Erg in trek was ook knikkeren. Uit sentimentele overwegingen heb ik nog een pot met knikkers op de logeerkamer staan, je weet nog wel, van die grote met die “kattenogen”.

Een volgens mij totaal vergeten activiteit was het hoepelen, waarvoor we oude wielen van fietsen gebruikten. Daarvoor hadden we zelfs een parkoers uitgezet op een zandvlakte met geulen en hobbels.  Wie zijn hoepel het langst kon laten lopen was de winnaar.

De meisjes hadden andere bezigheden. Touwtjespringen was het meest geliefd. “In spin de boog gaat in, uit spuit de boog gaat uit”. De jongens mochten af en toe ook mee doen, maar dan voornamelijk omdat ze beter konden draaien met het touw.

Op iets latere leeftijd werden de spelen stoerder. Rolschaatsen, wielerwedstrijden.

En natuurlijk voetballen. Heerlijk ravotten in het rulle zand. Vallen deed geen pijn.

En in de herfst was het vliegeren. Toen moesten we onze vlieger nog zelf maken! Je kocht alle onderdelen, houtjes, touw en speciaal vliegerpapier in een bazaar. Met allerlei gekleurd papier kon je prachtige ontwerpen maken, vooral gezichten op de vlieger, een clown, een Dracula, een spin……… We lieten de vliegers gaan op een pas afgemaaid graanveld. Daar kon je lekker lang rennen.

Het geheim van het stabiliseren van de vlieger bleek in de staart te zitten. Een lange staart met een bosje gras aan het uiteinde bleek wonderen te doen. Stond de vlieger mooi stil op de wind,  dan het touw verlengen tot soms wel 50 meter lang. Torenhoog!

Als opgroeiende puber hoeft je moeder je niet meer aan te sporen. Tenminste niet in mijn geval, want ik ging bij de “verkenners”. Tegenwoordig heet dat “scouting”. Ik denk met veel vreugde terug aan die periode. Toen kon je nog vrijelijk kamperen in de natuur (met toestemming van de boer natuurlijk).

Zelf eten koken op een houtvuurtje en heerlijk (zwartgeblakerd) brood bakken boven de as van een kampvuur.
En vooral de trektochten door de Brabantse bossen, de Belgische Kempen en het Duitse Eiffelgebergte staan nog steeds in mijn geheugen gegrift.

Tijden veranderen en buiten spelen wordt een probleem voor de opgroeiende jeugd. Ruimte is schaars. Het “Nationaal Jeugd Fonds Jantje Beton” zet zich in voor kinderen zodat zij vrij buiten kunnen spelen. Alle activiteiten die dit fonds initieert, zelf uitvoert of ondersteunt hebben tot doel het vrije buitenspelen te promoten. En hierbij moet men vooral denken aan het creëren van goede speelruimtes voor kinderen in de volgebouwde betonnen omgeving van de grote steden.

En in de winterperiode? Helaas, veel binnen blijven.  En dan natuurlijk POSTZEGELEN!

De illustratie op de envelop is gebaseerd op een schilderij van Pauwels van Hillegaert (1596-1640) en toont Prins Frederik Hendrik en graaf Ernst Casimir bij het beleg van ’s Hertogenbosch in 1629. Het oorspronkelijk schilderij, olieverf op paneel met afmetingen 47 x 63 cm, wordt gedateerd omstreeks 1630-1635 en bevindt zich in het Noordbrabants Museum te ’s Hertogenbosch.

Het schilderij op de envelop is overigens spiegelbeeldig afgebeeld vanwege een meer harmonisch evenwicht op de envelop. De prins wijst nu naar de postzegel met stempel!

De speciale (persoonlijke) postzegel toont het logo van de Stamp Kids Club. Het bijzondere van dit ontwerp is dat het behoort tot de categorie “zegel-op-zegel”.

Voor de stempelverzamelaars is een gelegenheidsstempel ontworpen die is gebaseerd op een gedeelte van de Nederlandse postzegel nvph-1327, namelijk een detail van de Kathedraal van Den Bosch:

Bovenstaande herdenkingsenvelop is te koop tijdens Hertogpost 2010 bij de stand van JFN/Stampkids direct na de ingang van het tentoonstellingsgebouw.

Wil je meer lezen over Hertogpost, kijk dan hier.

Sinds 2004 lift JFN dan ook het liefst mee met een groots landelijk evenement, NVPH Show, Postex, Stamp Passion of zoals dit jaar de viering van het 80-jarige bestaan van de ’s-Hertogenbossche Filatelistenvereniging. Gelukkig hebben zich ook 2 unieke kansen voorgedaan om het jeugdfeest te vieren in Burgers’Zoo (2006) en in het Spoorwegmuseum te Utrecht (2008).

Lag vroeger het zwaartepunt op het meedoen met een tentoonstelling, tegenwoordig is het vooral het ontmoeten van medeverzamelaars in een gezellige ontspannen sfeer, waarbij de postzegel centraal blijft staan. Naast de traditionele tentoonstelling van individuele leden en van verenigingen zijn er ook activiteiten als postzegels grabbelen, tombola, spelletjes, computerdemonstraties, puzzeltochten door de kaders en zo meer. En daarbij kunnen allemaal gratis postzegels worden verdiend.
In het aanwezige postzegelhoekje kunnen postzegels worden gekocht (alleen door de jeugd!) voor 5 cent per stuk.
Er is daarbij een grandioze voorraad met tientallen stockboeken van landen en een uitgebreid scala van thematische onderwerpen.

De Dag van de Jeugdfilatelie heeft altijd een bepaald thema. Dit jaar is dat “Geschiedenis, over vroeger en nu”.
Vooral het meedoen met de laagdrempelige tentoonstelling onder de naam FilaMarathon is een uitdaging voor de beginnende tentoonsteller.
De FilaMarathon is in feite een wedstrijd waaraan individuele leden, maar ook groepen en  individuele jeugdleiders mee mogen doen.   Aan de hand van 6 opdrachten over het thema moeten 6 of 12 bladen worden ingericht.

De opdrachten voor 2010 zijn:

1. Middelen van vervoer; denk aan zeilschepen, paard en wagen, hogesnelheidstreinen en raceauto’s.

2. Gebouwen van vroeger en nu; zoals kastelen, kloosters, flats en kantoren.

3. Dieren van vroeger en nu; denk aan dino’s, fossielen, dierentuin, huisdieren.

4. Kleding van vroeger en nu; zoals berenvellen, klederdrachten, moderne kleding.

5. Gebruiken en gebruiksvoorwerpen; denk aan olielampen, kaarsen, houtvuur, televisie, magnetron, telefoon en computer.

6. Een zelfgekozen onderwerp uit de geschiedenis. Bijvoorbeeld over de Griekse Oudheid, de Middeleeuwen, ontwikkeling van het schrift, ontdekkingsreizigers, beroemde schilders, koningshuizen.

Het resultaat van de Filamarathon is steeds weer een spannende en leerzame uitstraling van enthousiastme en creativiteit. Het is zelfs voor geroutineerde tentoonstellers een genot om die inzendingen te bekijken. Vandaar hier de oproep aan volwassenen: Kijk op 29 mei eens verder dan de “gewone” tentoonstelling en bezoek ook de kaders van JFN.

De jeugd komt vast en zeker in grote getale naar de Dag van de Jeugdfilatelie onder het zingen van “Dat gaat naar Den Bosch toe!”  Komt U ook?

Wil je meer lezen over Hertogpost, kijk dan hier.

De tekeningen in de vlag waren aantrekkelijk en kunstzinnig. De inhoud was ook gevarieerd, een aankondiging, een wijze les, een waarschuwing, een verleidelijk (maar wel maatschappelijk) aanbod.

Voor thematische verzamelaars kunnen de genoemde vlagstempels erg interessant zijn. Ze vormen een mooie afwisseling tussen de postzegels, speciaal op tentoonstellingen.

Ik wil hier de aandacht vragen voor een presentatie waarbij een verhaal is te vertellen door een aantal vlagstempels te rubriceren. Ik geef hier als voorbeeld mijn kijk op de periode van de jaren 30 en 40 van de vorige eeuw.

In 1932, de hele wereld is nog gewikkeld in de nasleep van de beurskrach van 1929, lezen we “Gebruik bij voorkeur Nederlandsch Fabrikaat”, een methode om de eigen industrie te herstellen/bevoordelen.

In 1934 wordt ondersteuning gevraagd voor het herstel van de crisis via de slogan: “Steunt het Nationaal Crisiscomité”. Het NCC is een coördinerende instantie voor de versteviging van de economie.

In 1937 roept de PTT de bevolking op om toch vooral ook Zomerzegels (met toeslag) te kopen met de stempelvlag: “Koopt Zomerzegels / Cultureele en Sociale Zorg”

Op 4 mei 1940 (!) stempelt de PTT met “Vacantie in Vredig Vaderland”. Zes dagen later vallen de Duitsers ons land binnen!

In 1942 wordt een loterij gehouden door “Winter Hulp Nederland” met als hoofdprijs een varken(?). De kans om iets te winnen is trouwens 1 op 3, althans volgens de boodschap in het stempel.

In 1942 wordt de bevolking opgeroepen om afval te verzamelen: “Help onze Industrie aan Grondstoffen, Lever Afval in”. Tegenwoordig noemen we dat recycling.

In februari 1944, de ellende van de oorlog is op zijn dieptepunt, doet de PTT opnieuw een oproep: “Afvalstoffen bewaren is Grondstoffen sparen”.

In 1944/1945 krijgt de bevolking weer een wijze les: “Zand en Water zijn bij Brandbom inslag de beste Bluschmiddelen”.

Geestelijk en materieel herstel

1946, De oorlog is voorbij, de wederopbouw begint met de oproep: “Steun het streven naar Materieel en Geestelijk Herstel”.

1947, De Economie trekt al aan door het harde werken van de bevolking. Er wordt weer volop gebouwd, ook in de scheepsbouw.  We maken kennis met de eerste reis van een nieuw schip via: “SS Nieuw Amsterdam / Rotterdam-New York/ 29 October 1947/ 1e Na-Oorlogse Reis”.

Uit bovenstaande overzicht blijkt dat de stempelvlaggen nauwkeurig worden gekozen door de PTT.  Ze passen goed in het tijdsbeeld. De vaak aantrekkelijke en door kunstenaars ontworpen afbeeldingen worden zeer gewaardeerd. Het zijn ook prachtige “eye-catchers” (aandachtstrekkers) op poststukken. Bovenstaande voorbeeldverzameling zal het op een tentoonstelling overigens niet goed doen bij de jury (te weinig variatie in filatelistische elementen), maar wel worden geapprecieerd door het publiek.

Wellicht is hier de indruk gewekt dat vlagstempels netjes uit een poststuk worden geknipt.
Dat kan natuurlijk wel, maar bij een tentoonstelling wordt een “stempel op stuk” (= stempel op een geheel poststuk) beter gewaardeerd.  Het niet-interessante deel van het poststuk wordt dan “verzonken” zodat alleen de stempel en de postzegel zichtbaar zijn.

Ik laat in dit blogje wat voorbeelden zien uit mijn eigen nieuwe verzameling.

Allereerst zal ik nog even samenvatten hoe het werkt. Bij deze hobby is het de bedoeling om ansichtkaarten te versturen naar voor jou onbekende mensen ergens op de wereld.  Als beloning krijg jij dan ook weer ansichtkaarten terug van andere onbekende mensen ergens op de wereld. Dit proces wordt geheel gestuurd door een computer.

Je moet je natuurlijk wel eerst aanmelden met je (computer)naam en huisadres. De adressen waar je een kaart naar toe mag sturen worden ook door de computer geregeld. Een belangrijk gegeven is dat je pas een kaart kunt verwachten nadat jouw verstuurde kaart is aangekomen bij de geadresseerde.  Mag je bij aanvang van het proces 5 kaarten onderweg hebben, als je meer en meer kaarten hebt verstuurd klimt ook het aantal kaarten dat onderweg mag zijn.

Ik heb nu net mijn 100e kaart geregistreerd en ik mag al 10 kaarten tegelijk onderweg hebben.

Wat is nu de bedoeling van deze hobby?

Iedereen kan er uithalen wat hij/zij zelf het meest interessant vindt.  Het ontvangen van een ansichtkaart van een onbekend iemand kan een geweldige kick geven.  Leuke kaart, mooie postzegels, informatie over vreemde landen. Het is altijd weer spannend wat er in de brievenbus zit. Ik heb me laten vertellen dat sommige postcrossers er penvrienden aan overhouden. Deze hobby is evenwel niet gratis. Aanmelden op de site kost niets. Het kost wel telkens een ansichtkaart en postzegels.

(Hierboven 5 postzegels uit Finland via 5 ansichtkaarten)

Zoals ik hierboven al heb vermeld, heb ik inmiddels 100 kaarten ontvangen. Het is interessant te kijken naar de verschillende landen waar die kaarten vandaan zijn gekomen.

Dit is mijn lijstje:
Finland 16, Duitsland 15, USA 12, Taiwan 7, Rusland 6, China 5, Engeland 5, Belarus 4, Spanje 3, Maleisië 3, Litouwen 2, Nieuw-Zeeland 2, Japan 2, Tsjechië 2, Portugal 2. En dan nog een hele trits met 1 kaart:
België, Estland, Frankrijk, Hongarije, HongKong, Italië, Letland, Maldives Eilanden, Noorwegen, Oostenrijk, Philippijnen, Polen, Singapore, Thailand, Turkije, Ukraïne, Uruguay, Zweden, Zwitserland.

(Een kaart uit Taiwan)

Er doen meer dan 150.000 mensen mee, en die komen uit 211 landen. In Nederland doen op dit moment ongeveer 6.000 mensen mee, dat is 4% van de leden. Tot op heden zijn er al meer dan 2,5 miljoen kaarten verstuurd. Dat is in een periode van bijna 5 jaar.
Postcrossing is vooral populair in de USA, China, Finland, Duitsland, Taiwan, en Rusland. En dat is ook terug te zien aan het aantal kaarten dat ik uit die landen heb ontvangen. De meest fanatieke leden hebben al meer dan 2000 kaarten verstuurd, in een periode van 4 jaar. Dat is wel meer dan 1 kaart per dag!
Het leuke is ook dat je al die miljoenen kaarten op de website van Postcrossing kunt zien, voor zover er tenminste een scan van is gemaakt.  Mijn ontvangen kaarten zijn te bezichtigen op
http://www.postcrossing.com/user/toonoomens/gallery , ook in een “slideshow” (achterover leunen en genieten).

(Veel postzegels op een kaart uit Estland en uit Tsjechië)

Dit projekt heeft me tot dusverre veel plezier gegeven. Ik houd wel van mooie ansichtkaarten. Maar ook de postzegels mogen er soms zijn. De illustraties bij dit blogje geven daarvan een indruk. Misschien ook voor U een idee voor een nieuwe hobby?

(Een kaart uit Uruguay)

Ga eens kijken op de website www.postcrossing.com en schrijf je in.
Happy Postcrossing!

De feiten even op een rij

Het was de Engelsman Henry Hudson die, overigens in dienst van onze eigen Hollandse Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), op 4 april 1609 met zijn schip “De Halve Maen” vanaf de Schreierstoren uit Amsterdam vertrok voor een poolreis. Hudson was helemaal niet zo’n goede zeevaarder, want “geheel uit koers ontdekte”  hij een grote rivier waar door indianen handel in berenhuiden werd gedreven. Ze woonden op een eilandje, dat ze “Manna-hatta” noemden. Hudson voer de rivier op en neer en ging weer naar huis. Die rivier werd later Hudsonrivier genoemd.

In 1614 vestigden zich wat handelaren uit Holland op Manhattan en de Staten-Generaal van de Hollandse Republiek noemden het land “Nieuw-Nederland”. In 1626 kocht ene Peter Minuit, toen gouverneur van de Westindische Compagnie (WIC), het eiland Manhattan van de indianen voor het fabuleuze bedrag van 60 gulden. Deze Peter noemde het centrum van de handel op het eiland Nieuw-Amsterdam. In 1646 werd Peter Stuyvesant benoemd als Directeur-Generaal van Nieuw-Nederland en tevens gouverneur van Aruba, Bonaire en Curaçao.  Peter Stuyvesant regeerde met straffe hand. Maar hij was een goede organisator. Hij stelde een burgemeester, een schout en schepenen aan, naar Hollands voorbeeld.

De handel floreerde en de bevolking groeide snel. In 1664 waren er al 10.000 inwoners in Nieuw-Amsterdam. Maar in datzelfde jaar 1664 werd Stuyvesant weggejaagd naar Holland en werd Manhattan door de Engelsen heroverd. Na de Vrede van Breda in 1667 vestigde Peter Stuyvesant, door heimwee gedreven, zich weer in wat nu “New York” heette, waar hij bleef wonen tot zijn dood in 1672.

Dan nu naar de postzegels

De Amerikaanse Post (USPS) herdacht in 1909 de ontdekking van de Hudsonrivier met een postzegel van 2c (Scott nr 372).

We zien links op de zegel het schip “De Halve Maen” van Henry Hudson. Rechts is een stoomboot afgebeeld. Het betreft de “Clermont” van Robert Fulton, die in 1807 voor het eerst de Hudsonrivier opvoer. Zo worden 2 feiten tegelijk herdacht op 1 postzegel.

In 1948 verschijnt in de USA de Scott nr 971.

We zien hier een portret van Peter Stuyvesant en de tekst: “300th Anniversary Volunteer Firemen, 1648-1948, Peter Stuyvesant Organizer of the first Volunteer Firemen in Amerika” (Peter Stuyvesant, organisator van de eerste vrijwillige brandweer van Amerika).

In 1953 geeft de USPS een postzegel uit van 3c (Scott nr 1027) met de tekst: “300th Anniversary of New York City”.

We zien een gezicht op Nieuw-Amsterdam met een echt molentje en op de voorgrond een schip met de Nederlandse Vlag in top. Op de achtergrond is in vage silhouetten de “skyline” van het hedendaagse New York te zien. Overigens geen woord over Peter Stuyvesant. Het is het sigarettenmerk dat die verbinding wel heeft gelegd.

In Stuyvesants geboorteplaats Wolvega (Friesland) staat dit standbeeld. Er is duidelijk te zien dat Peter Stuyvesant een houten been had.  Tijdens zijn gouverneurschap van de Antillen was Stuyvesant in gevecht met de Spanjaarden om het bezit van Sint Maarten. Stuyvesant raakte gewond aan zijn been en zijn scheepsarts besloot zijn rechterbeen te amputeren. Na de genezing kreeg hij een houten been dat hij rijkelijk met zilveren sierraden liet beslaan. Stuyvesant wordt dan ook wel “Mr Silverleg” genoemd.

Tot slot nóg een opmerkelijk feitje over deze beroemde Hollander, pardon… Fries. Op de Nederlandse postzegel nvph nr 322 uit 1939 staat bovenaan Peter Stuyvesant 1610-1682, terwijl alle andere bronnen 1672 aangeven als het sterftejaar van Stuyvesant. Nou ben ik zelf eens gaan kijken naar het graf van Stuyvesant dat zich bevindt in het kerkje St.Marks-in-the-Bowery te New York. Dat is de plaats waar het huis (de “bouwerij”) van Stuyvesant heeft gestaan.
De tekst op zijn grafsteen luidt:

“In this Vault lies buried Petrus Stuyvesant
Captain General and Governor in Chief of Amsterdam
in the New Netherlands now called New York
in the Dutch West India Islands/ died Feby A.D.1672″

Het was dus 1672. Gelukkig zijn de jaartallen op de Nederlandse postzegel alleen met een vergrootglas te lezen.

Dit jaar heb ik me voor het eerst in mijn leven eens bezig gehouden met het zaaien van Afrikaantjes.  U kent ze wel, die kleurige bloemetjes die je veel ziet in tuinen, vooral in randen langs bloembedden. Men zegt dat deze plant wormen en ongedierte weghoudt. Vanwege de geur worden de bloemen ook wel “stinkertjes” genoemd.

Het Afrikaantje (lat: Tagetes), hier afgebeeld op een zomerzegel van 1953, is een éénjarige plant.  Er zijn heel veel soorten van, maar de bekendste is de Tagetes Patula met zijn overwegend oranjekleurige bloemen. De plant doet het bijna altijd op matig voedselrijke grond met veel zon. Men kan er veel plezier van hebben want ze bloeien zowat gedurende de hele zomer.

Het Afrikaantje komt van nature voor in de warmere streken van Midden-Amerika en vooral in Mexico.  Het plantje is in de 16e eeuw door de Spanjaarden in Europa ingevoerd.

Maar waarom heet het Afrikaantje eigenlijk Afrikaantje? Er zijn enkele al dan niet betrouwbare bronnen op internet die verwijzen naar Karel V. Toen Karel V deze bloem meenam naar Noord-Afrika, waar hij in 1535 de stad Tunis veroverde op de Ottomanen, zou hij net gedaan hebben alsof hij die bloemetjes daar voor het eerst had gezien. En daarom noemde hij ze Afrikaantjes. Had ik toch nooit gedacht van “onze” Karel.

Ik vond op internet nog enkele suggesties voor toepassingen van het Afrikaantje in de keuken. Je kunt de bloemblaadjes door de sla doen en je kunt er “bloemrijke” muffins mee bakken.

Iemand ervaring met dit soort kokkerellen? Eet smakelijk!

De Vrede van Breda, gesloten op 31 juli 1667 in de Grote Zaal van het Kasteel in de Brabantse stad Breda, was het verdrag tussen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, Engeland, Frankrijk en Denemarken waarmee de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog (1665-1667) eindigde.

De Nederlanden hadden kort daarvoor een tweetal belangrijke overwinningen geboekt. Michiel de Ruyter wist de Engelse vloot een gevoelige klap toe te brengen met zijn beroemde Tocht naar Chatham (19-24 juni 1667).  Enkele maanden daarvoor veroverde de Zeeuw Abraham Crijnssen de Engelse kolonie rondom Fort Willoughby aan de Suriname-river (25 februari tot 6 maart 1667).   De Engelsen gaven zich over en de nederzetting werd Nieuw-Middelburg genoemd met het fort Zeelandia.

Het belangrijkste resultaat in het verdrag was dan ook dat Suriname aan de Nederlanden werd toegekend, waarbij wel Nieuw-Amsterdam definitief moest worden opgeofferd aan de Engelsen, die Nieuw-Amsterdam meteen omdoopten in New York.

Waarom werd deze Vrede in Breda gesloten? Het was aan de Engelse koning Karel II om de vredesbesprekingen te organiseren.   Eerst werd Den Haag voorgesteld, maar de Nederlanden zagen daar niet veel in.  Toen week hij uit naar Breda. Karel kende Breda erg goed, want hij had in 1660 nog 2 maanden gelogeerd in het Kasteel van Breda bij zijn zus Mary Henrietta Stuart.

Blijft voor mij toch nog de vraag: wat deden Frankrijk en Denemarken eigenlijk bij die vredesbesprekingen? Wie van onze lezers is historisch onderlegd om dat toe te lichten?

De posterijen van Monaco waren er al eerder bij om het Franse “Blériot-jaar” te herdenken.  Zij gaven op 29 januari j.l. al een zegel van 87 cent uit in velletjes van 10 stuks.

Louis Blériot (1872-1936) was een Franse ingenieur en gewiekst zakenman die in de autohandel veel geld had verdiend.   Als hobby legde hij zich toe op het ontwerpen en bouwen van vliegtuigen.  Zijn eerste ontwerpen waren nog gebaseerd op klapperende vleugels, afgekeken van vogels.  Het idee bleek geen succes. Zijn zevende ontwerp was zijn eerste succes. Hij kon er 500 meter mee vliegen. Zijn elfde toestel werd zijn roem. Hij vloog er in 37 minuten mee van Sangatte in Frankrijk naar de krijtrotsen in Dover.

Deze nostalgische ansichtkaart doet vermoeden hoe de historische vlucht over het Kanaal er kan hebben uitgezien.
Louis Blériot heeft in ieder geval de verdienste gehad dat vliegen niet meer synoniem was voor neerstorten.
En die kaart …… zou het zo druk zijn geweest op het Kanaal in die vroege ochtend?