Overzichtsexpositie van 83-jarige typograaf Wim Crouwel in Stedelijk Museum - Postzegelblog

Overzichtsexpositie van 83-jarige typograaf Wim Crouwel in Stedelijk Museum

1

Bij de sterk functionalistisch denkende en handelende typografische letterontwerper Wim Crouwel (1928) is alleen maar sprake van een logisch rationele én structurele aanpak. Zijn weinig speelse letters zijn ontdaan van alle mogelijke overtolligheden. Het zijn de meest meedogenloos uitgeklede, zakelijke letterontwerpen die Nederland ooit gekend heeft (op postzegels). Bij Crouwel stond/staat het functionalisme bijzonder hoog aangeschreven.

 

Wel aan deze internationaal bekende typografische ontwerper brengt het Stedelijk Museum in Amsterdam op dit moment een eerbetoon met een tentoonstelling van zijn oeuvre. Tussen 1963 en 1985 verzorgde hij bijvoorebeeld alle grafische uitingen voor dit Amsterdamse museum.

De expositie biedt een overzicht van zestig jaar ontwerpen: zijn werk voor het Eindhovense Van Abbemuseum, zijn ontwerpbureau Total Design,

voor tal van bedrijven een huisstijl en logo (o.a. Frieslandbank en Rabobank, ook letters met schuin afgesneden hoeken), drukwerk, spraakmakende affiches & catalogi en tentoonstellingsontwerpen.

Crouwels typografische systematiek

Vanaf het begin van zijn loopbaan experimenteerde Crouwel met letters door op speelse wijze hun vormen te abstraheren en in typografie uit te drukken.

Zijn fascinatie voor het maken van systematische, modulaire lettertypes (volgens vaste maten en stramien) resulteerde in tal van radicale en unieke lettervormen.

Zijn compromisloze benadering van typografie, waarbij hij soms de grenzen van de leesbaarheid opzocht, leidde er niet zelden toe dat de woorden beelden (afbeeldingen) op zich werden.

In zijn heldere en systematische benadering van grafische vormgeving (drang naar orde) neemt hij altijd een grid-structuur (raster-belijning) als uitgangspunt. In een experimenteel proces brengt hij elk onderwerp terug tot zijn essentie. Dit maakt zijn ontwerpen voor drukwerk functioneel en tegelijkertijd esthetisch.

New Alphabet

In reactie op de tekortkomingen van nieuwe letterzetmachines in de computertechniek ontwierp Crouwel een radicaal, bijna buitenaards lettertype/alfabet, waarbij de letters alleen uit horizontale en verticale lijnen bestonden. Voor Crouwel was de visuele esthetiek belangrijker dan de functionele leesbaarheid. Het was zijn bedoeling met het pas ontwikkelde (en sterk omstreden) alfabet een dialoog op gang te brengen over de invloed van de nieuwe computertechnologie en niet zo zeer om een nieuw lettertype te ontwerpen.

Strakke en ordelijke discipline van de cijferserie

In 1973 kreeg Crouwel van Olivetti de opdracht een lettertype te ontwerpen voor het nieuwe elektrische typemachine. Hij nam daarbij een regulier gridsysteem als uitgangspunt bij het bedenken van de lettervormen. De typemachine van Olivetti werd echter vervangen door elektronische machines en het pas ontworpen lettertype werd niet in productie genomen.

Enkele jaren later gebruikte Crouwel dit letterontwerp voor de overbekende serie cijferpostzegels (nvph 1108/18), die in 1976 uitkwamen en gedurende 25 jaar in gebruik zijn gebleven. De rechtlijnige en schreefloze onderkastletter, zonder franje en versiering komt streng, helder en zakelijk over. De hoeken van iedere letter en cijfer zijn onder een hoek van 45 graden schuin afgesneden. Crouwels karakteritieke versiering bij deze letter bestaat er dus uit een deeltje ervan weg te laten en niet zoals gewoonlijk een partje er aan toe te voegen.
Crouwel gebruikt in het geheel geen hoofdletters (kapitalen). Hoofdletters zijn de tegenhangers van de onderkastletters. Crouwels lettertype kreeg naderhand als naam Architype Gridnik, verwijzend naar Crouwels bijnaam Mister Gridnik.

De cijfers van deze langlopende frankeerzegels (waarbij Crouwel dezelfde uitgesproken vormentaal heeft toegepast) komen los van de achtergrond door het tegengestelde kleurverloop. Hierbij is sprake van een duidelijk functionele communicatie door de heldere informatie-presentatie.

Tentoonstelling ‘Wim Crouwel: een grafische ontdekkingsreis’

Voor de filatelist is deze tentoonstelling (tot 31 december), afgezien van de cijferfrankeerzegels, echt een tegenvaller. Van de negen postzegelemissies die Crouwel op zijn neem heeft staan, is alleen aan de Wereldtentoonstellingsemissie in Osaka in 1970 (nvph 964) enige aandacht geschonken. Jammer!
In de rijkelijk geïllustreerde tentoonstellingscatalogus, die ik vluchtig heb doorgebladerd, ontdekte ik ook weinig aandacht voor de filatelie. Toch kan ik me heel wel voorstellen dat een bezitter van deze catalogus me een geheel ander beeld kan schetsen. Graag nodig ik die persoon op Postzegelblog uit met teksten de bloglezer nader te informeren. Aldus kunnen we elkaar over en weer nader informeren. Bij voorbaat dank voor uw welwillende medewerking (batehijlkema(at)hetnet.nl).

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (1 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (1)

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)