Ontwerper Kinderzegels 1996 Jongema: “Wat hangt een kind voor later boven het hoofd?” - Postzegelblog

Ontwerper Kinderzegels 1996 Jongema: “Wat hangt een kind voor later boven het hoofd?”

0

NVPH 1698 tn“Wat hangt een kind voor later in de toekomst zoal boven het hoofd?”, heeft ontwerper Marten Jongema zich tijdens het inlevings- en ontwerpproces van de kinderzegels 1996 afgevraagd. Inderdaad voor later, maar nú nog een fictieve hoofdzaak! Jongema verbeeldt dit op een letterlijke wijze op de drie kinderpostzegels. Jongema geeft in woord en beeld een inleidend verslag van zijn kinderpostzegels 1996 in het informatieve boekje ‘Bouwen aan een toekomst’, dat aanwezigen na de postzegelpresentatie kregen.

“Postzegels maken is, maar nou spreek ik misschien voor mezelf, een van de leukste opdrachten voor een ontwerper. En een van de moeilijkste. Op een vlakje van 35 mm bij 36 mm moet een beeld staan en op dezelfde oppervlak moet relatief veel tekst: waardeaanduiding, het jaartal en land. Voor kinderen iets maken is extra moeilijk, omdat het helder moet zijn wat je bedoelt en leuk, want zij zeggen meteen als ze het niets vinden. Ze weten nog niet dat het een betaalmiddel is Op zijn best bekijken ze het als een klein schilderij. Het moet goed zijn, omdat het vervelend is met stomme kinderzegels langs de deur te gaan.

NVPH 1701 Kinderzegels 1996

Ik heb erover lopen piekeren. In mijn hoofd kreeg ik eerst alleen maar postzegels met plaatjes van mooi gekleurde dieren. Maar dieren bouwen niet bewust aan de toekomst. Die zijn er gewoon. Ik wilde niet te moeilijk doen en kleurige zegels maken. Dat felle kauwgomballengeel, en roze en waterijsjes oranje, maar ook snoepjesgroen en zwembadblauw. Kinderen moesten meteen kunnen zeggen: “Goh, da’s wel leuk.” Maar het mocht weer niet kinderachtig zijn voor grotere kinderen. Want dat is de valkuil voor mensen, die niet weten wat ze voor kinderen moeten maken: kinderachtig. Kinderachtig is dodelijk.

Als ik het niet zo goed weet, dan ga ik aan de tafel zitten tekenen. Allemaal kleine, priegelige tekeningetjes in een dik schrift dat ik ooit aanschafte voor-als-ik-het-niet-weet. Een soort aantekenboekje, maar dan in beelden. Ik ging meteen in het klein tekenen, op postzegelformaat.
Ik had geen zitvlees, was ontevreden over mijn ideeën. Nergens, lijkt het wel, wordt zo hard aan later gewerkt, als in de havens van Rotterdam. De lucht was blauw, maar nog venijniger blauwer wilde ik het blauw in de postzegels. Als de kleur van een smurf.
Ik wilde én een tekening én een foto. Foto’s geven het idee dat het echter is wat er staat. Getekende kinderen lukken maar zelden op een postzegel. En er moésten kinderen op staan, wist ik inmiddels al wel.

kind1

Nu nog dat thema. Ik bleef me bokkig afvragen wat kinderen nu eigenlijk aan toekomst bouwen. Mijn kinderen en andere kinderen, die ik er naar vroeg. Wisten het niet. Toen ze echter langer gingen nadenken over later vonden ze dezelfde dingen belangrijk als grote mensen. Als we aan de toekomst bouwen, dan denken we aan waar en met wie we willen zijn; dan weten we dat we veel moeten leren; dat we dingen gaan maken.
Het betekent ook hoe we willen omgaan met alles in de omgeving, andere mensen, de natuur, dieren. Ineens had ik het. Ik moest zo letterlijk mogelijk nemen. Net als kinderen doen. Bouwen en knutselen, meer weten over later en voor de wereld zorgen, zoals voor dieren.

nvph-1698 Kinderzegels 1996 NVPH 1699 Kinderzegels 1996 1700-190p.jpg Kinderzegels 1996

De drie kinderen van ontwerper Marten Jongema functioneren als ‘medewerkers’ (op de achtergrond) voor toekomstige beroepsrichtingen:

  1. baby Barthelomeus (Mees) Jongema: wetenschap
  2. 6-jarige Surinaamse meisje/pleegdochter Zoë Jongema: techniek
  3. 9-jarige Sar Jongema: natuur


Dus zette ik de verbaasde baby een hoed met boeken op en draagt het meisje met pikzwarte ogen een gereedschapsmuts. En op het hoofd van het grootste meisje ligt een beer als een pet. Niet dat nu meteen goed was, elke keer kon er weer iets worden verbeterd. Maar op een zeker moment was het klaar.”

Drie kapstokken

Uit bovenstaande aanhaling blijkt dat Jongema na een lange aanloopperiode van oriënteren, zoeken, verdiepen, inleven, overdenken, vergelijken, tekenen, twijfelen en afwijzen toch iets op het papier heeft weten te krijgen. Het ‘toekomst-bouwen’ heeft hij aan drie kapstokken in een collage van foto en tekening opgehangen.

a) Wetenschap

nvph-1698 Kinderzegels 1996

Werken met bouwelementen. In dit geval met boeken, die naar wetenschap en theorie verwijzen.
Uit de vele schetsen valt op te maken dat Jongema vele wegen heeft bewandeld het abstracte begrip ‘wetenschap’ aanschouwelijk te maken.

tekening A

Hij heeft gewekt met:

  1. Bouwstenen, een gezicht erin is zichtbaar.
  2. Toren van Pisa met bouwringen.
  3. Wiskundige formules met de toevoeging “Alles door elkaar dat is pas grappig”.
  4. Tenslotte boeken. Na ‘vallen-en-opstaan’ is het een hoed of steek met een pluim er bovenop geworden op het hoofd van de baby Barthelomeus Jongema geworden, roepnaam Mees.

tekA1 tekA2 tekAt

Het bouwen is er letterlijk afgebeeld door een overzichtelijke en geordende stapeling van boeken met een opengeslagen boek als feestelijke bekroning.

b) Techniek

1700-190p.jpg Kinderzegels 1996

Welke hulpmiddelen en gereedschappen ben je daarbij nodig? Bij deze tekening wordt een link gelegd naar de techniek en de praktijk.

tekening B

Ook hierbij in aanvang andere gedachten:

  1. De aantekening bij de schets geeft duidelijkheid “Stad, andere techniek, de stad als de foto, de mens getekend”.
  2. Met tandwielen is gestoeid, zelfs op de postzegel.
  3. Schroevendraaiers in vele vormen en maten passeren de revue.
  4. Gezichten met schroevendraaier en hamer-neus, , spijker- en schroevenharen, moer- en ringogen.
  5. Het eindresultaat is een hoofddeksel met gereedschap.

tekB! tekB@ tekBt

In overdrachtelijke zin is hiermee aan de toekomst gemetseld, getimmerd en geschroefd. Het 6-jarige Surinaamse meisje Zoë, pleegdochter van het gezin Jongema, heeft een gereedschapsmuts als hoofddeksel. Zij werkt met het gereedschap aan later.

c) Natuur

NVPH 1699 Kinderzegels 1996

De theoretische en praktische activiteiten zijn pas mogelijk in harmonie met de natuur, omgeving en milieu.

tekening C

De alles omvattende, omringende natuur is gesymboliseerd door:

  1. De lucht, waarin een wolk, een vliegtuig aanwezig is.
  2. Een model met een boomkruin.
  3. En als voedingsbodem voor planten met daarin bloemen en vogels.
  4. De zoektocht eindigt met dieren in vele variaties en opstellingen.
  5. Het eindresultaat is een beer als pet. Een kikvors staat met een poot op deze pet. Om evenwicht te blijven, gebruikt de kikvors gelijk een koorddanser een paraplu. De vogel bewerkt in positieve zin de ‘evenwichtssituatie’. Hiermee wordt het evenwicht, de harmonie in de natuur tussen wetenschap en techniek verbeeld. Tot slot daarbovenop een vliegende krokodil.

tekC1 tekCt

De berenpet wordt door de 9-jarige Sara Jongema gedragen. Ze zit met haar hoofd vol dieren. De wereld van de toekomst zal zij ook dieren toewensen.

Vormgeving

  1. De totaal postzegelafbeelding roept vragen op: “Wat heeft het fotografische met het getekende deel te maken? Wat is het verhaal? Raadsel en mysterie. De invulling van de toekomst is ook onvoorspelbaar.”
  2. De achtergrond van de postzegels is tegelijk ook de ondergrond van de foto’s van Jongema’s drie kinderen. Door de kleurovereenkomst komen de kinderfoto’s op de achtergrond terecht, terwijl de getekende afbeeldingen vooral door de eigen kleuren op de voorgrond treden.
  3. Tussen foto en tekening bestaat een tegenstelling. Daardoor/-mee geeft de postzegel een uiterlijke afbeelding van de persoon en een innerlijke verbeelding van zijn/haar beroepstoekomst.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Thematisch Nederland Kinderpostzegels



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (7 stemmen, gemiddeld: 2,57 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (0)

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)