Gedaanteverwisseling van een schilderij (deel 2) - Postzegelblog

Gedaanteverwisseling van een schilderij (deel 2)

1


In vogelvlucht nogmaals de reproductievarianten van een schilderij op een postzegel door de jaren heen:

  • 1930 een schets als schilderij-reproductiemethode
  • 1937 eenkleurige deel-reproductiemethode
  • 1955 eenkleurige deel-reproductiemethode mét steunkleur
  • 1983 meerkleurige reproductiemethode mét gescheiden kleurvlakken van het gehele schilderij
  • 1990 sterk uitvergroot schilderijfragment
  • 1996 combinatie van gekleurde en zwart-wit reproductie van een deel van het schilderij
  • 2002 meerkleurige reproductiemethode mét in elkaar overlopende kleuren

nvph-229

[1930] Geschetste reproductie van een schilderij

De expressionistische portretschilder Jan Sluyters (1881 – 1957) heeft voor de ‘Vereeniging Rembrandt’ in 1930 drie weldadigheidspostzegels (nvph 229/31) ontworpen. De postzegelafbeelding bestaat uit een combinatie van twee schilderijen uit de laatste levensjaren van de schilder Rembrandt van Rijn.

rembrandt-staalmeesters

* Op de achtergrond het groepsportret ‘De staalmeester’.

Het is alsof de vijf staalmeesters van het Amsterdamse lakengilde even opkijken van hun werk. Ze controleren de kwaliteit van geverfd laken. Daarbij gebruiken ze ‘stalen’ (proeflappen). De heren zitten rond de tafel, waarop een boek ligt, waarschijnlijk bedoeld voor de boekhouding. Achteraan staat hun bediende, de enige die geen hoed draagt.

zelfportret-rembrandt-rijksmuseum

* Een zelfportret van Rembrandt in de rol van apostel Paulus (1661).

Door zwaard en manuscript symboliseert/verbeeldt het zelfportret van de 55-jarige Rembrandt, bij gebrek aan een model, apostel Paulus.

Sluyters verantwoordde zijn ontwerp: “Ik heb in de teekentrant van Rembrandt een schets van de Staalmeesters gemaakt, zooals vermoedelijk Rembrandt vooraf ook wel gemaakt zal hebben. Ik heb dus de vorm en de compositie van de Staalmeesters overgenomen, maar bij het teekenen me meer geïnspireerd op de Rembrandt-krabbels-en-schetsen, dan op het beroemde schilderij zelve.”

Sluyters maakt met tekenpen een combinatietekening van beide schilderijen en zegt daarover: “Een werkteekening in inkt (gemaakt door graveur H. Seegers) van mijn ontwerp was nodig om de postzegels naderhand in plaatdruk te kunnen uitvoeren.Duidelijk herkenbare contourlijnen geven in hoofdlijnen de personen weer. Arceringen geven door licht- en schaduwweergaven reliëf aan de koppen, kleding en achtergrond.”

nvph-302

[1937] Eenkleurige reproductie van een schilderij

De ‘Lachende jongen’ van de 17e eeuwse schilder Frans Hals (1606 – 1638) heeft een brede glimlach, einigszins bruine tanden, blozende wangen en een warrige haardos. De afzonderlijke brede penseelstreken zijn in kraag en kraag duidelijk te zien. Het schilderij verbeeldt een aanstekelijke vrolijkheid.

De kunstschilder Pyke Koch heeft van het originele, veelkleurige schilderij ‘Lachende jongen’ van de 17e eeuwse schilder Frans Hals een geslaagde grisaille-copie gemaakt. Bij een dergelijk schilderwerk wordt alleen met tinten grijs op grijs gewerkt. Met andere woorden het is een éénkleurig schilderij geworden met grijs gekleurde toonwaarden. Deze éénkleurig geschilderde omzetting (transformatie) is noodzakelijk voor de in rasterdiepdruk uitgevoerde kinderzegel.

lachende-jongen-hals

De kenmerkende lichtaccenten blijven dan in de nieuwe schildering van de verschillende details van de lachende jongen behouden. Fundamentele accenten als licht-/toonwaarden en contrasten komen in een goede verhouding op het kleine postzegelformaat voldoende tot hun recht. Hierbij kan wel opgemerkt worden dat bij het weergeven van de kraagpartij en het haar de impressionistische schilderstechniek van de schilder niet op de postzegelafbeelding tot zijn recht is gekomen.

In een tijdgebonden, bloemrijke taal verwoordt het ‘Tijdschrift voor Armwezen, Maatschappelijke Hulp en Kinderbescherming’ (jaargang 1937, blz. 336) deze herschepping: “De heedendaagsche kunstenaar Pyke Koch is er uitnemend in geslaagd dit kopje geschikt te maken voor den postzegel. Aan frischheid en aan fijnheid heeft het niets ingeboet. Levendig en markant is het kind het middelpunt dat onmiddellijk de aandacht tot zich trekt, en . . . vasthoudt. Levendig, de oogen vol tintelende vroolijkheid, de haardos van een zekere verwaarlozing getuigend, een pakkend kopje, een waar juweeltje van schilderkunst.”

lachende-jongen-maximumkaart

Aanleiding van dit “Halsje” is de bijzonder aansprekende en aandachttrekkende Frans Hals-tentoonstelling in het Frans Halsmuseum in Haarlem in 1937 geweest: “. . . wiens eeuwig jonge kunst daar zoo verrassend in al haar volheid tot het Nederlansche volk heeft gesproken. Meester der vitaliteit, wist hij ook dit kindergelaat te schilderen, zóó dat al het bekoorlijke en opwekkende van de jonge levenskracht tot uitdrukking komt.”

Met vijf éénkleurige kinderpostzegels (donkergrijs, lichtgroen, roodbruin, donkergroen en blauw) met daarop “de vroolijke Frans” wordt in 1937 de belangstelling voor de schilderijen van Frans Hals langer levendig gehouden.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland Schilderkunst



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Tags bij dit artikel

Reacties (1)

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)