Aan den Heer Schout van Leiderdorp

De briefomslag is een ongestempelde en ongedateerde omslag van de Gouverneur van Zuid Holland (in de Haag?) naar den Heer Schout van Leiderdorp. Er behoefde geen port betaald te worden, want deze afzender had “portvrijdom”.

De Gouverneur werd later de Commissaris des Konings. Hij was de hoogste ambtenaar in de provincie en genoot vrijdom van port. Als zo’n brief per post werd gestuurd, was het normaal dat de brief gewaarmerkt werd door links onder een handtekening te zetten. Deze brief is echter buiten de post om bezorgd door een bode van het provinciaal bestuur aan de Schout van Leiderdorp.

De Schout was tussen 1814 en 1848 een plattelands burgemeester. Hoewel de omslag geen datum heeft, moet de omslag in deze periode dus verstuurd zijn.

Naar dit soort bodebrieven is nog nauwelijks onderzoek gedaan, omdat postale kenmerken ontbreken. In de omslag zat (helaas) geen inliggende brief. Ik denk dat deze nog wel in het archief van het gemeentebestuur van Leiderdorp te vinden is.

Van de Regering der stad Leyden

En ik vond nog een soortgelijke brief, gericht aan Het Gemeentebestuur van Alkemade, verzonden door de Regering der Stad Leyden.

Deze brief is wel via de PTT verstuurd, wat we kunnen zien aan het vertrek stempel” Leyde “ (of Leyden?). Gezien dit stempel is deze brief vermoedelijk in 1819 verstuurd stond met potlood achter op deze brief geschreven.

Vraag 1: Weet iemand waaruit de Regering der Stad Leyden toen bestond?
Vraag 2: Wie kan mij wat vertellen over het vertrekstempel? Moet het Leyde of Leyden zijn?

Abstracte afbeeldingen op Rode Kruis postzegels

Rondom en met het rode kruis wordt mét tekens, letters, cijfers en kleuren op een speelse manier omgesprongen, waarmee in overdrachtelijke zin een Rode Kruis boodschap en/of facet op een afstandelijke (voor sommigen een weinig aansprekende) manier wordt uitgedragen. Bij deze beeldtaal dient de kijker voor een juist begrip een vertaalslag aangebracht te worden om de boodschap duidelijk en begrijpbaar te maken.

• De 7 cent Rode Kruis postzegel (nvph 697) geeft aandacht aan het 90-jarige bestaan van het Nederlandse Rode Kruis.
• De 8 cent Rode Kruis postzegel (nvph 797) attendeert ons op het 100-jarige bestaan van het Internationale Rode Kruis.

De vijf Rode Kruis postzegels 1967 (nvph 889/93) geven aandacht aan het 100-jarige bestaan van het Nederlandse Rode Kruis. Op een speels grafische wijze attendeert ontwerper W.A. van Stek ons door het opvoeren van jaartallen (1867 & 1967), afkortingen (NRK) en eeuw-aanduidingen (100) (nvph 889, 891 en 893) op dit jubileum.

Tevens doet hij dat met kruizen (nvph 890 en 892): wél en niét in het rood. Het ster-kruis wijst op ‘voorgangers’ van het Rode Kruis. In de Middeleeuwen hebben verschillende ridderorden op grond van religieuze overwegingen zich ook wel eens met zieken en gewonden in oorlogsomstandigheden beziggehouden.

Beide Rode Kruis postzegels 1983 (nvph 1290 & 1292) geven bekendheid aan vier basisprincipes van het Rode Kruis (op verzoek van het Internationale Rode Kruis). Voor de verbeelding plaatst ontwerper Jan van Toorn een tekstband over de postzegel met de tekst ‘grondbeginselen’ en ‘voor vrede’.

• 60 cent: de Grondbeginselen, waarvan de belangrijkste: menslievend, onafhankelijk en onpartijdig op een witte ondergrond.
• 70 cent: bevordering van de vrede. Deze zegelafbeelding zou met een grijs gekleurd kruis (één been is de tekstband) een atoombom-ontploffing afdekken en daarmee de vrede bevorderen. Te concreet! Daardoor is de zegel wit gebleven, waarmee de vrede abstract en beeldloos wordt ondersteund.

‘t Buitenbeentje van de de Rode Kruis postzegels!

Deze 5 cent Rode Kruis postzegel is tot nu toe de enige postzegel zonder bijslag. Reden? Twee weken ná de emissiedatum (1/9) zijn de meest gebruikelijke porten met 5 cent verhoogd. Ter voorkoming van niet-bruikbare Rode Kruis postzegels (incourante postzegels) is vóór de emissiedatum (15/8) overgegaan op de aanmaak van een vijfde postzegel (nvph 1015) met een frankeerwaarde van 5 cent.

Het overschot!

Met behulp van de collage-techniek drukken de sterk vereenvoudigde vormen (stilering) van de Rode Kruis postzegels 1987 (nvph 1381/83) activiteiten van het Rode Kruis op een beweeglijk-dynamische wijze in vredestijd uit. Deze postzegelafbeeldingen bestaan uit uitgeknipte en opgeplakte gekleurde vormen papier:

• Telefooncirkel: gesprekken tussen groepen bejaarden, die aan huis gekluisterd zijn.
• Bloedtransfusiedienst: een op de kop gehouden fles is gevuld met bloed. Op de fles is een etiket met een Rood Kruis bevestigd.
• Welfarewerk: vrijwilligerswerk met chronische zieken, waar vaardige handen bij activiteiten als breien, borduren, schilderen en boetseren een belangrijke rol spelen.

De telefooncirkel (ter voorkoming van een sociaal isolement én vervreemding;l;) is bijzonder levensecht op bijgaande zomerzegels 1994 (nvph 1608/10) afgebeeld.

Rode Kruiszegel bedankkaarten

Gelijk als bij de kinderpostzegels maakt het Rode Kruis ook gebruik van vrijwilligers om de postzegelverkoop te bevorderen. Deze verkopers worden na de postzegelactie bedankt voor hun daadwerkelijke hulp. De organisatie gebruikt hiervoor bedankkaarten. Hierbij ter illustratie de voor- en achterkant van de bedankkaarten van de jaren 1978, 1983 en 1987. Graag zou ik per mail afbeeldingen van andere bedankkaarten van Rode Kruis emissies willen ontvangeen.

Tijdens de diverse promotie activiteiten kunt u het velletje kopen voor € 8,00 en met vertoon van de KNBF-ledenpas € 7,00.

De losse zegels worden voor € 1,00 verkocht. Wilt u ze per post ontvangen? Dat is alleen mogelijk voor de velletjes. Ze zijn te koop voor € 10,00 (incl. verzendkosten) door een e-mail te sturen naar stnico@kpnplanet.nl

Op de typografisch uitgevoerde Vluchtelingen-postzegel van de Intergouvernementele Commissie voor Europese Migratie (ICEM, steun voor vervoer van vluchtelingen naar het land van hun uiteindelijke vestiging) staat een facsimile handtekening én tekst van koningin Juliana “Breng hen naar veilige haven”. Qua tekstinhoud past deze postzegel (nvph 856) geheel bij de activiteiten, waar het Rode Kruis zich ook praktische zin in binnen- en buitenland mee bezighoudt.

Portretgalerij van koninklijke huize

Vanuit het ‘jubileumjaar 1927′ gezien dragen de vier afgebeelde Oranje-vorsten koning Willem III, koningin Emma, prins Hendrik en koningin Wilhelmina het Rode Kruis een warm hart toe met het 60-jarig bestaan van de Rode Kruis organisatie. Prinses Margriet is (als vertegenwoordigster van de koninklijke familie) momenteel ere-voorzitster van het Nederlandse Rode Kruis.

Het is verwonderlijk dat er tot op dit moment nog geen afbeelding van de oprichter van de organisatie,Henri Dunant, in de portretgalerij van de Nederlandse Rode Kruis postzegels is opgenomen. De Zwitserse bankier Henri Dunant proclameerde (na aanschouwing van de ellende op het slagveld van Solferino in 1859) de neutraliteit van zieken en gewonden tijdens een oorlog. Pas in 1863 werden de denkbeelden van Dunant onderschreven en bevestigd door een internationale overeenkomst in Geneve.

Realiteitsgehalte van de postzegelafbeeldingen is geringer

Bij een aantal postzegels is een tikkeltje minder ‘realiteitsgehalte’ aanwezig. De werkelijkheid wordt afstandelijker, minder gedetailleerd en daardoor gestileerd/schematisch (vereenvoudigd) afgebeeld.

Het Rode Kruis-vakantieschip ‘Henri Dunant’ maakt geregeld rondvaarten in binnen- en buitenland met bedlegerige patiënten. Op de postzegelafbeelding (nvph 696) vaart het schip wellicht op de Maas het stadje Thorn met zijn witte huizen en kerk voorbij.

De 10 cent zomerzegel 1965 (nvph 843) geeft een iets meer werkelijkheidsgetrouw beeld van de plaats Thorn (een geregelde aanleg- en pleisterplaats van Rode Kruis-vakantieschip) aan de Maas in Limburg.

Door middel van verkeersborden aan een weg worden verkeerdeelnemers geattendeerd op de aanwezigheid van een hulppost van het Rode Kruis én een telefoon.

Met lectuurhuisjes verzamelt het Rode Kruis tijdschriften voor zieken.

Rode Kruis-medewerkers verlenen met een brancard hulp.

De hulpverlening op internationaal niveau wordt verbeeld door een etende (met kom) en toekijkende silhouet van een neger. De twee ‘onbemande’ kommen symboliseren/verbeelden de overvloed aan voedsel bij de hulpverlening.

Ik heb vier collages gemaakt van 4 verschillende rodekruispostzegels. De onderlinge relationele betrekkingen tussen verschillende postzegelafbeeldingen zijn soms groter en omvangrijkere als in eerste instantie gedacht wordt. Zelfs buiten de Rode Kruis emissies zijn ondersteunende en/of aanvullende postzegelafbeeldingen te vinden.

Pas met deze sterk uitvergrote afbeeldingen van de vier Rode Kruis-postzegels treedt de grote verscheidenheid aan activiteitsonderwerpen van het Rode Kruis duidelijker op de voorgrond. Door vergroting worden de afbeeldingen beter zichtbaar en herkenbaar. Door de collage (in cirkelvorm: hét symbool of dé verbeelding van een venster of een wereldbol!) staat het functioneren van de organisatie niet alleen in het middelpunt van de aandacht/belangstelling, maar ziet de burger ook de noodzaak van bestaan van het Rode Kruis deze te steunen met de koop van speciale Rode Kruis-bijslag-postzegels.

Een grote diversiteit van medewerkers, activiteiten, hulpmiddelen biedt op deze illustratieve emissie aan een omvangrijke doelgroep van (oorlog)slachtoffers, vluchtelingen, gewonden en chronisch zieken hulp en bijstand. In de te kleine, gestileerde tekeningen van ontwerpster Marte Röling (zonder verfijnde tierlantijnen als perspectief, schaduwpartijen en arceringen) is de herkenbaarheid gering. Daarmee verdwijnt de zeggingskracht van de zegelafbeeldingen. Toch geeft iedere collage aan afbeeldingen ( o.a. ook met een vergrootglas zichtbaar te maken) een aantrekkelijk en direct zicht op de activiteiten van het Nederlandse Rode Kruis.

Collage-tekening van de 20 cent postzegel

[1] gebruik van een brancard, [2] rolstoel-gebruik, [3] dokter als medisch Rode Kruis-medewerker, [4] ???.

Collage-tekening van de 25 cent postzegel

[5] Aanduiding van een Rode Kruis hulppost op een verkeersbord, [6] bloedtransfusie, [7] ambulance-vervoer, [8] vluchtelingen.

Collage-tekening van de 30 cent postzegel

[9] ambulance-vervoer, [10] vluchtelingen, [11] kind en verpleegster, [12] ???.

Collage-tekening van de 45 cent postzegel

[13] Rode Kruis-soldaat, [14] innemen van medicijn, [15] kinderzorg, [16] hulp aan Afrika, [17]voedselhulp bij hongersnood.

Zinnebeeldige afbeeldingen op Rode Kruis postzegels

Een weinig tastbaar, concreet en abstract beeld (in je gedachten) als levenskracht of levensvreugde wordt in de schilder- en beeldhouwkunst vaak op een zinnebeeldige/symbolische wijze zichtbaar en daardoor ook begrijpbaar gemaakt door parallel-lopende afbeeldingen of vergelijkende voorstellingen uit een geheel andere sfeer.

In bijbelse, allegorische en mythologische verhalen verduidelijken personen op symbolische/zinnebeeldige wijze door personificaties ook weinig concrete en tastbare begrippen als bijvoorbeeld levensverwachting en levensduur. De bijbel (als voorbeeldboek van juiste levensregels) maakt met behulp van vergelijkingen en parabels (in overdrachtelijke zin) ook inzichtelijk veel duidelijk. Stijlbegrippen uit de taal als allegorie en metafoor helpen ter verduidelijking van de vertaalslag in afbeeldingen daarbij.

Het gebruik van de metafoor en allegorie als ‘ontwerp-invalshoek-voor-postzegels’ komt (in tegenstelling tot vroeger) tegenwoordig niet meer voor. De huidige en jachtige maatschappij met een hectische tijdgeest van individualisering en sociaal-kerkelijke afvalligheid staat sinds enkele decennia niet meer open voor deze omslachtige en tijdrovende ‘verduidelijkende-en-inzichtgevende-methoden-van-vroeger’. De directe en transparante weg is dé methode. Duidelijkheid met weinig omhaal van woorden (en beelden) is de eis van jongeren van vandaag.

Van alle kanten zijn aan- en uitvliegende rood- en witgekleurde vredesduiven te ontdekken. De witgekleurde duiven bevorderen de vrede, terwijl de (gedeeltelijk) rode duiven de Rode Kruis-gedachte uitdragen. De postzegelafbeelding symboliseert (verbeeldt) in overdrachtelijke zin het bestaan, functioneren én invloed van het Rode Kruis in 1927. Toen was Europa nog een weinig vreedzaam continent. Vandaar dat in- en uitvliegende vredesduiven op de *** cent Rode Kruis postzegel op symbolische (zinnebeeldige) wijze de vredesgedachte uitdragen.

Door de schematische ‘vertaling’ van de aan- en uitvliegende vredesduiven komt voor een beter begrip/inzicht het ‘uitdragen-van’ visueel overtuigender tot zijn recht.
Drie verschillende ontwerpers hebben zich met deze emissie beziggehouden. Stijl- en vormgevingsverschillen komen overduidelijk te voorschijn. Er is destijds weinig of geen onderling overleg geweest.

De schrijver Christiaan de Moor wist in het boek ‘Postzegelkunst’ (blz. 104/05) van deze postzegelafbeelding in 1960 een opmerkelijk hoogdravende, imponerende (!) en weinig zeggende beschrijving te geven: “Leon Cachet wist de motieven van de ornamenteel opgevatte Rode Kruis-postzegelafbeelding op intelligente wijze te verweven, waarbij de kleuren tot volle werking kwamen.”
Met deze weinig transparante én tijdgebonden informatie (ín combinatie met alle PTT-persberichten van nieuwe emissies in die trijd) wordt de boodschap en de achtergrondgedachte van iedere postzegel om zeep geholpen. Hiermee en hierdoor is iedere postzegel tot een nietszeggende postzegel verworden. Een postzegel is een betekenisloos object geworden, dat alleen financiële waarde bezit en daarom verzamelwaardig is. Pas na de ‘introductie’ van de beeldfilatelie, de thematische filatelie én de maximafilie (enkele decennia geleden gestart) wordt de afbeelding én betekenis van een postzegel ontdekt!

Het schild als defensief wapen (met een rood kruis op een wit veld) beschermt en verdedigt de Conventies van Geneve. De Rode Kruiszegels van 1983 geven door ‘citaten’ tekst-inhoudelijk enige aandacht aan de grondbeginselen van het internationale Rode Kruis.

Met een Rode Kruis vlaggenparade wordt (in de realiteit op stedelijke pleinen en in optochten) op een nadrukkelijke en imponerende wijze het bestaan en de noodzaak van het Rode Kruis geaccentueerd.

De pelikaan stond in de Middeleeuwen symbool voor naastenliefde en barmhartigheid. Volgens een fabel tapte een pelikaan (die haar eigen jongen te hevig had toegetakeld) uit wroeging uit haar eigen borst bloed om daarmee haar jongen weer tot leven te brengen. De bloedtransfusiedienst van het Rode Kruis voert om die reden de pelikaan op als beeldmerk.

Het Rode Kruis op de wereldbol (nvph 699) staat symbool voor het internationale karakter van het Rode Kruis.

Een projectie van het Rode Kruis (nvph 1163) valt op een wereldkaart (vooral Afrika met veel ontwikkelingslanden), die bestaat uit een samenstel van kleide Rode Kruisjes. Hiermee wordt de hulp verbeeld aan veel kleine Rode Kruis-verenigingen in ontwikkelingslanden. Door de neutrale tinten grijs en zilverkleur komt het roodgekleurde Rode Kruis opvallender over.

PostNL

Zoals al eerder beschreven verkoopt PostNL de bekende beursvelletjes. 3 velletjes met ruisend riet op de achtergrond.

De prijs voor zes velletjes (2 sets) is € 9,95.

Wat heel bijzonder is, is dat er voorverkoop is van een aantal velletjes die a.s. maandag pas worden uitgegeven. Welke velletjes zijn dit?

• Het Nederlandse Rode Kruis
• Mooi Nederland postzegels – Buitenplaatsen Mattemburgh en Amstenrade
• Donald Duck-set Friesland

Bij een besteding van 60 euro of meer krijg je bovendien een velletje van 60-jaar Nederlandse Televisie met Tante Til of Mart Smeets cadeau!

Verder is het mogelijk om je eigen Persoonlijke Postzegels te laten maken. Neem hiervoor de afbeeldingen mee op een USB-stick! Per velletje geldt een prijs van € 7,50.

Is dit allemaal nog niet genoeg, dan kun je verder altijd nog terecht bij:

De postzegelhandelaren

Met ruim tachtig stands staan zij de verzamelaar ten dienste. Zowel georganiseerde handelaren als niet-georganiseerde handelaren staan samen op de beurs. Naast NVPH-leden zijn ook andere Nederlandse handelaren aanwezig en voorts handelaren uit Duitsland, Zwitserland, Engeland, Frankrijk en België. Gestreefd is naar een zo’n groot mogelijke variatie in het aanbod. Voor iedere verzamelaar is wel iets te vinden.

Adres

Bezoekers die per auto komen, kunnen gemakkelijk de weg vinden naar de Panda Hallen. Alle bruikbare routes zijn voorzien van duidelijke wegwijzerborden van de FILATELIEBEURS. Overigens ligt Nieuw-Loosdrecht in de buurt van Hilversum! Adres van het Achmea Health Centre: Industrieweg 10, 1231 KH Loosdrecht.

Helaas kan Postzegelblog dit weekend niet op de Filateliebeurs aanwezig zijn, maar ik wens iedereen HEEL VEEL PLEZIER!

Stadspost Leeuwarden was eind 60er en begin 70er jaren van de vorige eeuw een goed was functionerende particuliere bezorgdienst in Leeuwarden. De eigenaar van deze stadspost J.A.Schalekamp, de man die bekend zou worden om zijn zegel uitgiftes betreffende zegels die veel leken op bestaande P.T.T. zegels. Zeer bekend zijn geworden de zegels van 15 en 18 cent met de tekst Nederland Blij.

Verder gaf hij zegels uit voor zijn stadspost Leeuwarden met afbeeldingen van o.a. de Oldenhove, een bekende toren in Leeuwarden en zegels voor zijn 1 jarig bestaan als stadspost Leeuwarden.

Al deze zegels vonden gretig aftrek bij verzamelaars en zijn nu in 2012 nog volop te verkrijgen. De zegels die de stadspost Leeuwarden uitgaf zijn ook daadwerkelijk veelvuldig gebruikt op post die bezorgd is door de bij de stadspost werkzame bezorgers.

Dit alles was een doorn in het oog van de P.T.T. en deze was dan ook blij toen Schalekamp in oktober 1972 aankondigde door een belasting schuld te stoppen met de stadspost Leeuwarden. Schalekamp zou nog 1 keer groot uitpakken voor wat betreft uitgegeven zegels. Op de laatste dag van het bestaan van stadspost Leeuwarden werden z.g. rouwzegels uitgegeven. In een vel van 25 zegels met doorlopende afbeelding.

Er werd tevens een z.g. LDC – Last Day Cover – uitgeven met de datum van 10-11-1972, de laatste dag van het bestaan van stadspost Leeuwarden.

Er zijn mensen die beweren dat naar aanleiding van de dood van de heer A.J.Schalekamp er wederom rouwzegels zijn uitgegeven door stadspost Leeuwarden. Ik heb deze nog nooit gezien en betwijfel dan ook of deze zijn uitgeven, immers er bestond in 2001 helemaal geen stadspost Leeuwarden meer.

Deze monumentale huizen met omliggende tuinen of parken werden tussen de 17e en 19e eeuw aangelegd door rijke stedelingen in het omringende buitengebied. Dit gebeurde vooral in het westen van Nederland, maar ook elders in ons land komen buitenplaatsen voor, soms als voortzetting van oudere kastelen, kloosters of landgoederen.

Mattemburgh

Het postzegelvel Historische Buitenplaats Mattemburgh wordt gedomineerd door twee even grote vierkante kleurenfoto’s. De linkerfoto is van het hoofdgebouw op Mattemburgh, het grote landhuis in neoclassicistische stijl, met op de voorgrond een beeld dat David voorstelt. De rechterfoto is van de oranjerie waar vroeger ’s winters de kuipplanten konden overleven.

Beide foto’s zijn door middel van beeldmanipulatie met elkaar versmolten door een strook met de kleur oudroze. Door de twee foto’s heen is met perforaties de naam van de serie Mooi Nederland aangebracht. Onder aan het vel bevinden zich de vijf identieke postzegels, voorzien van de waardeaanduiding 1 Nederland en de vermelding van de naam Mattemburgh.

Elke postzegel heeft een brede witstrook aan de bovenzijde en een smalle aan de onderzijde. De postzegels herhalen het beeld van het landhuis, met aan de rechterzijde opnieuw de oudroze gekleurde verticale strook. Op de velrand staat de naam van de buitenplaats en van de plaats vermeld: Historische Buitenplaats Mattemburgh, Hoogerheide.

Amstenrade

Het postzegelvel Historische Buitenplaats Amstenrade wordt gedomineerd door twee even grote vierkante kleurenfoto’s. De linkerfoto is van de zijvleugel van het bakstenen hoofdgebouw, genomen vanaf de parkzijde, waardoor de hoektoren goed in beeld komt. De rechterfoto is van de Chinese slaapkamer, die zijn naam dankt aan het beschilderde behang met Chinese taferelen.

Beide foto’s zijn door middel van beeldmanipulatie met elkaar versmolten door een strook met een lichtgrijze tint. Door de twee foto’s heen is met perforaties de naam van de serie Mooi Nederland aangebracht. Onder aan het vel bevinden zich de vijf identieke postzegels, voorzien van de waardeaanduiding 1 Nederland en de vermelding van de naam Amstenrade.

Elke postzegel heeft een brede witstrook aan de bovenzijde en een smalle aan de onderzijde. De postzegels herhalen het beeld van het kasteel, met aan de rechterzijde opnieuw de lichtgrijs gekleurde verticale strook. Op de velrand staat de naam van de buitenplaats en van de plaats vermeld: Historische Buitenplaats Amstenrade.

Landgoed Mattemburgh

Landgoed Mattenburgh ligt in het westen van Noord-Brabant, in Hoogerheide, gemeente Woensdrecht. De geschiedenis van het landgoed vangt aan in de Franse Tijd als de hoge ambtenaar Petrus Josephus Cuypers de gronden koopt van de markiezen van Bergen op Zoom. Het landgoed is genoemd naar zijn echtgenote, Maria van Mattemburgh. De laatste particuliere eigenaar is Jacques Pelletier de Chambure, een Franse graaf en echtgenoot van Marie-Louise Cuypers, de achterkleindochter van de grondlegger.

Sinds 1970 is het landgoed eigendom van de stichting het Brabants Landschap. Het wit gepleisterde, neoclassicistische landhuis met souterrain is gebouwd omstreeks 1850. Het omringende groen wordt vervolgens in verschillende fasen aangelegd.

Mattemburgh heeft een mooi bewaard park in landschapsstijl dat tussen 1846 en 1863 is aangelegd naar een ontwerp van C. van Cuyk. Dit park achter het huis kent een geaccidenteerd gazon dat doorsneden is door de slingerende waterpartij en het in wijde curven verlopende padenpatroon. De aanleg is gestoffeerd met bosschages, solitaire bomen en boomgroepen tegen de achtergrond van een groene coulisse van het achterliggende bos, met langs de rand mooie bomen ter afsluiting. In de Franse tuin bevindt zich de oranjerie. Bij deze oranjerie, waar inmiddels een restaurant in is gevestigd, staan zomers prachtige kuipplanten waarvan de kuipen in grootte afnemen om de perspectivische werking te vergroten.

Tot de andere gebouwen op Mattemburgh behoren het koetshuis, de theekoepel en de langgevelboerderij. Het landgoed omvat verder loof- en naaldbossen en cultuurland. De ijskelder onder het theehuis en de bunkers in het bos vormen de belangrijkste winterverblijfplaatsen voor vleermuizen in westelijk Noord-Brabant. Ten oosten van de A4 die het landgoed doorkruist, ligt het oudste bosreservaat van Nederland. In dit gedeelte van het landgoed, waar een wandelroute doorheen loopt, vindt al ruim honderd jaar bewust geen beheer meer plaats. Het landhuis, waarvan in september 2011 de restauratie werd afgesloten, is niet toegankelijk. Het park, de tuinen en de oranjerie wel.

Kasteel Amstenrade

Kasteel Amstenrade is een buitenplaats in Zuid-Limburg, aangelegd in het laatste kwart van de 18e eeuw. Het kasteel wordt in opdracht van de Luikse bankier Nicolaas Willems gebouwd op de restanten van een 17e-eeuwse vesting. Ook eerder is op deze plek al sprake van bewoning. Begin 13e eeuw wordt voor het eerst melding gemaakt van een burcht van de Heren Van Amstenraedt, een middeleeuws vestingwerk met drie ronde torens en één vierkante. Van deze laatste zijn nog restanten aanwezig in de huidige vierkante toren, gebouwd omstreeks 1609. Het bouwwerk in de gemeente Schinnen, gelegen tussen Geleen en Heerlen, wordt beschouwd als een van de mooiste voorbeelden van neoclassicisme (Louis XVI-stijl) in Nederland.

Na de dood van Nicolaas Willems komt het kasteel in handen van de voorouders van de huidige bewoners, de grafelijke familie De Marchand et d’Assembourg. Het gebouw is L-vormig en bestaat uit twee vleugels naar een ontwerp van de Luikse architect Barthélemy Digneffe. Beide vleugels zijn verbonden door de oudere hoektoren. Rondom het kasteel ligt een park van 11 hectare, aangelegd omstreeks 1815, met een grote variëteit aan bomen en een kunstmatige ruïne.

Bij het kasteel horen diverse bijgebouwen, zoals een oranjerie, een koetshuis en een rentmeesterwoning. Het Engelse landschapspark is open voor het publiek van 10.00 tot 18.00 uur in de zomer en van 10.00 tot 16.00 uur in de winter. Rondleidingen door het kasteel voor groepen zijn op afspraak mogelijk.

De uitgiften van de postzegelvellen Mooi Nederland met thema Buitenplaatsen is een initiatief van PostNL, in nauwe samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Stichting Themajaar Historische Buitenplaatsen 2012.

Rijkdienst voor het Cultureel Erfgoed

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed stelt zich ten doel het beschermen en behouden van monumentale, archeologische of cultuurlandschappelijke waarden van nationaal of internationaal belang. De dienst is een onderdeel van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Voor hun werk kunnen de medewerkers van deze dienst, naast hun brede kennis en ervaring, verschillende instrumenten inzetten, waaronder de Nederlandse Monumentenwet uit 1988, het Monumentenregister en het archeologische informatiesysteem Archis.

De Stichting Themajaar Historische Buitenplaatsen 2012 wil meer mensen in Nederland bekend maken met historische buitenplaatsen en zo aandacht vragen voor het behoud van dit belangwekkende culturele erfgoed. Het comité van aanbeveling van de stichting bestaat uit alle twaalf commissarissen van de Koningin in Nederland.

Ontwerp: Joseph Plateau

Joseph Plateau is een samenwerkingsverband sinds 1989 van Eliane Beyer, Wouter van Eyck, Peter Kingma en Rolf Toxopeus. Alle vier studeerden ze tegelijk af als grafisch vormgevers aan de Rietveld Academie in Amsterdam. In 1991 ontving het bureau een startstipendium van het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst en de aanmoedigingsprijs voor grafische vormgeving van het Amsterdams Fonds voor de Kunsten. Joseph Plateau verzorgt de vormgeving van onder meer catalogi, boeken, jaarverslagen, tijdschriften, rapporten, huisstijlen, affiches, flyers, websites en tentoonstellingen.

Eerdere postzegels van de hand van Joseph Plateau zijn 75 jaar Nederlandse luchtvaart (1994), Nederland Waterland (1997), 200 jaar Rijksmuseum (2000), Port Betaaldzegel naamswijziging PTT Post in TPG Post (2003), Koninklijke Familie I Beatrix (2003), Koninklijke Familie II geboortezegel Amalia (2003), Koninklijke Familie III Willem-Alexander en Máxima (2004) en de Goededoelenzegels en Decemberzegels (2006).

Verkrijgbaarheid

De postzegels zijn, zolang de voorraad strekt, verkrijgbaar bij de reguliere handelaren, Collect Club in Groningen, via de Onlinewinkel op www.postnl.nl/collectclub. De geldigheidstermijn is onbepaald. Het velletje Amstenrade bij verkooppunten in de gemeente Schinnen en het velletje Mattemburgh bij verkooppunten in de gemeente Woensdrecht.

Technische gegevens

Zegelformaat: 20,8 x 25,3 mm
Tanding: 14 ½ : 14 ¼
Papier: normaal met fosforopdruk
Gomming: synthetisch
Druktechniek: offset
Oplage: 85.000 velletjes per stuk
Drukkerij: Joh. Enschedé Security Print, Haarlem
Soort zegels: velletje met 5 gelijke postzegels

Artikelnummer : 320261 (Mattemburgh)
320262 (Amstenrade)

Drukkleuren postzegel : geel, magenta, cyaan en zwart

Rode Kruis postzegels 2012

Op de drie verschillende postzegels staat het Rode Kruis (twee daarvan in diapositief) in een schuine stand, waarmee de dynamiek van de Rode Kruis organisatie wordt verbeeld. In de beide diapositieve afbeeldingen van het kruis staat één foto, namelijk die van de hulpverlener én het slachtoffer.

Deze opstelling suggereert een situatie van mond-op-mond-beademing, zoals die in 1993 ook op de jubileumpostzegel 100 jaar EHBO (nvph 1548) is weergegeven.

Alle Rode Kruis-emissies geven op gevarieerde én tijdgebonden wijze (in nationaal & internationaal opzicht, dikwijls in historisch, maar soms ook wel eens actueel) opzicht aandacht aan oorlog, vrede, nood en rampen aan:

1. het bestaan van,
2. het functioneren van en
3. de invloed/uitwerking van de Rode Kruis-organisatie in ons land en het buitenland door de jaren heen (1927 – 2012 [85 jaren]).

Het ‘gevarieerd-tonen-van’ en/of ‘her-denken-van’ vindt plaats:

1. met afbeeldingen (letterlijke weergave van de werkelijkheid [impressie]) en
2. door symbolen/verbeeldingen (persoonsgebonden gevoelsweergave [expressie]). Op een speelse wijze wordt hierbij de Rode Kruis-organisatie aangeduid
3. of met symbolen (o.a. rood gekleurde kruizen),
4. of met realistische voorwerpen in overdrachtelijke zin.

Inventarisatie van alle Rode Kruis postzegels

Ontwerper Karel Martens van de Rode Kruispostzegels 2012 heeft met reden omkleed onderzoek gepleegd: “Van de eerder uitgebrachte postzegels heb ik wel notie genomen om te voorkomen dat ik een zelfde soort onderwerp zou maken als mijn voorgangers.” Naar aanleiding van deze opmerking heb ik alle Nederlandse Rode Kruis postzegels van 14 emissies (totaal 47 verschillende postzegels) in chronologische volgorde geplaatst met achtergrondgegevens. Daarbij zijn voor mij onbekende, tijdgebonden en vermeldenswaardige feiten naar voren gekomen. Van enkele daarvan wil ik u ook laten meegenieten.

Alle Nederlandse Rode Kruis postzegels zijn herdenkspostzegels geweest! De meeste emissies herdenken de activiteiten van het Nederlandse Rode Kruis (NRC, opgericht in 1867), maar ook aan de activiteiten van de jubilea-jaren van het Internationale Rode Kruis (IRK, opgericht in 1863 door Henri Dunant) wordt een aantal jaren aandacht besteed.

Een kenmerk van jubileum- en /of herdendenkingspostzegels is dat middels afbeeldingen vooral het verleden aandacht krijgt. Toch zijn de Rode Kruis postzegels 2002 en 2007 in zekere zin toekomstgericht!

Jubileum- of kroonjaren van het NRC zijn 1927 (60 jaar), 1957 (90 jaar), 1967 (100 jaar), 1972 (105 jaar), 1987 (120 jaar), 1992 (125 jaar), 1997 (130 jaar), 2002 (135 jaar), 2007 (140 jaar) en 2012 (145 jaar).

Jubileum- of kroonjaren van het IRK zijn 1953 (90 jaar, echter in combinatie met dé actualiteit Watersnoodramp), 1963 (100 jaar), 1978 (115 jaar) en 1983 (120 jaar).

De ‘toekomstgerichtheid’ van de Rode Kruis postzegels 2002 en 2007. Met de gestileerde bloemen (appelboombloesem, nvph 2083) boven het Rode Kruis wordt aandacht gegeven aan het 10-jarig bestaan van de Nationale Bloesem-wandeltocht langs de Linge in de Betuwe.

Met dit voor de Rode Kruis postzegels afwijkende onderwerp (de hulpverlening stond steeds centraal) tracht de organisatie een verjongingskuur door te voeren en het stoffige en degelijke imago van weleer af te werpen. Een van de vele aantrekkelijke facetten van het hulpverleningswerk voor jongeren staat hierbij nu centraal: “Er is bij het Rode Kruis veel meer te doen dan alleen verbanden aanleggen!” Of dat met deze sterk gestileerde, afstandelijke en weinig realistische bloesemweergave ook gelukt is, lijkt me twijfelachtig.

Met het typografische postzegelvelletje 2007 (nvph 2513) tracht het Bureau TEFF de jeugd bij het Rode Kruis te betrekken met de kernachtige beeldtaal-woorden JIJ (in plaats van het formele U) en WIJ. Hiermee wordt het grotere geheel (Rode Kruis en de samenleving) en het individu aangesproken. WIJ beslaat het gehele vel, daarbinnen drie maal JIJ (als individuen die samen het geheel vormen met kruis als plusteken). De boodschap is dus JIJ + JIJ + JIJ, kunnen samen WIJ zijn.
Een uitlating van Jan van Toorn over de moeilijkheidsgraad van het ontwerpen van Rode kruis postzegels 1983: “Voor mij zijn het postzegels van een ‘moeilijke club’. Het Rode Kruis is in zijn publiciteit zo weinig concreet. Honger, oorlogen en rampen worden altijd gepresenteerd op een geruststellende manier.”

Direct herkenbare postzegelafbeeldingen

Aan het Rode Kruis zijn tal van direct-herkenbare, transparante postzegel(deel)afbeeldingen gewijd. De postzegels zijn meteen begrijpbaar én aansprekend. Het zijn redelijk waarheidsgetrouwe, (foto)grafische afbeeldingen van Rode Kruis activiteiten.

Het Nederlandse Rode Kruis is bijzonder actief geweest bij de hulpverlening van de Watersnoodramp in Zeeland. Opkrikken van het kapitaal van de Rode Kruis-organisatie middels een serie bijslagpostzegels was noodzakelijk. Een tweetal postzegels (nvph 608 & 609) uit deze serie geeft een levendig beeld van de hulp en bijstand van het Rode Kruis.

De Rode Kruis-soldaat met lamp is een toespeling op ‘The lady with the lamp’, de Engelse adelijke dame Florence Nightingale, die tijdens de Krimoorlog (1853 – 1856) op het slagveld hulp en bijstand bood aan zieke en gewonde Britse soldaten, die er onder mensonterende toestanden leden. Zij ‘ontdekte’ dat niet de oorlogshandelingen, maar het gebrek aan goede ziekenzorg de meeste slachtoffers eisen. Florence wordt als grondlegster van de moderne verpleegkunde gezien.

Met postzegelafbeelding van ’samenwerking-van-verpleegster-en-slachtoffer/gewonde’ wordt aandacht gegeven aan het 10-jarig bestaan/invoering van de organisatie van de bloedtransfusiedienst van het Rode Kruis in ons land.

Met een Rode Kruis gesp worden leden van de organisatie voor jarenlange bewezen vrijwillige hulp bedankt en onderscheiden.

Deze bijslagpostzegels geven bekendheid aan vier basisprincipers van het Rode Kruis. Voor de verbeelding plaatst ontwerper Jan van Toorn een tekstband over de postzegels met de teksten ‘Conventies van Geneve’ en ‘Medisch sociaalwerk’.

• 50 cent (nvph 1289): de vier Conventies van Geneve (1949) met aanvullende protocollen. Achtergrondfoto is een deel van een persfoto, die in Beiroet is gefotografeerd.
• 65 cent (nvph 1291): medisch-sociaal werk. Een Rode Kruis-hulpverlener draagt in Israël een gewonde weg.

De drie kruizen van de Rode Kruis postzegels 1992 (nvph 1532/34) staan steeds op een overeenkomstige plaats in het centrum van de postzegel, waarvan de uitstraling per postzegel verschilt.

• 60 cent: donkergrijs en wazig kruis op een grauw laken, zoals het Rode Kruis op zwart-wit foto’s in kranten voorkomt,

• 70 cent: doorzichtig, transparant kruis verbindt hulpverlener en slachtoffer. De basis van het Rode Kruis.

• 80 cent: een scherp omlijnd, voelbaar aanwezig Rode Kruis vóór een wondverband, waarmee de verbondenheid met het lijdende lichaam ontstaat.

Helpende handen met op de achtergrond een fragment van een rood kruis in schuine stand (nvph 1722).

Het kruis ‘loopt door’ op meerdere postzegels tegelijk. Dit geldt eveneens voor de vier handen, die met elkaar een kruis vormen. Een vel postzegels toont een groot netwerk van aan elkaar geschakelde ‘helpende handen’. Ook het in twee regels opgesplitse woord ‘Nederland’ loopt door op een buurpostzegel. De kleurstelling frankeerwaarde en landsnaam is echt Nederlands door de kleuren rood, wit en blauw.

Zoals inmiddels wel bekend, heeft de Vereniging voor Kinderpostzegels en Maximafilie toestemming om twee keer per jaar een picturaalstempel aan te vragen via PostNL waarmee Maximumkaarten worden afgestempeld. Het stempel sluit qua onderwerp nauw aan bij de betreffende postzegels en heeft als datum de eerste dag van uitgifte van de postzegels. In het stempel komen daarnaast de elementen van de postzegels terug. In 2011 jaar is er gekozen voor Circus Renz, omdat het circus 100 jaar bestond. Voor deze postzegels was het mogelijk fraaie kaarten te vinden die samen met de postzegel en stempel een kleurrijk geheel vormen als maximumkaart. Op de datum van uitgifte van de zegels stond de circustent in Eindhoven en deze plaatsnaam zien we terugkomen in het stempel.

Een afdruk krijgen?

Van dit stempel kunt u een afdruk krijgen. U stuurt dan correspondentie ter stempeling aan Ronald van der Leeden, Laan van Meerdervoort 870, 2564 KS Den Haag. De te stempelen stukken dienen voorzien te zijn van geldige Nederlandse Postzegels, uitgegeven op of voor 19 september 2011. Vergeet u niet om een gefrankeerde retourenvelop bij te sluiten en stuurt de aanvraag in voor 31 januari 2012.