'De Stelling van Amsterdam' op Werelderfgoedlijst - Postzegelblog

‘De Stelling van Amsterdam’ op Werelderfgoedlijst

1

Stelling van Amsterdam VijfhuizenMet twee Nederlandse postzegelemissies pleegde TNT Post ‘Holland Promotie’ door typisch Nederlandse landschappen op te voeren.  Vandaag De Stelling van Amsterdam. Nog tijdens de bouw tussen 1883 – 1920 bleek de Stelling van Amsterdam al overbodig. Het jachtvliegtuig én het vérdragende geschut maakte de Stelling nutteloos. De 45 forten en 135 km lange verdedigingsring rondom de hoofdstad bleven grotendeels ongeschonden in het landschap liggen. Omliggende terreinen konden binnen twee dagen onder water worden gezet, die samen met de forten een vrijwel onneembare hindernis zouden vormen voor de aanvaller van Amsterdam.

Eurozegel (nvph 1991)

Het geboomte, geheel links op de postzegel, behoort bij de bosschage aan de westkant van het fort Spijkerboor. Dit fort (aan de uiterste zuidwest rand van de droogmakerij, nog nét in de Beemster gelegen) is een van de vele forten uit de Stelling van Amsterdam.

Overeenkomst tussen postzegel en droogmakerij? Beide zijn door menselijk ingrijpen ontstaan.

Het ‘postzegellandschap’ is met de nodige vrijheid door ontwerper Lex Reitsma met behulp van fotocollagetechniek of fotomontagetechniek weergegeven. Toch is het als een echt stukje karakteristiek Beemster te herkennen. Het betreft de omgeving van fort Spijkerboor en Het Verloren Eind, namelijk de T-kruising langs de route die vanaf Graftdijk over de brug bij Spijkerboor via de Zuiderweg naar Purmerend voert. Reitsma heeft in zijn gemanipuleerd én gekunsteld ‘postzegellandschap’ het een en ander ietsje bijgesteld. Alle onderdelen zijn echter binnen een straal van nog geen honderd meter terug te vinden:

  • een vlakke horizon van een door mensenhand geschapen polder onder zeeniveau.
  • gevarieerde aanwezigheid van water en omvangrijke wolkenluchten.
  • op de ANWB-wegwijzer naast twee rood-witte hekken op een T-splitsing staan de plaatsnamen: Middenbeemster, Hoorn, De Rijp, Zuidoostbeemster en Purmerend. Tussen de hekken staat in werkelijkheid een lantaarn, die Reitsma als storende factor heeft weggewerkt.
  • op de plaats van het nieuwe huis (onlogisch in het grasland geplaatst zonder erfafscheiding en pad) beneden aan de dijk staat een boerderij. Dit huis staat in werkelijkheid rechts van de boerderij.
  • het huis staat niet aan de op de postzegel gesuggereerde vaarroute, maar aan een smal slootje.
  • de boot bevindt zich in werkelijkheid in de Beemsterringvaart als deel van het Noordhollands Kanaal aan de andere zijde van de Beemsterringdijk op Het Verloren Eind.
  • in de bosjes (links) staat het fortwachtershuis van fort Spijkerboor.
  • de bomenrij (rechts) aan de Zuiderweg omsluiten boerderijen.

1. Tegenover de T-kruising met de dam-brug-dam (verscholen achter de boomkruin) door het Spijkerboorgat [9] staat de ANWB-wegwijzer met lantaarnpaal en geblokte rood-witte hekjes. Via deze kruising loopt de route vanaf Purmerend over de dam-brug-dam bij Spijkerboor naar Oost- en West-Graftdijk.

2. Het nieuwe woonhuis onder aan de Westdijk is op de luchtfoto nog niet gebouwd. De Beemsterlingen hadden liever een traditionele stolpboerderij als kenmerkende woning willen zien. Met dit huis heeft Reitsma getracht het vernieuwende element in het landschap centraal te stellen.

3. Indertijd maakte men bij het graven van het Noordhollands Kanaal gedeeltelijk gebruik van de Beemsterringvaart om de polder. Langs het kanaal loopt de weg in noordelijke richting naar Oost- en Westgraftdijk.

4. In het geboomte op de voorgrond ligt aan de rand van de 17e eeuwse droogmakerij de Beemster het 19e eeuwse fort Spijkerboor, een onderdeel van de voormalige militaire verdedigingslinie in een wijde boog om Amsterdam. Onder de aarden verhoging met grashelling binnen de fortgracht, ligt het fort met er bovenop het zware draaikoepelgeschut.

5. ’Het Verloren Eind’ met café en het haventje met plezierjachten [9] van Spijkerboor.

6. De stolpboerderij beneden aan de Westdijk in de Beemsterpolder.

7. Bij dit punt begint naar links de Zuiddijk (richting Purmerend) en eindigt de van rechts komende Westdijk.

8. De Westdijk.

9. De bedijker Leeghwater verrichtte hier de voornaamste ‘plempwerken ten behoev van het opwerpen van de dijk’. Met balken en heiwerk heeft men toen door het brede en diepe Spijkerboorgat (ontstaan door stuwing en schuring van sterke stromingen) een dam van aarde met een bug aangelegd. Het stukje buitendijks land dat daarbij ontstond heet ‘Het Verloren Eind’ [5].

10. Het dorpje Spijkerboor.

11. De weg naar De Rijp.

Aanvullende informatie (in woord en beeld) over de Werelderfgoedlijst is eerder in de artikelen ‘Bekendheid geven aan de Werelderfgoedlijst‘  en ‘De Beemster’ op Werelderfgoedlijst op de Postzegelblog verschenen.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Tags bij dit artikel

Reacties (1)

  • dolores op 7 januari 2009 om 17:06

    Afgelopen week bij de molens van Kinderdijk geweest, op en top Nederlandse foto’s geschoten van schaatsers, molens, Nederlands landschap. Veel verschillende talen mogen horen. Ik kan er maar niet bij dat daar maar 1! postzegel van bestaat.

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)