Driehoekszegels 1936 - Postzegelblog

Driehoekszegels 1936

2

In 1636 werd in de stad Utrecht de bovenbouw van de middelbare Latijnse school omgevormd tot de Universiteit van Utrecht: in het Latijn officieel Academica Trajectina. De universiteiten van Leiden, Franeker en Harderwijk waren ouder. Bij het voorbereiden van de 300-jarige herdenking in 1936 kwam de gedachte op van een herdenkingspostzegel met allegorische voorstelling, met als precedent de serie van vier zegels die in 1932 in Estland waren uitgebracht vanwege het 300-jarig bestaan van de Universiteit van Dorpat. Wonder boven wonder hadden ministers en PTT geen bezwaren.

300 jaar Universiteit van Dorpat, Estland

Een of twee postzegels?

Het plan was voor één postzegel van 6 ct, het interlokale briefposttarief, maar Utrechtse curatoren drongen aan op een tweede zegel en wel van 12½ ct voor briefpost naar het buitenland, zodat de Universiteit ook internationaal aandacht zou krijgen. Daarop moest dan de eerste hoogleraar theologie Gijsbert Voet (Gisbertus Voetius 1589-1676) worden afgebeeld. Bij PTT werd eerst overwogen om de Voetiuszegel in de komende zomerserie op te nemen, maar het zomerzegelcomité was mordicus tegen. Dat wilde Erasmus en Kamerlingh Onnes op de zomerzegels hetgeen al was voorbereid. En daarom ging PTT en minister akkoord met een tweede Universiteitszegel, uiteraard donkerblauw, de internationaal met UPU overeengekomen kleur voor alle briefpost naar het buitenland. Uitgiftedatum van beide postzegels zou 15 mei 1936 worden en ze zouden ruim zes weken aan de loketten te koop zijn. Om concurrentie met zomerzegels te voorkomen, zouden het geen toeslagzegels worden.

Ontwerper Pyke Koch

Op wens van curatoren werd aangezocht als ontwerper en vormgever de Utrechtse grafisch kunstenaar Pyke Koch, ooit student rechten aan de Utrechtse Universiteit. Pyke Koch 1901-1991 was als kunstenaar volledig autodidact, maar zijn ontwerpen en producten waren gunstig ontvangen, reden om hem deze eerste postzegelontwerp opdracht te gunnen.

De zegelbeelden

De 6 ct zegel toont de kop van de Griekse godin van de Wijsheid Pallas Athene naar een beroemd beeld uit de tempel van Aphaia te Aegina. In 1936 bevond dit beeld zich het museum Glyptothek in München. Zoals afgesproken kreeg de 12 ½ ct zegel de beeltenis van de 17e eeuwse professor Voet. Die beeltenis werd door Pyke Koch gemaakt naar een anoniem schilderij van Voet uit de senaatszaal van de Utrechtse Universiteit.

Driehoekszegels

Wie bedacht heeft om de beide postzegels driehoekig te maken is onbekend, maar meest waarschijnlijk heeft Pyke Koch dit bedacht. De PTT en de minister konden geen bezwaren hebben want kort tevoren was de driehoekige postzegel voor bijzondere vluchten uitgebracht, een groot succes bij verzamelaars. En zo verschenen dus de beide prachtige herdenkingszegels, door filatelisten enthousiast begroet. Ook het buitenland had veel waardering, getuige een artikel juli 1936 in Senf’s Illustriertes Briefmarken Journal dat deze zegels: …”wohl der schönsten Marken des Jahres 1936 sein werden”. De verkoop was dus een succes. Van de bruine 6 ct zegel werden er 12,9 miljoen verkocht, van de blauwe 12½ ct zegel 1,8 miljoen, voor de crisisdagen van 1936 enorme oplages. Pyke Koch heeft nadien nog andere Nederlandse en ook Antilliaanse zegels ontworpen, welke dat zijn vindt u in de NVPH catalogus.

Sluitzegels 1945 uit België

Curieus is dat buiten PTT en Koch om in 1945 in België tweekleurige sluitzegels verschenen met exact het zegelbeeld van de Nederlandse 6 ct Universiteitszegel van 1936. Sommige hadden de tekst ‘Nederlandsche Veldpost –Sluitzegel’ anderen de tekst ‘Dutch Field Post – Letter Seal’. Ze zouden zijn verkocht ten bate van slachtoffers uit de Prinses Irene Brigade, maar een opzetje van speculanten lijkt waarschijnlijker.

Data uit Handboek Postwaarden Nederland I

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (4 stemmen, gemiddeld: 4,75 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Philip Levert van Postzegelvereniging Haarlemmermeer schrijft verhalen over postzegels waarin de geschiedenis en de reizen die hij gemaakt heeft een grote rol spelen.

Reacties (2) Schrijf een reactie

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)