Inhoudelijk veelzeggende postzegels én inhoudsloze plaatjespostzegels - Postzegelblog

Inhoudelijk veelzeggende postzegels én inhoudsloze plaatjespostzegels

16

Zomerzegel 1988 PB38

Op de Zomerpostzegels uit 1988 (nvph 1399/01) staat in een doorlopend beeldverhaal op drie postzegels het verschijnsel dierentuin centraal. Een dierentuin kent verschillende invalshoeken. Enkele functies als wetenschappelijk onderzoek, behoud van bedreigde diersoorten, educatie en recreatie worden nader belicht. Deze belichting met treffend ondersteunende afbeeldingen doet meerwaardige postzegels ontstaan.

De nietszeggende, vlakke persoonlijke postzegels ontvangen in het geheel geen onderwerp- en/of beeldondersteuning en zijn daardoor geen meerwaardige postzegels geworden (zoals de Zomerzegels 1988). Ook al bezitten persoonlijke postzegels een ander kleurtje of worden in een verticale of horizontale stand uitgevoerd (zoals dat met de Oostenrijkse ‘Personalisierten’ is gebeurd) het zijn en blijven oppervlakkige en pretentieloze plaatjeszegels zonder inhoudelijke diepgang.

nvph 1399

Zomerzegels 1988 met een meerwaardige beeldinhoud
De 55 cent Zomerzegel (nvph 1399). De zebrasoort quagga quagga kwam veelvuldig in Zuid-Afrika voor. De foto van dit [a] opgezette exemplaar (staande op een voetstuk) is het allerlaatste dier geweest dat in 1883 is overleden. Het leefde destijds uiteraard in gevangenschap in Artis. De tekening van het [b] rechterachterbeen is ingemonteerd en afkomstig uit het Zoölogisch Museum van Amsterdam. De afbeelding van het ingemonteerde [c] linkervoorbeen (met links daarvan verduidelijkende info) is ontleend aan een oude anatomische studie uit de Artis-bibliotheek. Uit dezelfde bibliotheek komt ook de [d] gravure met daarop een schedelafbeelding, evenals de [e] begroeiing (links en rechts onderaan de postzegel) en het [f] Zuidafrikaanse landschap achter de benen van het dier. Deze zes elementen van dit ‘kunstmatige samengestelde’ dier met de Latijnse naamvermelding en met kruis (uitgestorven) er achter illustreren op een overduidelijke manier de 19e eeuwse wetenschappelijke onderzoekbenadering/-methode . Studies bestonden toen vooral uit minutieuze metingen en geduldige bestudering van o.a. geraamtes en opgezette dieren .

nvph 1400

De 65 cent Zomerzegel (nvph 1400). De Caribische zeekoe (met jong) is verwant aan de olifant en wordt met uitsterven bereikt. Het [a] geografische kaartje linksboven geeft het relatief kleine verspreidingsgebied in midden Amerika (afkomstig uit de ‘Global View’-serie van Dirk Fortuin) van het dier aan. De [b] afkorting ‘zz’ (zeer zeldzaam, achter de Latijnse naamvermelding) geeft het uitsterven van deze diersoort aan. Deze in Artis levende vrouwtjeszeekoe is een van de weinige zeekoeien die in een dierentuin is bevallen. De plaatsing van de [c] toegevoegde waarde (35 ct) in het lichaam van het jong verbeeldt de unieke meerwaarde van het dier.

nvph 1401

De 75 cent Zomerzegel (nvph 1401). Een kind (linksonder; met een vragen- en/of aantekenlijst in de hand) en het meest populaire dier uit de dierentuin, namelijk een orang-oetan, kijken elkaar aan. Met dit ‘aapjes kijken’ wordt de educatieve en recreatieve functie van een dierentuin verbeeld. De tralie met daarin het woord zomerpostzegel geef de kunstmatige begrenzing van het hok én de dierentuin aan. De mensaap uit Artis, met de roepnaam Sam, houdt een tralie vast.

Opvallende vormgevingselementen
1) De aan de foto’s toegevoegde ‘elementen’ zijn stuk voor stuk kleurloos en staan daardoor gedeeltelijk buiten het beeld, de afbeelding. Deze details bieden een aandachtige kijker de mogelijkheid diverse invalshoeken van het hoofdonderwerp te ontdekken.
2) De rood gekleurde frankeerwaarde wordt vetter op de drie Zomerzegels naarmate de waarde stijgt.
3) Met deze stijging wordt de muntaanduiding steeds vollediger. Ze verloopt van ‘c’ via ‘ct’ naar ‘cent’.
(Bovenstaande informatie is geheel ontleend aan ‘Postzegels, stempels en stempelvlaggen 1988’, samensteller Paul Hefting)

pb38 ster

Postzegel mét en zónder meerwaarde
De drie dieren van deze Zomerzegelemissie 1988 (nvph 1399/01) vertegenwoordigen drie ‘levensstadia’ in de dierenwereld, namelijk [1] die van het uitgestorven dier, [2] die van het nog zeldzaam voorkomende dier en [3] die van het meest populaire dier. Ontwerpster Tessa van der Waals weet met tijdgebonden afbeeldingen (in zwart-wit) op een meerwaardige wijze de drie ‘levensstadia-van-een-dier’ op een informatieve en originele wijze aanschouwelijk te maken.
De ontwerpster had de dieren ook van een informatieve tekst als ‘uitgestorven dier’, ‘zeldzaam voorkomend dier’ en ‘meest geliefde dier’ kunnen voorzien in plaats van toegevoegde beeldelementen. Dan waren het weinig aansprekende plaatjespostzegels zonder een meerwaardige uitstraling én inhoud geworden.

Een ontwerper krijgt van TNT Post tijdens een inleidend gesprek (briefing) de opdracht verschillende facetten van het postzegelonderwerp te belichten. Verdieping in het postzegelonderwerp is voor hem dus een eerste vereiste. Daartoe bezoekt de ontwerper de plaats van het onderwerp, leest informatieve naslagwerken en voert gesprekken met ter zake deskundigen. Met de ingewonnen specialistische kennis probeert de ontwerper zich een persoonlijk beeld van het postzegelonderwerp te vormen, zodat hij op een originele én persoonlijke stijl het onderwerp in een reeks treffende afbeeldingen met beeld- en onderwerpondersteunende details raak kan vatten. Met een combinatie van hoofd- en nevenafbeeldingen kan het postzegelonderwerp met diepgang inhoud krijgen.

scouting

Een ontwerper krijgt van TNT Post een grote vrijheid gestalte te geven aan het postzegelonderwerp. Joost Swarte bijvoorbeeld liet zich bij het ontwerp van de nieuwe Scoutingpostzegels 2007 leiden door een actuele activiteit van Scouting Nederland in het jubileumjaar: aandacht vragen voor het klimaatprobleem met behulp van klimaatbosjes. De minimaal uit drie walnootbomen bestaande bosjes (door scouts in driehoeksvorm geplant op honderd plaatsen in Nederland) binden minimaal honderd jaar lang kooldioxyde (CO 2). Deze klimaatbosjes staan symbool voor grotere compensatiebossen in Oost-Europa en de tropen. Scouting Nederland wil hiermee een breed publiek nieuwsgierig maken, inspireren tot nadenken over en aanzetten tot actie tegen het klimaatprobleem.

Hierbij kan gesteld worden dat het geheel meer is dan de som der delen. Bij een plaatjespostzegel daarentegen kan een dergelijke uitspraak nooit opgaan. Plaatjespostzegels zijn een blijven nietszeggende, betekenisloze en oppervlakkige postzegels zonder enige meerwaardige uitstraling.

Met name denk ik hierbij aan de al maar meer omvangrijk wordende reeks persoonlijke postzegels uit Nederland en uiteraard ook aan die uit Oostenrijk. Beide reeksen zijn een (tot vervelendst toe!) ‘fabrieksmatige aaneenrijging’ van  een zich steeds maar weer herhalende kader-omranding. Wisseling van kleur en stand (verticaal of horizontaal formaat) geeft ook in het geheel géén verrijking.

Een bij de postzegelafbeelding passend en ondersteunend kader zou nog voor meerwaardige uitstraling van deze persoonlijke postzegels kunnen leiden. Het kostenplaatje stijgt daarmee uiteraard aanmerkelijk.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Tags bij dit artikel

    Reacties (16) Schrijf een reactie

    • Dolores op 5 augustus 2007 om 11:51

      He Bate wat jammer nou zo”n ongenuanceerd stukje. Ik zou er een ochtendhumeur van krijgen.

    • Dolores op 5 augustus 2007 om 12:13

      Het is ook wel eens leuk om een postzegel voor zich te laten spreken, en je even niets aan te trekken van hoe ie bedoeld is of wat de ontwerper of opdrachtgever er mee heeft willen zeggen.

      Wat ook leuk is is om de postzegel volledig uit het oorspronkelijke verband de rukken en deze lekker te plaatsen in je eigen interesses. Dus de kievit uitgebracht in het kader van bedreigde weidevogel lekker in je motiefverzameling van exotische haardrachten te plaatsen.

      Ik ga me echt niet voortdurend houden aan hoe de postzegel bedoeld is en waarvoor deze bedoeld is dat maak ik zelf wel uit. En al gooi je 20 sterretjes en symbolen op een postzegel, hij (of is het een zij?) krijgt er misschien wel meer verhaal door, maar daarmee niet noodzakelijkerwijs meer betekenis of inhoud.

      Zo en nu ga ik kijken of dat zwembad hier op zondag open is want het is veel te warm voor postzegels, plakken allemaal aan elkaar enzo.

    • O.J.Kwats op 5 augustus 2007 om 12:52

      Bate

      mee eens dat “Persoonlijk” zegels geen enig enthousiasme oproep, ’t is alsof je naar ’n lopende band kijkt vol Kunstboter met telkens ’n andere deksel erop.

    • Dolores op 5 augustus 2007 om 13:09

      @ O.J.Kwats,

      Dat zegt meer over u dan over de persoonlijke postzegel.

    • Willem Hogendoorn op 5 augustus 2007 om 13:37

      Typisch Bate om persoonlijke postzegels te generaliseren als oppervlakkige en pretentieloze plaatjeszegels zonder inhoudelijke diepgang.
      Natuurlijk, het blijven achterdeur-uitgiften die niet in de catalogus thuis horen, maar je bent er zelf bij om er pretentie en diepgang aan te geven. Ik zal een voorbeeld geven:
      Op 12 januari 1807 ontplofte er in de binnenstad van Leiden een vrachtschip met 369 vaatjes buskruit. De ravage was onvoorstelbaar Er vielen 2000 gewonden en ongeveer 160 doden. Helaas had TNT niet het historisch besef om in januari 2007 deze ramp met een postzegel te herdenken en een aanvraag van onze Postzegelvereniging was te laat bij TNT binnen. De Leidse Postzegelvereniging zat niet bij de pakken neer en ontwierp zelf een (persoonlijke) postzegel. Er werd een model van het houten kruitschip opgespoord en hiervan werd een foto gemaakt, met op de achtergrond schetsen van Het Rapenburg, waar de boot destijds ontplofte. Een prachtig ontwerp derhalve, waar heel (filatelistisch) Leiden heel blij mee is. Pretentieloos en oppervlakkig? Ik dacht het niet.

    • Dolores op 5 augustus 2007 om 14:35

      Dat noem ik nu eens een goed initiatief van de Postzegelvereniging Leiden en zeker niet zinloos en zonder inhoud en oppervlakkig. Ik ben overigens heel benieuwd naar het resultaat.

      Kan Bate ‘m niet hierop krijgen ipv die ongegronde kritiek?

    • toon op 5 augustus 2007 om 17:40

      @bate,
      je verhaal over Artis vind ik erg mooi en interessant. heb het destijds niet zo uitgebreid beschreven gezien. maar afgeven op de persoonlijke postzegels vind ik ongepast. hoewel ik ze zelf niet verzamel, moet men toch constateren dat ze in een behoefte voorzien, al is het om andere redenen dan kunstzinnige.

    • Jan Boon op 5 augustus 2007 om 19:24

      Alle postzegels die uitgegeven worden zouden slechts 1 doel moeten dienen: het frankeren van een poststuk. Ik schat zo in dat het merendeel van de tegenwoordig gedrukte postzegels helaas door het leven gaan zonder hun Doel te kunnen verwezenlijken. Het lijkt tijd voor een therapeutische praatgroep voor “Postzegels Die Nooit Hun Lotsbestemming Hebben Kunnen Vervullen ….”

    • Dolores op 5 augustus 2007 om 20:08

      De PDNHLHKV dus.
      En die paarden dan? Krijgen die geen eigen praatgroep? Paarden Die Nooit Hun Lol Hebben Kunnen Vinden. Ofzoiets.

      In Spanje is men al lang en breed enthousiast aan de slag met de persoonlijke postzegels. Zo zijn er bijvoorbeeld heel veel persoonlijken binnengekomen bij Club cece, een site voor verzamelaars, van verschillende postzegelverenigingen, met dus als thema hun eigen vereniging.Daar zaten toch echt kunstige stukjes tussen en de houding van de verzamelaars is ook zo anders.

      http://www.clubcece.es.
      Als je op “Torre del Oro” drukt, en dan weer bovenaan op “sellos personalizados”, krijg je een indruk wat men daar met de persoonlijke postzegel doet.

      Als nieuwe ontwikkeling kan je de persoonlijken echt niet meer wegdenken.

      Ik zou er lekker mn voordeel mee doen als ik verzamelaar was! Oh ja dat ben ik ook.

      Zie ook postzegelforum.

    • O.J.Kwats op 5 augustus 2007 om 23:16

      Dolores

      visie,qua benadering van een zegel,is voor eenieder, maar 1 element van ’n verzamelaat.

    • O.J.Kwats op 5 augustus 2007 om 23:16

      verzamelaar

    • Dolores op 6 augustus 2007 om 02:22

      Euh?

    • Dolores op 6 augustus 2007 om 10:50

      Nou ja, verzamelaar… het klopt wel wat Jan Boon zegt, dat je tegenwoordig meer afnemer van postzegels bent dan een verzamelaar. Wat ik persoonlijk niet altijd even erg vind.

      @O.J.Kwats, nu ben ik toch razend benieuwd naar die andere elementen…

    • O.J.Kwats op 6 augustus 2007 om 12:46

      Dolores

      Omarm de dag en neem een Naaste, als spiegel

    • Dolores op 6 augustus 2007 om 13:19

      Dank u wel meneer Kwats voor alweer een fantastische filatelistische bijdrage.

    • Dolores op 6 augustus 2007 om 13:34

      Maarre ik omarm liever mijn Naaste en neem de dag als spiegel.

    Schrijf een reactie

    (registratie is niet nodig)