Opsporing verzocht van vijf 'bejaarde' kinderzegel-kinderen - Postzegelblog

Opsporing verzocht van vijf ‘bejaarde’ kinderzegel-kinderen

10

NVPH 574 [kl]Vorige week heb ik u getrakteerd op een artikel naar aanleiding van talrijke reacties op nieuwe postzegels. Vandaag vraag ik uw aandacht voor één reactie op een artikel uit 2008, waarin o.a. op het bestaan van de vijf met naam bekende kinderen van de kinderpostzegels 1951 (nvph 574) ter sprake kwam.
Één van deze kinderen (in 1939 geboren) plaatste kort geleden een oproep op Postzegelblog (11 okt. 2014, 21.53 uur). Naar aanleiding daarvan probeer ik met hulp van u meer informatie in woord en beeld van alle vijf ‘bejaarde’ kinderzegel-kinderen te vergaren, die respectievelijk in 1941, 1939, 1942, 1939 en 1940 zijn geboren.

Reactie

Jan van den Heuvel schreef op 11 oktober 2014 naar aanleiding van het Postzegelblog-artikel  Opsporing verzocht van levende kinderen op kinderzegels van 19 oktober 2008 bijgaande reactie/oproep:

“Het zou aardig zijn om te weten hoe het gaat met de anderen die in 1951 met mij tezamen op de kinderpostzegels stonden. Als daar iets over bekend is, hoor ik dat graag. Mvg. Jan van den Heuvel.”
Meteen na het lezen van deze oproep heb ik gereageerd met vermelding van mijn e-mailadres, maar tot nu toe heeft Jan nog niet gereageerd.

Ik kan me echter wel voorstellen dat bij het lezen van de naam Jan van den Heuvel in combinatie met kinderpostzegels 1951 (nvph 574) bij lezers een vraagteken ontstaat. Vandaar een korte inleiding over de kinderpostzegels 1951 en nadere informatie over de inmiddels 75 jaar geworden Jan van den Heuvel, waarvan mij slechts enkele gegevens bekend zijn van meer dan een halve eeuw geleden.

NVPH 573 NVPH 574 NVPH 575

NVPH 576 NVPH 577

Kinderzegels 1951

In 1951 werden er voor de tweede keer (na de 2e wereldoorlog) fotografische afbeeldingen op kinderzegels geplaatst. Als uitgangspunt van de postzegelemissie dienden kinderen uit verschillende lagen van onze maatschappij terecht te komen. Van fotograaf Cas Oorthuys werd verwacht dat hij kindertypen fotografeert, die “in uiterlijk, in gelaatsuitdrukking en hun ganse wezen het kind van het platteland, in een industriewijk, uit het zeekustleven, uit een moderne grote stadsbuurt” zouden kunnen vertegenwoordigen.

Op de 4e Openbare Montessorischool in de 2e Boerhaavestraat in Amsterdam vond de fotograaf drie karakteristieke kinderen (2, 5 & 20 cent) die aan de uiterlijke voorwaarden voldeden, terwijl het vierde kind (10 cent) een oud-leerling was. De vijfde persoon (6 cent) kwam uit Egmond aan Zee. De familie Oorthuys heeft de visserszoon tijdens een vakantie aan de kust leren kennen.De vijf eigentijdse kinderen plaatste Oorthuys (via de fotomontagetechniek) naderhand vóór een achtergrond, die op de 5, 10 en 20 cent-postzegels de naoorlogse wederopbouw in beeld brengt.

Maximumkaart Jan van den Heuvel [1] Maximumkaart Jan van den Heuvel [2]

  1. Op de 2 cent-postzegel staat een lachend meisje, de 10-jarige dochter Hansje Oorthuys [1941] als vertegenwoordigster van het platteland, tegen de achtergrond van een Nederlands landschap met een watermolen (afkomstig van het Braassemermeer).
  2. Op de 5 cent-postzegel staat de 12-jarige Jan van den Heuvel [1939] (zijn vader is fabriekseigenaar) vóór huizen in aanbouw en een kraan als jongen uit de fabriekswereld.
  3. Op de 6 cent-postzegel staat de 9-jarige Andries Zwart [1942] (als visserszoon uit Egmond aan Zee) vóór een achtergrond van visnetten, scheepsmast en een gebouw.
  4. Op de 10 cent-postzegel staat de lachende 12-jarige oud-Montessori-leerling Jacob Blom [1939] met op de achtergrond
    fabrieksschoorstenen en ijzeren constructiewerk. Jacob bracht melk in de school rond en kwam daardoor ook in het
    lokaal waar Oorthuys bezig was foto’s op te nemen. Voor de fotograaf was hij meteen hét ideale model om als fabrieksjongen op de kinderpostzegel te figureren.
  5. Op de 20 cent-postzegel staat de frontaal afgebeelde ons aankijkende 11-jarige Erna Wolters [1940] als stadskind met op de achtergrond ramen en balkons van een modern huizencomplex.


Bij deze vijf postzegels werkt de omgeving/achtergrond mee om een karakteriserend beeld op de postzegel tot stand te laten komen. Voor- en achtergrond vormen dus een ‘elkaar-beeld-ondersteunende’ eenheid: de postzegelafbeelding van de vissersjongen van de 6 cent postzegel bijvoorbeeld wint inhoudelijke aan gelaagdheid door de aanwezigheid van visnetten en mast van een schip.

Hansje op boeken Jan vd Heuvel betrokken

De jeugdige ‘ambtenaren’ áchter het loket gezien, Hansje verkoopt kinderzegels aan kinderen zittend op een stapel boeken: “Je moet er wel bij kunnen!”, met links van haar Jan en ???. Op de 2e foto is Jan druk doende en sterk betrokken bij zijn administratie.

Kinderpostkantoor

Op de eerste dag van uitgifte van de kinderzegels (12 november 1951) was in de Amsterdamse Montessorischool een geïmproviseerd postkantoor ingericht. De vijf modellen verkochten vanachter een loket hun ‘eigen’ kinderpostzegel. Persfotografen, film- en radiomensen uit binnen- en buitenland (waaronder Life uit USA) versloegen ieder op hun manier het doen en laten van de vijf jeugdige ‘ambtenaren’.

Bron: YouTube – Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Het kinderpostkantoor, waar alleen maar kinderpostzegels en briefkaarten te koop waren, is tot de kerstvakantie bemand geweest, maar steeds door andere kinderen van de Montessorischool, die het Montessori-devies “Help mij het zelf te doen . . . “ hebben uitgedragen.

De vijf kinderzegel-kinderen ontvingen na afloop van de hectische kinderzegelactie 1951 als dank de vijf naoorlogse kinderzegelzegelemissies 1946 t/m 1950. Bij mij borrelt nu de vraag op: “Wat hebben jullie daar per persoon meegedaan? Heb je deze postzegels nog steeds in je bezit?”
Een persoonlijke reactie van Hansje Oorthuys is bekend: “Ik was tien jaar toen de postzegels werden uitgebracht. Ik vond het erg leuk, vooral dat we onze postzegels mochten verkopen in een speciaal ‘postkantoortje’ dat daarvoor in school was ingericht. Ik weet nog dat ik te klein was om bij het loket te kunnen en op een stapel telefoonboeken moest zitten. Mijn moeder heeft gelukkig nog een album met allerlei krantenknipsels uit die tijd. Ik heb in een impuls een grote map met kinderpostzegels weggegeven. Ik heb daar nog steeds spijt van.”

Reacties uit de pers in 1958 en 1961

Aan deze bij velen in 1951 aansprekende kinderpostzegels met blije, opgewekte en lachende kinderen zijn naderhand enkele artikels gewijd, waarvan ik over twee beschik. Er blijken sowieso nog drie interessante bijdragen te bestaan, waarvan ik de inhoud niet ken:

  1. Telegraaf/Nieuws van de Dag: fotosessies, november 1951.
  2. ‘Ze verkopen zélf hun postzegel, een unieke gebeurtenis in de wereld van de postzegel’, De Spiegel, november 1951, blz. 11-13
  3. Weekblad Libelle 1988, no. 46, blz. 61.
    Mocht iemand over deze publicaties beschikken dan houd ik me daarvoor aanbevolen (batehijlkma(ad)hetnet.nl).

[1] PTT Bedrijfsbanden 1958 (blz. 18-20):

foto 1958

PTT Bedrijfsbanden karakteriseerde de vijf kinderzegel-kinderen uit 1951 aldus: “Na zes jaar zijn het intussen dametjes, respectievelijk heertjes geworden. De jongste is nu 15, de oudste 18 jaar.”

  • Hansje bezoekt nu het Montessori Lyceum (5e klas), wil typografe worden en bespeelt een dwarsfluit.
  • Jan van den Heuvel bezoekt sinds kort de luchtvaartnijverheidsschool en beoefent de zeilsport.
  • Andries Zwart is bakkersknecht en voetbalt in zijn vrije tijd.
  • Jacob Blom heeft een jaar bij de koopvaardij gevaren en houdt zich met korfbal bezig.
  • Erna Wolters heeft zojuist de ULO verlaten en weet nog niet goed wat ze verder wil. Misschien kunstnijverheidsschool?

Geen van de ‘kinderzegel-kinderen’ voelde zich aangetrokken tot het postzegel verzamelen. Hansje Oorthuys had er vroeger wat aangedaan, maar was er subiet mee opgehouden, toen ze zelf op de 2 cent waarde was vereeuwigd. Andries Zwart heeft een heel album samengesteld van alles, wat direct en indirect op de kinderserie 1951 betrekking heeft gehad.

[2] Het Vrije Volk van 20 november 1961:

foto's 1961

Tien jaar geleden berichtten binnen- en buitenlandse kranten, radio en televisie uitgebreid dat kinderen uit Amsterdam postzegels met hun eigen portret op een kinderpostkantoor verkochten. Een unicum! Het Vrije Volk vraagt zich nu, tien jaar later af: “Kent u ze nog?”

  • Hansje Oorthuys (toen 10, nu 20 jaar) studeert nu op de typografische afdeling van de Kunstnijverheidsschool. Ze kreeg destijds tientallen brieven. Ieder wou een handtekening, het liefst over de postzegel heen. Een jongen wilde met haar corresponderen en . . . later met haar trouwen.
  • Jan van den Heuvel (toen 12, nu 22 jaar) heeft een technische knobbel. Volgt na verschillende technische scholen nu een specialisatie in kasregisters en naderhand misschien in computers.
  • Andries Zwart (toen 9, nu 19 jaar) op hem heeft het avontuur de meeste indruk gemaakt. Je merkt het zodra hij aan de praat raakt in een bakkerij in Egmond aan Zee, waar hij werkt. Hij had als 9-jarige jongen geen grote stad om zich heen zoals de anderen. Heel Egmond wist ervan en noemde hem (maandenlang) “Driesie Postzegel”.
  • Jaap Blom (toen12, nu 22 jaar) is jachtenbouwer in Amsterdam geworden: het is heerlijk werk, maar wordt slecht betaald. Ook hij kreeg meermalen brieven, waarin ze vroegen hun de postzegels te sturen.
  • Erna Wolters (toen 11, nu 21 jaar) kreeg meerdere brieven: “Allemaal van mensen die ook Wolters heetten. Sommigen stuurden zelfs hun stamboom en vroegen of ik ook familie van hen was.” Werkt na een studie grafiek op een kunstnijverheidsschool intussen op een reisbureau aan de balie.

Opsporing verzocht van vijf ‘bejaarde’ kinderzegel-kinderen

Naar aanleiding van de persoonlijke oproep van Jan van den Heuvel *) op een Postzegelblog-artikel uit 2008 maak ik er een meer uitgebreide, alle vijf kinderzegel-modellen omvattende oproep van: “Ik zou graag persoonlijk met jullie in contact willen treden en o.a. vernemen hoe jullie 63 jaar geleden de drukte en hectiek rondom de kinderpostzegels in 1951 hebben ervaren. Veel postzegelverzamelaars zijn in jullie reacties geïnteresseerd, maar ook: “Hoe zien de dames en heren er op dit moment uit?” Bij voorbaat hartelijk dank voor jullie aandacht, tijd en . . . medewerking.”

Ik kan me heel wel voorstellen dat alle ‘kinderzegel-modellen’ niet dit artikel onder ogen krijgen. Daarom vraag ik u: “Wilt u via uw familie-, vrienden- en/of kennissenkring meehelpen deze vijf personen op te sporen en hen aan te moedigen (eventueel met uw hulp) te reageren. Een postzegelafbeelding kan door hun informatie nog meer tot leven gebracht worden.”
Reacties: batehijlkema(ad)hetnet.nl

*) Ik heb inmiddels contact gehad met Jan van den Heuvel. Hij is vanuit Zuid-Afrika (waar hij jaren heeft gewerkt en gewoond) via Hamburg (waar hij enkele maanden blijft) op doorreis naar ons land: “De projecten waaraan ik werkte, zijn afgesloten. Ik ben bezig om me te heroriënteren. Natuurlijk zijn daarbij enkele zaken naar boven gekomen, waaronder die kinderzegels. Ik heb alle namen die ik me herinneren kon gegoogeld en ben niet veel wijzer geworden. Daarna is dit contact tot stand gekomen.”

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Thematisch Nederland Nederland Kinderpostzegels



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (4 stemmen, gemiddeld: 4,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (10) Schrijf een reactie

  • Jan van den Heuvel op 26 oktober 2014 om 10:59

    Prima blog van Bate Hylkema veel, ook voor mij, nieuwe informatie.
    Mijn dank en vriendelijke groet,
    Jan van den Heuvel

  • Stampertje op 26 oktober 2014 om 11:27

    Mooi artikel, en ik hoop dat de zoektocht succes oplevert.

    Van mij geen directe informatie mbt de gezochte personen, maar toch wel iets heel interessants: op 14 januari 1952 besteedde LIFE magazine een artkel aan deze zegels (makkelijk te vinden via Google). Dat is op zich al erg leuk, maar veel nog interessanter is het feit dat de foto’s van Jan van den Heuvel en Andries Zwart als inspiratie dienden voor Andy Warhol voor een tekening. Zie:

    http://www.danielblau.com/fairs/2014/tefaf-2014/attachment/4510-b/

    en

    http://www.danielblau.com/fairs/2014/tefaf-2014/

  • bate hylkema op 26 oktober 2014 om 17:21

    Stampertje: naar aanleiding van Andy Warhol zal je volgende week nog veel meer interessants kunnen lezen in mijn bijdrage. Overigens bedankt voor je reactie.

  • Stampertje op 26 oktober 2014 om 23:21

    Ik zie zeer uit naar het Warhol artikel. Maar voor nu iets leukers:

    Ik heb sterk het vermoeden dat Hansje Oorthuys dezelfde persoon is als Hannah Turin-Oorthuys (uit Amsterdam?). Er zijn foto’s van haar te vinden (Flickr), en ze heeft ook een Facebook account die linkt naar Cas Oorthuys, de fotograaf. Ik heb zelf geen Facebook account, dus kan het niet zelf checken, maar dit lijkt me een zeer relevant aanknopingspunt. Ik kwam haar op het spoor n.a.v. een artikel over Cas Oorthuys waarin de geboorte van zijn dochter ‘Hannah’ werd genoemd (op 15 Mei 1941).

  • bate hylkema op 27 oktober 2014 om 06:20

    Stampertje, de naam voor Hansje Oorthuys als Hannah Turin-Oorthuys is inmiddels bekend geworden. Momenteel zijn we al bezig met een nadere speurtocht naar haar.
    Toch zou ik graag meer info van jou willen ontvangen, want jij beschikt in je reactie over nog onbekende info over haar voor ons. Mijn e-mail-adres luidt batehijlkema@hetnet.nl. Bedankt voor je medewerking.

  • Stampertje op 27 oktober 2014 om 07:14

    Ben vandaag onderweg, en heb last van een blijkbaar niet werkende email server. Ik denk nu zeker dat Hannah inderdaad Hansje is; ze gebruikt haar postzegel nl. zelfs als afbeelding op haar twitter account (waaruit blijkt dat ze nu in Londen woont):

    https://twitter.com/hannahturin

    Het artikel over Cas is hetvolgende:

    http://journal.depthoffield.eu/vol10/nr22/f02nl/en

    De foto’s met oa. Hannah op Flickr zijn van Mark Turin:

    https://www.flickr.com/photos/turin_shneiderman/

    En Hannah’s Facebook is:

    https://www.facebook.com/hannah.turinoorthuys

    Meer dan dit heb ik eigenlijk niet kunnen vinden.

  • PHILIP LEVERT op 27 oktober 2014 om 22:38

    Iemand moet het zeggen dus dat zal ik dan maar doen: deze discussie heeft niets met postzegels of filatelie te maken. Het had net zo goed over een vergeelde schoolklasfoto kunnen gaan. Bate, daar ben jij verantwoordelijk voor!

  • Stampertje op 27 oktober 2014 om 22:53

    Ben ik het niet mee eens; het gaat hier om personen die uit de eerste hand kunnen verhalen over hun herinneringen en ervaringen mbt een zeer bekende postzegelemissie van nu bijna 65 jaar geleden. Er vanuit gaande dat het verkrijgen van die herinneringen (in woord, beeld, en misschien ook wel ander materiaal) inderdaad het doel is van deze zoektocht, gaat mijn filatelistische hart best wel sneller kloppen. Ik kan me bijna niet voorstellen dat alleen ik dat interessant vind.

  • Theo op 28 oktober 2014 om 12:31

    Zeer bijzonder deze speurtocht naar de personen achter de kinderpostzegels 1951.
    Ik ben het volkomen met Stampertje eens dat dit item wel degelijk met de filatelie
    te maken heeft, immers stonden deze kinderen destijds op een postzegel afgebeeld!
    Misschien KRO’s opsporing gezocht inschakelen?

  • Ronald van der Leeden op 29 oktober 2014 om 17:55

    Iemand moet het zeggen dus dat zal ik dan maar doen: 10 september 2014: Titel artikel op dit Blog: Sigarenbandjes. Nee, dat heeft met postzegels of filatelie te maken. Het had net zo goed over suikerzakjes kunnen gaan. Hr. Levert, daar bent u verantwoordelijk voor….!

    Bate, blijf zoeken, speuren en artikelen schrijven. Je bent een van de weinige auteurs die zijn best doet om postzegelzaken uit te diepen en van verschillende kanten te bekijken. Ditmaal middels een speurtocht, so be it. Het uitgangspunt is wel de postzegel.

    Trouwens, in het jaar van deze postzegeluitgifte was mevr. Elly Appel de lerares van deze kinderen. Best leuk om te weten maar wat moet je ermee, zou je zeggen, maar door deze uitgifte kwam zij in contact met de man die de maximumkaarten maakte die jij laat zien in bovenstaand verhaal. Met deze man, de in die tijd bekende maximafilist Frits Fischer is zij later in het huwelijk getreden. Toch leuk dat een postzegeluitgifte tot een huwelijk kan leiden ook al heeft het niets met postzegels of filatelie te maken… of nu misschien toch wel een klein beetje.

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)