, zolang binnen onze interpretatie de sterke grafische taal van de Bosatlas herkenbaar zou blijven.”

De oriëntatie op het ontwerp begon voor beide ontwerpers met een briefing door PostNL en een bezoek in Groningen aan Noordhoff Uitgevers om kennis te maken met de vele edities en uitvoeringen van de Bosatlassen. “We zijn beiden in Zwitserland opgegroeid”, vertelt Pascal Brun, “waardoor voor ons de Bosatlas pas is gaan leven bij deze opdracht. Spannend dus. Het was een ontdekkingsreis waarvan we veel nieuws hebben geleerd. Bijvoorbeeld over de plannen in de negentiende eeuw om de Waddenzee in te polderen. Mislukt inderdaad, maar de eerste dijk was alvast in de eerste editie ingetekend.”

Tijdens het bezoek aan de uitgever kwam, met de tientallen opengeslagen atlassen op tafel, het idee op om dat beeld te vertalen naar het postzegelvel. Sonja: “Met als uitdaging om over het hele vel de contouren van Nederland herkenbaar te laten blijven. Dat was natuurlijk niet eenvoudig, ook omdat in de loop van de tijd de schaal van de kaarten is veranderd. Dat vind ik geen nadeel, daardoor is het ontwerp juist spannender geworden. Het gaat overigens om een gedeeltelijke weergave van de landsgrenzen. In de praktijk bleek het benadrukken van de kustlijn en van Limburg voldoende om de vorm van Nederland onmiskenbaar weer te geven.”

De geografische invalshoek leidde, aldus Pascal, tot een weliswaar mooi maar ook beperkt beeld. “In overleg met Noordhoff Uitgevers hebben we daarom een aantal thema’s laten terugkeren die voor Nederland belangrijk zijn. Energie bijvoorbeeld, of inpoldering. Die onderwerpen zijn door middel van teksten op de velrand in relatie gebracht met de afgebeelde kaarten. Energie bijvoorbeeld in het noorden, vanwege de gaswinning in Groningen. Inpoldering weer ter hoogte van de IJsselmeerpolders. We hebben waar mogelijk er een chronologische volgorde in aangebracht: links op het vel worden de atlassen van boven naar onder bijvoorbeeld steeds nieuwer. Doordat de atlassen als collage gefotografeerd zijn, komen ze los van het tweedimensionale vel en krijgen ze er een dimensie bij. Het zijn tenslotte echt fysieke boeken die ook als zodanig herkenbaar zijn.”

Was het moeilijk om al deze aspecten in één beeld samen te brengen? Sonja: “In ieder geval niet eenvoudig, door al die variaties. De vorm van Nederland, de verschillende atlassen uit verschillende periodes, de chronologie, de dieptewerking, de verschillende soorten kaarten, zowel geografisch als thematisch. Overigens maken vooral die thematische kaarten het zo interessant. Elke topografische locatie is immers via Google Earth met een paar toetsklikken te bereiken, maar de thematische kaarten geven juist de meerwaarde van de Bosatlas aan.”

Het postzegelvel Nederland in de Bosatlas is echt ‘vanuit het vel’ ontworpen. Toch kregen ook de afzonderlijke postzegels een eigen gezicht. Pascal: “Aan het eind kwam de verfijning omdat de postzegels ook een eigen leven moesten kunnen leiden. Dat hebben we gedaan door veel tijd te besteden aan het voortdurend verschuiven van de atlassen, op de postzegel én ten opzichte van elkaar. Steeds een millimeter omhoog, millimeter naar opzij en dan weer terug. Net zolang tot op elke afzonderlijke postzegel een krachtig beeld was ontstaan waarin de herkenbare vormentaal van de Bosatlas terugkeert.”

Over de ontwerpers
Sonja Haller (1977) en Pascal Brun (1974) zijn in de herfst van 2011 met elkaar gaan samenwerken in de ontwerpstudio Haller Brun. Beiden studeerden van 1998 tot 2003 visuele communicatie aan de Lucerne School of Art and Design in Zwitserland. Daarna vertrokken ze naar Nederland om ervaring op te doen: Sonja bij Irma Boom Office, Pascal bij Vandejong, Koeweiden Postma en Thonik.

In hun gezamenlijke studio ontwerpen zij vooral drukwerk, zoals boeken, kleine huisstijlen en brochures, maar ook websites en tentoonstellingen voor met name de culturele sector, onder meer voor musea, kunstenaars en architecten.

De postzegels zijn, zolang de voorraad strekt, verkrijgbaar bij de Bruna vestigingen, de Collect Club in Groningen en via de Onlinewinkel op www.postnl.nl/collectclub. De geldigheidstermijn is onbepaald.

Vanaf 1 juli 2010 staat er geen euroaanduiding op de postzegels meer maar een cijfer. Op deze postzegels staat Nederland 1, bedoeld voor post tot 20 gram met een bestemming binnen Nederland.

Technische gegevens

Zegelformaat : 36 x 25 mm
Tanding : 14 ½ : 14 ½
Papier : normaal met fosforopdruk
Gomming : synthetisch
Druktechniek : offset
Oplaag : 240.000 velletjes
Drukkerij : Joh. Enschedé Security Print, Haarlem
Soort zegels : velletje van 10 verschillende postzegels
Drukkleuren postzegel : geel, magenta, cyaan en zwart

Artikelnummer : 320861
Artikelnr prestigeboekje : 320811

Afbeeldingen op postzegels

  • De dijk naar Ameland, Bosatlas 1e editie, 1877
  • Energie, Bosatlas 53 editie, 2007
  • Inpolderingen, 41 e editie, 1961, Noord-Holland
  • Inpolderingen, 41 e editie, 1961, Overijssel en Gelderland
  • Deltawerken, 47e editie 1971
  • Ruimtelijke ordening, 52e editie, 2001
  • Compilatie van beelden
  • Verstedelijking, 52e editie, 2011
  • Veranderend landschap, 54 editie 2012
  • Grindwinning Midden-Limburg, 49e editie, 1981

Alle beelden: © Uitgeverij Noordhoff, Groningen, 2012

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Lia Vieveen was een van de twee oprichters van Postzegelblog. De liefde voor postzegels heeft ze van haar vader, internet is haar andere passie.

Tags bij dit artikel

Reacties (10) Schrijf een reactie

  • Jan Oosterboer op 9 juni 2012 om 09:20

    Weer een mislukte perforatie van een velletje postzegels! Gr. Jan.

  • Arjan op 9 juni 2012 om 09:40

    Ik denk dat dat het grote nadeel is van velletjes maken: er wordt alleen nog maar naar het totaalbeeld gekeken en niet meer naar de postzegel. Je zult maar een brief krijgen maar daarop de postzegel linksboven uit het velletje. Dat slaat toch helemaal nergens op?
    Erg jammer want het is op zich een geweldig onderwerp en het idee van de atlasinhoud laten zien is ook goed, maar de uitwerking is pet. Als velletje ziet het er leuk uit, als losse zegels is het waardeloos.
    En nu (na dit alles getypt te hebben) pas de tekst gelezen (sorry Lia!): het moge duidelijk zijn (naar mijn bescheiden mening natuurlijk) dat de ontwerpers niet geslaagd zijn in wat ze zo van plan waren. Had dan toch gewoon een serie van tien zegels uitgegeven, desnoods in een iets groter formaat, met op elke zegel een opengeslagen Bosatlas. Had je eens moeten zien hoen mooie serie dat geworden zou zijn.
    Nou ja, tijd voor een chill pill…

  • aadb op 9 juni 2012 om 09:47

    @Men heeft gedacht vanuit het vel en de losse zegels de kracht gegeven zoals bedoeld .Zegel links boven is daar een goed voorbeeld van !!!!!Men is duidelijk meegegaan in de trent om de losse zegel te mismaken en er een puzzle van te maken .In mijn gedachte komt op wanneer Ravensburger met een postzegel komt puzzle uur is begonnen .Als vel ziet het er bijzonder uit als los zegel in de catagorie openlucht/madurodam .Jammer is wel dat de zegels niet overal verkrijgbaar zijn maar alleen bij de Bruna,s de Collect en de onlinewinkel .!!!!!

  • Lars op 9 juni 2012 om 12:55

    Ik ben benieuwd, na het lezen van het l*lverhaal van de ontwerpers, hoeveel tijd ze er nu echt aan besteed hebben.
    Half uurtje photoshop?

  • paulv op 9 juni 2012 om 23:57

    Hiermee kan je kaarten sturen met een kaartzegel

  • JHA op 10 juni 2012 om 15:17

    @Lars
    een half uurtje?? Optimist

  • JHA op 11 juni 2012 om 00:13

    Lijkt mij iets voor de Catawiki veiling. Een echte Misperforatie, in Catawikitaal: een foutdruk.
    Wie biedt er mee>

  • P. Sanders op 13 juni 2012 om 02:25

    Hoe ver zit PostNL met haar uitgiftebeleid tegenwoordig af van de zo verguisde plaatjeslanden?
    Ik vind een serie van 6 hele zoogdieren of treinen of schilderijen veel mooier dan een stelletje randloze niet meer op elkaar afgestemde puzzelstukjes.
    Ik weet niet of jullie nog vaak genieten van je insteekboek gestempeld Nederland, maar het ziet er niet uit.

  • Lars op 13 juni 2012 om 03:44

    Ik kan helaas niet genieten van mijn insteekboek gestempeld Nederland. Niet zozeer vanwege de lelijkheid van veel zegels, maar omdat het boek vanaf ongeveer het jaar 2000 vrij leeg is op de decemberzegels na…

  • P. Sanders op 13 juni 2012 om 12:54

    Een voordeel: het maakt tegenwoordig niet veel meer uit waar het stempel staat, de afbeelding wordt er niet onduidelijker op. En hoe zien de FDC’s en mapjes er uit? Met die halve blokken? Of verzinnen ze iets anders? Het ene maakwerk vernietigt het andere?

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)