Literaire griezels - Postzegelblog

Literaire griezels

1

thumbMetamorfoses

Ieder meisje weet dat je een kikker moet kussen om de prins van je dromen te ontmoeten. Narcissus staart, vanwege zijn eigenliefde, al eeuwenlang als bloem in de vijver naar zijn evenbeeld en Zeus verandert in een stier of zwaan bij zijn liefdescapriolen.

Ovidius  wijdt een heel boek aan deze verschijnselen: de Metamorfoses. Gedaanteverwisselingen: sprookjes, mythen en legendes staan er vol mee.

1 griezel

Echte griezels krijg je pas als wetenschappers aan de slag gaan om zichzelf te veranderen en/of als er bij hun experimenten iets mis gaat. In het korte verhaal van George Langelaan, The Fly (gepubliceerd in Playboy in 1957) verandert de geniale geleerde Seth Brundle geleidelijk aan in een moraalloze vlieg als hij zichzelf als proefpersoon gebruikt voor zijn uitvinding van de telepod, een apparaat waarmee iemand zich in enkele seconden over grote afstanden kan verplaatsen. Een andere wetenschapper, de medisch student Griffin uit The Invisible Man (H.G. Wells, 1897), weet zich door een experiment met de aanpassing van de brekingsindex onzichtbaar te maken. Als het omgekeerde niet meer lukt, besluit hij alles en iedereen te terroriseren.

Stripfiguren: helden of monsters?
Ook een flink aantal stripfiguren ondergaat een metamorfose, vaak door oorzaken van buitenaf: een explosie van chemicaliën (The Flash), aanraking met zuur (Plastic Man), een beet van een radioactieve spin (Spiderman) of een injectie met een spinnenserum (Spider-Woman) om er maar eens enkele te noemen.

Hoewel ze met hun uiterlijk niet direct een schoonheidsprijs verdienen, genieten ze een grote populariteit vanwege het feit dat ze hun bijzondere eigenschappen (onzichtbaarheid, kracht, snelheid enz.) doorgaans inzetten in de strijd tegen ‘Het Kwaad’.
Voor één stripfiguur wat extra aandacht. In mei 1962 verschijnt een nieuwe strip van Stan Lee en Jack Kirby: De Hulk. Kernfysicus Bruce Banner wordt bij het maken van een experimentele bom per ongeluk blootgesteld aan een hoge dosis gammastraling. Sindsdien verandert Bruce als hij geëmotioneerd raakt in de Hulk: zijn huid kleurt groen en zijn spieren zwellen zo op dat hij uit zijn kleren scheurt (alleen zijn paarse broek overleeft alle uitbarstingen).

griezel 2

Niet alleen lichamelijk zijn er twee Bruce Banners: als kind is Bruce mishandeld door zijn vader, wat hem ook nog eens opzadelt met een gespleten persoonlijkheid. In zijn Hulk-fase’s daalt zijn intelligentie tot het niveau van een vijfjarige en verliest hij compleet de controle over zichzelf.

Bij deze strip vinden we verschillende kenmerken die we regelmatig tegenkomen in verhalen over (literaire) metamorfoses: de experimenterende geleerde, de lichamelijke verandering van mens in monster, het meer psychologische ‘dubbelgangermotief’ (de mens en/of diens omgeving geconfronteerd met zijn duistere of dierlijke ‘Ik’) en de tijdsafhankelijke metamorfose (in de eerste verhalen verandert Banner dagelijks bij zonsondergang in de Hulk).

Griezel3

Duisternis en volle maan: weerwolven
Het moment waarop de metamorfose plaats vindt, speelt in veel verhalen een grote rol. Zo wordt de hoofdpersoon in het verhaal De Maanzieke van Pirandello elke keer bij volle maan een gevaar voor zijn omgeving en voor zichzelf. In vampierverhalen en sprookjes zijn zonsopgang en het middernachtelijk uur zulke ‘overgangsmomenten’. Verhalen over weerwolven spelen zich hoofdzakelijk in het nachtelijke duister af, wanneer de (hoofd)persoon transformeert tot een wolf of (bloeddorstig) wolfachtig wezen.

Weerwolven (wera/weer = man) komen voornamelijk voor in het volksgeloof van Noord- en West-Europa. De Sloveense weerwolf Volkedlak is een kruising van weerwolf en vampier in één. Bekendheid met de gevolgen van verschillende ziektes – extreme haargroei (hypertrichose), hondsdolheid of een psychische aandoening (lycantropie) – zouden aan de oorsprong van de weerwolfverhalen kunnen liggen. Het uiterlijk van het monster verschilt nogal eens: van een extreem grote wolf tot een mens met wolvenkop en klauwen of een beestmens (met menselijk uiterlijk maar met extra beharing, langere nagels en een wolfachtig gebit).

De metamorfose is buitengewoon pijnlijk en kost veel energie, waardoor het ontstane monster vergaat van de honger. Vaak worden weerwolfverhalen symbolisch geïnterpreteerd: de wolf wordt gezien als het dierlijke van de mens.

Dit bericht is afkomstig uit het blad ‘Druk Doende’ van Orgaan van de Filatelistische Motiefgroep ‘Papier & Druk’-Nederland
Auteur: T.Huisman

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Thematisch Nederland Boeken Gandhi Sprookjes en legenden Stripverhalen



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (3 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Reacties (1)

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)