De stunt die uit de hand liep - Postzegelblog

De stunt die uit de hand liep

13

Stadspost- of lokaalzegels zijn er van allerlei landen, vaak al vanaf de negentiende eeuw. Soms was (of is!) het bezorgen van de plaatselijke post tegen een concurrerend tarief niet of nauwelijks een doelstelling en leverde het uitgeven van deze zegels, afhankelijk van de belangstelling onder verzamelaars, een aardige bron van inkomsten op.

Johannes Schalekamp (1919-2001) wist in de tweede helft van de vorige eeuw met zijn Stadspost Leeuwarden de landelijke media te halen door het uitgeven van een zegel, die heel veel leek op de bijzondere uitgifte ter gelegenheid van de honderdste sterfdag van Thorbecke, met een waarde van dertig cent, uit 1972 (NVPH nr. 1009). Hierop wordt de beroemde staatsman geciteerd met de woorden: ‘Er is meer dan voorheen in de wereld te doen’.

Schalekamp drukte zijn zegel in de waarde van vijftien cent, omdat Stadspost Leeuwarden slechts de helft van het gebruikelijke tarief van de PTT rekende. De woorden van Thorbecke verbasterde hij tot: ‘Er is meer dan voorheen aan de PTT te voldoen.’ Hij zette bovendien zijn eigen naam en geboortejaar op de zegel.

Een ludiek protest tegen de hoogte van de portotarieven en tegelijkertijd een preekje voor de eigen parochie. Een kanttekening is wel, dat het lokale postvervoer een krent uit de pap was (en is), terwijl de PTT voor dertig cent ook een brief van bijvoorbeeld Schiermonnikoog naar Maastricht vervoerde. Daar heb je een heel andere en veel duurdere organisatie voor nodig

Toch vonden veel filatelisten het een prachtige stunt van de Fries en kochten op grote schaal de Schalekampzegels. Vervolgens probeerden nogal wat kopers de PTT een loertje te draaien met als voornaamste doel de collectie wat op te vrolijken. Ze verstuurden brieven, die waren gefrankeerd met de Schalekampzegels, in de hoop deze gestempeld weer terug te ontvangen. Vooral in het begin zijn er nogal wat van deze poststukken aan de aandacht van de postsorteerders ontsnapt.

De PTT vond de grap, ondanks het hoge Tijl Uilenspiegelgehalte, niet geslaagd en nam de affaire bijzonder hoog op. Schalekamp werd aangeklaagd en veroordeeld. Twee pogingen om brieven met deze zegels aan mezelf te versturen liepen op niets uit. Ik zag ze nooit meer terug, waarschijnlijk zijn ze door de postale recherche in beslag genomen.

Deze vreemde gang van zaken onderstreepte de ongekende felheid van de PTT, want een ongefrankeerd poststuk zou gewoon zijn bezorgd. Hoe kon de PTT weten, dat de afzender niet te goeder trouw was en de ontvanger, na constatering van de valse zegel, de strafport niet zou willen betalen? Enfin, een derde poging vond ik toch een beetje te riskant worden en heb het er maar bij gelaten. Dan maar geen Schalekampbrief in de collectie.

De brieven met de ten nadele van de PTT gebruikte zegels duiken nog regelmatig op. Tijdens de 196e veiling van Wiggers de Vries (thans Corinphila) in Amstelveen werden in één kavel maar liefst vijf van deze poststukken geveild. Ze brachten vijftig euro op, inclusief veilingkosten ruim twaalf euro per stuk.

Een andere bekende imitatie van Schalekamp was de zegel ter gelegenheid van 25 jaar bevrijding (NVPH nr. 970). De tekst ‘Nederland vrij’ werd veranderd in ‘Nederland blij’.

Na het overlijden van Johannes Schalekamp in 2001 gaf Stadspost Leeuwaren, geheel in stijl van de geestelijke vader, speciale rouwzegels uit.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (3 stemmen, gemiddeld: 3,67 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Paul van Beek (Den Haag, 1957) is freelance journalist en publicist. Na een periode van veertig jaar, waarin hij als verzamelaar, handelaar en veilinghouder zeer nauw bij de filatelie was betrokken, besloot hij zich in het begin van het nieuwe millennium op het schrijven toe te leggen.

Reacties (13) Schrijf een reactie

  • Bert op 1 januari 2012 om 13:14

    hallo Paul,

    Even een opmerking over de laatste regel in jouw artikel. De door jouw bedoelde rouwzegels van stadspost Leeuwarden zijn uitgegeven op 10-11-1972. Dus al heel lang voor het overlijden van dhr. Schalekamp. Zoek het a.u.b goed uit voor publicatie of vraag het een stads-regiopost verzamelaar.

    groeten,

    Bert.

  • Paul van Beek op 1 januari 2012 om 14:09

    @Bert
    Bedankt voor je vriendelijke reactie!
    Je haalt twee dingen door elkaar:
    -Het (blauwe) zegeltje, waarover het stuk gaat, is in 1972 uitgegeven (zie tekst).
    -In de laatste regel heb ik het over een velletje rouwzegels, dat na de dood van Schalekamp in 2001 is uitgegeven en dat ik persoonlijk onder ogen heb gehad.

  • aadb op 1 januari 2012 om 15:10

    @Dus er zijn 2 verschillende rouw zegels leuk begin van het nieuwe jaar ,en nu wil ik het ook wel weten hoe het zit !en met de voorbeelden erbij natuurlijk want zonder bewijs kan je net zoals postnl alles roepen(lol)

  • Paul van Beek op 2 januari 2012 om 08:16

    @Bert
    In reactie op jouw reactie, die per abuis bij de redactie terecht is gekomen het volgende.
    Het rouwvelletje uit 2001, en ik spreek uit mijn herinnering, had betrekking op het overlijden van Johannes Schalekamp, er stond ook ‘Stadspost Leeuwarden’ op. In het velletjes 15 á 20 zegels met een doorlopend ontwerp in de kleuren grijs en lila.
    Het werd op internet aangeboden voor enkele euro’s. Ik heb ongeveer een uur gezocht, maar kan het helaas niet meer vinden. Tot zover de getuigenis van mijn journalistieke verantwoordelijkheid.
    Ik heb dit jaar nog meer te doen, maar als jij (misschien samen met AadB,lol)een speurtocht wil opzetten heb ik nog een tip.
    Enkele dagen na het verschijnen van mijn stukje heeft Bate Hylkema op 15 mei 2011 ook aandacht aan Johannes Schalekamp besteed. Jij hebt zelfs op dat artikel gereageerd. Een andere reageerder was een zoon van Schalekamp, die zich voor nadere informatie beschikbaar stelde. Voor zover jij, als geïnteresseerde specialist, deze kans toen hebt laten liggen, zou je hem alsnog kunnen benaderen.
    Succes!

    Groeten van Paul van Beek

    P.S.
    1. Wie twijfelt aan mijn verklaring, of er slecht van slaapt kan de laatste zin van het artikel in gedachten weglaten. Discussie, wat mij betreft, in ieder geval gesloten.

  • Bert op 2 januari 2012 om 08:45

    Paul,

    Ik weet precies welk velletje je bedoelt. Ik kan je ook een scan er van laten zien. Weet alleen niet hoe ik dat bij jouw krijg. Via dit blog lukt dat in ieder geval niet. Als je er belang bij hebt hoor ik het wel.

    groeten,

    Bert.

  • Ronald Schalekamp op 18 januari 2012 om 03:55

    2001 klopt wel hoor. De Thorbecke imitatie was natuurlijk geen rouwzegel. Het jaar op die zegel was het jaar van uitgifte. Heb overigens nog enkele afgestempelde exemplaren in mijn bezit. En enkele complete vellen zijn overgebleven. Mooie stunt was ‘t. Al heb ik er destijds als kleine jongen (ben van 1968) niet heel veel van meegekregen.

  • Paul van Beek op 18 januari 2012 om 08:34

    @Ronald Schalekamp
    Bedankt voor de bevestiging!

  • Bert op 18 januari 2012 om 09:33

    Ronald,

    De rouwzegels zijn dus volgens jouw uitgegeven in 2001. Kun je mij dan vertellen wie deze rouwzegels heeft uitgegeven. Stadspost Leeuwarden bestond toen al jaren niet meer. Ik weet niet beter dan dat deze rouwzegels zijn uitgegeven op 10-11-1972. Er zijn toen zelfs LDC (Laatste dag van uitgifte) van uitgegeven. Ik blijf er bij dat jullie fout zitten. Hebben we het wel over de zelfde zegels?? Kun je mij een scan sturen van het velletje rouwzegels?

    Bert.

  • Bert op 18 januari 2012 om 10:12

    Paul en Ronald,

    Heb zowel het velletje als de LDC van de rouwzegels op Marktplaats gezet. Zoeken via stadspost. Let op de datum LDC.

    Graag commentaar!!

  • Bert op 20 januari 2012 om 09:40

    heren,

    Kom nu eens met bewijs op papier of via deze site van die loze regel over uitgekomen rouwzegels (foto’s) bij het overlijden van de heer Schalekamp in 2001.

    Dat kunnen jullie niet want de zegels zijn toen nooit uitgegeven.

    Geef je ongelijk toe of kom met bewijs!!!

    Bert.

  • Ronald Schalekamp op 21 januari 2012 om 17:57

    ’t Is nogal een prestige kwestie voor Bert? Volgens mij praat iedereen over wat anders. De Thorbecke zegel kwam uit in 1972 maar of dat als rouwzegel bedoeld was? De Stadspost Leeuwarden bestond nog veel langer; een andere heer is na Schalekamp doorgegaan onder deze naam. Deze heeft na t overlijden van Schalekamp in 2001 een herdenkingszegel (vel?) uitgegeven voor de HEER Schalekamp; dus niet voor de Stadspostdienst, want die bestond toen nog, al was t in andere handen en op andere wijze. Zo wat, dus.

  • Paul van Beek op 21 januari 2012 om 20:15

    @Ronald Schalekamp:
    Bedankt voor deze tweede en preciezere bevestiging!

    @Bert:
    Het zou je sieren als je deze verklaring, van nota bene een zoon van Johannes Schalekamp, accepteert.

  • Bert op 22 januari 2012 om 10:22

    heren,

    Het word ineens een ander verhaal,het zijn geen stadspostzegels maar herdenkingszegels. Die kan iedereen uitgeven. Maar voor mij is het bewijs pas geleverd als ik de zegels??? gezien heb.
    Lijkt mij een logische zaak toch, iedereen kan wel wat op papier zetten.
    Van 01-04-1984 tot eind 1987 was er inderdaad weer een stadspost Leeuwarden actief.
    Eigenaar dhr. B.Flootman. Zo weten jullie dat ook weer.

    Bert.

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)