De “geketende” bevrijdingszegels - Postzegelblog

De “geketende” bevrijdingszegels

8

anne_frank_postzegel_150pVoor de PTT was de bevrijding altijd een dankbaar onderwerp om postzegels over uit te geven. Vaak werd om de 5 jaar hier aandacht aan besteed. Eén van de bekendste zegels hierover is natuurlijk de zegel van Anne Frank uit 1980. 5 jaar later gingen de bevrijdingszegels echter niet door. 

Voor 1985 vroeg de PTT aan graficus Jan Bons (geboren in 1918) om postzegels te ontwerpen voor de 40ste herdenking van de bevrijding. Het zou een serie van drie zegels moeten worden, die verzet, bevrijding en mensenrechten moesten verbeelden.

Bons ging aan de slag. Na een groot aantal schetsen kwam hij tot het volgende resultaat.

bevrijding_postzegels_400p

Klik op de afbeelding voor een vergroting

Op de eerste zegel (van 50 cent) zien we een doorgescheurde vingerafdruk. Hier wilde Bons vooral de onderdrukking en schending van de mensenrechten mee uitdrukken. De zegel geeft een vrij dramatische aanblik.

Op de zegel van 60 cent zette hij een tekst die hem zelf zeer aansprak. “Ik ben pas werkelijk vrij als alle mensen om mij heen ook vrij zijn”. Deze tekst citeerde hij van Michail Bakoenin de Russische grondlegger van het anarchisme, die pleitte voor afschaffing van autoriteit. De naam van Bakoenin is ook rechts op de zegel aangebracht.

Op derde zegel (70 cent) zette Bons het woord VRIJ in kleurvlekken. Hij zette deze letters zo neer dat het moest lijken op een feestelijke optocht.

De PTT was ingenomen met deze zegels, maar het Comité Nationale Viering Bevrijding was minder enthousiast. De tekst van een Russiche anarchist, dat kan toch niet, en van de zegel met de vingerafdruk dacht men dat niemand de symboliek hiervan zou begrijpen.

De derde zegel met het woord “vrij” vond men gewoon lelijk. Het comité wilde liever een zegel met een verzetskruis erop, maar dat vond ontwerper Bons weer afschuwelijk.

vingerafdruk_jan_bonsDe zegel met de gescheurde vingerafdruk riep het meeste weerstand op. Het zou associaties met de persoonsbewijzen kunnen oproepen. Daarnaast zou het emoties teweeg kunnen brengen, omdat de vingerafdruk ook als opsporingsmiddel wordt gebruikt. Kortom, dit ontwerp was te gevoelig. En zo kon het gebeuren dat de emissie Bevrijdingszegels 1985 nooit in de catalogus verschenen is.

In de pers werd er in januari 1985 ruim aandacht aan besteed, met name in het NRC.

Een mede-ontwerper: “dat deze zegel (van de vingerafdruk) en de andere, even briljante zegels niet tot uitvoering komen, is zeer verdrietig en een gemiste kans”.

De niet goedgekeurde zegels werden vervolgens op gewoon papier gedrukt en in een boekje particuler verkocht, waarbij de opbrengst ten goede kwam aan Amesty International.

Jan Bons kreeg 10 jaar later in 1995 een “herkansing” van de PTT. Hij ontwierp de gecombineerde uitgifte serie NVPH 1643-1645 waaronder een bevrijdingszegel.

50_jaar_bevrijd_400p

Klik op de afbeelding voor een vergroting

Als je de 2 serie naast elkaar legt, is duidelijk te zien dat deze van één en dezelfde ontwerper zijn. Vindt U ook niet?

Bron: De Vrijheid van de ontwerper van William Rothuizen
Gastauteur: Quirinus

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (2 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Willem Hogendoorn spaart de thema’s Leiden en politie en is erelid van de Leidsche Vereeniging van Postzegelverzamelaars.

Reacties (8) Schrijf een reactie

  • dolores op 5 mei 2009 om 22:07

    Ik kwam ze gisteren toevallig tegen, deze zegels, en vond toen dat Nederland toch typisch zijn (haar?) eigen stijl heeft op het terrein van postzegels ontwerpen. Alleen maar leuk, toch?

  • willem hogendoorn op 6 mei 2009 om 00:03

    Ik kwam ze vorige week (ook al toevallig) tegen. Ik had een Duitse collega op bezoek aan wie ik de zegel met de vingerafdruk liet zien. Zijn reactie:
    “Ich schließe mich der Meinung
    des Komitees an, denn ich kann die Symbolik der Marke auch nicht mit Widerstand, Befreiung und
    Menschenrechte in Verbindung bringen. Daß man die Marke nicht ausgab, sehe ich daher nicht als “een gemiste kans” an.

  • Jeroen Bons op 21 juni 2018 om 11:50

    De Duitse collega heeft het, niet verbazingwekkend, in het geheel NIET begrepen. De vingeafdrukzegel gaat niet over ‘Widerstand’ maar over gedwongen registratie (persoonsbewijs, een duties hobby) en in het vervolg daarvan de vernietiging van een mens. Persoon vergast, doodgeschoten, — persoonsbewijs verscheurd en weggegooid.

  • Willem Hogendoorn op 21 juni 2018 om 13:18

    @Jeroen Bons: Bent U familie van de graficus Jan Bons?

  • Jeroen Bons op 21 juni 2018 om 14:10

    @Willem Hogendoorn: Inderdaad, ik ben zijn oudste zoon.

  • willem hogendoorn op 21 juni 2018 om 14:22

    @Jeroen Bons: Leuk. Één van mijn thema-verzamelingen is “recherchewerk” en daar vallen postzegels met vingerafdrukken ook onder. Voor een filatelist is het dan bijzonder leuk om een “afgekeurde” postzegel in de verzameling te hebben, waar ook nog eens een “doorgescheurde” vingerafdruk op staat.
    Dank ook voor je toelichting. ik kan het helaas niet meer mededelen aan mijn Duitse collega, want hij is inmiddels overleden.

  • Jeroen Bons op 22 juni 2018 om 11:13

    @Willem Hogendoorn: Tja, behalve dat het natuurlijk een leuk thema is voor een postzegelverzameling bedacht ik mij dat op bijna alle ‘gebruikte’ postzegels vingerafdrukken (duim) te vinden zijn. Het is hierbij natuurlijk niet het thema van de betrokken postzegel maar voor ‘recherchewerk’ opent zich een onafzienbare wereld. Met argentoraatpoeder, ninhydrine, de magnabrush en/of cyanoacrylaat zijn vingerafdrukken zichtbaar te maken. Dus: aan de slag!
    Uw Duitse collega heeft in ieder geval voor zichzelf ‘gelijk’ gehad tot het einde.

  • willem hogendoorn op 22 juni 2018 om 19:41

    @jeroen: Ja, en als je aan een postzegel likt, dan zit je dna ook op de postzegel.
    :)

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)