Gedaanteverwisseling van een schilderij (deel 4) - Postzegelblog

Gedaanteverwisseling van een schilderij (deel 4)

0

nvph-2095-kunstlandschapDe afgelopen weken heb ik steeds over de gedaanteverwisseling van een schilderij geschreven. Deel 1 ging over 1930, deel 2 over 1937, deel 3 ging over 1955 en 1983, vandaag in deel 4 komt 1996 en 2002 aan bod waar het gebruik van kleuren centraal staat.

In vogelvlucht nogmaals de reproductievarianten van een schilderij op een postzegel door de jaren heen:

* 1930 een schets als schilderij-reproductiemethode
* 1937 eenkleurige deel-reproductiemethode
* 1955 eenkleurige deel-reproductiemethode mét steunkleur
* 1983 meerkleurige reproductiemethode mét gescheiden kleurvlakken van het gehele schilderij
* 1990 sterk uitvergroot schilderijfragment
* 1996 combinatie van gekleurde en zwart-wit reproductie van een deel van het schilderij
* 2002 meerkleurige reproductiemethode mét in elkaar overlopende kleuren

nvph-1664-vermeer

1996 – Meerkleurige deelreproductie mét een zwart-wit deelweergave van een schilderij

Van het schilderij ‘Briefschrijvende vrouw met dienstbode’ (1670, formaat 72,2 x 59,7 cm, nvph 1664) van Johannes Vermeer (1632 – 1675) heeft grafisch ontwerper Wigger Bierma minder interessante onderdelen (links en boven) weggelaten, zodat op de uitsnede de meest kenmerkende activiteiten van beide personen én de stilte rondom beide personen in het interieur toch nog tot hun recht komen.

schematekening-briefschrijvende-vrouw

In de Amersfoortse Courant van 17 februari 1996 verwoordt Bierma zijn schilderij-uitsnede én het ‘afwijkende’ kleurgebruik op een voor velen ongekende, ‘duidelijk ogen-openende’ wijze:

  • “Bij dit postzegelontwerp gaat het om een uitsnede van de geschilderde voorstelling. Ik heb hierbij voor het juiste moment gekozen, zodat de ruimtelijke instantie en onnavolgbare stilte van het oorspronkelijke schilderij zelfs op postzegelformaat niet ontbreken.
  • Als je een schilderij helemaal in kleur op een postzegel afbeeldt, dan krijg je een kitscherig plaatje. Bij een doorlopende ‘schilderij-kleur’ zou je onder de tekst (landsnaam en frankeerwaarde) om de leesbaarheid ervan kleur moeten terugnemen. Maar dan ontstaat een lelijk flets gedeelte.

max-krt-briefschrijvende-vrouw1

  • Daarom heb ik er voor gekozen om het schilderijgedeelte onder de tekst in zwart-wit af te drukken. De overgang van kleurendruk naar zwart-wit heb ik keurig aangegeven door een dun horizontaal zwart lijntje. Overigens is deze kleurovergang (kleurafwezigheid) nauwelijks merkbaar!
  • max-krt-briefschrijvende-vrouw2De belettering en cijfers in het zwart-wit gedeelte zijn helder leesbaar door de rustige achtergrond. De ‘kleurafwezigheid’ wordt daar feitelijk niet geregistreerd, doordat de landsnaam in transparant groen en de frankeerwaarde in transparant geel is uitgevoerd. Deze doorschijnende kleuren zijn als een echo aan het schilderij ontleend.

Pro-fil-vermeer

Klik op afbeelding voor een vergroting

Dat stempels en dan met name picturale stempels een postzegel meer informatie mee kunnen geven, blijkt uit deze aflevering van Pro-fil 1/96 met daarop maar liefst zes verschillende stempels. Vijf ervan staan geheel in het teken van Vermeer, twee daarvan hebben betrekking op de Vermeertentoonstelling in het Mauritshuis.

  • De belettering zweeft als het ware in de ruimte van Vermeer, maar wel in een ‘vak’, dat ik er voor gecreëerd heb. Ik wilde absoluut niet dat mijn toevoegingen het schilderij zouden ‘bijten’. Het schilderij moet ‘heel’ blijven. Door de landnaam en frankeeraanduiding door elkaar heen te zetten, wordt het totaal aan letters en cijfers een op zichzelf staande ‘kluwen’, waardoor het schilderij ook iets blijft dat op zich zelf staat en dat was mijn bedoeling.
  • Met de verdeling van de schilderijreproductie in twee blokken, één in kleurendruk en één in zwart-wit, heb ik een postzegel willen maken als ‘gebruiksgrafiek’ teneinde iets anders te krijgen dan domweg een reproductie van een schilderijfragment van Vermeer op een postzegel.”

2002 – Meerkleurige reproductie van een geheel schilderij mét in elkaar overlopende kleuren

deel-affiche-kunstzegels

De zevende postzegel uit de reeks ‘Nederlandse landschappen’ uit de 17e, 18e en 19e eeuw, ‘Landschap met vaart’ of ‘Kastanjeboom’ [1889] is van de expressionistische schilder Jan Toorop (1858 – 1928, 66,7 x 77 cm, nvph 2093).

max-krt-Jan-Toorop

In een windstil landschap stroomt een bochtige rivier door een vlak en vredig landschap onder een half bewolkte hemel naar de horizon. Rechts van de traag stromende weerspiegelt een dominerende en rijk gebladerde kastanjeboom zich in het rustige water.Deze sterk verstandelijk weergave van de natuur doet star, stijf en doods aan.

In de periode doet ook Jan Toorop mee aan de schildersmethode van de wetenschappelijke kleursplitsing in primaire en secundaire kleuren. Volgens de uit Frankrijk overgewaaide nieuwe schilderstechniek, het pointillisme (stippeltechniek) van de schilder Seurat, ontstaat op het schilderij een vibrerende, trillende lichtweergave op het schilderij.

Via de streng verstandelijke stippeltechniek worden de primaire kleuren (rood, geel en blauw) ongemengd als puntjes naast elkaar geplaatst.

kleurendriehoek

Door de optische samensmelting (kleurmenging op afstand gezien) van twee primaire kleuren ontstaan de kleuren rood, oranje, geel, groen, blauw, paars en tenslotte weer rood. Het detail op de postzegel toont op overtuigende wijze deze revolutionaire schilderstechniek.

  • “Voorwaarde bij deze opdracht was dat de schilderijen in zijn geheel moesten worden afgebeeld. Om een evenwichtig serie-geheel te kunnen krijgen, heb ik het schilderij verkleind in het ontwerp opgenomen en geprojecteerd op een uitvergroot detail van hetzelfde doek”, aldus Walter Nikkels.
  • Het detail dat op U-vormige wijze in horizontale stand het schilderij omsluit, informeert de kijker meer gedetailleerd over een deel van de afbeelding, van de kleur en schilderstechniek.

nvph-2093-kunstlandschap

  • Deze schilderijweergave komt door de ‘omkaderde-detail-reproductie’ overeen met een maximumkaart. Een maximumkaart voegt (extern aangevoerd) vergroot visuele informatie toe aan een postzegel. Bij deze kunstzegel daarentegen ontleent het detail zijn functionele betekenis aan de kleine reproductie (intern aangevoerd en aanwezig).

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Schilderkunst



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (0)

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)