Kinderzegelacties 1949 – 1954: klassebedankjes - Postzegelblog

Kinderzegelacties 1949 – 1954: klassebedankjes

1

NVPH 143 [kl]Tegelijk met de eerste uitgifte van de kinderzegelemissie in 1924 is ook het Nederlands Comité voor Kinderpostzegels ontstaan. Met PTT organiseert dit Comité met plaatselijke comités (bestaande uit voorname en rijke personen, die vinden dat ze armen moeten helpen [weldadigheid bedrijven]) de verkoop van kinderpostzegels. Voorts regelt het comité de verdeling van de bijslaggelden.

NVPH 1167

Inleiding

Het idee kinderen langs de deuren te laten gaan om kinderzegels te verkopen, is bedacht door de onderwijzer G. Verheul van de School met de Bijbel uit Waarder, een dorp in de vierhoek Gouda, Bodegraven, Woerden en Oudewater. In kader van de onderwijsvernieuwing van de rekenlessen heeft meester Verheul de scholieren van de 6e klas een houten sigarenkistje met kinderpostzegels 1935 meegegeven. Toen de kinderen naderhand met een restant kinderzegels en geld op school terugkwamen, was het een chaos. De boekhouding was er per kind bij lange na niet in orde.

279.jpg

Tijdens de rekenlessen werd het geld naderhand op een praktisch overzichtelijke manier geteld en de notatie per bestelling gecontroleerd & opnieuw genoteerd. Het jaar daarop verliep de verkoopactie aanmerkelijk beter. Het praktisch én inzichtelijk leermoment is groot geweest.
Na de oorlog heeft de heer Verheul als leraar aan de Christelijke ULO-school in Ede in 1946/47 in samenwerking met het plaatselijk comité van die plaats de kinderzegel-verkoopmethode verbeterd voortgezet. Het Nederlands Comité van Kinderpostzegels kwam toen met de plaatselijke verkoopactie in aanraking en was meteen laaiend enthousiast.

nvph-512nvph-546-1949-kinderpostzegel

Naar aanleiding daarvan is de ‘scholenactie-voor het-kind-door-het-kind-met-bestel-enveloppen’ geboren, die in 1948 plaatselijk in Groningen en Amsterdam en nog twee andere plaatsen werd gestart. In 1949 werd de kinderzegelactie met scholieren landelijk ingevoerd.
Pas in 2008 is bekend geworden dat de toen 83-jarige Fie Camfferman-Van der Laan in 1935/36 als het enig nog levende ‘kind’ aan deze verkoopactie van kinderpostzegels in Waarder bij meester Verheul heeft meegedaan.

Klassebedankjes 1950

In 1950 kwam men bij Stichting Kinderpostzegels Nederland (SKN) op het idee dat de jongste medewerkers van de scholenactie ‘Door het kind – voor het kind’ voor hun aandeel in de verkoop van kinderzegels en wenskaarten bedankt moesten worden. De eerste ‘bedankronde’ bestond uit de collectieve methode. Met één kaart werd een klas bedankt voor hun bewezen ‘diensten’, die bestond uit het ophalen van de bestellingen in september en naderhand op of na 14 november het bezorgen ervan.

klassebedankje 1950

Ieder klassebedankje werd door een gepensioneerde onderwijzer van een passende en ‘schoolindividuele’ kalligrafische tekst voorzien. Deze nauwgezette activiteit nam ontzaglijk veel tijd in beslag: voor iedere school werden er op minimaal twee bladen een
handmatig passende tekst geschreven. Eentje voor de 5e klas en eentje voor de 6e. Bij grotere scholen met meer hogere klassen moest uiteraard meer gepresteerd worden.
Na ontvangst van het klassebedankje werd de kaart met de nodige informatie van de leerkracht voor de scholieren op een prikbord bevestigd. Na een maand, misschien ook korter of langer, werd het bedankje van het prikbord gehaald: het had zijn functie erop. Het ‘levenseinde’ van dit unieke klassebedankje zou drie varianten kunnen hebben gehad:

  • De onderwijzer deponeert het bedankje in de prullenbak.
  • De onderwijzer geeft het bedankje aan één van de leerlingen.
  • De onderwijzer bewaart het bedankje zelf.

Eindconclusie? Van de honderden beschreven bedankjes zijn er maar een bijzonder klein aantal exemplaren overgebleven!

Kortgeleden heb ik een ongeschonden, puntgaaf exemplaar 1950 met tekst onder ogen gekregen en handen gehad. Voor mij de eerste keer, terwijl ik in de loop der jaren veel heb gezien, maar steeds blanco zonder tekst. Écht een bijzonder en uniek exemplaar voor een verzameling van ‘randverschijnsel-attributen’ in een kinderpostzegelcollectie!

  • In mijn archief heb ik een kort berichtje uit het ‘Tijdschrift Maatschappelijk Werk’ nummer 51 uit 1950 gevonden over deze klassebedankjes, die daarin als ‘diploma’s voor schoolkinderen’ worden omschreven: “De tienduizend diploma’s worden stuk voor stuk netjes met de hand geschreven.”
  • Op dit moment is niet meer te achterhalen hoeveel bedankjes van tekst zijn voorzien. Ook is het niet zeker of alle deelnemende klassen wel een beschreven bedankje hebben ontvangen. Het zou ook heel goed mogelijk kunnen zijn dat (vanwege het tijdrovende werk) dat veel klassen met een blanco bedankje zijn bedankt, gezien het aantal bekende en onbeschreven klassebedankjes.
  • Ongetwijfeld zal er bij een bezitter van een blanco klassebedankje van 1950 een gedachte van kunstmatige prijsopdrijving ontstaan door zélf een bedankje van een gefingeerde tekst te voorzien. Is niet aanbevelingswaardig: handschrift bezit een sterk persoonlijke uitstraling, bovendien is de gebruikte zwarte inkt van toen kenmerkend én enig in zijn soort.

Klassebedankjes 1951 t/m 1954 en later

klassebedankje 1951

klassebedankje 1952

Het individuele tintje heeft slechts één jaar bestaan: het aanbrengen van een tekst op het klassikale bedankje 1950 was een te tijdrovende en te omvangrijke belasting.

klassebedankje 1953klassebedankje 1954

De vier klassebedankjes 1951 t/m 1954 bezitten geen individuele naam-, straat- en plaatsvermelding meer. Een algemeen geldende tekst werd voortaan voor de klassebedankjes gebruikt. Vanaf 1955 tot heden worden de scholieren persoonlijk bedankt:

  • 1950 – 1954 vloeibladen met tekst
  • 1955 – 1962 leerlingen-carnets
  • 1975 – 1980 stickers

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Thematisch Nederland Nederland Kinderpostzegels



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (3 stemmen, gemiddeld: 4,67 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (1)

  • bate hylkema op 16 november 2014 om 08:29

    Mocht u belangstelling hebben voor een van deze klassebedankjes treedt in contact of per telefoon (0512-510996), of per mail (info@feddema.nl) met de bezitter en breng een aannemelijk bod uit.

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)