Postverkeer in barre tijden - Postzegelblog

Postverkeer in barre tijden

1

“Postverkeer in barre tijden. Post in ‘s- Hertogenbosch tijdens en rondom de Tweede Wereldoorlog (1933-1948) is een uniek boek over de postgeschiedenis in ‘s- Hertogenbosch rondom de bezettingsjaren. De auteur Huber van Werkhoven beschrijft de postgeschiedenis van een stad in oorlogstijd. Het boek wordt gepresenteerd bij de opening van Hertogpost, ter gelegenheid van het 80- jarig bestaan van deze ’s-Hertogenbossche filatelistenvereniging.

Van Werkhoven maakte gebruik van werkelijk bijzondere documenten uit archieven, maar ook uit zijn eigen omvangrijke collectie en die van personen uit zijn directe omgeving. Bovendien slaagde hij er in, na een oproep in de lokale pers, om van voor hem onbekende particulieren uit ‘s- Hertogenbosch waardevolle documenten in bezit te krijgen.

Het begon allemaal zo’n twee jaar geleden. Bij het congres rondom de publicatie  (in april 2008) van het boek “Wegens bijzondere omstandigheden…”, ‘s- Hertogenbosch in bezettingstijd 1940- 1944, bood Huber van Werkhoven de organisatie aan om zijn unieke collectie poststukken over Den Bosch en de Tweede Wereldoorlog daar ten toon te stellen. Het bleek een schot in de roos. Er werd door velen zeer enthousiast gereageerd op zijn expositie en menigeen spoorde Van Werkhoven aan om deze documenten/ poststukken “aan een veel breder” publiek te laten zien. Een redactie- commissie bood zich aan en zie daar: het boek is gereed.

Het boek valt in twee stukken uiteen: behandelt de schrijver in het eerste gedeelte de geschiedenis van de posterijen in Den Bosch, het tweede gedeelte (een lust voor ieders oog) is gereserveerd voor “brieven en kaarten”. Het is allemaal te veel om op te noemen, maar ik zal een bescheiden poging wagen, de geweldige prestatie van Van Werkhoven de lof te geven, die zijn boek echt verdient! Hij heeft bijna alle informatie over dit onontgonnen onderwerp zelf bij elkaar moeten brengen.

In deel 1 begint hij met een schets van de PTT in ‘s- Hertogenbosch rond 1940. Onbekende foto’s, gevonden in diverse archieven, van het hoofdpostkantoor in de Kerkstraat, en van het PTT- gebouw aan het Station, geven een verrassend beeld van de toenmalige situatie. Verder komen in deze rijkelijk geïllustreerde publicatie diverse onderwerpen aan de orde; daaronder de Veldpostkantoren nummer 3 en nummer 10 (1939- 1940), De Deutsche Dienstpost Niederlande Herzogenbusch, de PTT- leiding en de gewone PTT-er. “Toevallig” opgespoorde archivalia bieden in dit eerste gedeelte een verrassende inkijk in het Bossche postwezen. Een dagboek van directeur Obenhuijsen (van 10 mei tot en met 22 juni 1940) verschaft een overvloed aan informatie.

Zo komen we verderop te weten dat op 1maart 1941 het gedwongen ontslag volgde voor joodse PTT- ambtenaren, die al sinds de herfst van 1940 op non- actief stonden. Toen in de winter van 1941/1942 de Duitse legers in Rusland vastliepen, moesten ook ambtenaren van de Deutsche Reichspost dienst nemen in het Duitse leger. Voor de opengevallen plaatsen vorderden de Duitsers Nederlandse PTT- ers, die zij als dwangarbeiders oostwaarts stuurden. Met slimme vertragingstactieken, gefingeerde ziektegevallen en moeilijke familie- omstandigheden wist het hoofdbestuur met succes deze “uitzending” te saboteren. De lotgevallen van de Bossche PTT-er Frans van Asperen, niet aan deze dans ontsprongen, zijn indrukwekkend.

Ook Marinus van Lamoen, in het begin van de oorlog belast met toezicht op gebouwen en materieel, hield een dagboek bij. Ook dat werd door Van Werkhoven opgespoord. Dat verslag van Van Lamoen geeft bijzonder veel inzicht in het postwezen tijdens de bevrijding van de stad in de maanden september en oktober van het jaar 1944.  Vele Bosschenaren namen in die dagen hun intrek in de schuilkelder onder het hoofdpostkantoor. 63 mensen bivakkeerden daar dagen- en nachtenlang. Ook hier weer ondersteuning door unieke foto’s.

En dan…… moeten we nog beginnen aan deel twee van het boek. Aan de hand van (afbeeldingen) van brieven, kaarten, stempels, foto’s, enveloppen, pamfletten, briefkaarten, uit binnen- en buitenland slaagt Van Werkhoven er in, via optische analyse, een zeer boeiende reconstructie te geven van de postgeschiedenis uit die jaren. Dat deze aanpak zo’n succesvol en boeiend resultaat zou opleveren, dat had niemand kunnen en durven vermoeden. De lezer valt van de ene verbazing in de andere.  Voor zeer velen onbekend materiaal passeert de revue. Wist U dat er een “Arbeitseinsatz” was voor honden? U kunt het hier allemaal tegenkomen. Ik noem, tenslotte, nog (in willekeurige volgorde) een aantal andere thema’s: Duitse censuur, K- nummers, Rode Kruispost, SS- Feldpost, krijgsgevangenenpost, de Jodenvervolging, nooduitgiften, padvinderspost, zwerfpost en post van en naar Konzentrationslager Herzogenbusch.

“Postverkeer in barre tijden” is interessant voor een breed publiek van Bosschenaren, filatelisten en voor ieder die belangstelling heeft voor de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Het is een vorm van toegepaste filatelie, zoals waarschijnlijk nog niet eerder in boekvorm is verschenen. Een aantal poststukken die in het boek een rol spelen wordt tijdens HEROGPOST 2010 tentoongesteld (kaders 285-292). Het boek (240 pagina’s in luxe gebonden uitvoering) is te koop aan stand nr. H 07 te koop voor € 27,50.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (1 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Lia Vieveen was een van de twee oprichters van Postzegelblog. De liefde voor postzegels heeft ze van haar vader, internet is haar andere passie.

Tags bij dit artikel

Reacties (1)

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)