Verscheidenheid in perspectivische postzegelafbeeldingen - Postzegelblog

Verscheidenheid in perspectivische postzegelafbeeldingen

0

Verpostzegelde hooiwagenJeroen Bosch heeft bij de schildering van het drieluik ‘De Hooiwagen’ verschillende vormen van perspectief toegepast. Omstreeks 1500 was de ruimtelijke weergave van de natuur en het stedenschoon nog in ontwikkeling. De vraag was toen: “Op welke manier kan een ruimtelijke, driedimensionale weergave op een plat vlak werkelijkheidsgetrouw tot stand worden gebracht?” Opeenstapeling van achter elkaar zich bevindende gebouwen bijvoorbeeld was toen via het vogelperspectief een redelijke realistische afbeeldingsmethode.


Achtereenvolgens komen aan de orde het:

  1. Lijnperspectief
  2. Centraal perspectief
  3. Vogelperspectief
  4. Kikvorsperspectief
  5. Kleurperspectief
  6. Kijkdoosperspectief

1) Lijnperspectief

NVPH 570perspect.kastel

Naderhand kwam er een wetenschappelijke, werkelijkheidsgetrouwe afbeeldingsmethode om een natuurlijke omgeving op het platte vlak tot stand te brengen, namelijk die van een structuur met talrijke hulplijnen: het lijnperspectief. Bij deze methode (met links en rechts een verdwijnpunt) bevindt een deel van een gebouw zich ónder en een deel bóven de horizon (verdikte lijn).

NVPH 658perspect.hilv

perspect.beurs

Horizontale delen van een gebouw veranderen hierbij in schuine, wijkende lijnen (rood gekleurd), terwijl verticale delen van een gebouw verticaal blijven, maar wel verkort worden. Bij deze methode is de suggestie van ruimte en afstand werkelijkheidsgetrouw overal aanwezig. Zelfs een fotografische afbeelding, zoals het Amsterdamse beursgebouw op een maximumkaart, past in de liniatuur van het lijnperspectief.

2) Centraal perspectief

nvph122.jpgperspcentr

Een variant van het lijnperspectief is het centraal perspectief met één verdwijnpunt in het midden van de afbeelding. Bij deze perspectiefmethode is de afbeelding symmetrisch opgebouwd, waarbij alle aandacht op de hoofdpersoon is gericht.
Vanuit een laag [oog]standpunt kunnen deze beide perspectiefmethoden ook toegepast worden, namelijk die van het kikvorsperspectief. Deze ‘onderaanzicht-visie’ is toegepast op koningin Wilhelmina als hoogwaardigheid-bekleedster (nvph 122 & 129/31). Het stadhuis van Hilversum (nvph 658) is ook vanuit een laag standpunt afgebeeld. Het gebouw staat op de horizon (rode lijn).

rafael schoolathene

De zeggingsrijke boodschap van de tronende figuur met rijksappel en scepter op de 25-jarige Wilhelmina-regeringsjubileum-postzegel (nvph 122 & 129, ontwerper J.J. Aarts) komt in opzet, uitvoering én uitgangspunt overeen met het schilderij De school van Athene (van de Italiaanse schilder Rafaël 1483 – 1520). Het overeenkomstige bestaat uit:

  • Het kikkerperspectief (het voorwerp vanuit een laag standpunt weergeven).
  • Het lijnperspectief met één verdwijnpunt in combinatie met ondersteunende deelafbeeldingen.
  • Het centraal stellen van de frontaal afgebeelde hoofdpersoon.
  • De symmetrie.

Als kijker word je als het ware naar het centrum van beide afbeeldingen gezogen.

  • Postzegel: de perspectivische, gestileerde en omhoog rijzende postzegelafbeelding van de frontaal afgebeelde hoofdpersoon stelt koningin Wilhelmina voor, zittend onder een op pilaren rustend baldakijn. Op de voorgrond liggen tegels met daarbij een verlichte achtergrond.
  • Schilderij: in het centrum van een architecturale structuur, die doet denken aan een geïdealiseerde tempel van de kennis, staan de Griekse filosofen Plato en Aristoteles als hoofdfiguren frontaal opgesteld. Hierbij liggen op de voorgrond ook tegels met daarbij ook nog een verlichte achtergrond.

De functie en het doel van de postzegel- en schilderijboodschap zijn gelijk: hoge achting voor én verering van de hoofdpersonen (koningschap & vertegenwoordigers klassieke cultuur). De afbeeldingen dienen overtuigend en imponerend over te komen.

  • Postzegel: “Wees trouw aan god, koningin en vaderland” was in de eerste helft van de 20e eeuw van het godsdienstig-verzuilde Nederland een levensopvatting. In de 17e eeuw heerste er al de overtuiging dat het koningschap door God is aangesteld.
  • Schilderij: In de renaissance (wedergeboorte van de Griekse en Romeinse cultuur) was de Grieks-Romeinse heerschappij van omstreeks 1500 toonaangevend o.a. in Italië (Grieks: beeldhouwwerk links en rechts, Romeins: bogen).

perspectief prins - lodewijk 14

De ontvangst van prins van Condé door Lodewijk XIV in Versaille (1674) van schilder Jean-Léon Gerôme wordt de tegenstelling tussen hoogwaardigheid en nederigheid op een lange en brede trap in een geweldig grote ruimte op een overtuigende en indringende manier in beeld gebracht. De prins bereikt op een imponerende wijze (met gebogen hoofd als onderdanige) Lodewijk XIV, daarbij aangestaard door en groot aantal personen.

3) Vogelvluchtperspectief met bovenaanzicht

NVPH 2609autoloze-zondag-1999.jpgnvph-1813

NVPH 2493NVPH 2208nvph122.jpg

Bijgaande postzegelselectie met vogelvluchtperspectief-toepassing (bovenaanzicht postzegels) en kikvorsperspectief-toepassing (onderaanzicht postzegels) kunnen met gemak met andere Nederlandse postzegels uitgebreid worden.

Op de vloer van de 17e eeuwse Burgerzaal van het Koninklijke Paleis op de Dam in Amsterdam is een marmeren mozaïek aangebracht, dat twee wereldkaarten toont van het oostelijke en westelijke halfrond en in het midden de sterrenhemel. De afbeeldingen van beide wereldkaarten zijn ontleend aan de atlas van Blaeu.

NVPH 1726

Deze vloer vormde op 16 en 17 juni 1997 letterlijk en figuurlijk het platvorm, waarop de Europese top bijeenkwam. Op de EU-Vergadering-postzegel 1997 (nvph 1726) is een groot deel van de afbeelding van het westelijke halfrond terechtgekomen. Erik en Petra Hesmerg hebben ontwerper Mart Warmerdam het fotografisch materiaal geleverd.

vloermozaiek 2Maximumkaart vloermozaiek

De Hesmergs hebben op een inventieve manier op de paleisvloer een redelijk stabiele ‘stellage’ weten te bouwen, waardoor zij met gemak van bovenaf foto’s konden maken. Van dit bouwsel bestaat een foto, jammer genoeg konden zij de foto niet vinden in hun archief.

NVPH 2609kerstvelletje-2008

Bijgaande Decemberzegel 2008 is een beelddoorlopend fragment van een besneeuwd stadsgedeelte (met gebouwen, straten, kerstbomen en mensen), dat op het velletje van de Decemberpostzegels 2008 (nvph 2609/18) is aangebracht. Een overzicht van dit totaalgebeuren is via het vogelperspectief vanuit een hoog standpunt tot stand gekomen. Bij nadere beschouwing blijken de gebouwen uit kerstcadeaus te bestaan. Een flatgebouw is als een namaakhaard uitgevoerd. Hier en daar zijn kerst- en eindejaarsiconen als mes en vork, enkele vuurpijlen en enige klokken verstopt.

breughel

In opzet en uitvoering komt het totaalbeeld van het Decembervelletje geheel overeen met het schilderij Spreekwoorden van Pieter Breughel (ca 1525 – 1569). De reden van toepassing van het vogelperspectief is verschillend. Ten tijde van Breughel was men nog zoekende naar de weergave van een levensechte ruimtelijke weergave. Een perspectivische afbeelding was toen nog in een stadium van ontwikkeling. Het vogelperspectief wordt nu opzettelijk voor de postzegelvormgeving opgevoerd. Reden? Via het vogelperspectief kan met gemak een totaalbeeld in tien verschillende ‘postzegel-fragmenten’ worden verdeeld.

tennispostzegels

De tennisbal omhoog gooiende Richard Krajicek heeft op twee beelddoorlopende verticale postzegels buitengewoon inventief een plaats gekregen. Door de serverende tennisspeler vanuit een hoog standpunt af te beelden, is de afstand en ruimte tussen speler en bal suggestief verbeeld, waardoor hij de bal meteen snoeihard kan wegslaan.

4) Kikkerperspectief met onderaanzicht

NVPH 2208NVPH 2493

De fotografe is tijdens haar vakantie in het Deense Jutland voorzichtig tussen het bloeiende koolzaad met het fototoestel gaan liggen. Met de camera naar bovengericht heeft ze deze foto van bloeiend koolzaad op de voorgrond gemaakt en met een wisselend bewolkte blauwe lucht op de achtergrond. Het oog bevindt zich hierbij duidelijk onder de plant. Niet alleen wordt de lengte en het oprijzende van het koolzaad door het lage camerastandpunt benadrukt, maar ook de groei en bloei ervan treedt op voorgrond, die door het zonnige weer worden bevorderd.
Van de linde in de lente (nvph 2493) valt de boom door ‘m vanuit een ongebruikelijk, laag standpunt te fotograferen niet alleen de felle, licht geelgroene tint van het bladerdek op, maar ook de kromming van de stam met z’n verticale structuur van de bast.

5) Kleurperspectief

NVPH 2745 liefdeNVPH 2519

geboortezegelnvph-2083

Diepte, afstand en/of ruimte kan ook door kleuren worden bewerkstelligd.

  • De kleurenleer kent drie hoofdkleuren: rood, geel & blauw. Vaktechnisch worden ze als primaire kleuren betiteld (1e driehoek).
  • Menging van rood & geel, geel & blauw, blauw & rood geven de secundaire kleuren oranje, groen & paars (2e driehoek).

persp.kleur

  • Op de voorgrond tredende kleuren zijn rood, oranje & geel.
  • Naar de achtergrond wijkende kleuren zijn groen, blauw & paars.
  • Toevoeging van beide ‘niet-kleuren’ zwart en wit maken talrijke gevarieerde kleuren mogelijk, die meer/minder donker of meer/minder licht zijn.

Dus door meer/minder op de voorgrond treden kleuren (of wijkende kleuren) kan diepte en/of ruimte worden gesuggereerd.

6) Kijkdoosperspectief

nieuwj.kaart

De PostNL-nieuwjaarskaart 2015 bezit het kijkdoosperspectief bestaande uit achter elkaar geplaatste coulissen. Deze vorm van perspectief (verwerkt in een dubbele kaart) bestaat uit een gestanste afbeelding in de ‘kaart-voorkant’ (uitsnede) in combinatie met een afbeelding op de ‘kaart-achterkant’. Het kijkdooseffect geeft een ruimtelijke suggestie door de plaatsing van een coulis op de voorgrond. Een aantal sierlijk lichtvoetige, decoratieve elementen is aan een aantal van de nieuwe Decemberzegels 2015 ontleend.

  • De combinatie van deze nieuwjaarskaart met een aantal Decemberzegels 2015 komt door de beeldondersteuning overeen met die van een maximumkaart.

nieuwjaarskrt

  • De bij de nieuwjaarskaart behorende envelop bezit ook talrijke aan de Decemberzegels ontleende beeldelementen. Deze envelop behoort tot de categorie ‘maximumbrief/-envelop’ (zie blog-artikel 29 november 2015). Heel veel waardering voor de sierlijk samenvattende decoratie, die ontleend is aan de (omgedraaide) postzegel met de ‘rode-vos-in-het-blauwe-holletje’.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (6 stemmen, gemiddeld: 3,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (0)

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)