De ‘echte’ graaf Dracula op een postzegel

Groot-Brittanië gaf in 1997, 100 jaar na de uitgifte van het boek van Bram Stoker, deze postzegel uit. De kunstenaar Ian Pollock tekende graaf Dracula zoals Bram Stoker hem in zijn boek omschreef. Een grijsaard met puntige oren, een grote snor en griezelige hoektanden. Na zijn reis vanuit de Karpaten naar Engeland bleek graaf Dracula een zwarte puntbaard te dragen en sterke verjongd te zijn. Dit laatste waarschijnlijk door het drinken van het bloed van de bemanningsleden van het schip waar hij mee reisde.

.

.

.

De graaf Dracula uit de film

Door de vele films die er in de loop der jaren over Dracula zijn gemaakt, hebben wij een heel ander beeld van deze vampier. Gladgeschoren en met kort zwart achterovergekamd haar, zoals op de postzegels hierboven van de Verenigde Staten (1997) en Groot-Brittanië (1998), dat is waar we bij graaf Dracula aan denken. Hij heeft een geniepige maar ook soms wat gentlemanachtige uitstraling en in de meeste films verjongt hij niet.

Ook op het postzegelvel dat Ierland in 1997 uitgaf ter ere van 100 jaar Bram Stokers Dracula, is het uiterlijk van de vampier gebaseerd op de klassieke films.

Roemeense  ’zoon van de duivel’

Natuurlijk gaf Roemenië ook postzegels uit met als onderwerp graaf Dracula. De graaf komt immers uit Transsylvanië dat sinds einde van de Eerste Wereldoorlog tot Roemenië behoort. Bovendien zou  Bram Stoker, afgebeeld op de eerste van de vier Roemeense zegels, het personage graaf Dracula hebben gebaseerd op de Karpatische heerser Vlad Dracula.  Dracula is Roemeens voor ‘zoon van de duivel’.

Graaf Dracula, een beroemdheid in vele gedaanten

Het is een echte beroemdheid, de gruwelijk, griezelige graaf Dracula. Hij komt voor in films en toneelstukken. Er werd een parodiërende tekenfilmserie gemaakt over de vegetarische graaf Duckula. ZZ en de Maskers scoorden in 1964 een hit met het nummer Dracula. Freek de Jonge bracht jaren later datzelfde nummer ook ten uitvoer. En graaf Tel, de tellende graaf uit Sesamstraat, is gebaseerd op graaf Dracula. Hij is alleen wel een stuk vriendelijker dan graaf Dracula en dat is op de postzegels van de Kaaimaneilanden, Samoa en Fiji goed te zien. Bram Stoker zelf had ook iets met cijfertjes. Hij studeerde (onder andere) wiskunde. Wat zou hij van de op cijfers beluste graaf Tel vinden? Zou hij erom kunnen lachen?

De Jack Of Latern en de pompoenen zijn al besproken. Het hoort allemaal bij Halloween. Toch kwam ik een aantal postzegels met een paar echte griezels tegen. En die kan je trouwens het hele jaar tegen komen. Want de films waar deze personen in spelen blijven altijd populair. Blijkbaar is griezelen toch iets waar jong en oud van kan genieten. De postzegels komen uit de Verenigde Staten en zijn al in 1997 uitgebracht.

Dus haal snoep in huis, griezel lekker mee maar vooral: Happy Halloween!

Oorsprong van de verlichte pompoen

Over het ontstaan van de verlichte pompoen doen diverse verhalen de ronde. Zo zouden bijgelovigen er vroeger boze geesten mee hebben weggejaagd. Een uitgeholde pompoen of knolraap met een schrikwekkend gezicht en een flakkerende kaars erin, zou het beeld zijn van een dolende geest. Dit moest boze geesten schrik inboezemen.

Er zou ook een verband gelegd kunnen worden met de viering van Samhain. De druïden ontstaken vreugdevuren op de hoogste heuveltoppen om de zon te danken voor de oogst. Ze namen houtskool van deze vuren mee om hun huis te verwarmen. Om de gloeiende kolen te vervoeren gebruiken ze uitgeholde knolrapen.

Het bekendste verhaal over de verlichte pompoen is de legende over de Ierse Jack. De naam Jack-o’-lantern is afkomstig van deze legende.

De Jack-o’-lanterns op de postzegels van Oostenrijk (2005) en Frankrijk (2004) hebben een bijna vriendelijke uitstraling.  Echt afschrikwekkend vind ik ze in ieder geval niet.

Ierse legende – ‘Jack of the Lantern’

Jack was een sluwe en gierige dronkaard. Op een avond was hij vreselijk dronken en ontmoette de duivel die bezit wilde nemen van zijn ziel. Maar Jack was slim. Hij haalde de duivel over om nog één glaasje met hem te drinken. Om de drank te betalen nam de duivel de gedaante aan van een muntstuk. Jack greep het muntstuk en stopte het in een buidel met een kruisvormig slot. Hij wilde de duivel pas weer vrijlaten als hij Jack de belofte deed hem tien jaar met rust te laten. Zo geschiedde.

Tien jaar later kwam de duivel weer op zijn pad. Jack vroeg hem om één laatste gunst, een appel. Hij daagde de duivel uit om in de appelboom te klimmen. Toen de duivel in de boom zat kerfde Jack een kruis in de stam van de boom, zodat de duivel niet meer naar beneden kon komen. Uiteindelijk liet Jack hem vrij nadat de duivel hem beloofde nooit zijn ziel op te eisen.

Toen Jack stierf werd hij bij de hemelpoort weggestuurd. Hij had zondig geleefd en bovendien met de duivel geheuld. Maar ook in de hel was hij niet welkom, vanwege de belofte van de duivel. Jack kon nergens heen en was gedoemd eeuwig op aarde te blijven ronddolen. De duivel had hem nog wel een gloeiend kooltje achterna gegooid. Dit stopte Jack in een koolraap. Zo had hij een lantaarn waarmee hij zijn lange en donkere weg kon verlichten. Zijn bijnaam ‘Jack of the Lantern’ (Jack met de Lantaarn) werd later verbasterd tot Jack-o’-lantern.

Een spookachtig postzegelblok van Frankrijk uit 2001.

Halloween komt van oorsprong uit de Keltische cultuur. De naam Halloween is afgeleid van All Hallows Eve, Allerheiligenavond. Dit is de avond voor Allerheiligen, het feest dat de Christenen op 1 november vieren ter nagedachtenis aan alle heiligen en martelaren. In de Iers –Keltische kalender begon het nieuwe jaar (Samhein) op 1 november. Samhein was ook bijzonder omdat de Kelten geloofden dat op deze dag de geesten van de overledenen van het voorgaande jaar terugkwamen. Die geesten zouden dan proberen om voor het komende jaar een levend lichaam in bezit te nemen. Ze werden aangetrokken door voedsel neer te leggen. Om boze geesten af te weren droegen de Kelten maskers. Rond 1840 vluchtten veel Ieren naar de Verenigde Staten als gevolg van de hongersnood. Zo kwam Halloween in de Verenigde Staten terecht. Door de jaren is het feest ook overgewaaid naar landen als Suriname, Nederland, België en Bonaire.

Ondanks dat Halloween in veel landen dus mateloos populair is, worden er niet veel postzegels met dit onderwerp uitgebracht. Deze meeste werden al in een eerder artikel getoond. Zoals hieronder te zien is, zijn er bij Zazzle wel veel persoonlijke zegels te vinden.

De fanatieke broers kweekten de pompoen op in een kas. Voor deze gigant gebruikten ze 1,5 ton kunstmest. De pompoen groeide soms wel 22,5 kilo per dag en woog na 129 dagen 660 kilo. Volgend jaar doen Ian en Stuart een gooi naar het wereldrecord van 766 kilo.

De pompoen behoort tot dezelfde familie als de komkommer en de meloen. Pompoenen werden al 7000 jaar voor Christus verbouwd. Er zijn heel veel soorten. Een aantal ervan wordt in gerechten zoals pompoenbrood en pompoentaart verwerkt. De zaden kunnen geroosterd gegeten worden. Nu zou je denken “zo’n bijzondere vrucht is vast op veel postzegels terug te vinden”.

Niets is minder waar. De Halloween-zegels niet meegeteld, vond ik er welgeteld 2. Zouden er nog meer bestaan? Welke bevlogen verzamelaar gaat de uitdaging aan?

Vanavond is het griezelen geblazen. Ja, want vanavond is het Halloween. Mooie aanleiding om me eens af te vragen of we ook op postzegelgebied al volop meedoen met dit uit de VS overgewaaide maar – net als Valentijnsdag – ook in ons land steeds populairder wordende festijn. Zeker van een ook hier op Postzegelblog toch eens te meer als (te) commercieel afgeschilderde ‘club’ als voorheen TPG Post en nu TNT Post zou je mogen verwachten dat men ook in de zin van postzegels meelift op het groeiende enthousiasme voor Halloween. 

Maar nee, in ons land is Halloween postzegeltechnisch nog onontgonnen terrein. Dan doen onze zuiderburen het beter. Zij ‘eren’ het feest aan de vooravond van Allerheiligen met twee speciale zegels. Die er, vind ik, heel fris en vrolijk uitzien. Men heeft, misschien wel uit commercieel oogpunt, dus kennelijk een wat kinderlijke benadering verkozen boven - wat gezien het onderwerp ook heel goed zou kunnen – een meer ‘creepy’ aanpak. 

Nee, dan de Amerikaanse zegel hiernaast. Ja, dat is de serieuze, zeg maar gerust ‘adult’ aanpak van Halloween. Niks kinderfeestje, ‘t is volwassen horror wat de klok slaat.

Zullen het in sommige kringen best goed doen, dit soort heftige zegels, maar of je er – we hadden het toch over commercie?! – het grote(re) publiek mee aanspreekt…

Dat het ook heel anders, om niet te zeggen bijna suf kan, Halloween op een postzegel, daar is de Canadese zegel hiernaast een goed voorbeeld van. Natuurlijk, de pompoen is het symbool van Halloween, maar – zonder nou meteen door te slaan naar de Amerikaanse taferelen hierboven – een beetje spanning, ja, dat hoort er toch wel bij, vind ik. En, zeg nou zelf, wat dat betreft gebeurt er in deze zegel heeeeeeeeel erg weinig. Aan de andere kant, wie helemaal warm wordt van een zegel met een fraaie pompoen, ja, die wordt hier op zijn of haar wenken bediend.

Terug naar ons eigen postzegelland: wordt het niet eens tijd dat ook wij aan de Halloweenzegels gaan?! Ik denk zelf dat het heel fraaie zegels kan opleveren. Of vinden jullie dat we juist in het geheel niet mee moeten gaan in wat weer zo’n prachtvoorbeeld is van een door de commercie veel te gretig aangezette hype?!