Postzegeluitgiften Nederland 2015 - Postzegelblog

Postzegeluitgiften Nederland 2015

PostNL postzegel uitgifteprogramma 2015De postzegeluitgiften van Nederland voor het jaar 2015 vind je hier.
Het volledige postzegel uitgifteprogramma van PostNL op een rij.

Klik op de informatieknop voor alle informatie betreffende de emissie.

Bezoek de website van PostNL’s CollectClub voor de beschikbare postzegels

5 januari 2015

  • 50 Jaar Nederlandse Top-40: 1 postzegelvel met 10 verschillende postzegels (gegomd)

50 jaar Top 40 postzegelve;

Extra informatie

2 februari

De serie Mooi Nederland staat in 2015 in het teken van de bijzondere vestingsteden die ons land nog rijk is. Dit jaar zijn vijf vestingsteden aan de beurt.

  • Mooi Nederland Vestingsteden Bourtange: 1 postzegelvel met 5 gelijke postzegels (gegomd)

Mooi Nederland Bourtange

Extra informatie

  • Mooi Nederland Vestingsteden Elburg: 1 postzegelvel met 5 gelijke postzegels (gegomd)

Mooi Nederland Elburg
Extra informatie

  • Mooi Nederland Vestingsteden Naarden: 1 postzegelvel met 5 gelijke postzegels (gegomd)

Mooi Nederland Naarden

Extra informatie

2 maart

  • Nieuw ontwerp basisassortiment Geboortezegel: 1 postzegelvel met 50 gelijke postzegels (zelfklevend)

Geboortezegel 2015
Extra informatie

  • 200 jaar Koninkrijk Koning der Nederlanden: 1 postzegelvel met 10 postzegels met 2 verschillende postzegels (gegomd)

vel 200 jaar koninkrijk 2015
Extra informatie

  • Koning Willem-Alexander 2015 (waarde 2)

Koning Willem-Alexander 2015
Extra informatie

30 maart

  • Bruggen in Nederland: 1 postzegelvel met 10 verschillende postzegels (gegomd)

Bruggen in Nederland
Extra informatie

28 april

  • Europapostzegels Speelgoed van Toen: 1 postzegelvel met 6 postzegels met 2 verschillende postzegels (gegomd)

Speelgoed van toen
Extra informatie

  • Europapostzegels Speelgoed van Nu: 1 postzegelvel met 6 postzegels met 2 verschillende postzegels (gegomd)

Speelgoed van nu
Extra informatie

  • Natuurmonumenten Flora en Fauna van het Naardermeer: 1 postzegelvel met 10 verschillende postzegels (gegomd)

Flora en Fauna van het Naardermeer
Extra informatie

  • Liefde postzegel (10 stuks zelfklevend)

Liefde postzegel
Extra informatie

26 mei

  • Mooi Nederland Vestingsteden Willemstad: 1 postzegelvel met 5 gelijke postzegels (gegomd)

Mooi Nederland 2015 - Vestingsteden - Willemstad

Extra informatie

  • Mooi Nederland Vestingsteden Hulst: 1 postzegelvel met 5 gelijke postzegels (gegomd)

Mooi Nederland 2015 - Vestingsteden - Hulst
Extra informatie

  • Mooi Nederland Vestingsteden Verzamelvel: 1 postzegelvel met 5 verschillende postzegels (gegomd)

Mooi Nederland 2015 - Vestingsteden verzamelvel

Extra informatie

  • Volvo Ocean Race Pitstop Den Haag 2015: 1 postzegelvel met 10 postzegels met 6 verschillende postzegels (gegomd)

Volvo Ocean Race

Extra informatie

20 juni

  • Ontdek de wetenschap: 1 postzegelvel met 10 verschillende postzegels (gegomd)

Ontdek de wetenschap

  • 200 jaar Slag bij Waterloo: 1 postzegelvel met 5 gelijke postzegels (gegomd)

200 Jaar Slag van Waterloo

17 augustus

  • Brieven schrijven (gegomd)

Brieven schrijven

Extra informatie

 

14 september

  • Charlotte Dumas – Portretten: 1 postzegelvel met 10 verschillende postzegels (gegomd)

Charlotte Dumas - Portretten

Extra informatie

12 Oktober

  • Daan Roosegaarde – Verlichting: postzegelvel met 10 verschillende zegels

Verlichting

  • Scheepsmodellen Maritiem Museum

Scheepsmodellen-vh-maritiem-museum-Rotterdam

16 Oktober

  • Dag van de popstzegel – vel met 10 identieke postzegels

Dag-van-de-postzegel-2015

Extra informatie

2 November

  • Kinderpostzegels 2015

kinderpostzegels

Extra informatie

24 November

  • Decemberzegels

Decemberzegels 2015

 Extra informatie

Bezoek de website van PostNL’s CollectClub voor de beschikbare postzegels

Kijk in onze postzegelcatalogus voor meer postzegels
Nederland

  • Informatie 50 jaar Top 40

    POSTZEGELS
    Het postzegelvel 50 jaar Top 40 besteedt aandacht aan de eerste uitzending door radiostation Veronica op 2 januari 1965 van de Top 40, een radioprogramma gewijd aan de 40 best verkochte platen in Nederland.
    Op de postzegels van het velletje staan tien nummers van de tien grootste Nederlandse artiesten en bands van de afgelopen 50 jaar, twee per decennium:

    Golden Earring (Radar Love)
    The Cats (One Way Wind)
    André van Duin (Willempie)
    BZN (Mon Amour)
    2 Unlimited (No Limit)
    Paul de Leeuw (Vlieg Met Me Mee)
    Marco Borsato (Dromen Zijn Bedrog)
    Vengaboys (We’re Going To Ibiza!)
    Jan Smit (Cupido)
    Anouk (Birds).

    Het postzegelvelletje 50 jaar Top 40 is een initiatief van PostNL, in nauwe samenwerking met de Stichting Nederlandse Top 40.

    HET ONTWERP
    Het postzegelvelletje 50 jaar Top 40 telt tien verschillende postzegels met steeds een andere opvallende achtergrondkleur. Op de postzegels staan nummers afgebeeld van de twee grootste Nederlandse artiesten en bands van elk decennium.
    De illustratie is een letterlijke verbeelding van de belangrijkste elementen uit een strofe van de songtekst. Deze tekst is op de velrand van de postzegel afgedrukt. Elke tekst is in een ander lettertype en in een andere kleur weergegeven, die weer is ontleend aan een van de kleuren van de desbetreffende postzegel. Op elke postzegel is in de achtergrondkleur een verlooptint aangebracht.

    Boven aan de postzegels staat Nederland 1, het jaartal 2015 en de sorteerhaak. Hiervoor is de Rita Bold als lettertype gebruikt. Onderaan op de postzegel staan de naam van de artiest en de reden van de uitgifte, in het lettertype Univers.

    DE ONTWERPER
    “Natuurlijk luisterde ook ik toen ik jong was naar de Top 40, hoewel nog meer naar de LP Top 20. De Top 40 was in mijn jeugd echt een instituut. Dat is-ie ondanks alle veranderingen nog steeds.”

    Aan het woord is Sybren Kuiper, de ontwerper van het postzegelvelletje waarmee PostNL in 2015 aandacht besteedt aan de eerste uitzending van de Top 40, vijftig jaar geleden. “Het was natuurlijk super dat ik deze opdracht kreeg over een onderwerp dat men wel bij mij vond passen. Misschien komt dat wel door het fotoboek ABBA…ZAPPA dat ik over Oor-fotograaf Gijsbert Hanekroot heb gemaakt. Dat gaat immers ook over succesvolle muzikanten.”

    Van de Stichting Nederlandse Top 40 kreeg Sybren een shortlist met de grootste Nederlandse artiesten per decennium. Hij kreeg de vrijheid om zelf de nummers te kiezen, zolang het maar succesvolle nummers waren. “Bij de selectie heb ik enerzijds mijn persoonlijke voorkeur gevolgd, anderzijds was het natuurlijk nodig bekende platen een plek te geven. Na de eerste presentatie heb ik nog vier nieuwe postzegels ontworpen en is één postzegel sterk gewijzigd – die van Marco Borsato. Voor mijn dochter Mille van acht maakte dat overigens niets uit, zolang Marco er maar op voorkwam. Zij is een van zijn grootste fans.”

    In de briefing stond de suggestie om iets met platenhoezen te doen, maar daar stapte Sybren snel van af. “De meeste hoezen hebben weinig beeldende waarde. Als alternatief ben ik begonnen met de songteksten, want de lyrics van dit soort nummers hebben altijd een sterke gevoelswaarde. Bij de eerste schetsen waren het nog alleen teksten, maar later ben ik die gaan combineren met een kleine illustratie op de achtergrond. Bij de uitwerking ging die illustratie steeds meer overheersen. En in het uiteindelijk voorstel stond de illustratie centraal op de postzegel en was de tekst naar de velrand verhuisd. Voor alle tien postzegels ben ik met een uitgewerkt voorstel naar PostNL gestapt. Normaal gesproken doe ik dat niet en geef ik in de eerste presentatie alleen de richting aan. In dit geval was het noodzakelijk omdat ik zeker moest zijn dat de insteek ook voor alle tien de nummers zou werken.”

    De scheiding tussen tekst en beeld biedt meer voordelen, meent Sybren. “Ik vind dat mensen geprikkeld moeten worden om na te denken over een ontwerp. Want als je nadenkt, blijft iets beter hangen. Doordat de illustratie overheerst, werkt de postzegel nu ook als quiz-vraag. Want kun je uit elk beeld afleiden welk nummer het is? Vandaar dat ik de nummers letterlijk citeer door de elementen uit de teksten nauwkeurig te laten terugkeren. Denk maar aan de hemel, de ogen, de stralen en de sterren van het nummer van Marco Borsato. Om mezelf en het publiek te amuseren, heb ik af en toe wat details toegevoegd, zoals het scheepje voor de Volendamse Cats, de traan bij het hart van Jan Smit en bij André van Duin verwijzen de bloemkolen en de banaan zelfs naar twee van zijn andere hits.”

    In het ontwerp vormen de postzegels duidelijk een serie, met een eenduidige beeldtaal en typografie. Op de velrand echter heeft de ontwerper zich uitgeleefd met uiteenlopende fonts in allerlei kleuren. “Dat is opzettelijk. De typografie op de velrand heb ik gebruikt om de verschillen tussen de songs aan te geven. Van de naar links scheefhangende letter om de one way wind te symboliseren, de klassieke letter voor Borsato, de man met de meer literaire teksten, de ronde letter voor Paul de Leeuw, de zwierige letter voor de Franse teksten van BZN, enzovoort.”

    Met het resultaat is Sybren zeker tevreden. “Je kunt er ook een van mijn mogelijke stijlen in herkennen waarin ik zoek naar de iconische kracht van het beeld. Dat geldt ook voor deze postzegels, die elk een eigen wereldje vertegenwoordigen. De samenwerking met PostNL was prima dankzij hun enthousiasme voor dit project. Dit soort trajecten is complex, met uiteenlopende artiesten, managementbureaus en instanties die je allemaal mee moet krijgen. Dat vraagt veel geduld en dat hebben ze prima geregeld. Het was superleuk om mee te doen.”

    Over de ontwerper

    Na een studie Nederlands volgde Sybren Kuiper (1961) een opleiding tot grafische ontwerper aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU). Na zijn afstuderen in 1994 ging hij aan de slag als zelfstandig ontwerper vanuit het bureau – SYB –. Zijn naam is onder meer bekend vanwege de vele affiches, programmaboekjes, websites en andere ontwerpen die hij maakt voor uiteenlopende theaters en festivals.

    Ook is Sybren een vooraanstaand ontwerper van fotoboeken. Zo is hij actief (geweest) voor organisaties als Festival a/d Werf uit Utrecht, Julidans Zomerfestival uit Amsterdam, mimetheatergroep Bambie uit Amsterdam, muziekproject Mondo Leone uit Utrecht, jeugdtheater Max. en de opvolger jeugdtheater Maas in Rotterdam. Bekende boeken van zijn hand zijn ABBA…ZAPPA van fotograaf Gijsbert Hanekroot, Cry out for joy over en van kunstenares Karin van Dam, Finding Thoughts van fotograaf Cuny Jansen en de Catalogue of the Best Book Designs 04.

    TECHNISCHE INFORMATIE
    Zegelformaat     25 x 36 mm
    Tanding     14 ½ : 14 ½
    Papier     normaal met fosforopdruk
    Gomming     synthetisch
    Druktechniek     offset
    Oplage     160.000 vel
    Drukkerij     Cartor Security Printers, Frankrijk
    Drukkleuren postzegel     geel, magenta, cyaan en zwart

  • Informatie Mooi Nederland Vestingsteden – Bourtange

    OVER HET ONTWERP

    De postzegelvelletjes uit de serie Mooi Nederland 2015: vestingsteden is gebaseerd op de indeling en de stans die de serie Mooi Nederland al sinds 2005 kenmerkt. Op de achtergrond op het velletje staat een luchtfoto van de desbetreffende vestingstad. Deze foto is aan één kant langs de lijnen van de verdedigingsgracht uitgesneden. Op elk van de vijf identieke postzegels zijn de contouren van de vesting te zien zoals die is afgebeeld op een stadskaart uit 1740 (Bourtange), 1649 (Elburg) en 1742 (Naarden).

    De grafische achtergrond van de postzegels is geïnspireerd door de symbolen die kaartmakers in die tijd gebruikten om het karakter van het omringende gebied te duiden. Bij Bourtange verwijzen de streepjeslijnen naar het omringende moerasgebied. In het geval van Elburg verwijst de egale achtergrond naar grasland en verwijzen de kleine golfjes naar het water: de gracht rondom de verdedigingswal, de haven en de Zuiderzee. In het geval van Naarden zijn horizontale lijnen gebruikt om akkerbouw aan te duiden, boompjes voor boomgaarden en verticale streepjes voor grasland. Over de stadskaart heen is de typografie in een schuine witte balk opgenomen in rood en blauw, dezelfde kleuren die zijn gebruikt voor de stadsplattegrond. Het font is de Trio Grotesque (2011) van Florian Schick.

    Over Bourtange

    In 1580 gaf Willem van Oranje opdracht om op een zandrug (tange) in het Bourtangermoeras, op de grens met het huidige Duitsland, een schans met vijf bastions aan te leggen. In 1593 werd de vesting in opdracht van Willem Lodewijk van Nassau opgeworpen. Tussen 1593 en 1851 was Bourtange een belangrijke vesting. Toen de vesting in 1851 werd opgeheven, ontstond een agrarisch dorp. Slechts een aantal gebouwen herinnerden nog aan de glorie van vroeger. In de jaren zestig van de vorige eeuw nam de gemeente Vlagtwedde het initiatief om de vesting te reconstrueren. Het plan werd uitgevoerd tussen 1967 en 1992. Wallen werden opnieuw opgeworpen, grachten gegraven en soldatenbarakken gebouwd. Bij de plannen baseerde men zich op de situatie van 1742 toen de vesting haar grootste omvang had bereikt. Omdat het stratenplan nog helemaal intact was, kon de positie van de vesting vrij nauwkeurig bepaald worden. Daardoor is de vesting Bourtange uitgegroeid tot een van de belangrijkste toeristische attracties van de noordelijke provincies.

    OVER DE ONTWERPER

    De opdracht voor de serie Mooi Nederland 2015 kwam voort uit het werk van Trapped in Suburbia voor het Museum voor Communicatie in Den Haag. Het bureau ontwierp voor het museum de tentoonstelling XXS Dutch Design (28-11-2013 t/m 7-9-2014), gewijd aan postzegels die gemaakt zijn door grote namen uit de ontwerpwereld. “Uiteraard was PostNL nauw bij de totstandkoming van deze tentoonstelling betrokken”, aldus Karin Langeveld van Trapped in Suburbia. “Zo kwam het contact tot stand.”

    De opgaaf voor Karin was om binnen het strakke kader van Mooi Nederland aan de slag te gaan met luchtfoto’s en oude stadskaarten van de vijf vestingsteden. “Het concept ligt in zo’n geval al vast, het gaat er dan vooral om dit zo treffend mogelijk in te vullen. Eerst hebben we ons verdiept in wat nu zo typerend is voor vestingsteden. Vervolgens ben ik op zoek gegaan naar historische plattegronden. Die zijn gelukkig volop te vinden. Online, bijvoorbeeld via het Geheugen van Nederland. Maar ook in internationale beeldbanken komen ze veel voor.”

    Het probleem bij oude landkaarten is dat ze er door hun hoge leeftijd vaak grauw uitzien. Ook bevatten ze veel details, die minder goed zichtbaar zijn bij verkleining tot op postzegelformaat. “De oplossing hebben we gevonden door de historische plattegrond van de vestingstad vrijstaand te maken. Door ze als het ware uit te knippen, verdwijnt alle informatie er omheen. Een bijkomend voordeel is dat zo de typische omtrek van elke vestingstad beter naar voren komt. Ook zijn de plattegronden blauw en rood ingekleurd om het beeld helder te maken.”

    Op het postzegelvel vormen de luchtfoto’s van Karel Tomeï een fraai contrast met de stadskaarten. “Dat komt ook doordat de luchtfoto’s in perspectief zijn gefotografeerd, terwijl de kaarten tweedimensionaal zijn. De een met de blik schuin, de ander met de blik loodrecht naar beneden. We hebben heel veel schetsen gemaakt met alternatieven van hoe de compositie eruit kan zien. Voor het beeldvlak rondom de historische kaart op de postzegel is gebruikgemaakt van de specifieke beeldtaal op landkaarten waarmee de makers aanduiden wat in de omgeving in werkelijkheid te zien is: akkers, rietland, bossen, moerassen en dergelijke. We hebben daarbij veel wit gebruikt zodat de postzegels goed afsteken tegen de groene achtergrond van de luchtfoto.”

    Op de postzegels is de typografie opvallend weergegeven, in een diagonaal. “Dat schuine karakter is gekozen om het eruit te laten zien als stempel, bedoeld als extra laag en om meer spanning in het beeld te brengen. Verder hebben we bewust gekozen voor een typisch Nederlandse letter: de Trio Grotesque. Deze is geïnspireerd op een vroeg 20e-eeuws letterontwerp van Piet Zwart, die ook prachtige postzegels heeft ontworpen. Door al die elementen samen te brengen, zijn mooie, heldere postzegels ontstaan met een sterk grafisch karakter. Dat past wel bij ons werk.”

    Over de ontwerper

    Karin Langeveld studeerde grafisch en typografisch ontwerpen aan de Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag, gevolgd door een design-master aan de Rietveld Academie in Amsterdam. Na een paar jaar als zelfstandig ontwerper te hebben gewerkt, richtte zij in 2002 met Cuby Gerards het grafische ontwerpbureau Trapped in Suburbia in Den Haag op. Trapped in Suburbia richt zich in zijn ontwerpen op menselijke interactie en wil het publiek meenemen op een grafisch avontuur. Karin Langeveld en Cuby Gerards zien zichzelf als verhalenvertellers, kritisch, strategisch en gericht op het creëren van waardevolle ervaringen. Dit gebeurt op basis van een interdisciplinaire aanpak, een voorkeur voor experimenteren en speelse oplossingen met humor. Trapped in Suburbia zoekt ook naar interactie met andere creatieven en organiseert inspirerende creatieve festivals, lezingen en tentoonstellingen. Het ontwerpbureau is ook eigenaar van de galerie Ship of Fools.

    Tot de klanten van Trapped in Suburbia behoren de Amsterdamse Hogeschool, de Caballerofabriek, Cordaid, Fresh Tracks Europe, Gemeente Den Haag, Graphic Design Museum/MOTI, Instituut voor Beeld en Geluid, Museum voor Communicatie, Museum Gouda, Museum Hilversum, Nederlands Theater Instituut, Suited Concepts, Theater Diligentia en Waterwolf.

    TECHNISCHE SPECIFICATIES

    Zegelformaat     20,8 x 25,3 mm
    Tanding     14 1/2 : 14 1/2
    Papier     normaal met fosforopdruk
    Gomming     synthetisch
    Druktechniek     offset
    Oplage     85.000
    Drukkerij     Joh. Enshedé Security Print, Haarlem
    Drukkleuren postzegel     geel, magenta, cyaan en zwart

  • Informatie Mooi Nederland Vestingsteden – Elburg

    OVER HET ONTWERP

    De postzegelvelletjes uit de serie Mooi Nederland 2015: vestingsteden is gebaseerd op de indeling en de stans die de serie Mooi Nederland al sinds 2005 kenmerkt. Op de achtergrond op het velletje staat een luchtfoto van de desbetreffende vestingstad. Deze foto is aan één kant langs de lijnen van de verdedigingsgracht uitgesneden. Op elk van de vijf identieke postzegels zijn de contouren van de vesting te zien zoals die is afgebeeld op een stadskaart uit 1740 (Bourtange), 1649 (Elburg) en 1742 (Naarden).

    De grafische achtergrond van de postzegels is geïnspireerd door de symbolen die kaartmakers in die tijd gebruikten om het karakter van het omringende gebied te duiden. Bij Bourtange verwijzen de streepjeslijnen naar het omringende moerasgebied. In het geval van Elburg verwijst de egale achtergrond naar grasland en verwijzen de kleine golfjes naar het water: de gracht rondom de verdedigingswal, de haven en de Zuiderzee. In het geval van Naarden zijn horizontale lijnen gebruikt om akkerbouw aan te duiden, boompjes voor boomgaarden en verticale streepjes voor grasland. Over de stadskaart heen is de typografie in een schuine witte balk opgenomen in rood en blauw, dezelfde kleuren die zijn gebruikt voor de stadsplattegrond. Het font is de Trio Grotesque (2011) van Florian Schick.

    Over Elburg

    Van de middeleeuwse vestingstad Elburg – gelegen tussen Zwolle en Harderwijk – is veel bewaard gebleven. Tussen stadswallen, grachten en resten stadsmuur is het kenmerkende rechtlijnige stratenpatroon de afgelopen 600 jaar nauwelijks veranderd. De geschiedenis van Elburg gaat ver terug. Ergens tussen 1220 en 1271 verleenden de graven van Gelre aan Elburg stadsrechten. In 1332, zo blijkt uit archiefstukken, dreef de stad handel al op het Oostzee-eiland Schoonen. Uit 1367 dateert de eerste vermelding van Elburg als Hanzestad. Een jaar later verleende koning Albert van Zweden aan Elburg het recht tot het stichten van een eigen factorij op Schoonen. In deze periode was er ook sprake van de grootste bloei van Elburg. Het lukte de stad toen een ambitieus plan uit te voeren om de stad te verplaatsen naar een plek waar overstromingen minder schade zouden aanrichten. Tegelijkertijd werd besloten van Elburg een versterkte stad te maken in een heel andere vorm en opzet dan voorheen. De nieuwe vestingstad werd tussen 1392 en 1396 gebouwd in een rechthoekige vorm met zijden van 370 bij 240 meter, omgeven door een stadswal, stadsmuur en een verdedigingsgracht. Het geheel is doorsneden met rechte straten en stegen. De oppervlakte van de stad bleek groot genoeg om tot aan de Eerste Wereldoorlog alle bewoners te herbergen.

    OVER DE ONTWERPER

    De opdracht voor de serie Mooi Nederland 2015 kwam voort uit het werk van Trapped in Suburbia voor het Museum voor Communicatie in Den Haag. Het bureau ontwierp voor het museum de tentoonstelling XXS Dutch Design (28-11-2013 t/m 7-9-2014), gewijd aan postzegels die gemaakt zijn door grote namen uit de ontwerpwereld. “Uiteraard was PostNL nauw bij de totstandkoming van deze tentoonstelling betrokken”, aldus Karin Langeveld van Trapped in Suburbia. “Zo kwam het contact tot stand.”

    De opgaaf voor Karin was om binnen het strakke kader van Mooi Nederland aan de slag te gaan met luchtfoto’s en oude stadskaarten van de vijf vestingsteden. “Het concept ligt in zo’n geval al vast, het gaat er dan vooral om dit zo treffend mogelijk in te vullen. Eerst hebben we ons verdiept in wat nu zo typerend is voor vestingsteden. Vervolgens ben ik op zoek gegaan naar historische plattegronden. Die zijn gelukkig volop te vinden. Online, bijvoorbeeld via het Geheugen van Nederland. Maar ook in internationale beeldbanken komen ze veel voor.”

    Het probleem bij oude landkaarten is dat ze er door hun hoge leeftijd vaak grauw uitzien. Ook bevatten ze veel details, die minder goed zichtbaar zijn bij verkleining tot op postzegelformaat. “De oplossing hebben we gevonden door de historische plattegrond van de vestingstad vrijstaand te maken. Door ze als het ware uit te knippen, verdwijnt alle informatie er omheen. Een bijkomend voordeel is dat zo de typische omtrek van elke vestingstad beter naar voren komt. Ook zijn de plattegronden blauw en rood ingekleurd om het beeld helder te maken.”

    Op het postzegelvel vormen de luchtfoto’s van Karel Tomeï een fraai contrast met de stadskaarten. “Dat komt ook doordat de luchtfoto’s in perspectief zijn gefotografeerd, terwijl de kaarten tweedimensionaal zijn. De een met de blik schuin, de ander met de blik loodrecht naar beneden. We hebben heel veel schetsen gemaakt met alternatieven van hoe de compositie eruit kan zien. Voor het beeldvlak rondom de historische kaart op de postzegel is gebruikgemaakt van de specifieke beeldtaal op landkaarten waarmee de makers aanduiden wat in de omgeving in werkelijkheid te zien is: akkers, rietland, bossen, moerassen en dergelijke. We hebben daarbij veel wit gebruikt zodat de postzegels goed afsteken tegen de groene achtergrond van de luchtfoto.”

    Op de postzegels is de typografie opvallend weergegeven, in een diagonaal. “Dat schuine karakter is gekozen om het eruit te laten zien als stempel, bedoeld als extra laag en om meer spanning in het beeld te brengen. Verder hebben we bewust gekozen voor een typisch Nederlandse letter: de Trio Grotesque. Deze is geïnspireerd op een vroeg 20e-eeuws letterontwerp van Piet Zwart, die ook prachtige postzegels heeft ontworpen. Door al die elementen samen te brengen, zijn mooie, heldere postzegels ontstaan met een sterk grafisch karakter. Dat past wel bij ons werk.”

    Over de ontwerper

    Karin Langeveld studeerde grafisch en typografisch ontwerpen aan de Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag, gevolgd door een design-master aan de Rietveld Academie in Amsterdam. Na een paar jaar als zelfstandig ontwerper te hebben gewerkt, richtte zij in 2002 met Cuby Gerards het grafische ontwerpbureau Trapped in Suburbia in Den Haag op. Trapped in Suburbia richt zich in zijn ontwerpen op menselijke interactie en wil het publiek meenemen op een grafisch avontuur. Karin Langeveld en Cuby Gerards zien zichzelf als verhalenvertellers, kritisch, strategisch en gericht op het creëren van waardevolle ervaringen. Dit gebeurt op basis van een interdisciplinaire aanpak, een voorkeur voor experimenteren en speelse oplossingen met humor. Trapped in Suburbia zoekt ook naar interactie met andere creatieven en organiseert inspirerende creatieve festivals, lezingen en tentoonstellingen. Het ontwerpbureau is ook eigenaar van de galerie Ship of Fools.

    Tot de klanten van Trapped in Suburbia behoren de Amsterdamse Hogeschool, de Caballerofabriek, Cordaid, Fresh Tracks Europe, Gemeente Den Haag, Graphic Design Museum/MOTI, Instituut voor Beeld en Geluid, Museum voor Communicatie, Museum Gouda, Museum Hilversum, Nederlands Theater Instituut, Suited Concepts, Theater Diligentia en Waterwolf.

    TECHNISCHE SPECIFICATIES

    Zegelformaat     20,8 x 25,3 mm
    Tanding     14 1/2 : 14 1/2
    Papier     normaal met fosforopdruk
    Gomming     synthetisch
    Druktechniek     offset
    Oplage
    Drukkerij     Joh. Enshedé Security Print, Haarlem
    Drukkleuren postzegel     geel, magenta, cyaan en zwart

  • Informatie Mooi Nederland Vestingsteden – Naarden

    Over het ontwerp

    De postzegelvelletjes uit de serie Mooi Nederland 2015: vestingsteden is gebaseerd op de indeling en de stans die de serie Mooi Nederland al sinds 2005 kenmerkt. Op de achtergrond op het velletje staat een luchtfoto van de desbetreffende vestingstad. Deze foto is aan één kant langs de lijnen van de verdedigingsgracht uitgesneden. Op elk van de vijf identieke postzegels zijn de contouren van de vesting te zien zoals die is afgebeeld op een stadskaart uit 1740 (Bourtange), 1649 (Elburg) en 1742 (Naarden).

    De grafische achtergrond van de postzegels is geïnspireerd door de symbolen die kaartmakers in die tijd gebruikten om het karakter van het omringende gebied te duiden. Bij Bourtange verwijzen de streepjeslijnen naar het omringende moerasgebied. In het geval van Elburg verwijst de egale achtergrond naar grasland en verwijzen de kleine golfjes naar het water: de gracht rondom de verdedigingswal, de haven en de Zuiderzee. In het geval van Naarden zijn horizontale lijnen gebruikt om akkerbouw aan te duiden, boompjes voor boomgaarden en verticale streepjes voor grasland. Over de stadskaart heen is de typografie in een schuine witte balk opgenomen in rood en blauw, dezelfde kleuren die zijn gebruikt voor de stadsplattegrond. Het font is de Trio Grotesque (2011) van Florian Schick.

    Over Naarden

    De vesting Naarden vormde het noordelijkste deel van de Hollandse Waterlinie. Eeuwenlang had de vesting een belangrijke militaire functie omdat het op de weg lag van elke vijand die uit het oosten naar Amsterdam wilde oprukken. Het middeleeuwse Naarden was niet meer dan een versterkt stadje, voorzien van stadsmuren en een gracht. Dat veranderde na 1572 toen Naarden werd geplunderd door Spaanse troepen. Bij de herbouw daarna ontstond een hoekig versterkt vestingstadje met rechtgetrokken muren en moderne hoekige bastions die de oude ronde bolwerken vervingen. In de 17e eeuw werd de vesting andermaal vernieuwd en vergroot, met stadhouder Willem III als de drijvende kracht achter dit werk. Toen ontstond de bekende zespuntige ster, een schoolvoorbeeld van de 17e-eeuwse Nederlandse vestingbouw. Afgezien van enkele veranderingen in de 19e eeuw bij de ontwikkeling van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de doorbraak bij de Van Wettumweg, is dit de vorm waarin wij de vesting tot op de dag van vandaag kennen.

    Over de ontwerper

    De opdracht voor de serie Mooi Nederland 2015 kwam voort uit het werk van Trapped in Suburbia voor het Museum voor Communicatie in Den Haag. Het bureau ontwierp voor het museum de tentoonstelling XXS Dutch Design (28-11-2013 t/m 7-9-2014), gewijd aan postzegels die gemaakt zijn door grote namen uit de ontwerpwereld. “Uiteraard was PostNL nauw bij de totstandkoming van deze tentoonstelling betrokken”, aldus Karin Langeveld van Trapped in Suburbia. “Zo kwam het contact tot stand.”

    De opgaaf voor Karin was om binnen het strakke kader van Mooi Nederland aan de slag te gaan met luchtfoto’s en oude stadskaarten van de vijf vestingsteden. “Het concept ligt in zo’n geval al vast, het gaat er dan vooral om dit zo treffend mogelijk in te vullen. Eerst hebben we ons verdiept in wat nu zo typerend is voor vestingsteden. Vervolgens ben ik op zoek gegaan naar historische plattegronden. Die zijn gelukkig volop te vinden. Online, bijvoorbeeld via het Geheugen van Nederland. Maar ook in internationale beeldbanken komen ze veel voor.”

    Het probleem bij oude landkaarten is dat ze er door hun hoge leeftijd vaak grauw uitzien. Ook bevatten ze veel details, die minder goed zichtbaar zijn bij verkleining tot op postzegelformaat. “De oplossing hebben we gevonden door de historische plattegrond van de vestingstad vrijstaand te maken. Door ze als het ware uit te knippen, verdwijnt alle informatie er omheen. Een bijkomend voordeel is dat zo de typische omtrek van elke vestingstad beter naar voren komt. Ook zijn de plattegronden blauw en rood ingekleurd om het beeld helder te maken.”

    Op het postzegelvel vormen de luchtfoto’s van Karel Tomeï een fraai contrast met de stadskaarten. “Dat komt ook doordat de luchtfoto’s in perspectief zijn gefotografeerd, terwijl de kaarten tweedimensionaal zijn. De een met de blik schuin, de ander met de blik loodrecht naar beneden. We hebben heel veel schetsen gemaakt met alternatieven van hoe de compositie eruit kan zien. Voor het beeldvlak rondom de historische kaart op de postzegel is gebruikgemaakt van de specifieke beeldtaal op landkaarten waarmee de makers aanduiden wat in de omgeving in werkelijkheid te zien is: akkers, rietland, bossen, moerassen en dergelijke. We hebben daarbij veel wit gebruikt zodat de postzegels goed afsteken tegen de groene achtergrond van de luchtfoto.”

    Op de postzegels is de typografie opvallend weergegeven, in een diagonaal. “Dat schuine karakter is gekozen om het eruit te laten zien als stempel, bedoeld als extra laag en om meer spanning in het beeld te brengen. Verder hebben we bewust gekozen voor een typisch Nederlandse letter: de Trio Grotesque. Deze is geïnspireerd op een vroeg 20e-eeuws letterontwerp van Piet Zwart, die ook prachtige postzegels heeft ontworpen. Door al die elementen samen te brengen, zijn mooie, heldere postzegels ontstaan met een sterk grafisch karakter. Dat past wel bij ons werk.”

    Over Karin Langeveld

    Karin Langeveld studeerde grafisch en typografisch ontwerpen aan de Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag, gevolgd door een design-master aan de Rietveld Academie in Amsterdam. Na een paar jaar als zelfstandig ontwerper te hebben gewerkt, richtte zij in 2002 met Cuby Gerards het grafische ontwerpbureau Trapped in Suburbia in Den Haag op. Trapped in Suburbia richt zich in zijn ontwerpen op menselijke interactie en wil het publiek meenemen op een grafisch avontuur. Karin Langeveld en Cuby Gerards zien zichzelf als verhalenvertellers, kritisch, strategisch en gericht op het creëren van waardevolle ervaringen. Dit gebeurt op basis van een interdisciplinaire aanpak, een voorkeur voor experimenteren en speelse oplossingen met humor. Trapped in Suburbia zoekt ook naar interactie met andere creatieven en organiseert inspirerende creatieve festivals, lezingen en tentoonstellingen. Het ontwerpbureau is ook eigenaar van de galerie Ship of Fools. Tot de klanten van Trapped in Suburbia behoren de Amsterdamse Hogeschool, de Caballerofabriek, Cordaid, Fresh Tracks Europe, Gemeente Den Haag, Graphic Design Museum/MOTI, Instituut voor Beeld en Geluid, Museum voor Communicatie, Museum Gouda, Museum Hilversum, Nederlands Theater Instituut, Suited Concepts, Theater Diligentia en Waterwolf.

    Technische specificaties

    Zegelformaat     20,8 x 25,3 mm
    Tanding     14 1/2 : 14 1/2
    Papier     normaal met fosforopdruk
    Gomming     synthetisch
    Druktechniek     offset
    Oplage     85.000
    Drukkerij     Joh. Enshedé Security Print, Haarlem
    Drukkleuren postzegel     geel, magenta, cyaan en zwart

  • Geboortezegel
    Postzegel
    Het speciale postzegelvel met 50 stuks van de nieuwe Geboortezegel is bestemd voor het frankeren van geboortekaartjes. Deze postzegels behoren, net als de Rouwpostzegels en de Liefdepostzegels, tot de gelegenheidspostzegels die PostNL uitbrengt. Dergelijke postzegels laat PostNL van tijd tot tijd opnieuw ontwerpen zodat het basisassortiment altijd de tijdgeest weerspiegelt. De nieuwe Geboortezegel, een initiatief van PostNL, is de opvolger van het tot nu toe gebruikte ontwerp met de ooievaar dat uit 1997 dateert, gevolgd door een aangepaste versie in 2010 toen cijfers werden geïntroduceerd als frankeerwaarde.

    Over het ontwerp
    De Geboortezegel is een collage van illustraties van hedendaagse voorwerpen en symbolen die mensen doorgaans met geboorte en baby’s associëren: een kinderwagen, een hobbelpaard, een rammelaar, een zuigfles, bloemetjes en hartjes. De dominante kleuren zijn rozerood en blauw, evenwichtig in de illustraties toegepast. De voorwerpen en symbolen raken elkaar niet, maar versterken elkaar wel zodat een speelse dynamiek ontstaat. Linksonder staat de aanduiding Nederland (lettertype Gill Sans Regular), rechtsonder de frankeerwaarde 1 (lettertype Nobel Bold). Het ontwerp van de nieuwe Geboortezegel is van de hand van Marenthe Otten uit Den Haag.

    De ontwerper
    Jaarlijks komen er in Nederland zo’n 170.000 baby’s op de wereld. De Geboortezegel is dan ook een belangrijke postzegel in het basisassortiment van PostNL. De populariteit van geboortekaartjes is, ondanks de komst van nieuwe media, nog steeds groot.

    “De aanstaande ouders waren de belangrijkste doelgroep om in het ontwerp van deze postzegel rekening mee te houden”, aldus Marenthe Otten, die de nieuwe Geboortezegel bedacht. “Maar je moet natuurlijk ook denken aan de ontvangers – degenen aan wie de geboortekaartjes worden verstuurd. Het is dus een heel diverse groep waarop je je richt. En het gaat over een belangrijk onderwerp – de geboorte van een kind toch – terwijl je niet weet of het om een jongetje of een meisje of een tweeling gaat en of de aanstaande vader of moeder de beslissing neemt om de postzegels te kopen.”

    Kortom, er was een ontwerp nodig met een neutraal karakter. “Maar wel met kracht en uitstraling”, zegt Marenthe. “Ken je die tekeningen van deelverzamelingen waarbij de ene cirkel de andere cirkel overlapt? Ik heb gezocht naar dat gemeenschappelijke stukje.”

    Die zoektocht begon met schetsen. “Gewoon met de hand, met potlood. Nog geen kleuren en op een blanco vel papier. Ik ben gaan associëren en voorwerpen en symbolen gaan tekenen die voor mij synoniem zijn met baby’s en geboorte. Spenen, hobbelpaarden, flesjes, rompertjes, luiers, spelden, rammelaars, wiegjes, commodes, badeendjes, babysokjes, bloemetjes, hartjes, noem maar op. Al maar schetsen, op zoek naar de essentie van de vorm. Vervolgens ben ik met de tekeningen die me bevielen gaan ontwerpen. In het allereerste probeersel gebruikte ik een groot hart waarin al die voorwerpen en symbolen samen waren gebracht. Dat was het begin van een heel proces waarna er wel zo’n dertig tussenontwerpen zijn gemaakt totdat ik bij de definitieve versie uitkwam.”

    Bij de presentatie van haar basisontwerp had Marenthe twee versies gemaakt: de een met de hand, de ander op de computer getekend. “De keuze viel al snel op de laatste. Er gebeurt al zoveel op zo’n postzegel en dan kun je beter met strakke lijnen werken. Vervolgens – en daar komen die dertig tussenontwerpen om de hoek – ben ik in overleg met PostNL de kunst van het weglaten gaan toepassen. Wat wil ik zeggen en hoe breng ik dat over met zo weinig mogelijk middelen? Hoe bereik ik de sfeer waarnaar ik zoek, die sfeer van blijdschap, van verrassing? Het is tenslotte nieuw leven wat je wilt laten zien. Bij het ‘uitkleden’ van het ontwerp heb ik steeds gezocht naar de essentie, terwijl ik ervoor gewaakt heb dat het daardoor te statisch werd. Dat dynamische is onder meer gelukt door bijvoorbeeld het hobbelpaard niet in rust te laten staan, maar net op het hoogste punt van de schommelbeweging. Ook door het samenspel van de verschillende elementen is er dynamiek in gekomen. Enerzijds zijn het allemaal eenvoudige vormen, anderzijds brengen de details het specifieke naar voren, de wielen van een eigentijdse kinderwagen, de hoefjes van een klassiek hobbelpaard, de streepjes op de zuigfles en de rammelaar.”

    Ook in de kleuren van de postzegel heeft Marenthe zoveel mogelijk balans gebracht, met even veel rood en blauw. “Je mag immers niet aan de postzegel op de envelop zien of het kaartje binnenin over een jongetje of een meisje gaat. Met opzet heb ik geen klassiek roze en lichtblauw gebruikt, dat zijn te zwakke kleuren op zo’n klein formaat. Over de typografie heb ik lang nagedacht. Uiteindelijk ben ik uitgekomen op de Gill Sans Regular voor de aanduiding Nederland. Dat is een schreefloze, gedegen en sterke letter. Een letter die niet domineert, maar vooral functioneert. Zo heeft hij een dragende functie, zowel in de vorm als in de plek op de postzegel. Voor de frankeerwaarde 1 is de Nobel Bold gebruikt vanwege de sterke ‘vlag’ die weer mooi doorloopt in de ronding van het onderstel van hobbelpaard. Ik houd van details.”

    Over het ontwerp
    Marenthe Otten (1969, Deurne) volgde na haar studie logopedie tussen 1990 en 1994 een opleiding tot grafisch ontwerper aan de Katholieke Hogeschool in Genk in België. Tegelijkertijd deed ze, ook in Genk, een opleiding in zeefdruk- en etstechnieken aan de Stedelijke Academie voor Plastische Kunsten. Van 1994 tot 1998 werkte Marenthe als freelancer voor verschillende tijdschriften. In 1998 richtte zij samen met Koen Geurts Studio ’t Brandt Weer op, het bureau dat veel succes boekte met posters en met de ontwikkeling van logo’s, visuele identiteiten, boeken, brochures, illustraties, jaarverslagen en tijdschriften. Sinds 2009 is Marenthe Otten als zelfstandig grafisch ontwerper en illustrator werkzaam onder de naam MARENTHE. Zij ontwerpt en illustreert voor tal van vooraanstaande tijdschriften in Nederland. Tot haar klantenkring behoren MoodieZ, Libelle, Happinez, Pink Ribbon, Succes Agenda, VUMC, Philips, De Nederlandse Opera, het Kinderboekenmuseum Den Haag, het blad Elle, het blad Flow, PostNL. Ook internationaal slaat zij haar vleugels uit, onder meer voor Happinez Duitsland, Roger la Borde in Londen, Musée de la Corse in Frankrijk, Elle in Korea en de Belgische modeontwerper Erik Verdonck. Marenthe is de bedenker van popje.com, een website met door haar ontworpen kaarten en geboortekaartjes. Samen met zilversmid Christian van Grinsven richtte zij in 2014 Hamerslag & Penseelstreek op, met een winkel en atelier in de Zoutmanstraat in Den Haag. Marenthe Otten ontwierp in 2008 de postzegels ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van Nederlandse Mycologische Vereniging en in 2012 het postzegelvel Voor jou, van mij…. als onderdeel van de campagne Da’s toch een kaart waard!

    Technische specificaties

    Zegelformaat: 25,3 x 20,8 mm
    Tanding: slitvorm
    Papier: normaal met fosforopdruk
    Gomming: zelfklevend
    Druktechniek : diepdruk
    Oplaag : 1e oplage: 100.300 mailers a 50 zegels
    Drukkerij: Walsall Security Printers, Engeland
    Artikelnummer: 350364
    Soort postzegel: vellen met 50 permanente zelfklevende postzegels
    Drukkleuren postzegel: geel, magenta, cyaan en zwart

  • 200 Jaar Koninkrijk der Nederlanden 2015 postzegelvel

    Informatie emissie
    PostNL geeft op 2 maart 2015 het postzegelvelletje 200 jaar Koninkrijk 2015 uit in het kader van de viering van het 200-jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden. Deze viering duurt in totaal drie jaar, want de basis voor de huidige vorm van het Koninkrijk is in de periode 1813-1815 gelegd.
    Het begon in 1813 met het einde van de Franse overheersing en de terugkeer van Willem Frederik, Prins van Oranje, naar Nederland op 30 november 1813. Nadat een nieuwe Grondwet was aangenomen op 29 maart 1814, werd in Brussel de nieuwe vorst als Koning Willem I op 21 september 1815 ingehuldigd. Het ontstaan van het Koninkrijk der Nederlanden wordt iedere vijftig jaar gevierd.

    Op de postzegels van PostNL is van oudsher een belangrijke plek ingeruimd voor afbeeldingen van Nederlandse vorsten en andere leden van het Koninklijk Huis. Al eerder in de historie zijn postzegels uitgegeven om het ontstaan van het Koninkrijk der Nederlanden te herdenken: de vier Jubileumzegels 100 jaar Onafhankelijkheid (1913, Karel de Bazel) en de drie postzegels 150 jaar Onafhankelijkheid (1963, Ootje Oxenaar).

    Ook de staatkundige vorming van ons land is een regelmatig terugkerend onderwerp. Zo werd eerder onder meer aandacht besteed aan 500 jaar Staten-Generaal (1964, Theo Kurpershoek), de 100e sterfdag van Thorbecke, opsteller van de Grondwet van 1848 (1972, Gerrit Noordzij), de verkiezingen van de Tweede Kamer (1977, Gratema, De Vries & Van der Toorn), 450 jaar Raad van State (1981, Gerard Unger) en het Nieuw Burgerlijk Wetboek (1992, Karel Martens).

    Over het ontwerp

    Het postzegelvelletje 200 jaar Koninkrijk 2015 bevat 5 x 2 verschillende postzegels, met de waardeaanduiding Nederland 2. Op de eerste postzegel staat een lichtrode gerasterde weergave van het grondgebied van het Koninkrijk der Nederlanden in 1815, tegen een lichtblauwe achtergrond. Voor de tweede postzegel is gebruikgemaakt van een soortgelijke weergave van het Koninkrijk op het moment van de eedaflegging door Koning Willem-Alexander op 30 april 2013, maar dan blauw gekleurd tegen een witte achtergrond.

    Bovenaan beide postzegels staat de naam van de vorst met het jaartal van inhuldiging. Onderaan links staat de waardeaanduiding 2, met daarnaast Nederland 2015. Op de velrand is in opengewerkte kapitalen de titel van het postzegelvelletje vermeld, met de drie jaartallen waarin het 200-jarige bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden wordt herdacht: 2013, 2014 en 2015. De cijfers voor 2015 zijn gevuld. Voor de typografie is gebruikgemaakt van de schreefloze F Grotesk (2010) van Radim Peško.

    Over de ontwerper

    De kwaliteit van het eindexamenwerk van Vanessa van Dam aan de Rietveld Academie was aanleiding voor PostNL om haar de Ouderenzegels voor 1999 te laten ontwerpen. Sindsdien heeft zij als zelfstandig ontwerper van zich doen spreken, onder meer door de opvallende huisstijl voor het Paleis op de Dam in Amsterdam. “Misschien heeft dat wel een rol gespeeld bij het krijgen van deze opdracht om de postzegels voor 200 jaar Koninkrijk der Nederland te ontwerpen”, aldus Vanessa. “Het is een onderwerp met een sterk historische lading, waarbij ik heb geprobeerd er een eigentijdse draai aan te geven.”

    Het postzegelvelletje 200 jaar Koninkrijk 2015 is de laatste in de serie van drie. Het eerste was gewijd aan de terugkeer van de Prins van Oranje op 30 november 1813 en verscheen exact 200 jaar later. Op het tweede postzegelvelletje, dat op 29 maart 2014 uitkwam, staat de viering van 200 jaar Grondwet centraal. Het derde wordt op 2 maart 2015 uitgegeven ter herdenking van de inhuldiging van Koning Willem I in 1815.

    “Toen de tijd eraan kwam om aan het derde postzegelvelletje te gaan werken”, vertelt Vanessa, “heb ik eerst de eerdere twee velletjes kritisch tegen het licht gehouden. Het is altijd goed om zo objectief mogelijk naar je eigen werk te kijken, ook achteraf. Soms denk ik dan – dat had ik anders kunnen doen. Maar aan het concept van deze postzegels zou ik ook nu niets willen veranderen. Daarom ben ik op de ingeslagen weg voortgegaan, maar natuurlijk wel met een heel andere invulling.”

    Het derde postzegelvelletje heeft de inhuldiging van Koning Willem I en Koning Willem-Alexander als onderwerp. “Er zijn natuurlijk overeenkomsten tussen die twee”, legt Vanessa uit, “maar ook grote verschillen. Wat dat laatste betreft heb ik het grootste onderscheid gekozen wat mij opviel, namelijk het grondgebied dat met hun koningschap verbonden is. In 1815 maakte België nog onderdeel uit van het Koninkrijk. Bovendien was Koning Willem I Groothertog van Luxemburg. De kaart op de twee postzegels maakt het verschil duidelijk. Daarvoor heb ik een gerasterde weergave toegepast met op beide postzegels dezelfde schaal. Zo zie je direct hoe groot het verschil is tussen de twee. Uiteraard is bij het grondgebied anno nu ook de belangrijkste landwinning opgenomen: de drooglegging van delen van wat in de tijd van Koning Willem I nog de Zuiderzee was.

    ” Doordat het grondgebied van het huidige Nederland kleiner is dan in 1815, ontstond op de postzegel van Koning Willem Alexander een wit vlak rechtsonder. “Dat kwam heel goed uit”, vertelt Vanessa verder, “want voor de tweede laag wilde ik graag het grootzegel van Koning Willem-Alexander en de handtekening van Koning Willem I gebruiken. Om op zo’n manier te laten uitdrukken dat zij letterlijk hun stempel op het grondgebied zetten, Koning Willem I begin negentiende eeuw en Koning Willem-Alexander nu. Dat grootzegel heeft veel detail in zich, wat beter uitkomt door het deels over het witte vlak op de postzegel te plaatsen. De handtekening van Koning Willem I is heel luchtig, dus daar hoefde ik niet veel aan te doen.”

    Het had wel nog wel wat voeten in de aarde voordat de twee lagen goed op elkaar aansloten. Vanessa: “Ik heb verschillende soorten rasters gebruikt voordat ik tevreden was. De zwierige handtekening van Koning Willem I had ik er eerst gewoon op gezet, maar dat werd wat klein. Toen draaide ik het een kwartslag naar links en – toeval of niet – opeens liep de handtekening min of meer parallel met de grenzen van zijn rijk. Echt een groot gebaar. De foto van het officiële grootzegel van Koning Willem-Alexander heb ik zodanig in de computer bewerkt dat het lijkt alsof je er nu een afdruk ervan ziet. Met een loep kun je zelfs het JE MAINTIENDRAI nog lezen. Leuk vind ik dat straks met het poststempel erop er nog een derde laag ontstaat boven op de stempels die ik de twee koningen er zelf op heb laten zetten.”

    Vanessa van Dam studeerde van 1991 tot 1996 grafisch ontwerpen aan de Rietveld Academie in Amsterdam. Sindsdien werkt zij zelfstandig voor opdrachtgevers die voornamelijk uit de culturele sector afkomstig zijn. Zij is onder meer verantwoordelijk voor de huisstijlen van het Paleis op de Dam, Museum Oud Amelisweerd (MOA) en het architectenbureau One Architecture. Tot haar recente projecten behoort werk voor Over het IJ Festival, Pinakothek der Moderne in München, uitgeverij Prometheus en fotoboeken met werk van Gerard Fieret, Martine Stig, Jon Naar en Oscar van Alphen. Ook is zij verantwoordelijk voor het grafisch ontwerp van de nieuwe modelabels van Van Slobbe Van Benthum en Keuze van Kiki (Kiki Niesten). Voor uitgeverij 010 bereidt Vanessa momenteel een monografie van het werk van Armando voor. In het voorjaar van 2015 maakt zij deel uit van de jury tijdens de verkiezing van de Schönste Bücher aus aller Welt in Leipzig. In 1999 ontwierp Vanessa de Ouderenzegels, gewijd aan het Internationaal Jaar van de Ouderen.

  • Koning Willem-Alexander 2015

    Postzegel
    Ruim een jaar geleden heeft PostNL de koningspostzegel uitgereikt aan Zijne Majesteit de Koning. De iconografische kroon verwees niet naar de officiële kroon. PostNL heeft diverse reacties ontvangen, die aangaven dat het logischer is als op de koningspostzegel de echte koningskroon staat. Hieraan geeft PostNL nu gehoor. Bij het uitgeven van zijn postzegels heeft PostNL van oudsher een belangrijke plek gereserveerd voor postzegels van Nederlandse vorsten en andere leden van het Koninklijk Huis. Zodra een nieuw staatshoofd aantreedt, is het gebruikelijk dat PostNL een nieuwe permanente postzegel uitgeeft. De koningspostzegel is ontworpen en aangepast door Studio Job. De aanpassing van de koningspostzegel gaat stapsgewijs. Vanaf 5 januari is eerst de koningspostzegel met waardeaanduiding 1 (voor post tot 20 gram) online verkrijgbaar en in de weken daarna – afhankelijk van de voorraad ter plaatse – bij het postkantoor in de buurt. In de komende maanden volgen vervolgens de koningspostzegels met waardeaanduiding 2 en Internationaal. De geldigheidstermijn van de oude en nieuwe postzegel is onbepaald.

  • Bruggen in Nederland
    Postzegels
    Het postzegelvel Bruggen in Nederland besteedt aandacht aan tien markante naoorlogse bruggen in Nederland:

    • de HSL-brug Moerdijk,
    • de Ehzerbrug in Almen,
    • de Kolenhavenbrug in Delft,
    • de Tuibrug in Heusden,
    • de Zouthavenbrug in Amsterdam,
    • de Jan Waaijerbrug in Zoetermeer,
    • De Oversteek in Nijmegen,
    • de Zeelandbrug over de Oosterschelde,
    • de Hanzeboog in Zwolle en
    • de Nesciobrug in Amsterdam.

    Zeven van de tien bruggen komen voor in het boek De Nederlandse brug, 40 markante voorbeelden, een uitgave van de Nederlandse Bruggenstichting. De uitgifte van het postzegelvel Bruggen in Nederland is een initiatief van PostNL in nauwe samenwerking met de Nederlandse Bruggenstichting. De Bruggenstichting heeft onder meer als doel het bevorderen van de kennis over Nederlandse bruggen en bruggenbouw, zowel uit het verleden als in het heden.

    Het ontwerp

    Het postzegelvel Bruggen in Nederland telt tien postzegels voor Nederland 1. Op het velletje staan tien bruggen op even zoveel postzegels beeldvullend afgebeeld.
    Negen van de gebruikte foto’s zijn kleurenfoto’s, de tiende is zwart-wit. Vijf van de afbeeldingen lopen door op de velrand. Op elke postzegel is in een hoek een rechthoekig wit vlak uitgespaard waarbij de naast elkaar liggende vlakken samen weer een nieuw rechthoekig vlak vormen. In deze witte vlakken is de aanduiding Nederland en het jaartal 2015 opgenomen, met de sorteerhaak. Op de velrand staat de naam van de brug vermeld, met het jaar waarin de brug in gebruik is genomen. Het gebruikte font is de DTL Prokyon Condensed van de Dutch Type Library, ontworpen door Erhard Kaiser (1997).
    De waardeaanduiding 1 in diapositief is getekend door de ontwerpers. Het postzegelvel Bruggen in Nederland werd ontworpen door Bockting Ontwerpers uit Amsterdam.

    In de afgelopen jaren is Bockting Ontwerpers meermalen betrokken geweest bij het ontwerp van postzegels in samenwerking met andere kunstenaars. Het postzegelvel Bruggen in Nederland is hun eerste postzegelontwerp van geheel eigen hand.

    “Vanaf het begin was duidelijk dat we het ontwerp dienden te baseren op bestaand fotomateriaal van tien verschillende bruggen”, aldus Hans Bockting. “Maar welke bruggen? En hoe geef je zulke grote, monumentale en complexe objecten op zo’n klein formaat weer? Hoe visualiseer je het meest essentiële aspect van een brug: de overbrugging? Van de Nederlandse Bruggenstichting ontvingen we twee lijstjes van elk twaalf bruggen. Op het ene lijstje stonden bruggen die vooral constructietechnisch opvallend waren, op het andere lijstje was het historisch belang als uitgangspunt genomen. We zijn ons daarnaast zelf gaan verdiepen in wat voor bruggen er allemaal zijn.”

    Over de Ontwerper

    Sabine Bockting Reinhardt: “Samen met de lijstjes ontvingen we een aantal beelden, maar ook zijn we zelf op zoek gegaan naar interessant bestaand fotomateriaal. Al doende ontstond een enorme verzameling beeldmateriaal. Toch zijn nog twee bruggen opnieuw gefotografeerd omdat het beeld niet aan de eisen voldeed. We zijn begonnen met te onderzoeken hoe de bruggen op de postzegels af te beelden. Eerst hebben we ons gefocust op details. Dat leverde fascinerende en monumentale beelden op met een grafisch interessant lijnenspel. Consequentie was wel dat de herkenbaarheid van de brug naar de achtergrond verdween. Niet erg voor de kenners, maar volgens onze opdrachtgever wel voor het grote publiek. Daarom zijn we gaan uitzoomen tot het punt waarop de brug wel herkenbaar werd. En dat je ook duidelijk ziet wat een brug allemaal overbrugt – dus water of land, met waar mogelijk een horizon.”

    Door het verder uitzoomen konden beide ontwerpers zich richten op het repeterende effect door de herhaling van brugelementen zoals tuien, pijlers, bogen, enzovoort. “Overigens hebben we wel geprobeerd om het aanvankelijke idee overeind te houden om uitsluitend constructieve details van bruggen te tonen”, vertelt Sabine. “Door bijvoorbeeld wel in te zoomen op details, maar dan met een verhaaltje over de brug erbij. Of een detail op de postzegel met een kleine afbeelding van de hele brug op de velrand ernaast. Dat oogde toch te veel als een noodoplossing en het leidde ook af van de essentie van een brug – de overbrugging.”

    “Die essentie keert ook terug in andere aspecten van het ontwerp”, legt Hans uit. “Met het aflopende beeld hebben we op het vel letterlijk een overbrugging willen suggereren. Iets soortgelijks geldt voor het witte vlakje op iedere postzegel. Doordat die vlakjes weer op elkaar aansluiten, sla je een brug tussen de verschillende postzegels. Zo ontstond ook het effect dat vier sorteerkruisen samen een pictogram van een kruispunt vormen, wat een brug per definitie altijd is. Het totale beeld van het velletje heeft uiteindelijk in belangrijke mate bepaald welke bruggen zijn afgebeeld en in welke positie ze op het postzegelvel staan. We zijn ook blij met de keuze van relatief onbekende nieuwe bruggen. Dus niet de Erasmusbrug, de Magere Brug, de Moerdijkbrug of de Sint Servaasbrug. Die kent iedereen en bovendien zijn ze soms al eerder op een postzegel afgebeeld.”

    De uitsnedes van de foto’s zijn zodanig gemaakt dat een evenwichtig totaalbeeld ontstaat, rekening houdend met het karakter en het ritme van elke brug. “Nogmaals”, zegt Hans, “door de juiste afstand te nemen zodat je de herkenbaarheid combineert met de kenmerkende vormen van de brug. Het zijn ook allemaal prachtige bruggen. De HSL-brug bijvoorbeeld met die knik naar beneden en de pijlers op een rij. De fraaie rondingen van de fietsersbrug in Zoetermeer. Die brug uit Delft met de opvallende combinatie van een ouderwetse constructie met een eigentijdse vormgeving. De brug over de Waal bij Nijmegen die er als een spin uitziet, het grote gebaar van de Nesciobrug in Amsterdam. Bruggen met een heel mooi ritme. Tot slot hebben we, voor zover dat kon, geprobeerd om verschillende bruggen op elkaar aan te sluiten zodat het soms lijkt alsof de brug op de ene postzegel overgaat in de brug op de andere postzegel.”

    Hans en Sabine Bockting hebben zich onder de naam Bockting Ontwerpers de laatste jaren met name toegelegd op het vormgeven van boeken, met kinderboeken als specialiteit. In nauwe samenwerking met uitgevers, auteurs, illustratoren en fotografen realiseren deze ontwerpers bijzondere boeken, catalogi en tijdschriften. Bockting Ontwerpers was eerder betrokken bij het ontwerp van de Decemberzegels 2013 en de Kinderboekenweekpostzegels 2012. In een nog verder verleden – in 1999 – was Hans Bockting samen met Will de l’Ecluse en David Smith verantwoordelijk voor het ontwerp van de postzegelserie Hoogtepunten uit de 20e eeuw.

  • Europapostzegels oud speelgoed

    Postzegels
    De samenwerkende postbedrijven in Europa geven al sinds 1956 (Europa)postzegels uit met een gemeenschappelijk thema. De afgelopen jaren is er ook een ontwerpwedstrijd aan verbonden: de EUROPE Stamp Best Design Competition. Deze competitie wordt uitgeschreven door PostEurop, de organisatie waarin alle Europese nationale postbedrijven samenwerken. Voor 2015 staat de ontwerpwedstrijd in het teken van Old Toys.

    Dit was voor PostNL aanleiding om op 10 april 2015 het postzegelvelletje Speelgoed van toen uit te geven, met de waardeaanduiding Internationaal 1. Voortbordurend op het thema geeft PostNL op eigen initiatief op dezelfde dag het velletje Speelgoed van nu uit, met de waardeaanduiding Nederland 1. Beide velletjes met 6 postzegels, waarvan 2 verschillende, zijn ontworpen door Buro Derk Dumbar uit Den Haag.

    Op het postzegelvelletje Speelgoed van toen staan twee stukken speelgoed uit vroeger tijden: een tinnen robot met opwindsleutel (jaren 1930) en het bordspel mens-erger-je-niet (jaren 1890). Op het postzegelvelletje Speelgoed van nu is recenter speelgoed afgebeeld: Rubik’s cube (introductie 1974) en een spelcomputer van de nieuwste generatie (introductie medio jaren 1990).

    Het ontwerp
    Op elke postzegel is een illustratie van het desbetreffende stuk speelgoed afgebeeld op een sokkel in kubusvorm. Op elke postzegel is ook een deel te zien van de kubus op de postzegel erboven. De drie zichtbare vlakken van iedere kubus hebben hun tegenhanger in het speelgoed: deze drie vlakken keren terug bij de dobbelsteen bij het bordspel, bij het hoofd van de robot, bij de Rubik’s cube (zelf ook een kubus) en bij de spelcomputer.

    Op het postzegelvel Speelgoed van toen overheersen de kleuren geel, rood en paars, op het vel Speelgoed van nu de kleuren lichtgroen, lichtgeel en lichtrood. Deze kleuren zijn ook te zien in de vlakjes van de Rubik’s cube, de pionnen van het halmaspel, de robot en de afbeelding op het beeldscherm van de spelcomputer. Op de velrand onderaan staat het speelgoed, of details daarvan, op groter formaat afgebeeld.

    Voor de typografie zijn de lettertypes Montserrat (2014, Julieta Ulanovsky) en Proxima Nova (2005, Mark Simonson) gebruikt. De 1 is met de hand getekend door ontwerpster Ieva Valule.

    De ontwerper
    Buro Derk Dumbar uit Den Haag was verantwoordelijk voor het ontwerp van de nieuwe postzegelvelletjes Speelgoed van toen en Speelgoed van nu. Derk Dumbar: “We hebben eerst gekeken naar de verschillen in generaties. Het speelgoed waarmee onze ouders als kind speelden, is immers anders dan ons eigen speelgoed, dat op zijn beurt weer verschilt van waar kinderen tegenwoordig mee spelen. Mijn vaders generatie speelde met het klassieke Meccano, ikzelf speelde met Lego en mijn zoon is verzot op Minecraft. Speelgoed is dus van alle tijden, speelgoed is ook universeel. En er is heel veel van. De keuze was daardoor niet gemakkelijk. Die keuze hebben we met z’n allen hier gemaakt, het uiteindelijke ontwerp is vooral van de hand van Ieva Valule van ons bureau.”

    Ieva Valule uit Riga (Letland) studeerde Grafische Ontwerp aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Voor deze opdracht verdiepte zij zich in grondig in de wereld van het speelgoed. Na veel brainstormen en onderzoek – uiteraard ook in speelgoedwinkels – viel de keuze op de robot en het bordspel voor Speelgoed van toen en Rubik’s cube en de spelcomputer voor Speelgoed van nu.

    “Daaruit blijkt ook wel dat we de driedeling in generaties hebben losgelaten”, zegt Ieva, “en voor een tweedeling zijn gegaan waarmee we de evolutie van het speelgoed benadrukken. Het speelgoed van vroeger waar de eigen fantasie een grote rol speelt – de robot bijvoorbeeld waarmee een kind eigen avonturen beleeft. Maar ook speelgoed als sociaal concept. Samen rond de tafel met een bordspel dat je niet in je eentje kunt spelen. Zo leren kinderen sociaal gedrag, ze leren samenwerken, hun beurt afwachten en hoe ze omgaan met verlies.”

    Het speelgoed van nu is daar het tegenovergestelde van, aldus Ieva. “De essentie van het huidige speelgoed is dat het een uitdaging biedt, dat het een probleem centraal staat en die moet je met slimheid, creativiteit en doorzettingsvermogen zien te overwinnen. Alle huidige spelcomputers en spellen zijn op dat principe gebaseerd. De Rubik’s cube is daar de oervorm van. Inmiddels al veertig jaar oud maar nog steeds mateloos populair. Kijk maar op Youtube. Daar is zelfs iemand te vinden die deze puzzel geblinddoekt oplost. Echt waar.”

    Al het speelgoed werd eerst gefotografeerd. Op basis van die foto’s zijn de illustraties gemaakt. Ieva Valule: “We hebben het uiterlijk van het speelgoed sterk vereenvoudigd door alleen de essentiële vormen weer te geven. De kubussen op de achtergrond staan daar om de postzegels met elkaar te verbinden en om het speelgoed een plek in de ruimte te geven. De kubus is letterlijk veelzijdig: we hebben hem in het ontwerp gebruikt als ‘tafel’ om het speelgoed op neer te leggen, maar ook als ‘muur’ om het scherm van de spelcomputer op te hangen. Het kleurverloop, de schaduwen en het diagonale ritme van de lijnen zijn allemaal bedoeld om meer beweging in het beeld te brengen. Het kleurgebruik speelt op deze postzegels een belangrijke rol, zowel op de voor- als achtergrond. De kleuren op Speelgoed van toen zijn ontleend aan de verpakking van de robot: warm, sterk en nostalgisch. De kleuren op Speelgoed van nu hebben we afgeleid van de Rubik’s cube – ze zijn daardoor wat strakker, kouder en meer eigentijds.”

    Over het ontwerpbureau
    In Buro Derk Dumbar uit Den Haag werken twee generaties Dumbar (Derk en Gert) samen met een kleine staf medewerkers en freelancers aan uiteenlopende opdrachten voor al even uiteenlopende opdrachtgevers. Buro Derk Dumbar is gespecialiseerd in het maken van huisstijlen, interactief design, pictogrammen en apps. De ontwerpers werken onder meer voor klanten als DAF, Universiteit Leiden, PostNL, RR Megatronics (producent van medische apparatuur), het Vestingmuseum Nederland in Naarden, Hermitage Amsterdam, Hotel Room Eleven en SHV. Recent ontwierp Buro Derk Dumbar samen met grafisch ontwerper Rieme Gleijm het boek Schoone Eenheid (2014, uitgeverij De Nieuwe Haagsche), een standaardwerk over de architecten van De Nieuwe Haagse School.

  • Speelgoed van Nu Europazegels

    Postzegels

    De samenwerkende postbedrijven in Europa geven al sinds 1956 (Europa)postzegels uit met een gemeenschappelijk thema. De afgelopen jaren is er ook een ontwerpwedstrijd aan verbonden: de EUROPE Stamp Best Design Competition. Deze competitie wordt uitgeschreven door PostEurop, de organisatie waarin alle Europese nationale postbedrijven samenwerken. Voor 2015 staat de ontwerpwedstrijd in het teken van Old Toys.

    Dit was voor PostNL aanleiding om op 10 april 2015 het postzegelvelletje Speelgoed van toen uit te geven, met de waardeaanduiding Internationaal 1. Voortbordurend op het thema geeft PostNL op eigen initiatief op dezelfde dag het velletje Speelgoed van nu uit, met de waardeaanduiding Nederland 1. Beide velletjes met 6 postzegels, waarvan 2 verschillende, zijn ontworpen door Buro Derk Dumbar uit Den Haag.

    Op het postzegelvelletje Speelgoed van toen staan twee stukken speelgoed uit vroeger tijden: een tinnen robot met opwindsleutel (jaren 1930) en het bordspel mens-erger-je-niet (jaren 1890). Op het postzegelvelletje Speelgoed van nu is recenter speelgoed afgebeeld: Rubik’s cube (introductie 1974) en een spelcomputer van de nieuwste generatie (introductie medio jaren 1990).

    Het ontwerp
    Op elke postzegel is een illustratie van het desbetreffende stuk speelgoed afgebeeld op een sokkel in kubusvorm. Op elke postzegel is ook een deel te zien van de kubus op de postzegel erboven. De drie zichtbare vlakken van iedere kubus hebben hun tegenhanger in het speelgoed: deze drie vlakken keren terug bij de dobbelsteen bij het bordspel, bij het hoofd van de robot, bij de Rubik’s cube (zelf ook een kubus) en bij de spelcomputer.

    Op het postzegelvel Speelgoed van toen overheersen de kleuren geel, rood en paars, op het vel Speelgoed van nu de kleuren lichtgroen, lichtgeel en lichtrood. Deze kleuren zijn ook te zien in de vlakjes van de Rubik’s cube, de pionnen van het halmaspel, de robot en de afbeelding op het beeldscherm van de spelcomputer. Op de velrand onderaan staat het speelgoed, of details daarvan, op groter formaat afgebeeld.

    Voor de typografie zijn de lettertypes Montserrat (2014, Julieta Ulanovsky) en Proxima Nova (2005, Mark Simonson) gebruikt. De 1 is met de hand getekend door ontwerpster Ieva Valule.

    De ontwerper
    Buro Derk Dumbar uit Den Haag was verantwoordelijk voor het ontwerp van de nieuwe postzegelvelletjes Speelgoed van toen en Speelgoed van nu. Derk Dumbar: “We hebben eerst gekeken naar de verschillen in generaties. Het speelgoed waarmee onze ouders als kind speelden, is immers anders dan ons eigen speelgoed, dat op zijn beurt weer verschilt van waar kinderen tegenwoordig mee spelen. Mijn vaders generatie speelde met het klassieke Meccano, ikzelf speelde met Lego en mijn zoon is verzot op Minecraft. Speelgoed is dus van alle tijden, speelgoed is ook universeel. En er is heel veel van. De keuze was daardoor niet gemakkelijk. Die keuze hebben we met z’n allen hier gemaakt, het uiteindelijke ontwerp is vooral van de hand van Ieva Valule van ons bureau.”

    Ieva Valule uit Riga (Letland) studeerde Grafische Ontwerp aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Voor deze opdracht verdiepte zij zich in grondig in de wereld van het speelgoed. Na veel brainstormen en onderzoek – uiteraard ook in speelgoedwinkels – viel de keuze op de robot en het bordspel voor Speelgoed van toen en Rubik’s cube en de spelcomputer voor Speelgoed van nu.

    “Daaruit blijkt ook wel dat we de driedeling in generaties hebben losgelaten”, zegt Ieva, “en voor een tweedeling zijn gegaan waarmee we de evolutie van het speelgoed benadrukken. Het speelgoed van vroeger waar de eigen fantasie een grote rol speelt – de robot bijvoorbeeld waarmee een kind eigen avonturen beleeft. Maar ook speelgoed als sociaal concept. Samen rond de tafel met een bordspel dat je niet in je eentje kunt spelen. Zo leren kinderen sociaal gedrag, ze leren samenwerken, hun beurt afwachten en hoe ze omgaan met verlies.”

    Het speelgoed van nu is daar het tegenovergestelde van, aldus Ieva. “De essentie van het huidige speelgoed is dat het een uitdaging biedt, dat het een probleem centraal staat en die moet je met slimheid, creativiteit en doorzettingsvermogen zien te overwinnen. Alle huidige spelcomputers en spellen zijn op dat principe gebaseerd. De Rubik’s cube is daar de oervorm van. Inmiddels al veertig jaar oud maar nog steeds mateloos populair. Kijk maar op Youtube. Daar is zelfs iemand te vinden die deze puzzel geblinddoekt oplost. Echt waar.”

    Al het speelgoed werd eerst gefotografeerd. Op basis van die foto’s zijn de illustraties gemaakt. Ieva Valule: “We hebben het uiterlijk van het speelgoed sterk vereenvoudigd door alleen de essentiële vormen weer te geven. De kubussen op de achtergrond staan daar om de postzegels met elkaar te verbinden en om het speelgoed een plek in de ruimte te geven. De kubus is letterlijk veelzijdig: we hebben hem in het ontwerp gebruikt als ‘tafel’ om het speelgoed op neer te leggen, maar ook als ‘muur’ om het scherm van de spelcomputer op te hangen. Het kleurverloop, de schaduwen en het diagonale ritme van de lijnen zijn allemaal bedoeld om meer beweging in het beeld te brengen. Het kleurgebruik speelt op deze postzegels een belangrijke rol, zowel op de voor- als achtergrond. De kleuren op Speelgoed van toen zijn ontleend aan de verpakking van de robot: warm, sterk en nostalgisch. De kleuren op Speelgoed van nu hebben we afgeleid van de Rubik’s cube – ze zijn daardoor wat strakker, kouder en meer eigentijds.”

    Over het ontwerpbureau
    In Buro Derk Dumbar uit Den Haag werken twee generaties Dumbar (Derk en Gert) samen met een kleine staf medewerkers en freelancers aan uiteenlopende opdrachten voor al even uiteenlopende opdrachtgevers. Buro Derk Dumbar is gespecialiseerd in het maken van huisstijlen, interactief design, pictogrammen en apps. De ontwerpers werken onder meer voor klanten als DAF, Universiteit Leiden, PostNL, RR Megatronics (producent van medische apparatuur), het Vestingmuseum Nederland in Naarden, Hermitage Amsterdam, Hotel Room Eleven en SHV. Recent ontwierp Buro Derk Dumbar samen met grafisch ontwerper Rieme Gleijm het boek Schoone Eenheid (2014, uitgeverij De Nieuwe Haagsche), een standaardwerk over de architecten van De Nieuwe Haagse School.

  • Natuurmonumenten Flora en Fauna van het Naardermeer

    Postzegels
    Het postzegelvelletje Flora en fauna van het Naardermeer besteedt aandacht aan verschillende landschappen, dieren en planten die kenmerkend zijn voor het Naardermeer. Dit natuurgebied bestaat uit grote plassen, zoals het Groote Meer en de Wijde Blik, met daaromheen moerasbossen en drassige weilanden met ondiepe plassen. Talloze vogels vinden hier voedsel en een rustige plek om te broeden, maar ook amfibieën en zoogdieren profiteren van de rust en de gunstige omstandigheden.

    Het Naardermeer was het eerste natuurgebied dat in 1906 in handen kwam van de vereniging Natuurmonumenten. Het postzegelvelletje Flora en fauna van het Naardermeer is een initiatief van PostNL, in nauwe samenwerking met de vereniging Natuurmonumenten.

    Het ontwerp
    Het postzegelvelletje Flora en fauna van het Naardermeer telt tien postzegels met de waardeaanduiding 1 voor post tot 20 gram in Nederland.
    Op de postzegels links zijn vijf ronde foto’s van planten afgebeeld en op de postzegels rechts vijf ronde foto’s van dieren – allemaal typerende flora en fauna voor het Naardermeer.

    Tussen elke twee foto’s op dezelfde rij staat een foto van een landschap dat de natuurlijke habitat is van de flora links en de fauna rechts. De landschapsfoto is gevat in een vierkant dat van de ene naar de andere postzegel doorloopt. Het linker- en rechterdeel van elke landschapsfoto vertoont grote overeenkomsten zodat het beeld herkenbaar blijft, ook als de postzegels worden afgescheurd.

    Op elke postzegel is de landsaanduiding Nederland en de waardeaanduiding 1 diapositief afgebeeld. De witte achtergrond van alle postzegels is leeg gelaten, op het jaartal 2015 na. Op de velrand naast de postzegels staan de Nederlandse naam en de Latijnse naam van elke afgebeelde plant en elk afgebeeld dier vermeld.

    De ontwerper
    Met de fiets rijd je binnen tien minuten van Muiderberg naar het Naardermeer. In het eerstgenoemde dorp woont de man die het nieuwste postzegelvelletje ontwierp over de flora en fauna van het laatstgenoemde natuurgebied. “Het Naardermeer ligt in onze achtertuin”, zegt grafisch ontwerper Reynoud Homan. “Het vele water in deze omgeving was voor mij als fervente zeiler reden om hier lang geleden naartoe te verhuizen. Mijn kinderen zijn op de basisschool met fluisterboten het Naardermeer ingevaren. Het is een prachtig gebied om te schaatsen. Al met al reden genoeg om enthousiast te reageren op de vraag van PostNL om dit velletje te ontwerpen. Het is een geweldig gebied met een biotoop die exemplarisch is voor het midden en noorden van Nederland. Een prachtig onderwerp voor een postzegelvel.”

    De titel van het nieuwe velletje stond vast: de flora en fauna van het Naardermeer. Al in de eerste brainstormsessie tussen de ontwerper en de biologen van Natuurmonumenten werd dat breder getrokken. “Gezien mijn grote belangstelling voor alles wat met landschappen te maken heeft, vond ik het ook heel interessant om het zo typische landschap van dit natuurgebied erbij te halen. Als je over het Naardermeer praat, kom je al snel op Jac. P. Thijsse uit. Die man heeft in de vorige eeuw een enorm stempel gedrukt op hoe wij over natuur denken en hoe wij ernaar kijken. Onder meer met zijn educatieve platen waarin de vijf biotopen van het waterlandschap in één beeld in doorsnede zijn weergegeven: onder het water, op het water, aan de oever, op de oever en in de lucht. Die aanpak heb ik als uitgangspunt gehanteerd voor de opbouw van dit postzegelvelletje, met steeds een andere blik op het landschap.”

    Inspiratie haalde Reynoud ook uit oude botanische publicaties waarin prachtige tekeningen staan die nu nog steeds veel indruk maken door de aandacht en liefde waarmee ze gemaakt zijn. “Ik heb gekeken of ik het ontwerp op dat soort tekeningen zou kunnen baseren. Maar uiteindelijk hebben we gekozen voor de combinatie van dieren-, planten- en landschapsfoto’s.”

    Eerst werd bepaald welke landschappen van het Naardermeer voor weergave in aanmerking kwamen. Reynoud: “In twee daarvan zie je de hand van de mens. De spoorlijn die zo kenmerkend is omdat hij dwars door het gebied heen loopt. En de meer dan 200 jaar oude molen die nu nog steeds het waterpeil van dit 700 ha grote gebied regelt. Vanaf het begin had ik ook de gedachte dat het ontwerp niet alleen over het Naardermeer zelf zou moeten gaan, maar ook over hoe wij ertegen aan kijken. Die gedachte bleef in mijn hoofd spelen. Opeens kwam ik midden in de nacht – zo gaat dat nu eenmaal – op het idee van de verrekijker. Dat heb ik uitgewerkt in een stramien met elementaire vormen. Enerzijds perfecte cirkels als de lenzen van de verrekijker waarmee je inzoomt als je een plant of dier wilt bekijken. Anderzijds het vierkante blok ertussen over de middenperforatie heen. Daarin is het landschap afgebeeld, waarbij je juist weer een stap achteruitzet om het goed te kunnen zien.”

    Reynoud wilde een kraakhelder beeld maken, dat in zijn woorden ‘recht voor zijn raap’ de schoonheid van het Naardermeer moest laten zien. “Met al die typische elementen van ons land – het alomtegenwoordige wateroppervlak, het riet, de vaarten waardoor heen wordt gevaren en daarboven die beroemde Hollandse wolkenlucht. Voor de selectie van de dieren en planten zelf heb ik me helemaal toevertrouwd aan de biologen van Natuurmonumenten. Bij de keuze voor de uiteindelijke beelden zaten natuurlijk geweldige vondsten. Denk aan de fuut met dat kleintje op haar rug. Of de prachtige beelden van onderwaterfotograaf Willem Kolvoort. Hoe mooi elk plaatje ook was, ik heb nog wel wat moeten schuiven om het allemaal op de juiste manier in het vlak te krijgen. Niemand maakt ronde foto’s, toch? Ook de kleuren zijn bewerkt om de beelden meer naar elkaar toe te trekken.”

    Voor de typografie koos Reynoud Homan bewust de Bodoni. “Een prachtige klassieke letter met veel contrast tussen dik en dun, een letterbeeld wat je ook tegenkomt in botanische publicaties. Het ontwerp is opgezet met zuivere vormen waarin de opeenstapeling van vorm en kleur van de natuur goed tot uiting komt. De beelden spreken voor zich, vandaar die ultrakorte toelichting op de velrand. Het is mijn ode aan dit landschap. Bovendien: wat je op de postzegels ziet, is ook uitgesproken en heel herkenbaar Nederlands landschap. En ga je naar het Naardermeer, dan kun je het ook zelf zo fotograferen.”

    Over de ontwerper
    Reynoud Homan (1956) studeerde in 1978 af aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag, afdeling grafische en typografische vormgeving. Na een vervolgstudie aan de Department of Typography and Graphic Communication aan Reading University in Engeland – om zich verder te verdiepen in de theorie en ideeëngeschiedenis van grafische communicatie – werkte hij vijf jaar bij het Amsterdamse bureau Total Design. Sinds 1981 is hij zelfstandig ontwerper in Muiderberg. Reynoud Homan ontwierp eerder de postzegels UNICEF 65 jaar (2011), Watersnoodramp 50 jaar (2003), Astma Centrum Davos (1997), 200 jaar Australië (1988) en de Zomerpostzegels (1987).

    Reynoud Homan heeft les gegeven onder meer aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag, aan de Academie van Beeldende Kunsten in Arnhem, de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam, Yale University in New Haven (VS) en de Akademie voor Kunst en Vormgeving St. Joost in Breda. Als zelfstandig ontwerper maakte hij al vroeg naam met Monografieën van Nederlandse architecten, een zestiendelige reeks over vooraanstaande architecten van uitgeverij 010. Reynoud Homan is ook bekend van de belettering van gebouwen, waaronder de Hermitage in Amsterdam, Paleis het Loo in Apeldoorn, Museum Beelden aan Zee in Scheveningen, Kröller-Muller Museum in Otterlo en het Cobra Museum voor Moderne Kunst in Amstelveen. In Homans opvatting is ontwerpen een belangrijke vorm van strategische communicatie. Een ontwerper verricht in zijn ogen geen solistisch-esthetische arbeid, maar draagt als redactioneel ontwerper verantwoording voor de inhoud van de communicatie tussen zender en ontvanger. In 2003 werd zijn oeuvre opgenomen in de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam als de collectie Reynoud Homan.

  • Liefde postzegel

    Postzegel
    Het speciale postzegelvel 10 x Liefde is bestemd voor het frankeren van huwelijksaankondigingen, valentijnskaartjes en alle andere post waarvan de verzending met het onderwerp ‘liefde’ te maken heeft.
    Deze postzegels behoren, net als de Rouwpostzegels en de Geboortezegels, tot de gelegenheidspostzegels die PostNL uitbrengt. Dergelijke postzegels laat PostNL van tijd tot tijd opnieuw ontwerpen zodat het basisassortiment altijd de tijdgeest weerspiegelt. Het nieuwe postzegelvel 10 x Liefde, een initiatief van PostNL, is de opvolger van het tot nu toe gebruikte ontwerp met de twee liggende harten uit 2005, gevolgd door een aangepaste versie in 2010 toen cijfers werden geïntroduceerd als frankeerwaarde.

    Het ontwerp
    Het ontwerp van het nieuwe postzegelvel 10 x Liefde is van de hand van Marenthe Otten uit Den Haag. Op de postzegels staat een groot rood hart centraal. Dit hart is omgeven door een achtergrond met een groot aantal lichtblauwe stippen van verschillend formaat.
    Soortgelijke stippen, maar dan roze gekleurd, keren ook terug in het hart zelf. Binnen het grote hart is één klein wit hartje getekend op de plek waar ook bij de mens het hart zich bevindt.

    Voor de aanduiding Nederland is de Nobel Regular gebruikt, voor de blauwe frankeerwaarde 1 de Helvetica Rounded. De sorteerhaak staat in de hoek linksboven.
    De ontwerper
    Jaarlijks worden er in Nederland gemiddeld 70.000 huwelijken gesloten, 200.000 huwelijksjubilea gevierd en in februari honderdduizenden valentijnskaarten verstuurd. Voor het frankeren van post bij dit soort gelegenheden brengt PostNL het velletje 10 x Liefde uit, een belangrijke postzegel in het basisassortiment van PostNL.

    “Deze postzegel is bestemd voor een grote, diverse groep mensen”, aldus ontwerper Marenthe Otten. “Van het aanstaande bruidspaar en de mensen die hun huwelijksaankondiging ontvangen, tot alle andere mensen die hun liefde willen vieren of uiten. Ook tussen mensen van hetzelfde geslacht, ook binnen verschillende culturen. Het is een hele duidelijke boodschap die je verstuurt als je zo’n postzegel op een kaart of brief plakt. En vaak heel simpel: we gaan trouwen bijvoorbeeld. Hoe mooi is dat niet als je zo’n belangrijke aankondiging ontvangt in een bijzondere envelop, met een met de hand geschreven adres en een speciale postzegel erop?”

    Marenthe Otten ontwierp recent ook de nieuwe Geboortezegel voor PostNL. “De twee zijn ongeveer in dezelfde tijd ontstaan”, zegt ze. “Wel anders, maar ze hebben raakvlakken. Al is het maar door het universele karakter. Wel een groot verschil is dat het voor de Geboortezegel een hele zoektocht bleek te zijn naar de symboliek, terwijl bij 10 x Liefde het hart natuurlijk voor de hand lag. Daar kun je niet omheen. Ik ben het ontwerpproces begonnen door met de hand te gaan schetsen, ook om er zo achter te komen wat de definitie van liefde is. Maar natuurlijk kun je dat niet in woorden vatten, het is niet rationeel, het is veranderlijk, universeel en toch voor iedereen weer anders. Met mijn schetsen ben ik verschillende kanten opgegaan, met het hart als bloem, het hart in een appelvorm, met allerlei kleuren. Al in het beginstadium kwamen er stippen in voor om het beeld beweging te brengen, om het te laten kloppen zoals een hart dat doet. De bloem- en appelvormen verdwenen in de loop van het ontwerpproces, de stippen en het hart zijn gebleven.”

    Wat stijl betreft zocht Marenthe eerst inspiratie in kunststromingen als jugendstil, art nouveau en art deco. “Stromingen die met prachtige vormen werkten, die heb ik ook toegepast voor dit onderwerp, maar het werd toch gauw te complex op zo’n kleine postzegel. Omdat ik al met stippen werkte, ben ik toen naar de popart gaan kijken, bijvoorbeeld het gebruik van rasterpunten door Roy Lichtenstein. Spannend, het is geen voor de hand liggende inspiratiebron en daardoor juist des te leuker. Na het schetsen ben ik op de computer verder gegaan, want op het miniformaat van een postzegel heb je wel scherpe vectorranden nodig. Toen ben ik mijn ideeën verder gaan uitwerken, uitgaande van een groot hart, dat eerst nog met allerlei verschillende vormen was gevuld in allerlei kleurtjes. Al vrij snel kwam ik op de basis voor het definitieve ontwerp: de stippen die zowel in de achtergrond als binnen het hart bewegen en springen. Liefde is ook altijd in beweging, liefde stroomt. Als je wat langer naar de postzegel kijkt, zie je het beeld als het ware dansen. De kleur rood is gekozen om vuur, passie en warmte aan te duiden en het wit en blauw als symbool voor hoe je soms met je hoofd in de wolken kunt lopen als je door de liefde bent geraakt.”

    Op één plek in het grote hart hebben de stippen plaats gemaakt voor een in het wit uitgespaard hartje. Marenthe: “Dat staat niet voor niets op dezelfde locatie als de menselijke hartstreek – het is het symbool voor alle gestolen en verloren harten. Het witte hartje dient ook als extra laag en geeft zo meer diepte aan het ontwerp. Liefde gaat immers ook over contrasten. De stippen op de achtergrond heb ik op gevoel neergezet, zonder al te veel systeem. Zoals de architect Hundertwasser al zei: in de natuur komen geen rechte lijnen voor. Daardoor kan de beweging alle kanten op. De stippen raken elkaar niet, maar wel het hart. Want liefde gaat natuurlijk ook over verbinding.”

    De typografie tot slot heeft op deze postzegels een opvallend dienende functie. “Inderdaad”, beaamt Marenthe. “De grote 1 linksonder is gebaseerd op de Helvetica Rounded, maar dan wel een sterk door mij verbouwde versie zodat de rondingen goed bij de vormen van de stippen passen. Voor de aanduiding Nederland heb ik de Nobel Regular toegepast, daar werk ik graag mee. Een magnifieke schreefloze letter. Niet te dik, niet te dun, een letter die zowel aan- als afwezig is. Net zoals soms de liefde.”

    Over de ontwerper Marenthe Otten (1969, Deurne) volgde na haar studie logopedie tussen 1990 en 1994 een opleiding tot grafisch ontwerper aan de Katholieke Hogeschool in Genk in België. Tegelijkertijd deed ze, ook in Genk, een opleiding in zeefdruk- en etstechnieken aan de Stedelijke Academie voor Plastische Kunsten. Van 1994 tot 1998 werkte Marenthe als freelancer voor verschillende tijdschriften. In 1998 richtte zij samen met Koen Geurts Studio ’t Brandt Weer op, het bureau dat veel succes boekte met posters en met de ontwikkeling van logo’s, visuele identiteiten, boeken, brochures, illustraties, jaarverslagen en tijdschriften. Sinds 2009 is Marenthe Otten als zelfstandig grafisch ontwerper en illustrator werkzaam onder de naam MARENTHE. Zij ontwerpt en illustreert voor tal van vooraanstaande tijdschriften in Nederland.

    Tot haar klantenkring behoren MoodieZ, Libelle, Happinez, Pink Ribbon, Succes Agenda, VUMC, Philips, De Nederlandse Opera, het Kinderboekenmuseum Den Haag, het blad Elle, het blad Flow, PostNL. Ook internationaal slaat zij haar vleugels uit, onder meer voor Happinez Duitsland, Roger la Borde in Londen, Musée de la Corse in Frankrijk, Elle in Korea en de Belgische modeontwerper Erik Verdonck. Marenthe is de bedenker van popje.com, een website met door haar ontworpen kaarten en geboortekaartjes. Samen met zilversmid Christian van Grinsven richtte zij in 2014 Hamerslag & Penseelstreek op, met een winkel en atelier in de Zoutmanstraat in Den Haag. Marenthe Otten ontwierp recent de nieuwe Geboortezegel die op 2 maart 2015verscheen, in 2008 de postzegels ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van Nederlandse Mycologische Vereniging en in 2012 het postzegelvel Voor jou, van mij…. als onderdeel van de campagne Da’s toch een kaart waard!

  • Postzegel

    De serie Mooi Nederland staat in 2015 in het teken van de bijzondere vestingsteden die ons land nog rijk is. Dit jaar zijn vijf vestingsteden aan de beurt.

    Op 2 februari verschijnen drie postzegelvelletjes over Elburg (Gelderland), Bourtange (Groningen) en Naarden (Noord-Holland), op 26 mei gevolgd door twee postzegelvelletjes over Hulst (Zeeland), Willemstad (Noord-Brabant) en een verzamelvel waarin alle vijf vestingsteden zijn opgenomen.

    Deze versterkte woonplaatsen beschermden de burgerbevolking tegen aanvallen van buitenaf door de bouw van stadsmuren, hoektorens, borstweringen en stadspoorten. Dergelijke vestingsteden werden van de vijftiende tot de achttiende eeuw aangelegd.

    PostNL besteedt met de uitgifte van de postzegelvelletjes Mooi Nederland 2015 aandacht aan deze vestingsteden met postzegels waarop een historische plattegrond van elke stad staat, met op de achtergrond op het velletje een grote luchtfoto. Met de serie Mooi Nederland brengt PostNL sinds 2005 tot uitdrukking dat het bedrijf geworteld is in de Nederlandse samenleving. De serie besteedt aandacht aan lokale geschiedenis en culturele rijkdom.

    Alle postzegelvelletjes uit de serie Mooi Nederland 2015 zijn ontworpen door grafisch ontwerper Karin Langeveld van het bureau Trapped in Suburbia in Den Haag.

    Het ontwerp

    De postzegelvelletjes uit de serie Mooi Nederland 2015 over de vestingsteden Willemstad en Hulst zijn gebaseerd op de indeling en de stans die de serie Mooi Nederland al sinds 2005 kenmerkt. Op de achtergrond op het velletje staat een luchtfoto van de desbetreffende vestingstad. Deze foto is aan één kant langs de lijnen van de verdedigingsgracht uitgesneden. Op het verzamelvelletje staan verticale uitsnedes van luchtfoto’s van de vijf vestingsteden. Deze uitsnedes zijn zo gemaakt dat de typische kenmerken van elke vestingstad snel te herkennen zijn. Op elk van de vijf postzegels zijn de contouren van de desbetreffende vesting te zien zoals die op oude stadskaarten uit de 17e en 18e eeuw voorkomen.

    De grafische achtergrond van de postzegels is geïnspireerd door de symbolen die kaartmakers in die tijd gebruikten om het karakter van het omringende gebied te duiden, bijvoorbeeld akkerland, moeras, water, hooiland, polders of boomgaarden. Over de stadskaart heen is de typografie in een schuine witte balk opgenomen in rood en blauw, dezelfde kleuren die zijn gebruikt voor de stadsplattegrond. Het font is de Trio Grotesque (2011) van Florian Schick.

    Over Willemstad

    De historie van Willemstad begon aan het einde van de middeleeuwen. In het jaar 1565 ontstond na inpoldering het dorp De Ruigenhil. Willem van Oranje, de Vader des Vaderlands, kreeg in 1582 dit gebied te leen van de Staten van Brabant als schadevergoeding voor wat hij voor ‘de zaak der vrijheid’ had uitgegeven en verloren. Hij was ook de persoon die van Willemstad een vesting liet maken. Dit was het begin van Willem’s stad, inmiddels omgedoopt tot Willemstad, een heerlijkheid die tot 1795 aan de Oranjes toebehoorde.

    Prins Maurits liet eind 16e eeuw door Fortificatiemeester Adriaen Anthonisz de vesting uitbreiden tot zijn huidige vorm van een zevenpuntige ster. De bastions op de punten van de ster werden ieder genoemd naar een van de zeven provinciën die zich hadden verenigd in de strijd tegen Spanje. De plattegrond van het stadje past zo goed bij de vestingwerken van Maurits dat vaak gedacht wordt dat beide tegelijk ontworpen zijn. De vesting is later meerdere malen verbeterd. In 1970 werd geheel Willemstad binnen de wallen tot beschermd stadsgezicht benoemd.

    Informatie ontleend aan vestingsteden.nl, regionaalarchiefwestbrabant.nl en wikipedia.nl.

    Over de ontwerper

    De opdracht voor de serie Mooi Nederland 2015 kwam voort uit het werk van Trapped in Suburbia voor het Museum voor Communicatie in Den Haag. Het bureau ontwierp voor het museum de tentoonstelling XXS Dutch Design (28-11-2013 t/m 7-9-2014), gewijd aan postzegels die gemaakt zijn door grote namen uit de ontwerpwereld. “Uiteraard was PostNL nauw bij de totstandkoming van deze tentoonstelling betrokken”, aldus Karin Langeveld van Trapped in Suburbia. “Zo kwam het contact tot stand.”

    De opgaaf voor Karin was om binnen het strakke kader van Mooi Nederland aan de slag te gaan met luchtfoto’s en oude stadskaarten van de vijf vestingsteden. “Het concept ligt in zo’n geval al vast, het gaat er dan vooral om dit zo treffend mogelijk in te vullen. Eerst hebben we ons verdiept in wat nu zo typerend is voor vestingsteden. Vervolgens ben ik op zoek gegaan naar historische plattegronden. Die zijn gelukkig volop te vinden. Online, bijvoorbeeld via het Geheugen van Nederland. Maar ook in internationale beeldbanken komen ze veel voor.”

    Het probleem bij oude landkaarten is dat ze er door hun hoge leeftijd vaak grauw uitzien. Ook bevatten ze veel details, die minder goed zichtbaar zijn bij verkleining tot op postzegelformaat. “De oplossing hebben we gevonden door de historische plattegrond van de vestingstad vrijstaand te maken. Door ze als het ware uit te knippen, verdwijnt alle informatie er omheen. Een bijkomend voordeel is dat zo de typische omtrek van elke vestingstad beter naar voren komt. Ook zijn de plattegronden blauw en rood ingekleurd om het beeld helder te maken.”

    Op het postzegelvel vormen de luchtfoto’s van Karel Tomeï een fraai contrast met de stadskaarten. “Dat komt ook doordat de luchtfoto’s in perspectief zijn gefotografeerd, terwijl de kaarten tweedimensionaal zijn. De een met de blik schuin, de ander met de blik loodrecht naar beneden. We hebben heel veel schetsen gemaakt met alternatieven van hoe de compositie eruit kan zien. Voor het beeldvlak rondom de historische kaart op de postzegel is gebruikgemaakt van de specifieke beeldtaal op landkaarten waarmee de makers aanduiden wat in de omgeving in werkelijkheid te zien is: akkers, rietland, bossen, moerassen en dergelijke. We hebben daarbij veel wit gebruikt zodat de postzegels goed afsteken tegen de groene achtergrond van de luchtfoto.”

    Op de postzegels is de typografie opvallend weergegeven, in een diagonaal. “Dat schuine karakter is gekozen om het eruit te laten zien als stempel, bedoeld als extra laag en om meer spanning in het beeld te brengen. Verder hebben we bewust gekozen voor een typisch Nederlandse letter: de Trio Grotesque. Deze is geïnspireerd op een vroeg 20e-eeuws letterontwerp van Piet Zwart, die ook prachtige postzegels heeft ontworpen. Door al die elementen samen te brengen, zijn mooie, heldere postzegels ontstaan met een sterk grafisch karakter. Dat past wel bij ons werk.”

    Karin Langeveld studeerde grafisch en typografisch ontwerpen aan de Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag, gevolgd door een design-master aan de Rietveld Academie in Amsterdam. Na een paar jaar als zelfstandig ontwerper te hebben gewerkt, richtte zij in 2002 met Cuby Gerards het grafische ontwerpbureau Trapped in Suburbia in Den Haag op. Trapped in Suburbia richt zich in zijn ontwerpen op menselijke interactie en wil het publiek meenemen op een grafisch avontuur. Karin Langeveld en Cuby Gerards zien zichzelf als verhalenvertellers, kritisch, strategisch en gericht op het creëren van waardevolle ervaringen. Dit gebeurt op basis van een interdisciplinaire aanpak, een voorkeur voor experimenteren en speelse oplossingen met humor. Trapped in Suburbia zoekt ook naar interactie met andere creatieven en organiseert inspirerende creatieve festivals, lezingen en tentoonstellingen. Het ontwerpbureau is ook eigenaar van de galerie Ship of Fools. Tot de klanten van Trapped in Suburbia behoren de Amsterdamse Hogeschool, de Caballerofabriek, Cordaid, Fresh Tracks Europe, Gemeente Den Haag, Graphic Design Museum/MOTI, Instituut voor Beeld en Geluid, Museum voor Communicatie, Museum Gouda, Museum Hilversum, Nederlands Theater Instituut, Suited Concepts, Theater Diligentia en Waterwolf.

  • De postzegel

    De serie Mooi Nederland staat in 2015 in het teken van de bijzondere vestingsteden die ons land nog rijk is. Dit jaar zijn vijf vestingsteden aan de beurt.

    Op 2 februari verschijnen drie postzegelvelletjes over Elburg (Gelderland), Bourtange (Groningen) en Naarden (Noord-Holland), op 26 mei gevolgd door twee postzegelvelletjes over Hulst (Zeeland), Willemstad (Noord-Brabant) en een verzamelvel waarin alle vijf vestingsteden zijn opgenomen.

    Deze versterkte woonplaatsen beschermden de burgerbevolking tegen aanvallen van buitenaf door de bouw van stadsmuren, hoektorens, borstweringen en stadspoorten. Dergelijke vestingsteden werden van de vijftiende tot de achttiende eeuw aangelegd.

    PostNL besteedt met de uitgifte van de postzegelvelletjes Mooi Nederland 2015 aandacht aan deze vestingsteden met postzegels waarop een historische plattegrond van elke stad staat, met op de achtergrond op het velletje een grote luchtfoto. Met de serie Mooi Nederland brengt PostNL sinds 2005 tot uitdrukking dat het bedrijf geworteld is in de Nederlandse samenleving. De serie besteedt aandacht aan lokale geschiedenis en culturele rijkdom.

    Alle postzegelvelletjes uit de serie Mooi Nederland 2015 zijn ontworpen door grafisch ontwerper Karin Langeveld van het bureau Trapped in Suburbia in Den Haag.

    Het ontwerp

    De postzegelvelletjes uit de serie Mooi Nederland 2015 over de vestingsteden Willemstad en Hulst zijn gebaseerd op de indeling en de stans die de serie Mooi Nederland al sinds 2005 kenmerkt. Op de achtergrond op het velletje staat een luchtfoto van de desbetreffende vestingstad. Deze foto is aan één kant langs de lijnen van de verdedigingsgracht uitgesneden. Op het verzamelvelletje staan verticale uitsnedes van luchtfoto’s van de vijf vestingsteden. Deze uitsnedes zijn zo gemaakt dat de typische kenmerken van elke vestingstad snel te herkennen zijn. Op elk van de vijf postzegels zijn de contouren van de desbetreffende vesting te zien zoals die op oude stadskaarten uit de 17e en 18e eeuw voorkomen.

    De grafische achtergrond van de postzegels is geïnspireerd door de symbolen die kaartmakers in die tijd gebruikten om het karakter van het omringende gebied te duiden, bijvoorbeeld akkerland, moeras, water, hooiland, polders of boomgaarden. Over de stadskaart heen is de typografie in een schuine witte balk opgenomen in rood en blauw, dezelfde kleuren die zijn gebruikt voor de stadsplattegrond. Het font is de Trio Grotesque (2011) van Florian Schick.

    Over Hulst

    Het in de 11e eeuw gestichte Hulst kreeg in 1460 de eerste vestingwerken om de stad tegen aanvallen vanuit Gent te beschermen. Deze werken werden tijdens de Tachtigjarige Oorlog door de Spanjaarden versterkt, maar in 1591 slaagde Prins Maurits er toch in om Hulst te veroveren. Tegen de middeleeuwse stenen verdedigingswerken aan kwam een aarden borstwering en in de grachten legde men verschillende ravelijnen (verdedigingseilanden) aan.

    Desondanks werd in 1596 de stad aan de Spanjaarden overgegeven. Tijdens het Twaalfjarige Bestand legden de Spanjaarden nieuwe vestingwerken aan volgens het principe van het ‘tracé-italienne’. In 1645 lukte het Frederik Hendrik na verschillende pogingen eindelijk om Hulst weer in te nemen om van hieruit de Schelde te beheersen. De vestingwerken bleven bestaan tot in 1918 de gemeenteraad van Hulst dreigde de wallen te slechten. Daar rees echter een storm van protest tegen, waarna van de plannen werd afgezien. Daardoor is Hulst een van de fraaiste voorbeelden van Oud-Nederlandse vestingbouwkunst gebleven.

    De ontwerper

    De opdracht voor de serie Mooi Nederland 2015 kwam voort uit het werk van Trapped in Suburbia voor het Museum voor Communicatie in Den Haag. Het bureau ontwierp voor het museum de tentoonstelling XXS Dutch Design (28-11-2013 t/m 7-9-2014), gewijd aan postzegels die gemaakt zijn door grote namen uit de ontwerpwereld. “Uiteraard was PostNL nauw bij de totstandkoming van deze tentoonstelling betrokken”, aldus Karin Langeveld van Trapped in Suburbia. “Zo kwam het contact tot stand.”

    De opgaaf voor Karin was om binnen het strakke kader van Mooi Nederland aan de slag te gaan met luchtfoto’s en oude stadskaarten van de vijf vestingsteden. “Het concept ligt in zo’n geval al vast, het gaat er dan vooral om dit zo treffend mogelijk in te vullen. Eerst hebben we ons verdiept in wat nu zo typerend is voor vestingsteden. Vervolgens ben ik op zoek gegaan naar historische plattegronden. Die zijn gelukkig volop te vinden. Online, bijvoorbeeld via het Geheugen van Nederland. Maar ook in internationale beeldbanken komen ze veel voor.”

    Het probleem bij oude landkaarten is dat ze er door hun hoge leeftijd vaak grauw uitzien. Ook bevatten ze veel details, die minder goed zichtbaar zijn bij verkleining tot op postzegelformaat. “De oplossing hebben we gevonden door de historische plattegrond van de vestingstad vrijstaand te maken. Door ze als het ware uit te knippen, verdwijnt alle informatie er omheen. Een bijkomend voordeel is dat zo de typische omtrek van elke vestingstad beter naar voren komt. Ook zijn de plattegronden blauw en rood ingekleurd om het beeld helder te maken.”

    Op het postzegelvel vormen de luchtfoto’s van Karel Tomeï een fraai contrast met de stadskaarten. “Dat komt ook doordat de luchtfoto’s in perspectief zijn gefotografeerd, terwijl de kaarten tweedimensionaal zijn. De een met de blik schuin, de ander met de blik loodrecht naar beneden. We hebben heel veel schetsen gemaakt met alternatieven van hoe de compositie eruit kan zien. Voor het beeldvlak rondom de historische kaart op de postzegel is gebruikgemaakt van de specifieke beeldtaal op landkaarten waarmee de makers aanduiden wat in de omgeving in werkelijkheid te zien is: akkers, rietland, bossen, moerassen en dergelijke. We hebben daarbij veel wit gebruikt zodat de postzegels goed afsteken tegen de groene achtergrond van de luchtfoto.”

    Op de postzegels is de typografie opvallend weergegeven, in een diagonaal. “Dat schuine karakter is gekozen om het eruit te laten zien als stempel, bedoeld als extra laag en om meer spanning in het beeld te brengen. Verder hebben we bewust gekozen voor een typisch Nederlandse letter: de Trio Grotesque. Deze is geïnspireerd op een vroeg 20e-eeuws letterontwerp van Piet Zwart, die ook prachtige postzegels heeft ontworpen. Door al die elementen samen te brengen, zijn mooie, heldere postzegels ontstaan met een sterk grafisch karakter. Dat past wel bij ons werk.”

    Karin Langeveld studeerde grafisch en typografisch ontwerpen aan de Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag, gevolgd door een design-master aan de Rietveld Academie in Amsterdam. Na een paar jaar als zelfstandig ontwerper te hebben gewerkt, richtte zij in 2002 met Cuby Gerards het grafische ontwerpbureau Trapped in Suburbia in Den Haag op. Trapped in Suburbia richt zich in zijn ontwerpen op menselijke interactie en wil het publiek meenemen op een grafisch avontuur. Karin Langeveld en Cuby Gerards zien zichzelf als verhalenvertellers, kritisch, strategisch en gericht op het creëren van waardevolle ervaringen. Dit gebeurt op basis van een interdisciplinaire aanpak, een voorkeur voor experimenteren en speelse oplossingen met humor. Trapped in Suburbia zoekt ook naar interactie met andere creatieven en organiseert inspirerende creatieve festivals, lezingen en tentoonstellingen. Het ontwerpbureau is ook eigenaar van de galerie Ship of Fools. Tot de klanten van Trapped in Suburbia behoren de Amsterdamse Hogeschool, de Caballerofabriek, Cordaid, Fresh Tracks Europe, Gemeente Den Haag, Graphic Design Museum/MOTI, Instituut voor Beeld en Geluid, Museum voor Communicatie, Museum Gouda, Museum Hilversum, Nederlands Theater Instituut, Suited Concepts, Theater Diligentia en Waterwolf.

  • De postzegels

    De serie Mooi Nederland staat in 2015 in het teken van de bijzondere vestingsteden die ons land nog rijk is.

    Op dit verzamelvel vindt u alle vijf vestingsteden die dit jaar op postzegel verschenen:

    Elburg (Gelderland)
    Bourtange (Groningen)
    Naarden (Noord-Holland)
    Hulst (Zeeland)
    Willemstad (Noord-Brabant)

    Deze versterkte woonplaatsen beschermden de burgerbevolking tegen aanvallen van buitenaf door de bouw van stadsmuren, hoektorens, borstweringen en stadspoorten. Dergelijke vestingsteden werden van de vijftiende tot de achttiende eeuw aangelegd.

    PostNL besteedt met de uitgifte van de postzegelvelletjes Mooi Nederland 2015 aandacht aan deze vestingsteden met postzegels waarop een historische plattegrond van elke stad staat, met op de achtergrond op het velletje een grote luchtfoto. Met de serie Mooi Nederland brengt PostNL sinds 2005 tot uitdrukking dat het bedrijf geworteld is in de Nederlandse samenleving. De serie besteedt aandacht aan lokale geschiedenis en culturele rijkdom.

    Alle postzegelvelletjes uit de serie Mooi Nederland 2015 zijn ontworpen door grafisch ontwerper Karin Langeveld van het bureau Trapped in Suburbia in Den Haag.

    Over het ontwerp

    De postzegelvelletjes uit de serie Mooi Nederland 2015 over de vestingsteden zijn gebaseerd op de indeling en de stans die de serie Mooi Nederland al sinds 2005 kenmerkt.  Op het verzamelvelletje staan verticale uitsnedes van luchtfoto’s van de vijf vestingsteden. Deze uitsnedes zijn zo gemaakt dat de typische kenmerken van elke vestingstad snel te herkennen zijn. Op elk van de vijf postzegels zijn de contouren van de desbetreffende vesting te zien zoals die op oude stadskaarten uit de 17e en 18e eeuw voorkomen.

    De grafische achtergrond van de postzegels is geïnspireerd door de symbolen die kaartmakers in die tijd gebruikten om het karakter van het omringende gebied te duiden, bijvoorbeeld akkerland, moeras, water, hooiland, polders of boomgaarden. Over de stadskaart heen is de typografie in een schuine witte balk opgenomen in rood en blauw, dezelfde kleuren die zijn gebruikt voor de stadsplattegrond. Het font is de Trio Grotesque (2011) van Florian Schick.

    De ontwerper

    De opdracht voor de serie Mooi Nederland 2015 kwam voort uit het werk van Trapped in Suburbia voor het Museum voor Communicatie in Den Haag. Het bureau ontwierp voor het museum de tentoonstelling XXS Dutch Design (28-11-2013 t/m 7-9-2014), gewijd aan postzegels die gemaakt zijn door grote namen uit de ontwerpwereld. “Uiteraard was PostNL nauw bij de totstandkoming van deze tentoonstelling betrokken”, aldus Karin Langeveld van Trapped in Suburbia. “Zo kwam het contact tot stand.”

    De opgaaf voor Karin was om binnen het strakke kader van Mooi Nederland aan de slag te gaan met luchtfoto’s en oude stadskaarten van de vijf vestingsteden. “Het concept ligt in zo’n geval al vast, het gaat er dan vooral om dit zo treffend mogelijk in te vullen. Eerst hebben we ons verdiept in wat nu zo typerend is voor vestingsteden. Vervolgens ben ik op zoek gegaan naar historische plattegronden. Die zijn gelukkig volop te vinden. Online, bijvoorbeeld via het Geheugen van Nederland. Maar ook in internationale beeldbanken komen ze veel voor.”

    Het probleem bij oude landkaarten is dat ze er door hun hoge leeftijd vaak grauw uitzien. Ook bevatten ze veel details, die minder goed zichtbaar zijn bij verkleining tot op postzegelformaat. “De oplossing hebben we gevonden door de historische plattegrond van de vestingstad vrijstaand te maken. Door ze als het ware uit te knippen, verdwijnt alle informatie er omheen. Een bijkomend voordeel is dat zo de typische omtrek van elke vestingstad beter naar voren komt. Ook zijn de plattegronden blauw en rood ingekleurd om het beeld helder te maken.”

    Op het postzegelvel vormen de luchtfoto’s van Karel Tomeï een fraai contrast met de stadskaarten. “Dat komt ook doordat de luchtfoto’s in perspectief zijn gefotografeerd, terwijl de kaarten tweedimensionaal zijn. De een met de blik schuin, de ander met de blik loodrecht naar beneden. We hebben heel veel schetsen gemaakt met alternatieven van hoe de compositie eruit kan zien. Voor het beeldvlak rondom de historische kaart op de postzegel is gebruikgemaakt van de specifieke beeldtaal op landkaarten waarmee de makers aanduiden wat in de omgeving in werkelijkheid te zien is: akkers, rietland, bossen, moerassen en dergelijke. We hebben daarbij veel wit gebruikt zodat de postzegels goed afsteken tegen de groene achtergrond van de luchtfoto.”

    Op de postzegels is de typografie opvallend weergegeven, in een diagonaal. “Dat schuine karakter is gekozen om het eruit te laten zien als stempel, bedoeld als extra laag en om meer spanning in het beeld te brengen. Verder hebben we bewust gekozen voor een typisch Nederlandse letter: de Trio Grotesque. Deze is geïnspireerd op een vroeg 20e-eeuws letterontwerp van Piet Zwart, die ook prachtige postzegels heeft ontworpen. Door al die elementen samen te brengen, zijn mooie, heldere postzegels ontstaan met een sterk grafisch karakter. Dat past wel bij ons werk.”

    Karin Langeveld studeerde grafisch en typografisch ontwerpen aan de Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag, gevolgd door een design-master aan de Rietveld Academie in Amsterdam. Na een paar jaar als zelfstandig ontwerper te hebben gewerkt, richtte zij in 2002 met Cuby Gerards het grafische ontwerpbureau Trapped in Suburbia in Den Haag op. Trapped in Suburbia richt zich in zijn ontwerpen op menselijke interactie en wil het publiek meenemen op een grafisch avontuur. Karin Langeveld en Cuby Gerards zien zichzelf als verhalenvertellers, kritisch, strategisch en gericht op het creëren van waardevolle ervaringen. Dit gebeurt op basis van een interdisciplinaire aanpak, een voorkeur voor experimenteren en speelse oplossingen met humor. Trapped in Suburbia zoekt ook naar interactie met andere creatieven en organiseert inspirerende creatieve festivals, lezingen en tentoonstellingen. Het ontwerpbureau is ook eigenaar van de galerie Ship of Fools. Tot de klanten van Trapped in Suburbia behoren de Amsterdamse Hogeschool, de Caballerofabriek, Cordaid, Fresh Tracks Europe, Gemeente Den Haag, Graphic Design Museum/MOTI, Instituut voor Beeld en Geluid, Museum voor Communicatie, Museum Gouda, Museum Hilversum, Nederlands Theater Instituut, Suited Concepts, Theater Diligentia en Waterwolf.

  • De postzegels

    De Volvo Ocean Race doet dit jaar ook Nederland aan met een kort verblijf in Den Haag van 18-20 juni.

    PostNL besteedt hier aandacht aan met een speciaal postzegelvel met als uitgiftedatum 26 mei 2015. Het vel telt tien postzegels met de waardeaanduiding Nederland 1. Op de postzegels staan verschillende actiefoto’s van eerdere etappes van deze internationale zeilwedstrijd, met daarnaast internationale seinvlaggen (lettervlaggen) voor wedstrijdzeilers.

    De Volvo Ocean Race wordt elke drie jaar gehouden. Aan deze twaalfde editie doen zeven teams mee, waaronder het Nederlandse Team Brunel onder leiding van schipper Bouwe Bekking. Ook bij twee andere teams maken Nederlanders deel uit van de bemanning.

    Het ontwerp

    Het vel Volvo Ocean Race Pitstop Den Haag 2015 telt tien postzegels met de waardeaanduiding Nederland 1.

    Voor het postzegelvel, dat ontworpen werd door ZEE strategie & ontwerp uit Rotterdam, zijn verschillende foto’s gebruikt waarop elk deelnemend team wel een keer voorkomt. Deze actiefoto’s zijn gemaakt tijdens eerdere etappes van de Volvo Ocean Race 2014-2015. Aan de linkerzijde van elke postzegel zijn internationale seinvlaggen (lettervlaggen) voor wedstrijdzeilers weergegeven.

    Op vijf postzegels zijn de foto’s beeldvullend afgebeeld, op de andere vijf staat een kaderstrook onder en rechts. Alle foto’s en alle overige beeldelementen zijn licht hellend in het postzegelvel geplaatst als verwijzing naar het schuin gaan door zeilschepen (positieve helling). Aan de linkerkant lopen de seinvlaggen door op de velrand, met de lijnen waaraan deze vlaggen bevestigd zijn. Op de velrand rechts is een vlaglijn zichtbaar die onder de postzegels doorloopt naar de bovenste velrand. Op de velrand links en rechts staan de stopplaatsen van de editie 2014-2015 vermeld, met het aantal zeemijlen dat moet worden afgelegd.

    Voor de typografie is gebruikgemaakt van de Colfax (2012) van Process Type Foundry.

    De ontwerper
    Het postzegelvel Volvo Ocean Race Pitstop Den Haag 2015 is gemaakt door Jan van Mechelen en Laurens van der Pool, de ontwerpers van ZEE strategie & ontwerp. “Of onze naam mee heeft gespeeld met het krijgen van deze opdracht?”, zegt Jan van Mechelen. “Ik denk eerder dat het te maken heeft met het werk dat we als studio de afgelopen jaren hebben laten zien. Bij deze opdracht kwam wel van pas dat wij veel ervaring hebben met de toepassing van fotografie in ontwerpen.”

    Niet dat er vanaf het begin foto’s beschikbaar waren. “Wij zijn vorig jaar zomer al gestart met praten, brainstormen en schetsen voor dit postzegelvel”, aldus Laurens van der Pool. “De race zelf was toen nog niet begonnen en materiaal van de deelnemende teams ontbrak. Er waren toen zelfs nog maar vijf namen van de uiteindelijk zeven deelnemende teams bekend. Daarom zijn we begonnen met het verkennen van verschillende invalshoeken. Zo hebben we gekeken naar zeecartografie, naar de zeiler als individu, naar de locaties die het begin- en eindpunt van elke etappe vormen. Maar al doende kwamen we erachter dat we met andere uitgangspunten wilden werken. Namelijk de samenwerking die in een zeilteam cruciaal is. Het wedstrijdaspect, want het is ten slotte een race. En het water waarop dat alles plaatsvindt. Bovendien: zeilen is altijd beweging. Een boot ligt nooit stil, behalve in een haven en dan is er geen race bezig.”

    Omdat er nog geen actueel fotomateriaal was, werkten Jan en Laurens eerst de grafische laag uit: de lijnen (zoals touwen in de zeilsport heten) en de seinvlaggen. “Die beeldtaal is eigenlijk synoniem met het zeilen”, aldus Jan. “Om het gevoel van beweging na te bootsen, zijn deze grafische elementen schuin op het postzegelvel geplaatst. De vier lijnen komen bovendien samen in een verdwijnpunt dat boven het vel ligt – daar waar eigenlijk de mast eindigt. Met de seinvlaggen konden we ook een boodschap in het postzegelvel verpakken. Elke seinvlag staat immers voor een letter. Wat die woorden zijn? Dat mag iedereen zelf proberen uit te zoeken. Het is niet echt moeilijk hoor.”

    De eerste proeven met deze aanpak werden gemaakt op basis van fotomateriaal uit eerdere races. De ‘echte’ foto’s van de editie 2014-2015 stroomden pas na de start van de race – op 9 september 2014 – binnen. “De Volvo Ocean Race-organisatie beschikt over een bijzonder professionele beeldbank met heel veel prachtige foto’s”, zegt Laurens. “We hebben er duizenden bekeken en elke week kwam er weer een stortvloed aan nieuwe opnamen binnen. De organisatie van Volvo Ocean Race heeft ons daarbij goed geholpen, zowel de pitstopdirecteur hier in Scheveningen als het hoofd communicatie op het hoofdkantoor in Alicante. Ook heel zinvol was ons bezoek aan de boot van Team Brunel toen die in de haven van Scheveningen lag. En natuurlijk de hulp van PostNL – het is echt een hechte samenwerking geweest.”

    Bij de keuze van de uiteindelijk gebruikte foto’s kregen alle teams een plekje. Maar vanwege de pitstop in Den Haag is extra aandacht besteed aan het Nederlandse Team Brunel en aan twee andere teams (Team Vestas Wind en Team SCA) waar ook Nederlanders deel van het team uitmaken.

    Bij de keuze van de foto’s zijn de ontwerpers streng geweest, legt Jan uit. “Er was prachtig materiaal voorhanden: de stoere zeiler als individu, fraaie detailopnames met op de achtergrond een mooie zon of zware regen, enzovoort. Maar dan zou die totaalindruk van het zeilen als sport er niet goed uitkomen. Vandaar dat in al die foto’s dezelfde elementen terugkeren die Laurens net noemde: de race, de zee en de samenwerking. Met het gevoel van beweging, vandaar dat de hellende aanpak uit de grafische laag ook overal in de foto’s terugkeert en zelfs in de typografie. De gekozen letter, de Colfax, is strak en fors en past heel makkelijk binnen de beeldtaal van het zeilen. Zeker toen we alles in kapitalen hadden gezet. Toch hebben we ook oog voor detail, kijk maar naar de kleine streepjes waaruit de lijnen zijn opgebouwd om de touwstructuur goed weer te geven.”

    De twee ontwerpers van ZEE wisten dat ze een vel met tien postzegels moesten maken, waarvan zes uniek. Laurens: “Toch hadden we de ambitie – en dat is gelukt – om een vel te ontwerpen dat eruit ziet alsof het tien verschillende postzegels bevat. Dat komt enerzijds door de prominente aanwezigheid van de grafische laag, anderzijds door het ritme dat ontstaat door de beelden om en om te plaatsen, met wisselende kaders. Bovendien zie je ook inhoudelijk veel verscheidenheid: zowel een boot van voren als vanachteren, een opname van bovenaf en ook een beeld met alle boten samen.”

    Met het uiteindelijk resultaat zijn de ontwerpers van ZEE tevreden. Ze omschrijven het als een compleet en toegankelijk postzegelvel met een feestelijk karakter, wat daardoor ook voor niet-zeilers interessant is. “Het was erg prettig om op deze manier aan een opdracht te werken”, besluit Jan. “We kregen heel veel vrijheid om het ontwerp van de grond af aan op te bouwen. Dat is de beste manier om de boodschap kloppend te maken, om het inhoudelijke verhaal van deze race te vertellen. Terwijl je toch een lange weg aflegt, is het uiteindelijke ontwerp vanzelfsprekend. Dat vind ik altijd het grootste compliment.”

    ZEE strategie & ontwerp is de ontwerpstudio van Jan van Mechelen en Laurens van der Pool. Hun focus ligt op strategie en het ontwerpen van drukwerk en websites voor het bedrijfsleven en non-profit-organisaties. ZEE werkt samen met gelijkgestemde drukkers, webontwikkelaars, fotografen, illustratoren, schrijvers en vertalers om zowel kleine als grote projecten te realiseren. ZEE voelt zich thuis in de traditionele en nieuwe media en brengt deze twee werelden (papier en digitaal) bij elkaar door in projecten de koppeling te maken tussen drukwerk en online communicatie. Het werk van ZEE heeft een heldere signatuur met veel aandacht voor typografie en fotografie. Daarnaast is er veel kennis over de ambachtelijke en technische kanten van het vak. Vanuit de studio aan de Voorhaven in Delfshaven werken beide ontwerpers voor uiteenlopende opdrachtgevers als Artsen Zonder Grenzen, Bonheur Theaterbedrijf Rotterdam, Museum Boijmans van Beuningen, Conny Janssen Danst, Fedrigoni Benelux, Frame Publishers, IHS/Erasmus Universiteit Rotterdam, Kunsthal Rotterdam, NAi Publishers Rotterdam, Nederlands Fotomuseum, KPN, Shell, Rotterdam Festivals, Rotterdams Havenbedrijf, Odin Company, PostNL, Trichis Publishing, TU Delft, Stadsherstel Historisch Rotterdam en 010 Publishers.

    Technische informatie

    Zegelformaat     36 x 25 mm
    Tanding     14 ½ : 14 ½
    Papier     normaal met fosforopdruk
    Gomming     synthetisch
    Druktechniek     offset
    Oplage     191.000 velletjes
    Drukkerij     Cartor Security Printing, Frankrijk
    Drukkleuren postzegel     geel, magenta, cyaan en zwart

  • De postzegels
    Op 17 augustus 2015 heeft PostNL het postzegelvel Brieven schrijven uitgegeven. De tien postzegels besteden aandacht aan de rijke traditie van brieven schrijven in ons land door beroemde Nederlanders te portretteren met tekstfragmenten van hun brieven.

    Op het velletje Brieven schrijven zijn de postzegels op vijf rijen twee aan twee ingedeeld, met afwisselend links en rechts een portret van de briefschrijver en het bijbehorende brieffragment. Geportretteerd zijn:

    Desiderius Erasmus
    Rembrandt van Rijn
    Christiaan Huygens
    Vincent van Gogh
    Leo Vroman

    Het postzegelvel Brieven schrijven werd ontworpen door het bureau Kummer & Herrman uit Utrecht. “Het is een visueel rijk velletje geworden”, aldus Arthur Herrman, “met veel beeldende elementen en veel interessante informatie. En toch is het één geheel, hoewel de individuele postzegels sterk verschillend zijn. Dat is bereikt door de kleurenaanpak, door het doorlopende lijnenraster en door de portretten te laten aflopen zodat ook de postzegels verticaal met elkaar zijn verbonden.”
    Het ontwerp
    Op het velletje Brieven schrijven zijn de postzegels op vijf rijen twee aan twee ingedeeld, met afwisselend links en rechts een portret van de briefschrijver en het bijbehorende brieffragment.

    Op de postzegel met het portret staat de naam van de briefschrijver in diapositief vermeld. De naam keert in een kleiner corps terug op de postzegel met het brieffragment, vergezeld van de handtekening van de schrijver. Op de zegels zonder waarde staat bij sommige briefschrijvers een tekst met de oorspronkelijke taal van het brieffragment en bij de andere een tekst die de context van het fragment duidelijk maakt.

    De velrand links bevat een korte biografie van de briefschrijver, op de velrand rechts staat waar de oorspronkelijke brief wordt bewaard. De postzegels, de zegels zonder waarde en de tabs van de velrand hebben per schrijver een eigen kleur gekregen waardoor de verschillende elementen met elkaar worden verbonden. Datzelfde effect ontstaat door het toegepaste lijnenraster.

    Voor de typografie is gebruikgemaakt van de letter Lineto Circular (Laurenz Brunner, 2007).

    De ontwerper

    Het postzegelvel Brieven schrijven werd ontworpen door het bureau Kummer & Herrman uit Utrecht. “Het was een team-effort, zoals bij alles wat wij doen”, zo omschrijft Arthur Herrman het resultaat, “waarbij Robin Sluijs van ons bureau een belangrijke rol in de uitwerking heeft gespeeld.”

    De selectie van de af te beelden briefschrijvers en de bijbehorende brieffragmenten werd gemaakt door PostNL op advies van de Koninklijke Bibliotheek. “Daardoor konden wij ons helemaal op het ontwerp richten”, zegt Arthur. “We zijn begonnen met het zoeken naar interessant en herkenbaar beeldmateriaal om de briefschrijvers te portretteren. Daarbij kwamen we uit op uiteenlopende schilderijen, maar ook op foto’s. Vervolgens zijn we de beelden naar elkaar toe gaan trekken door eerst van alle portretten lijnrasters te maken. Niet door de computer gegenereerd, maar zelf getekend zodat we de lijndiktes konden aanpassen aan de specifieke kenmerken van ieders gezicht. In wezen is elk portret opnieuw getekend. Het was een vrij logische stap om vervolgens die lijnen voort te zetten op de postzegels met de brieffragmenten, maar dan van gelijke dikte als een subtiele verwijzing naar gelinieerd briefpapier.”

    De twee postzegels per briefschrijver hebben een eigen kleur gekregen die ook wordt voortgezet op de zegel zonder waarde en de velrand. Daardoor heeft het velletje een sterke horizontale gelaagdheid. “Door het kleurverloop is het beeld niet statisch”, vertelt Arthur, “maar zit er beweging in. De kleuren zelf zijn vrij intuïtief gekozen waarbij we een klassieke en daardoor tijdloze uitstraling voor ogen hadden. Voor de typografie hebben we met de Lineto Circular een tamelijk ingetogen letter genomen omdat we veel tekst wilden plaatsen. De lettergrootte is aan de omvang van elk citaat aangepast. Wel hebben we nog gekeken naar wat het effect zou zijn als we per briefschrijver een ander lettertype zouden nemen. Dat werkte wel voor de postzegels, maar het velletje als geheel werd te onrustig. Die zelfde beperking hebben we ons voor de kleuren opgelegd – per schrijver alleen één steunkleur.”

    Opvallend aan het velletje Brieven schrijven is dat de informatie op de velranden en op de postzegels zonder waarde een andere oriëntatie heeft dan de teksten op de postzegels. Opzet? Arthur: “Jazeker. Die kanteling is doorgevoerd om de scheiding tussen primaire en secundaire informatie aan te geven. Een bijkomend effect is dat de tekst op de zegel zonder waarde daardoor de vorm van een brief op briefpapier heeft gekregen.”

    Het uiteindelijke resultaat stemt Arthur tot tevredenheid. “Het is een visueel rijk velletje geworden, met veel beeldende elementen en veel interessante informatie. En toch is het één geheel, hoewel de individuele postzegels sterk verschillend zijn. Dat is bereikt zoals ik al zei door de kleurenaanpak, door het doorlopende lijnenraster en door de portretten te laten aflopen zodat ook de postzegels verticaal met elkaar zijn verbonden.”

    Over het ontwerpbureau

    Kummer & Herrman is opgericht door Jeroen Kummer en Arthur Herrman in 1998, beiden afgestudeerd als grafisch ontwerpers aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU). Samen vertegenwoordigen zij bijna een halve eeuw ervaring in ontwerp en communicatie: nieuwsgierig, open, betrokken en gepassioneerd over hun werk en de verhalen van hun klanten. Kummer & Herrman bestaat uit een compact en flexibel team van creatieve professionals die de liefde voor innovatieve en in het oog springende projecten delen. Door de omvang zijn de oprichters bij alle projecten nauw betrokken. Het bureau is sterk vertegenwoordigd in het culturele veld en heeft daarnaast ruime ervaring met het werken met organisaties in zowel de publieke als private sector. Terwijl het verhaal kan verschillen, delen de klanten de ambitie om met open vizier met het bureau samen te werken om de boodschap zo helder mogelijk over te brengen.

    Tot het groeiende aantal (inter)nationale opdrachtgevers behoren de Aperture Foundation, BNI (Beroepsvereniging Nederlandse Interieurarchitecten), FotoMuseum Antwerpen, de gemeente Utrecht, Hans van Heeswijk Architecten, KLM, nai010 uitgevers, Nederlands Letterenfonds, Stedelijk Museum Amsterdam, Sternberg Press, Thames & Hudson en
World Press Photo. In 2014 won het bureau een Dutch Design Award in de categorie Communicatie voor The Sochi Project.

    Technische specificaties

    Zegelformaat     36 x 25 mm
    Tanding     14 ½ : 14 ½
    Papier     normaal met fosforopdruk
    Gomming     synthetisch
    Druktechniek     offset
    Oplage     171.000 velletjes
    Drukkerij     Joh. Enschedé Security Print, Haarlem
    Drukkleuren postzegel     geel, magenty, cyaan en zwart

  • De postzegels
    PostNL brengt op 14 september 2015 een postzegelvelletje uit met daarop portretten van dieren door de beroemde Nederlandse fotograaf Charlotte Dumas. De uitgifte houdt verband met de grote tentoonstelling van haar werk die dit jaar in het De Pont museum in Tilburg opent.

    Alle dieren zijn gefotografeerd in de kenmerkende stijl van Charlotte Dumas: verstilde beelden waarin het dier centraal staat, meestal in rust of vlak voor of na een actie. De fotograaf is tevreden met het resultaat. “Voor het eerst staan verschillende portretten uit verschillende series nu zo dichtbij elkaar afgebeeld. En ik merk dat er een versterking van mijn werk optreedt als de beelden zich met elkaar gaan verhouden. Ook ben ik blij met het resultaat omdat mijn werk nu voor veel mensen veel toegankelijker is geworden.”

    Op de tien postzegels staat Nederland 1, bedoeld voor post tot 20 gram met een bestemming binnen Nederland.

    Het ontwerp
    Op het postzegelvel Charlotte Dumas: portretten staan tien portretten van dieren die in de periode 2004-2013 door de Nederlandse fotograaf Charlotte Dumas zijn gemaakt op locatie in Italië, Marokko en de Verenigde Staten. Alle dieren zijn gefotografeerd in de kenmerkende stijl van Charlotte Dumas: verstilde beelden waarin het dier centraal staat, meestal in rust of vlak voor of na een actie.

    De portretten zijn aflopend op de postzegels geplaatst, waardoor de foto’s direct op elkaar aansluiten. Op de velranden naast de postzegels staan de details van de foto vermeld: het jaar, de titel en, waar van toepassing, de serie waaruit de foto afkomstig is. Ook is er naast elke foto een korte tekst afgedrukt met een beschrijving van de foto.

    Voor de typografie op de postzegels zelf en voor de titel is gebruikgemaakt van de Super Grotesk (Svend Smital, 1999). Voor de teksten op de velrand is de Monotype Gill Alt One (Eric Gill, 1928-1932) gebruikt.
    Het postzegelvel Charlotte Dumas: portretten kwam tot stand in nauwe samenwerking tussen fotograaf Charlotte Dumas en grafisch ontwerper Tessa van der Waals. Charlotte: “Tessa heeft aan vrijwel al mijn publicaties meegewerkt en we zijn als duo goed op elkaar ingespeeld. Zij weet altijd precies welke kant ik op wil. De teksten zijn samen met Simone van Saarloos gemaakt. Daar was ik eerst zelf mee aan de slag gegaan. Maar ik kwam er niet uit, ging te veel uitleggen. Simone heeft in enkele woorden de essentie mooi samengevat.”

    Dieren is Charlotte Dumas min of meer bij toeval gaan fotograferen. “Dat gebeurde tijdens mijn opleiding in het kader van een opdracht over geweld en agressie. Ik heb toen ook politiehonden als onderwerp gebruikt. Je kunt mij wel een dierenliefhebber noemen. Dat uit zich bij mij echter niet door ze te willen aanraken, maar door ze te observeren en te fotograferen. Ik ben bij dieren gebleven omdat je bij het fotograferen van mensen toch al snel te maken krijgt met het verhaal van iemand anders, terwijl we juist op dieren onze eigen emoties kunnen projecteren. Fotografie is voor mij meer een medium dan een doel op zich, net zoals een schilder verf gebruikt.”

    In technisch opzicht maakt Charlotte Dumas het zichzelf niet gemakkelijk, onder meer door uit de hand te fotograferen op 4×5 film en door geen telelens of kunstlicht te gebruiken. “Daardoor is het slagingspercentage van mijn foto’s laag”, zegt Charlotte. “Maar als het wel lukt, is het zo veel beter, kom je zo veel dichter bij het individuele van het dier. Daarbij probeer ik steeds mijn grenzen te verleggen. Zo ben ik dit jaar bezig om in Zweden samen met een cameraman werkpaarden in de bosbouw te filmen. En bij de paardenrassen die ik in Japan fotografeer, ben ik veel meer dan vroeger op zoek naar kenmerkende details dan naar een compleet portret.”

    Door haar zorgvuldige voorbereiding en haar werkwijze is de productie van Charlotte Dumas beperkt. Van alle foto’s die ze maakt, komen jaarlijks niet meer dan enkele tientallen naar buiten, in publicaties of op tentoonstellingen. Dezelfde kritische benadering hanteerde ze voor de selectie van de foto’s op het postzegelvelletje. “De samen met Tessa gekozen foto’s zijn de boegbeelden uit mijn series. Sterke, iconische foto’s die ook op postzegelformaat overeind blijven. We hebben vanwege de technische eisen wel iets moeten aanpassen, maar verder zie je de dieren nog steeds zoals ik ze in werkelijkheid heb gefotografeerd. De volgorde op het velletje is bewust gekozen. Het opent met een held: de hond Guinness die na de aanslagen van 9/11 naar overlevenden in het WTC zocht. En het eindigt ook met een overlever: de stoere zwerfkat uit Marokko met de zichtbare littekens van het leven op straat. Zo werk ik ook altijd met mijn fotoseries – ik heb een verhaal in mijn hoofd nodig om de volgorde te bepalen, een verhaal met een begin en een einde.”

    Toen ontwerper Tessa van der Waals bij het postzegelvelletje werd betrokken, had Charlotte al een voorselectie van de beelden gemaakt. “Vervolgens zijn we samen gaan bepalen welke foto’s waar op het velletje zouden komen”, aldus Tessa. “Daarbij is het ritme belangrijk. We hebben voortdurend gekeken hoe de beelden, die naadloos op elkaar aansluiten, zich met elkaar verhouden. Hoe donker en licht elkaar afwisselen, waar de blik van de dieren op is gericht, of ze links of rechts georiënteerd zijn. Bovendien moest er voldoende contrast zijn tussen de postzegels onderling.”

    Op de postzegels zelf is een minimum aan typografie gebruikt. Tessa: “We hebben ons beperkt tot het hoogst noodzakelijke. Maar de typografie op de postzegel – Nederland, de waarde, het jaartal, de sorteerhaak – heeft wel een duidelijke rol. Op elke postzegel is de compositie van de foto leidend geweest voor waar ze precies terecht moesten komen. Zo bereik je dat de typografie de kracht en het ritme van het velletje versterkt.”

    Op de postzegels en voor de titel is het lettertype Super Grotesk gekozen. “Het is een vette letter met een mooie breedtewaarde en een krachtig cijfer 1. Ook de C van Charlotte in de titel is erg karakteristiek. Aan die titel hecht ik overigens erg en ik ben blij dat die suggestie is overgenomen. Uit wat er staat – Charlotte Dumas: portretten – blijkt dat je geen natuurfoto’s ziet van dieren uit een dierentuin of in het wild, maar werk van een kunstenaar.”

    Die kunstenaar is om verschillende redenen tevreden met het resultaat. “Voor het eerst staan verschillende portretten uit verschillende series nu zo dichtbij elkaar afgebeeld. En ik merk dat er een versterking van mijn werk optreedt als de beelden zich met elkaar gaan verhouden. Ook ben ik blij met het resultaat omdat mijn werk nu voor veel mensen veel toegankelijker is geworden. En er zit een persoonlijk tintje aan, noem het maar een romantisch aspect. Tijdens mijn opleiding heb ik jarenlang in het postsorteercentrum gewerkt. Het is een mooi gegeven dat zo veel jaar later mijn foto’s op postzegels zijn terechtgekomen.”

    Over Charlotte Dumas
    Charlotte Dumas (Vlaardingen, 1977) studeerde fotografie aan de Gerrit Rietveld Academie Amsterdam. Daarna volgde zij het tweejarige residency-programma aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam om haar stijl verder te ontwikkelen en te verdiepen. Charlotte Dumas is vooral bekend vanwege haar verstilde en intieme fotoportretten van dieren. Zij begon met het fotograferen van politiehonden en politiepaarden en in de loop der jaren heeft zij haar onderwerpkeuze uitgebreid met straathonden, zwerfkatten, wilde paarden, tijgers en wolven. Dit jaar is zij onder meer bezig met het filmen van werkpaarden in de bosbouw in Zweden en het fotograferen van wilde paarden in Japan. Haar werk is aangekocht door kunstinstellingen in binnen- en buitenland en werd geëxposeerd in onder meer The Photographer’s Gallery (London), De Pont museum (Tilburg), Gallery 916 (Tokio), Galerie Paul Andriesse (Amsterdam) en FOAM (Amsterdam). Inmiddels heeft Charlotte Dumas dertien publicaties op haar naam staan, waaronder The Widest Prairies (2013), Companion (2012), Retrieved (2011), Paradis (2009), Heart Shaped Hole (2008), Reverie (2006) en Day is Done (2005).

    Over Tessa van der Waals
    Tessa van der Waals (Groningen, 1960) studeerde grafisch ontwerpen aan de Gerrit Rietveld Academie Amsterdam. Daarna werkte zij aan een project op de Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. Ook werd zij na haar afstuderen zes jaar lang verantwoordelijk voor de vormgeving van het Cultureel Supplement (inclusief de Boekenbijlage) van NRC Handelsblad. Tessa van der Waals werkt als zelfstandig grafisch ontwerper voor musea en literaire uitgeverijen, waarbij zij streeft naar een kruisbestuiving tussen de wereld van het woord en de wereld van het beeld. Zij werkt of werkte voor onder meer De Pont museum (Tilburg), Museum Boijmans van Beuningen (Rotterdam), Galerie Andriesse-Eyck (Amsterdam), Centraal Museum (Utrecht), Van Gogh Museum (Amsterdam), het Rembrandthuis (Amsterdam), Rijksmuseum (Amsterdam), Uitgeverij Prometheus/Bert Bakker, Uitgeverij Atlascontact/Augustus en Uitgeverij De Bezige Bij.

    Technische informatie
    Zegelformaat     36 x 25 mm
    Tanding     14 ½ : 14 ½
    Papier     normaal met fosforopdruk
    Gomming     synthetisch
    Druktechniek     offset
    Oplage     171.000 velletjes
    Drukkerij     Cartor Security Printing, Frankrijk
    Drukkleuren postzegel     geel, magenta, cyaan en zwart

  • De postzegel

    De Dag van de Postzegel maakt onderdeel uit van de nationale Postzegelshow Postex 2015 die 16, 17 en 18 oktober plaatsvindt in de Americahal in Apeldoorn. Ter gelegenheid hiervan geeft PostNL het postzegelvel Dag van de Postzegel 2015 uit, geïnspireerd op de Frankeerzegels 1944.

    Op de nieuwe postzegels met het tarief Nederland 1 wordt de Wilhelminapostzegel van 7½ cent uit 1944 gecombineerd met een staalgravure waarop de beeltenis van de toenmalige koningin gespiegeld is gegraveerd. Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2015 is ontworpen door Birza Design uit Deventer.

    Over het Ontwerp

    Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2015 is gewijd aan de Frankeerzegels 1944, die ook wel bekend staan als de Bevrijdingszegels, Bradburyzegels of Londenzegels.

    Op elk van de tien postzegels van het nieuwe velletje staat een schuin geplaatste oranjerode postzegel van 7½ cent uit deze serie, met de beeltenis van koningin Wilhelmina. Links van de Wilhelminapostzegel is een staalgravure zichtbaar waarop dezelfde beeltenis gespiegeld is gegraveerd, zodat beide portretten elkaar aankijken. De Wilhelminapostzegel is onder dezelfde hoek geplaatst als de staalgravure, de vlag van het cijfer 1 en de meeste typografie op het postzegelvel. De aanduiding Nederland en het jaartal 2015 staan in de witte achtergrond aan de boven- en rechterzijde van de postzegel.

    De reden van uitgifte – Dag van de Postzegel – is rechtsboven in de staalgravure aangebracht. Het gebruikte lettertype op postzegels en velrand is de Orator, een monospace-font dat in 1962 door John Scheppler speciaal voor IBM-schrijfmachines werd ontworpen. De foto van de staalgravure op de postzegel linksonder loopt deels door op de velrand. Daaronder staat de verantwoording van het gebruikte beeldmateriaal voor deze uitgifte.

    Het postzegelvel voor de Dag van de Postzegel dit jaar besteedt opnieuw aandacht aan het totstandkomingsproces van permanente Nederlandse postzegels. Greep de ontwerper bij eerdere uitgiftes terug op bijvoorbeeld schetsen en drukproeven, dit keer is gebruikgemaakt van een staalgravure die in het drukproces voor de Frankeerzegels 1944 werd gebruikt.

    “Er steekt een bijzonder verhaal achter”, zegt Ingmar Birza, ontwerper van het postzegelvel voor de Dag van de Postzegel 2015. “Niet alleen omdat deze postzegels tijdens de Tweede Wereldoorlog in Engeland werden gedrukt om buiten bezet gebied en na de bevrijding te worden gebruikt. Maar ook omdat het Museum voor Communicatie in Den Haag nog over de originele kist met drukmaterialen beschikt die na de oorlog naar Nederland is verstuurd.”

    In die kist bevond zich ook de originele staalgravure op basis waarvan de drukplaat werd vervaardigd voor het drukken van de Wilhelminapostzegel van 7½ cent. “Door de gravure en de Wilhelminapostzegel tegenover elkaar te plaatsen, geef je inzicht in over welke technische mogelijkheden ze toen beschikten. Aardig is bovendien – maar dan moet je wel met een loep kijken – dat op die staalgravure een kruis is gezet om deze onbruikbaar te maken. Waarschijnlijk is dat door de drukker gedaan in opdracht van de Nederlandse autoriteiten.”

    De kist zat nog vol met andere materialen, maar die bleken volgens Ingmar Birza minder goed geschikt. “Er zat bijvoorbeeld ook een transferrol in. We hebben nog geëxperimenteerd om hiermee zelf een postzegel te ’drukken’, maar dan dwaal je toch te veel van het eigenlijke onderwerp af. Ook hebben we naar de schetsen van de ontwerper Bernard Romein gekeken, maar die waren te flets van kleur en ook anderszins niet interessant genoeg.”

    Het werd dus de staalgravure – althans een gedigitaliseerde versie ervan. Ingmar: “We hebben de foto wel iets moeten oplichten om het negatiefbeeld sterker naar voren te laten komen en ook omdat anders poststempels onleesbaar zouden worden. Het basisidee van de compositie is dat de twee portretten elkaar aankijken. De staalgravure is te groot om in z’n geheel op de postzegel af te beelden, anders zouden de Wilhelmina’s veel te klein worden. We hebben dus een uitsnede gemaakt, verschillende posities uitgeprobeerd waarbij de schuin geplaatste het best bleek te werken. Je krijgt zo meer ruimtelijkheid en meer dynamiek in het beeld. Door de duidelijk zichtbare rand van de staalgravure ontstaat ook diepte, zodat de oranjerode postzegel er bovenop lijkt te liggen. Net alsof hij zojuist als los exemplaar is gedrukt. Voor de Wilhelminapostzegel heb ik overigens een postfris exemplaar in de handel gekocht en vervolgens gescand.”

    Bij de keuze voor de typografie nam Ingmar afstand van de letters die voor de oorspronkelijke Frankeerzegels 1944 zijn gebruikt. “Dat getekende lettertype is tamelijk gedateerd, daarom hebben we juist een heel ranke en prima leesbare letter gekozen: de Orator. Dit is een speciaal voor schrijfmachines ontworpen font waarbij elke letter evenveel ruimte krijgt. De slankheid van de Orator past ook beter bij de fijne lijntjes van de gravure. Het cijfer 1 hebben we zelf gemaakt omdat we de hoek van de vlag evenwijdig wilden laten lopen aan de andere diagonale elementen. Ook vond ik het leuk om de breedte van de 1 gelijk te laten zijn aan die van de sorteerhaak. Zo heeft elk beeldelement binnen de postzegel de plek gekregen die het verdient. En erbuiten, want we wilden ergens de staalgravure laten doorlopen. Dat is linksonder op de velrand gelukt.”

    Over de ontwerper

    Ingmar Birza vormt samen met zijn vrouw Carla Birza het ontwerp- en communicatiebureau Birza Design in Deventer. Ingmar studeerde van 1991 tot 1995 grafische vormgeving aan de Kunstacademie Den Bosch. Na een korte periode bij bureaus in Breda en Amsterdam werkte hij samen met zijn vader Be J. Birza in diens studio in Deventer. Sinds 2005 zet hij het bureau samen met zijn vrouw Carla voort, waarbij ontwerpopdrachten worden uitgevoerd voor uiteenlopende klanten. Voor PostNL voert Birza Design al sinds 1998 diverse aan postzegels verwante opdrachten uit, waaronder prestigeboekjes, enveloppen, stempels en beursvelletjes. In 2003 ontwierp Ingmar de postzegels Het Nederlandse Wad, op basis van een concept dat de eerste prijs had gewonnen in een ontwerpwedstrijd voor het Nederlands publiek.

    Ingmar was verder verantwoordelijk voor het ontwerp van de postzegels voor 10 x Oranje op het WK Voetbal 2014, de Europazegels 2013 (Nederlandse postauto’s), het nieuwe kader (frame) voor de Persoonlijke Postzegels in 2013 en de Dag van de Postzegel 2012, 2013 en 2014. Ook ontwierp hij diverse Persoonlijke Postzegels. Met Uitgeverij DAVO maakte hij vele Jaarboeken Nederlandse Postzegels en sterk uiteenlopende filatelistische uitgaven.

    Technische specificaties

    Zegelformaat     30 x 40 mm
    Tanding     14 ½ : 14 ½
    Papier     normaal met fosforopdruk
    Druktechniek     offset
    Oplage     90.000 velletjes
    Drukkerij     offset
    Drukkleuren postzegel     geel, magenta, cyaan en zwart

  • Op de Kinderpostzegels van dit jaar staan illustraties uit de Gouden Boekjes, de populaire serie prent- en voorleesboeken voor kinderen die al ruim zestig jaar in Nederland verschijnt.

    Bij de selectie van de beelden liet ontwerper Julius Vermeulen zich leiden door het doel om kinderen een veilig thuis te geven. “Een thema dat in alle Gouden Boekjes centraal staat. Uit alles spreekt warmte, gezelligheid, veiligheid, geborgenheid: samen kun je de hele wereld aan. Aan de hand van die begrippen ben ik gaan zoeken naar illustraties waaruit dit begrip het beste naar voren kwam. Onschuldig en vrolijk – zo zou elk kind toch moeten opgroeien?”

    Over het ontwerp

    De zes nostalgische illustraties op de Kinderpostzegels 2015 zijn afkomstig uit drie Gouden Boekjes:

    Bij Kiki Thuis (de twee postzegels links- en rechtsboven op het velletje)
    Poes Pinkie (de twee postzegels in het midden)
    Kippetje Tok (de twee postzegels links- en rechtsonder).

    Op de velrand staan zestien mini-illustraties die uit allerlei andere Gouden Boekjes afkomstig zijn, afgebeeld tegen een achtergrond van vier pasteltinten. Zo vormt de velrand als het ware een omlijsting van de postzegels, een aanpak die ontleend is aan het achterkaft van ieder Gouden Boekje.

    Voor de typografie is gebruikgemaakt van de Gill Sans.

    Voor ontwerper Julius Vermeulen zijn de Gouden Boekjes onlosmakelijk verbonden met zijn jeugd. Ook hij werd er vroeger thuis uit voorgelezen. “Daar heb ik dierbare herinneringen aan. Het luisteren naar die kleine verhaaltjes bij mijn moeder op schoot was als een warm bad. Ik kan ook alle titels nog steeds opdreunen: Bij Kiki Thuis, De Gele Taxi, De Vijf Brandweermannetjes, Pietepaf het Circushondje, De Hondenmatroos, de lijst is eindeloos. Het is altijd mijn grote wens geweest om als grafisch ontwerper iets met die prachtige illustraties uit de Gouden Boekjes te doen. En waar passen ze beter dan op de kinderpostzegels?”

    Hoewel de Gouden Boekjes ook nu nog steeds populair zijn, associeert Julius Vermeulen ze met de jaren vijftig, zestig. “Net zoals Wiplala, Wipperoen het Duinkonijn en Flipje van Tiel. Allemaal kinderboeken waar mijn generatie groot mee geworden is. Uit de Gouden Boekjes wordt nu nog steeds wordt voorgelezen. De meeste titels uit mijn jeugd zijn nog gewoon verkrijgbaar.”

    De illustraties zijn volgens Julius van “iconische waarde” en hij omschrijft de stijl als “typisch Amerikaans”, die ook heel lang de reclamewereld heeft overheerst. “De illustratie staat centraal en is vaak geniaal van eenvoud. Met charmante details, kijk maar naar het bloemetjesbehang en de gecapitonneerde sofa op de postzegel linksboven. De hoofdpersonen zijn altijd aantrekkelijke en toegankelijke karakters, zorgvuldig en met veel liefde getekend. Het doet mij ook denken aan de oude PTT-affiches zoals Herman Berserik ze maakte. Het is een heel specifiek, tijdgebonden en klassiek handschrift. Toch maken deze betaalbare kwaliteitsboekjes nog steeds veel indruk op kinderen. Enerzijds zijn het prachtige iconische en authentieke beelden, anderzijds heb ik een grote persoonlijke affectie met dit onderwerp. Vandaar dat het ook zo interessant was om deze postzegels te ontwerpen.”

    Bij de illustraties op de Kinderpostzegels koos Julius Vermeulen de Gill Sans als stevige letter voor de typografie. “Ik heb juist een moderne letter genomen om het onderscheid tussen beeld en typografie goed aan te geven. De Gill Sans is een mooie letter die sterk genoeg is om op zichzelf te staan, maar zich tegelijkertijd goed voegt naar dit soort illustraties. De kleuren op de velrand als achtergrond voor de belangrijke hoofdrolspelertjes uit de verhalen zijn weer ontleend aan het achterkaft, dat zo kenmerkend is voor elk Gouden Boekje.”

    Bij de selectie van de beelden liet Julius Vermeulen zich leiden door het doel van Stichting Kinderpostzegels Nederland om kinderen een veilig thuis te geven. “Een thema dat in alle Gouden Boekjes centraal staat. Uit alles spreekt warmte, gezelligheid, veiligheid, geborgenheid: samen kun je de hele wereld aan. Aan de hand van die begrippen ben ik gaan zoeken naar illustraties waaruit dit begrip het beste naar voren kwam. Ik heb er tenslotte zes geselecteerd uit drie boekjes: Poes Pinkie, Kippetje Tok en Bij Kiki Thuis. Onschuldig en vrolijk – zo zou elk kind toch moeten opgroeien?”

    Over de ontwerper

    Julius Vermeulen is adviseur visuele communicatie bij PostNL. In die functie is hij onder meer verantwoordelijk voor het vormgevingsbeleid. Naast zijn adviseurschap ontwierp hij eerder zelf diverse postzegels, waaronder ook de kinderpostzegels van 1995 en 2012. Vermeulen studeerde grafische vormgeving aan de Akademie voor Beeldende Kunsten in Arnhem (tegenwoordig ArtEz geheten). Van 1999 tot 2003 was hij commissielid van het Fonds BKVB. Vermeulen was curator van de tentoonstelling Kunst per Post in Museum Escher in het Paleis in Den Haag 2006. Hij is initiator van de website over de ontwerpgeschiedenis van PostNL: www.iconenvandepost.nl. Van 2007 tot 2009 gaf Vermeulen les aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam.

    Technische specificaties
    Zegelformaat 36 x 25 mm
    Tanding 14 ½ : 14 ½
    Papier normaal met fosforopdruk
    Gomming synthetisch
    Druktechniek offset
    Oplage 3.770.000 velletjes
    Drukkerij Cartor Security Printing, Frankrijk
    Drukkleuren postzegel geel, magenta, cyaan en zwart

  • Over het ontwerp

    De Decemberzegels 2015 zijn ontworpen door ontwerper Tord Boontje. Op elke postzegel staan getekende verhaaltjes met dieren en mensen. De verhaaltjes verbeelden dat kerst en nieuwjaar feestdagen zijn die vooral samen worden gevierd. Daarom zijn op elke postzegel de hoofdrolspelers niet geïsoleerd afgebeeld, maar hebben ze steeds op een of andere wijze contact.

    De geportretteerden zijn als silhouetten getekend, met gebruik van feestelijke kleuren. Alleen de postzegel met de hazen is in zwart-wit. De vogels, eekhoorns, zwanen, herten, hazen, de hond, de vos, de ijsbeer en de drie meisjes zijn afgebeeld tegen een blauwe, rode of witte achtergrond met stralende sterren, vuurwerk, ijskristallen, kerstbomen, boomtakken, bloemen en andere decembersymbolen. Deze sierlijke motieven zijn ook toegepast om mens of dier te detailleren: bijvoorbeeld de kerststerren op de truien van de meisjes.

    Voor de typografie is de Futura (Paul Renner, 1927) als lettertype gebruikt.

    Over de ontwerper

    De Decemberzegels 2015 zijn ontworpen door ontwerper Tord Boontje. Op elke postzegel staan getekende verhaaltjes met dieren en mensen. De verhaaltjes verbeelden dat kerst en nieuwjaar feestdagen zijn die vooral samen worden gevierd. Daarom zijn op elke postzegel de hoofdrolspelers niet geïsoleerd afgebeeld, maar hebben ze steeds op een of andere wijze contact.

    De geportretteerden zijn als silhouetten getekend, met gebruik van feestelijke kleuren. Alleen de postzegel met de hazen is in zwart-wit. De vogels, eekhoorns, zwanen, herten, hazen, de hond, de vos, de ijsbeer en de drie meisjes zijn afgebeeld tegen een blauwe, rode of witte achtergrond met stralende sterren, vuurwerk, ijskristallen, kerstbomen, boomtakken, bloemen en andere decembersymbolen. Deze sierlijke motieven zijn ook toegepast om mens of dier te detailleren: bijvoorbeeld de kerststerren op de truien van de meisjes.

    Voor de typografie is de Futura (Paul Renner, 1927) als lettertype gebruikt.

    Technische specificaties

    Zegelformaat     20,8 x 25,3 mm
    Tanding     slitvorm
    Papier     normaal met fosforopdruk
    Gomming     zelfklevend
    Druktechniek     offset
    Oplage     6.500.000 velletjes
    Drukkerij     Joh. Enschedé Security Print, Haarlem
    Drukkleuren postzegel     geel, magenta, cyaan en zwart