De (be)leefwereld van kinderzegel-kinderen - Postzegelblog

De (be)leefwereld van kinderzegel-kinderen

2

NVPH 870Als inleiding laat ik twee kinderzegel-kinderen uit 1939 en 1966 aan het woord over hun belevenissen en rol met kinderpostzegels. Daarna vraag ik uw aandacht mee te helpen om op termijn vijf kinderzegel-kinderen uit 1965 (inmiddels zijn ze 48 jaar ouder geworden) op postzegelblog aan het woord te laten over hun ervaringen met de kinderpostzegels, waarop zij kindertekeningen (met hulp van anderen) hebben geplaatst.

Kinderzegels 1939 (nvph 327/31)

kinderzegelserie 1939
Naar aanleiding van het artikel ‘Opsporing verzocht’ op 19 oktober 2008 kreeg ik van de 74-jarige mevrouw Liesbeth Schröder een mailtje met de mededeling: “Als 3-jarig kind ben ik door een schilderij van mijn vader, schilder Sierk Schröder, op de kinderzegels 1939 (nvph 327/331) terechtgekomen. Via, via heb ik een film ontvangen, die aan het slot van de ontwerpperiode in 1939 van haar vader in het atelier is opgenomen. Over deze korte film, die ze meermalen heeft gezien, heb ik u met het artikel ’74-jarig kinderzegel-kind schetst een levendig beeld van haar postzegelafbeelding’ op 19 oktober 2008 geïnformeerd. Naderhand heb ik aanvullende informatie van mevrouw Schröder ontvangen, die ze als volgt verwoordt:

“Wat een verrassing zo’n filmpje te ontvangen. Wat zouden mijn vader en moeder dat geweldig gevonden hebben. Ik ben ook heel blij met deze film. Ons is vroeger verteld dat de film verloren is gegaan bij de brand van het Bezuidenhout in Den Haag. Mijn vader en moeder hebben de film wel gezien net voor de oorlog in de Cineac in Den Haag.
Ik heb de film goed kunnen bekijken en heb ook meteen doorgestuurd naar mijn broer, zusjes en mijn kinderen, die het allen ook heel leuk vonden. Het is echt heel bijzonder vader daar zo jong aan het werk te zien. Ik heb jammer genoeg alleen maar een paar herinneringen aan het gebeuren.”

liesbeth-kinderpostzegel_1

“Ik weet nog dat ik op een po-stoeltje moest zitten en daar boos over was. Ik moest een gebloemd broekje aantrekken. Een bloot kindje was niet kuis genoeg. Mijn moeder haalde het broekje op en dat vond ik onzin. Ook wilde ik mijn bruine beer vasthouden, maar dat mocht ook niet. Ik weet tenslotte nog dat ik ben gaan schreeuwen, terwijl ik lief moest zijn. Tenslotte ben ik uit het atelier weggebracht.
Ik herinner me ook nog wel de drukte van de mannen met de camera en de gespannen sfeer in het atelier. Ik zal het destijds misschien wel beangstigend en niet leuk gevonden hebben, waardoor ik nu nog over de herinneringen beschik.
Ik heb het filmpje foto na foto bekeken en zag toen nota bene mijn bruine beer op de grond liggen, dus die was er toch bij!
Ik heb vaak voor vader geposeerd en hij vertelde daarbij altijd verhaaltjes. Ik vond het meestal fijn, want vader gaf altijd veel complimenten en zei dat ik het zo goed deed en zo mooi bleef zitten. Hij was trots op mij. Het portret werd heel mooi.”

Liesbeth Schröder
“De geur van de terpentijn en olieverf kwam gewoon weer boven, toen ik het atelier op de film zag, zoals het vroeger was toen wij nog klein waren. Er is ook een portretje van mij gemaakt op precies dezelfde leeftijd als de postzegel. Ik zal u er een mail van sturen.
Alles wat ik gezegd heb, kan voor een gedeelte ook wel eens door mijn moeder verteld zijn, als deze foto’s van het filmverslag weer eens te voorschijn kwamen. Ik was toen ook nog maar 2½ jaar.
Nogmaals heel veel dank. Het zijn voor mij een paar heel emotionele momenten geweest, die veel kleine fragmenten uit mijn toen heel jonge leven op hebben geroepen. Mocht mijn twee jaar oudere zus Rosemarie, die ook geregeld poseerde en zich nog iet meer herinneren, dan hoort u dat nog van mij.”
Rosemarie kon niet veel meer toevoegen aan de levendige herinneringen van Liesbeth. “Ik herinner me alleen nog dat ik in mijn blootje op het podium stond en met vaders tekenhaak over m’n schouder. Dat was dan de hoorn des overvloeds, kom ik nu pas tot ontdekking!”

10 cent kinderzegel (nvph 870)

pz-870-p220.jpg

Voor de 10 cent kinderpostzegel 1966 (nvph 870) heeft fotograaf Carel Blaser een foto gemaakt van de drie maanden oude baby Maria Cortes in een Amsterdamse créche. Beide Spaanse ouders werkten. “Mijn moeder bracht me altijd naar een opvangplaats voor zuigelingen niet ver van haar werk. Ik was toen het jongste kind van de créche. Blaser heeft een prachtige foto van me gemaakt, die heb ik natuurlijk altijd bewaard, de postzegels trouwens ook. Iedereen in de familie heeft er wel een exemplaar van.
Vroeger, toen ik zelf met kinderpostzegels langs de deur ging, had ik er vaak voordeel van. Als iemand open deed, liet ik ‘mijn’ postzegel zien en dat was blijkbaar een goede reclame, want ik verkocht er steeds heel veel.”

Een collega-verzamelaar sprak enkele jaren geleden op een vergadering de voorzitter van de Spaanse Sociëteit in Amsterdam. Deze persoon bezat een foto van een baby, die naar zijn zeggen op een postzegel had gestaan. De verzamelaar voegde bij het bekijken van de foto meteen aan toe: “zij heet Maria”, waarop Spanjaard antwoordde: “Inderdaad!”, met de toevoeging: “Het is een oomzegster van mij.” Na het aanhoren van de nodige familie-achtergronden was het meest opvallende daarin dat Maria op 19-jarige leeftijd met Andrés Rodriquez was getrouwd.

Het overtuigende bewijs daarvan was de trouwfoto op de bedankkaart met daarop de vertaalde Spaanse tekst: “21 juli 1984. Hartelijk bedankt voor uw felicitaties, telegrammen, cadeautjes, maar vooral uw aanwezigheid, waarmee u deze dag onvergetelijk voor ons maakte.”

bedankkaartje-bij-trouwen-400p.JPG

Kinderzegels 1965

Het weekblad Libelle van 12 november 1965 toonde kleurenfoto’s van de vijf kunstenaars-in-de-dop, die de kinderzegels 1965 van kindertekeningen hebben voorzien. Kinderen zijn creatief, zo dacht men. Waarom dus zouden wij de kinderen zelf niet de postzegels laten ontwerpen? Het thema luidde ‘Het kind en zijn creativiteit’.

Marja Verhagen

MarjaNVPH 849

Marja Verhagen, 7 jaar, 2e klas van de Rooms Katholieke Meisjesschool in Stompwijk (de plaats ligt ten noordwesten van Leidschendam).
Marja tijdens een verkleedpartij (nvph 849). Ze is frontaal afgebeeld (en face).

Jan Winter

JanNVPH 850

Jan Winter, 7 jaar, 2e klas Openbare Lagere School in De Krim (de plaats ligt noordoostelijk van Slagharen, gemeente Gramsbergen Overijssel).
Een met vlaggetjes versierde stoomboot vaart op het Lutterhoofdwijkkanaal. Jan woont met zijn ouders naast dit kanaal. Op het schip staat een frotaal afgebeeld kind en een poes. Op de achtergrond schijnt een stralende zon. Het zou wel eens de boot van Sinterklaas kunnen zijn, omdat de tekenwedstrijd in de Sinterklaasperiode werd georganiseerd. Deze tekening is sowieso groter geweest. Links en rechts ‘zweven’ Nederlandse vlaggen functieloos in de lucht.

Mientje van der Beucken

MientjeNVPH 851

Mientje van der Beucken, 7 jaar, 2e klas Sint-Lambertusschool in Ritter (de plaats ligt westelijk van Roermond)
Een zelfportret van Mientje in een gele jurk. Ze is frontaal afgebeeld (en face).

Marianne Maas

deelafbeeldingNVPH 852

Marianne

Marianne Maas, 11 jaar, 6e klas Sint Annaschool in Rijsbergen (de plaats ligt zuidwestelijk van Breda).
In de ronde vijver zwemmen twee eenden of zwanen. Marianne staat frontaal afgebeeld bij de vijver. De afbeeldingmethode van beide vogels geeft de kenmerkende zijkanten weer, terwijl de afbeelding van de vijver van bovenaf wordt gezien. Mariannes vader is uitvoeder bij de Grondontginning Maatschappij. Hij legt veel vijvers, zelfs eentje bij zijn huis.
Links van de vijver is een deel van een boom zichtbaar, terwijl boven de vijver een rood huis met lichtblauwe ramen en een bruine deur gedeeltelijk zichtbaar is. Ook deze tekening is aan de boven- en de zijkant danig ingekort.

Anton van der Wekken

AntonNVPH 853

Anton van der Wekken, 9 jaar, 4e klas School met de Bijbel in Nieuwerkerk (het dorp ligt tussen Zierikzee en Bruinisse)
Anton is ploegend actief met een tractor op het akkerbouwland van zijn vader. Op de achtergrond bevindt zich de boerderij, waar hij woont. Anton wordt van de zijkant (en profil) afgebeeld. Ook deze tekening mist delen van de randen van de tekening.

Bijzonderheden kinderzegels 1965

Aangezien de totale toeslag op de elf kinderzegels (6 x 12 + 5 x 6 = 102 cent) meer dan de helft bedraagt van de normale frankeerwaarde van de elf postzegels (6 x 18 + 5 x 8 = 148 cent), valt dit velletje onder de schadelijke uitgiften, waarvan de FIP het tentoonstellen op nationale en internationale tentoonstellingen heeft verboden.

fdc 1965

Bij dit kinderzegelvelletje was het vanwege PTT-voorschriften destijds niet toegestaan het gehele velletje op een FDC te plakken.

Graficus Gerrit Noordzij heeft de kindertekeningen binnen het uniforme kader van de kinderzegels gebracht door toepassing van grijs gekleurde tintvlakjes, waarin landsnaam, frankeer- en bijslagwaarde zijn verwerkt. Hiermee benadrukte hij het seriekarakter van de vijf kinderzegels met onderling geheel verschillend getekende onderwerpen.

Teneinde de werkzaamheden, verbonden aan de verkoop van de verschillende postzegels )door tussenkomst van de Nederlandse scholen te vereenvoudigen) zijn op uitdrukkelijk verzoek van de Stichting Nederlands Comité voor kinderpostzegels, speciale postzegelvelletjes vervaardigd. Door deze velletjes werd de Stichting verlost van de tijdrovende handelingen om losse postzegels uit vellen van honderd zegels te scheuren en die naderhand in enveloppen te stoppen.

Kenmerkende eigenschappen van de kindertekening

Het Maandblad Philatelie van november 1965 kraakt het tekenonderwijs in ons land. Het is ondermaats en bezit een laag peil. Van de kinderzegelafbeeldingen zijn “wij geschrokken”. Hij karakteriseerde de 18 cent kinderpostzegel op een bijzonder onprofessionele manier aldus: “De waarde van 18 cent is  genoeg om een kind nachtmerries te laten krijgen. Of, zoals een zachtzinnige vader-filatelist in een sadistische bui zei, om een lastige spruit ofwel aan het eten, ofwel naar bed te krijgen: ”En nu gauw, anders haal ik dat postzegelkind-met-waterhoofd!”
De schrijver van het negatief gestelde Maandbladartikel is hoogstwaarschijnlijk zelf begeleid en opgegroeid met het natekenen van voorbeeldtekeningen, waarbij hulplijnen bij het tekenen de weergave ervan moesten vergemakkelijken.

Deze tekenmethode van de ‘geleide expressie’ had een sterk verstandelijk inslag. Het is de schrijver helaas ontgaan dat o.a. onder invloed van de internationale kunstbeweging van de Cobra-groep (leden wonen in COpenhage, BRussel & Amsterdam, opgericht in 1948) de aanpak van het tekenonderwijs in ons land na 1955 drastisch is veranderd. Het sterk verstandelijke ingerichte tekenonderwijs maakte plaats voor de ‘vrije expressie’, waarin het gevoel en de beleving van het kind centraal komen te staan. De uitspraak van een van de Cobra-voormannen is Karel Appel geweest met de bekende uitspraak “Ik rommel maar een beetje an.”

nvph-1408nvph-1409nvph-1410

Tekenonderwijs

Bij het tekenonderwijs van kinderen staat de eigen persoonlijke aanpak, benadering en weergave centraal. De oorspronkelijke en originele tekenstijl van kinderen is voortaan het uitgangspunt.
Het ongeveer 3-jarige kind start het tekenen van een persoon met de frontaal afgebeelde en lichaamloze ´kop-poteling´ (hoofd met ogen, neus & mond en met daaronder twee benen, links en rechts een arm). Na deze en face-afbeelding komt naderhand de persoonsweergave van de zijkant (en profil). De 8 en 18 cent kinderzegels geven een frontale, en face-afbeelding, terwijl de 40 cent kinderzegel een en profil-weergave toont. Andere van de werkelijkheid afwijkende eigenschappen van kindertekeningen zijn:

  1. In en rondom de tekening bevinden zich [omtrek]lijnen.
  2. Onnatuurlijk kleurgebruik.
  3. De verhoudingen van de onderdelen zijn onjuist.
  4. Vereenvoudigde en weinig gedetailleerde afbeeldingen.
  5. De vormen van de lijntekening worden naderhand ingekleurd.

In 2000 heeft ontwerper Sieb Posthuma alle typische eigenschappen van kindertekeningen opgevoerd in de ontwerpen van de kinderzegels.

kind en avontuur kinderpostzegel 2000

Oproep

Wat zou het bijzonder leuk zijn dat ook Marja, Jan, Mientje, Marianne en Anton op postzegelblog hun belevenissen van jaren geleden zouden kunnen verwoorden. “Wat weten zij zich nog te herinneren van de prijsuitreiking in Tilburg? Wat hebben ze gekocht van het geld dat ze op het spaarbankboekje hebben gekregen? Wat is er gebeurd met de vergrote postzegelafbeelding, die ze mee naar huis hebben genomen? Wat is het meest imponerende geweest van de gehele postzegelontwerpactiviteit?”

prijsuitreikind kind 1965

Hoofddirecteur Posterijen, de heer A. de Vries, reikt de jeugdige ontwerpers elk een spaarbankboekje met 750 gulden uit. Op de foto staan naast De Vries, Mientje van der Beucken, Jan Winter, Marja Verhagen, Marianne Maasen en Anton van de Wekken.

Hopelijk zijn er postzegelblog-lezers die een van de jeugdige postzegelontwerpers weet te wonen, eventueel het adres weten te bemachtigen van de inmiddels midden vijftig geworden ‘ontwerpers’. Mijn adres luidt batehijlkema(ad)hetnet.nl.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Thematisch Nederland Nederland Kinderpostzegels



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (1 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (2) Schrijf een reactie

  • reintjedevos op 16 december 2013 om 14:32

    Liesbeth Schröder:

    http://www.britishpathe.com/video/holland-stamps/query/stamps

  • b.hylkema op 17 december 2013 om 00:28

    Door tijdelijk te veel aandacht aan de postzegelverkiezing 2013 te schenken, is de afronding van dit artikel niet geheel vlekkeloos verlopen.
    Inmiddels zijn twee tekstondersteunende illustraties aangebracht (zelfs één met onderschrift).
    Het artikel heeft een extra ‘bijdrage’ van Reintjedevos ontvangen in de vorm van een enkele minuten durend filmpje, waar Liesbeth Schröder bijzonder enthousiast over schrijft.
    Rein bijzonder bedankt voor je bijdrage.

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)