Vijf typografische jubileumpostzegels voor vijf jubilarissen - Postzegelblog

Vijf typografische jubileumpostzegels voor vijf jubilarissen

1

Inhoudelijk vormgeven aan een kenmerkend deelfacet (activiteit en/of doelstelling) van een organisatie (50 jaar OESO), een sportbond (100 jaar KNBB en KNDB), een bestuur (650 jaar slot Loevestein) en/of een genootschap (100 jaar GeNeCo) met behulp van letters (dus in typografische zin) is bepaald geen gemakkelijke opdracht.

Het ‘omzetten-in’ een (typo)grafische beeldtaal (vertaalslag) vraagt ontzettend veel van het artistieke, creatieve en illustratieve ‘beeldend vermogen’ van ontwerper André Toet. Via een omweg (indirecte methode) vindt dus de verbeelding van vijf activiteiten van vijf geheel verschillende postzegelonderwerpen plaats.

Tijdens de briefing heeft Toet naar ik aanneem al kennis kunnen maken met de voorbereidende activiteiten van de jubilarissen. Van de gelegenheidlogo’s van OESO, GeNeCo en slot Loevestein heeft hij ongetwijfeld kunnen zien en/of bij aan kunnen sluiten. Ondanks deze hulp en bijstand is en blijft deze ontwerp-opdracht bepaald niet gemakkelijk en eenvoudig, of zoals Toet het treffend verwoordt: “De tekstzegels tonen een korte definitie van het logo van de jubilaris. Bij alle postzegels heb ik typografisch zoveel mogelijk het vlak gevuld met tekst als beeld en beeld als tekst.” De naam van de jubilaris én vermelding van de leeftijd vertellen al veel van het verhaal. Dus over en weer een grafische ondersteuning om iedere jubilaris op een passend en individueel inhoudelijke wijze te veraanschouwelijken en te visualiseren.

Opvallend is het feit dat het functionele doel van deze bijzondere frankeerzegels (frankeeraanduiding met landsnaamvermelding) tot een minimum is beperkt. De bijzaak van deze postzegel (attenderen op een bijzondere jubilaris) is de hoofdzaak, terwijl het belangrijkste (frankeerfunctie-aanduiding) een zaak van ondergeschikt belang is geworden! Ook al komt het grootste gedeelte van deze postzegels in een verzameling terecht, toch ís en blíjft de frankeerfunctie van een postzegel dé hoofdzaak.

50 jaar OESO (OECD) met gelegenheidslogo

Bij de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) of de OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) zijn 34 geïndustrialiseerde landen (lid-staten) aangesloten. In het Engels voert deze internationale wereldhandel-organisatie de slogan “Better policies for better lives”.
De OESO is voortgekomen uit de Marshallhulp-organisatie, die na de Tweede Wereldoorlog bij de wederopbouw van Europa financiële hulp en steun heeft gegeven.

In het gelegenheidslogo van deze organisatie staat een veelkleurig staafdiagram (waarin economische fluctueringen worden gevisualiseerd) met het cijfer 50. Ontwerper Toet heeft zich hier op zijn manier creatief en artistiek bij aangesloten.

Volgens mijn beleving worden op deze postzegelafbeeldingen activiteiten van de Organisatie door een veelkleurige staafdiagram symbolisch zichtbaar gemaakt/aangeduid.

Dit gelaagde postzegelontwerp komt enigszins overeen met de ECB-jubileumpostzegel (nvph 2572), die in 2008 is uitgegeven.

100 jaar KNBB en KNDB

De biljartballen van de KNNB-postzegel, die een paar keer als vervangers van letters worden gebruikt, vertegenwoordigen de vier grote keu-sporten: carambole, driebanden, pool en snooker.

De omtrekken van de damschijven (in twee verschillende kleuren) én het hokjespatroon van het dambord van de KNDB-postzegel verschijnen door de vlakverdeling en het kleurgebruik.

Volgens mijn inschatting worden met verschillende ballen en damschijven op deze postzegel biljart- en damsportactiviteiten symbolisch verbeeld/aangeduid.

75 jaar KNBB en KNDB in 1986

In 1986 bij het 75-jarig bestaan van de Biljart Bond en Dam Bond zijn beide organisaties ook tegelijk in één emissie ieder met een postzegel gehuldigd. Daarin stond het gezelligheidsspel en het wedstrijdkarakter van beide sporten centraal.
Bij de biljart-postzegel (nvph 1359) geeft de lamp het besloten karakter van het spel weer. De stippellijnen (geheel boven en door de landsnaam) suggereren de weg van de bal. De dam-postzegel (nvph 1360) stelt langdurig(e) kijken, tactiek en nadenken centraal. De koffiedamp en het damhoutje als koekje bij de koffie (waaruit al een hap is genomen) illustreert een speels gezelligheidsspel. De zilverkleur op beide postzegels verwijst naar de prachtige bekers/bokalen, die met het professionele spel van beide sporten vallen te winnen.

650 jaar slot Loevestein met gelegenheidslogo

De kleurigheid, het overladene en de drukte van het fragment van deze 15e eeuwse Franse miniatuur ‘Scéne de la vie seigneurale’ van een onbekende illustrator komt toch sterk overeen met de verschijning en uitstraling van de Loevestein-postzegel. Iets van de drukte en kleurigheid is ook in het gelegenheidslogo terug te vinden.

Ook het rechthoekige en vierkante karakter van de vaandels en banieren is terug te vinden in de vormen, waarin de schuin doorgesneden kleurige letters zijn geplaatst. Het feestelijk opgewekte en het dynamisch wapperende (van de banieren) zijn rijkelijk vertegenwoordigd op deze typografisch uitgevoerde herdenkingspostzegel.


Banieren, vaandels en vlaggen waren in de Midddeleeuwen belangrijke elementen in het leven van soldaten. Ze speelden niet alleen een rol in de strijd als herkenningstekens, maar ook in vredestijd. Ze werden gebruikt om een ridder en zijn entourage te identificeren. Door naar de banier te kijken was het meteen duidelijk met wie je van doen had. Hoe mooier de banier des te meer status genoot de drager ervan.

Op de Loevestein-postzegel staan volgens mij de dynamische, kleurige en feestelijke activiteiten (als symbool) centraal, die men er in vroeger eeuwen kon beleven en ervaren.

Deze kleurigheid in combinatie met schuine en beweeglijke lijnen komen ook geregeld voor op deuren en luiken van kastelen.

Slot Loevestein waar Maas en Waal samenkomen én Gelderland, Noord-Brabant & Zuid-Holland elkaar raken, ligt door de eeuwen heen op een strategische plaats als tolkasteel, als staatsgevangenis in de 80-jarige oorlog en als onderdeel van de Hollandse waterlinie.

Aan het slot Loevestein is in 1983 door de 65 cent zomerpostzegel met een afbeelding van Hugo de Groot (1583 – 1645) én de boekenkist (nvph 1283) via een omweg al eens aandacht geschonken. De rechtsgeleerde wist door zich in een boekenkist in 1621 te verstoppen zijn gevangenschap op slot Loevestein op een spectaculaire wijze te beëindigen. Tijdens de 17e eeuwse godsdiensttwisten huldigde De Groot het standpunt dat de staat boven de kerk stond. Prins Maurits kon zich hier niet mee verenigen en zette hem gevangen op slot Loevestein. De militaire functie van het slot is in 1951 beëindigd en sinds 2003 is het een museum.

100 jaar GeNeCo met gelegenheidslogo

In de donkerbruine achtergrondkleur (de kleur van het jubileumlogo) is een tekst uitgespaard in het onbedrukte wit. Door het open werken van een aantal letters (de noot is ontstaan door de letter-misvorming) in combinatie met de vijf witte notenbalklijnen (de stokken van de muzieknoot) van verticaal geplaatste notenbalken is het karakter van muzieknoten (van ernstige/klassieke muziek) ontstaan.
Bijzonder bij deze postzegelafbeelding is de verticale stand van de notenbalken, die dus tegelijk ook als stokken van de noten dienst doen. Naar aanleiding van het woord ‘woord-speling’ is hierbij feitelijk sprake van een ‘beeld-speling’: twee betekenissen van één en dezelfde tekening.

Met het notenschrift (als symbooltaal) is het voor iedereen in feite mogelijk muziek actief uit te voeren en te beleven.

Het notenschrift en de notenbalk komen meer herkenbaar over op de 40 cent zomerzegel 1979 (nvph 1175) en 55 cent kinderzegel 1963 (nvph 1363).

Bij de oprichting van het Genootschap heeft o.a. Alphons Diepenbrock (nvph 275) een invloedrijke rol gespeeld.

Typografische postzegelafbeeldingen

Postzegelsparend Nederland is in het algemeen niet bijster ingenomen met typografische postzegels. Door de afwezigheid van realistische afbeeldingen is voor velen de herkenbaarheid zoek. De afbeeldingen wijken te veel af van het vertrouwde ‘huisje-boompje-beestje-idee’.

Bij deze vijf typografische postzegelafbeeldingen staan de activiteiten met de ‘hulpmiddelen/symbolen’ als staafdiagram, ballen/schijven, feestelijke kleurigheid en notenschrift centraal, waarmee/waardoor het leven van de vijf postzegel-aanvragers functioneel (in actieve uitvoering) wordt verbeeld.

Bij de schaakpostzegel (nvph 1969) met daarop Max Euwe en schaakstukken (als hulpmiddel) staat ook de activiteit/functie van het spel (het schaakspel) centraal, maar wél met een persoon (schaker in denkhouding) erbij.

In het beeldverhaal van de vijf jubilarissen ontbreekt zo’n persoon als verbindingschakel. Bovendien zijn de ‘hulpmiddelen’ ook nog eens ‘verwerkt’ in teksten. De afbeeldingen worden als een ‘ver-van-mijn-bed-shows’ gezien en/of ervaren. Het omzetten (vertaalslag) naar de levendige activiteiten (functioneren) van de vijf jubilarissen wordt niet gemaakt. De hulpmiddel-aanduidingen staan voor velen te ver van hún werkelijke belevingswereld af. Vandaar helaas negatieve reacties.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Tags bij dit artikel

Reacties (1)

  • reintjedevos op 8 mei 2011 om 16:15

    “Postzegelsparend Nederland is in het algemeen niet bijster ingenomen met typografische postzegels. Door de afwezigheid van realistische afbeeldingen is voor velen de herkenbaarheid zoek. De afbeeldingen wijken te veel af van het vertrouwde ‘huisje-boompje-beestje-idee’.”

    Vergeten we niet dat verzamelaars van over de grens ook best mogen genieten van onze zegels?!?!?!?

    “Vandaar helaas negatieve reacties.”

    Helaas??? Terecht m.i.

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)