Veerkamps echte en on-echte postzegels - Postzegelblog

Veerkamps echte en on-echte postzegels

6

Deze bijdrage (met informatieve uitbreidingen) krijgt u pas vandaag onder ogen en niet (zoals gepland) vorige week zondag. Reden? Een dag voor het opsturen van de tekst naar de redactie, ontving ik uitgebreide én informatieve aanvullingen op het oorspronkelijke artikel van de ontwerper Joost Veerkamp!


Tijdens de presentatie van de molenpostzegels in de korenmolen van Wijk bij Duurstede ontvingen alle molenaars en/of vertegenwoordigers van de tien molens een ingelijst postzegelvelletje en een vergrote postzegelafbeelding.


Op dit ‘stilleven’ komen de ingelijste postzegelvelletjes en vergrote postzegelafbeeldingen beter tot hun recht.

Volgens de reactie van Lakei (22/6, 16.35 uur) op het artikel ‘Joost Veerkamp over molenpostzegels’ (22/6) heeft Veerkamp een unieke ontdekking gedaan: “Er bestaan molens met Russische tanden volgens de info-tekst van het postzegelmapje 484!”
Bij navraag blijkt deze ironisch bedoelde opmerking te hebben te maken met het afwijkende én onjuiste tekstgedeelte van het mapje: “In de positie van de wieken wisselen de lange ruststand (X) en de korte rustand (+) elkaar af.”
Bij het woord ‘rustand’ zijn twee letters ‘st’ door onoplettendheid vergeten, waardoor de cryptische reactie en/of aanmerking is ontstaan.

Een combinatie van mijn benadering en Veerkamps reactie als aanvulling én ondersteuning daarop (in cursief) lag voor de hand. Het artikel is nu in een (historisch & persoonlijk) bredere context geplaatst. Hierbij veel leesplezier en kijkgenoegen voor u gewenst.

Naderhand zullen nog eens originele ‘Veerkamps postzegelachtige benaderingen’ over politiek en maatschappij uit 1995 de revue passeren (én nu nóg aantrekkelijk!) o.a. over de ‘Kroonprinsdag’ anno 1995!

Joost Veerkamp

De geestelijke vader van de tien recent uitgekomen molen-postzegels is Joost Veerkamp, die vorig jaar met de runderrassen-emissie bij de “Verkiezing-Mooiste-Postzegel’ als winnaar uit de bus kwam. Overigens de eerste échte postzegelemissie van Joost Veerkamp!

Van iedere molen maakte Veerkamp een gestileerde tekening met behoud van karakteristieke, individuele én essentiële deelfacetten. De bevlogen en sterk in het onderwerp geïnteresseerde tekenaar-ontwerper heeft zich tijdens het ontwerpproces bepaald niet gemakkelijk gemaakt: “Voor de molenserie heb ik naast een gedegen ‘molenstudie’ het hele land doorgereisd, tientallen molens bezocht en gefotografeerd (op verzoek de molens te kruien, zodat de wieken in de goede stand kwamen te staan), en veel (vrijwillige) molenaars gesproken. Stuk voor stuk enthousiaste mensen, waarvan ik veel geleerd heb o.a. bij het (her)tekenen van essentiële details van een molen.”

Veerkamps album: functie en doel

Joost Veerkamp, bekend als illustrator, grafisch kunstenaar, schrijver, drukker/uitgever (Editions Obscure) en wonend in Heemstede, ontwerpt/vervaardigt naast prentbriefkaarten, affiches en prenten ook pseudo-postzegels (cinderella’s) en ieder jaar een aanvullend supplement voor ‘Het postzegelalbum van Joost Veerkamp’. In dit mij aansprekende album vinden aantrekkelijke, weerzinwekkende, gezochte, leuke, innovatieve en afschuwelijke cinderella-emissies met informatieve, humoristische en/of sarcastische teksten een plaatsje.



Joost Veerkamp:

“In mijn ogen zijn postzegels (en bankbiljetten in mindere mate) de enige dragers van beeldende kunst met werkelijk nut. Schilderijen zijn luxe onzin of kunst, maar postzegels functioneren: zij werken voor hun geld. Bovendien zijn ze de meest bescheiden vorm van beeldende kunst, niet alleen klein, maar ook nog bereid de zweepslag van een stempel te verdragen.
Daaruit volgt dat ze subtiel zijn. Klaarblijkelijk is een postzegel niet een klein postertje of klein fotootje, maar zijn er wetten, waaraan een geslaagde postzegel aan moet voldoen zonder dat die wetten ergens beschreven zijn.
En dat luidt weer tot een zelf gegeven opdracht van mijzelf aan mijzelf, om te onderzoeken waarom de ene serie wel geslaagd is en de andere serie niet. Daartoe heb ik me verplaatst in steeds een andere ontwerper. Ik ben als het ware steeds eenmalige in de leer gegaan bij een andere meester om achter het geheim te komen.
Om dit een beetje te structureren (en omdat op jonge leeftijd zo nodig het door mijn vader voor mij bij elkaar gespaarde Davos-album verkocht om van de opbrengst een elektrische gitaar te kunnen kopen [meisjes!]) heb ik mijn probeersels in een album bij elkaar gebracht.”

Veerkamps vormgevingsstudies

“Mijn series zijn vormstudies. Om het inhoudelijk wat aantrekkelijker te maken, heb ik de inhoud onder handen genomen. Maar geloof me: dit was bijzaak! Wat me interesseert is uitsluitend en alleen het geheim van de geslaagde postzegel te ontrafelen.
Wel wind ik me voortdurend op over de onzin om me heen. Als het te erg wordt, is een postzegelserie een mooie uitlaatklep. Soms ook is een visuele grap zo voor de hand liggend en eenvoudig te maken, dat ik deze uit een soort luiheid uitvoer.”

In 1995 amuseerde Veerkamp wekelijks de lezers van het NRC Handelsblad met een actualiteit of een opvallende bijzonderheid uit de maatschappij, de politiek of het dagelijkse leven steeds met behulp van gefingeerde postzegels (cinderella’s).

“In de jaren tachtig van de vorige eeuw werd het album zo populair dat NRC Handelsblad mij verzocht postzegels op de achterpagina te maken. Veel van deze postzegels, die binnen een week gemaakt moesten worden, hebben het album niet gehaald. Sommige van de series, die jij wilt bespreken, komen uit die periode. Daar de krant en de lezers ervan een andere doelgroep waren dan de albumbezitters, werden de series meer toegespitst op politiek en maatschappij. Er is daar dus een breuk te zien, vergeleken met het begin van het album, dat anarchistischer en vrijer van opzet was.”

Postzegelachtige reacties op postzegels

Zelfs wist hij in deze wekelijkse krantenrubriek officiële postzegels op een ‘postzegelachtige’ wijze te benaderen, te begeleiden en/of te ‘becommentariëren’ blijkens bijgaande voorbeelden.

Jamboreepostzegel

Joost Veerkamp staat niet achter discriminatie. Vandaar dat hij Jamboree-postzegel (nvph 1647) op 3 augustus 1995 van een aanvullende pseudo-postzegel-afbeelding (cinderella’s) heeft voorzien. De mannelijke scout heeft een vrouwelijke padvindster erbij gekregen. Veerkamp maakt door deze stunt de emissie compleet.

Het Algemeen Dagblad van 16 juni 1995 meldt naar aanleiding van een ontbloot bovenlijf van een mannelijke padvinder met stropdas en een hoed, dat een echte scout altijd zijn overhemd aanhoudt. Hoe heet het ook is. Reden? Daarop prijken zijn insignes.
Deze foto is in 1994 in Dronten genomen tijdens de 18e Europese Jamboree van 1 t/m 11 augustus 1994. Het was toen 30 graden en de padvinder stond juist op het punt een duik in het Veluwemeer te nemen.

Sailpostzegel

Op de Sail-Amsterdam emissie (nvph 1648) staan in Veerkamps benadering personen (Joop en John van het motorschip ‘Endemol´) centraal en niet oude en grote zeilschepen. Op de semi-postzegel (90 cent) hangen de vlaggetjes horizontaal, terwijl die op de echte postzegels (80 cent) deze vlaggetjes verticaal hangen.

Joost Veerkamp:
“De serie ‘Completering Jamboree’ toont een halfbloot meisje met een witte BH als reactie op de postzegel uit een emissie uit 1995, die feite uiteenviel in twee verschillende delen: Wereldjamboree en Sail Amsterdam (nvph 1647/48). Zowel Jamboree als Sail waren niet compleet zonder een nichten- of zusterzegel.
Het leek me een daad van rechtvaardigheid de vrouwelijke padvinder de plaats te geven, die zij verdiende. Een parodie blijft liefst zo dicht mogelijk bij het origineel. Vandaar dat er alleen inhoudelijk sprake was van een aanpassing. Op de achtergrond speelt mee dat de padvinderij nogal kuis is. Een padvindster alleen met een BH (en dat op een postzegel) zou nooit worden geaccepteerd. Vandaar.”

Van het evenement Sail Amsterdam is bekend dat John de Mol en Joop van den Ende er feitelijk de baas van waren. Ze staken er veel geld in met als gevolg, dat ze het evenement naar zich toetrokken. Met andere woorden ze stonden aan het roer en dit laat ik zien op de flankerende postzegel.”

Kinderzegels 1951

Op de kinderpostzegels van 1951 (nvph 573/77) staan kinderen uit bepaalde milieus centraal: [1] een plattelands kind, [2] een kind in een wijk met in aanbouw zijnde huizen, [3] visserskind, [4] een fabriekskind en [5] een staskind. Veerkamp daarentegen gebruikt een andere invalshoek, namelijk ‘Kleurrijk Nederland’. Buitenlandse kinderen die in ons land wonen en opgroeien: [1] Bosnië, [2] Iran, [3] Somalië, [4] Joegoslavië, [5] Irak en [6] Afghanistan.
De achtergrondafbeeldingen van deze postzegels zijn gelijk gebleven. Een persoonsverwisseling heeft er slechts plaats gevonden. Voor de 25 cent afbeelding heeft de ontwerper geen bestaande achtergrond kunnen gebruiken.

Joost Veerkamp:
“De kinderzegels van Cas Oorthuys werden eigenlijk door hem als een hommage aan de wederopbouw van na de oorlog gemaakt. De oorspronkelijke serie is zo sterk, dat er bijna een magie in het spel is. Om er niet al te oppervlakkig me om te gaan, heb ik er nuances in aangebracht. Maar feitelijk is deze reeks niet meer dan een kopie, ter wille van de kleur- en compositieonderzoek”.

Kinderzegels 1984

Veerkamp heeft op het idee van ontwerper Joost Swarte van de kinderzegels 1984 ‘Het kind en het stripverhaal’ (nvph 1316/19) een bewonderenswaardige nabootsing weten te creëren. Hierover informeerde ik u op 3 juli 2011 uitgebreid. Links op iedere postzegel staat: “Naar Joost Swarte.”
Ook op deze kinderzegels figureren sprekende kinderen als volwassenen en sprekende volwassenen als kinderen in de vorm van een stripverhaal met tekstballonnen. Door woordspelingen ontstaan onverwachte wendingen, waarin het steeds om geld draait. De conclusie van deze strip luidt: ”Gevolgen zijn onafwendbaar.”

Joost Veerkamp:
“In de serie gebeurt iets dat Joost Swarte in zijn andere postzegels niet meer haalde. Ook binnen het oeuvre van Swarte staan deze postzegels op eenzame hoogte. Ik heb me al duizend keer afgevraagd, hoe hij dit flikte. Ik ben er nog niet achter. Ook mijn onderzoek heeft dat nog niet opgelost. Wel wees hij me op de kracht van de combinatie zwart-rood, waar Swarte nog geel aan toevoegde. De vormgeving van de waarden is onnavolgbaar gebleken. Die kan heden ten dage met alleen de ‘1’ niet meer benaderd worden. Ook het strakke statenplan van de postzegels is een vondst van de eerste orde. Hoewel de kleuren van de plaatjes ingetogen zijn, werken ze precies goed. Overigens vind ik (maar dit doet voor een vormgever niet ter zake) de Swarte-postzegels inhoudelijk zeer zwak, o niet te zeggen: flauw.”

Veerkamps overdenking

“U zult ongetwijfeld wel hebben gemerkt dat ik anders tegen postzegels aankijk dan de verzamelaars doen. Na 25 jaar postzegels maken, weet ik wel ongeveer hoe het niet moet en het is me duidelijk geworden dat postzegelontwerpen een vak apart is. Je kan daar geen willekeurige ontwerper aanzetten.”

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Thematisch Nederland Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (1 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (6) Schrijf een reactie

  • aadb op 30 juni 2013 om 12:24

    Joost geeft duidelijkheid en dat is bij de meeste ontwerpers ver te zoeken
    Het beeld de waarde en herkomst daar draait het om .De functie gebruik, in de huidige tijd is voor behouden aan de een smal assortiment kleine zegeltjes de andere zegels zijn immers door onhandig formaat en na het los maken niet echt geschikt als middel om de filatelie te promoten .De beeld flarden uit schilderijen verminkt door de tanding psychopaten die hopelijk op hun retour zijn ,geven aan hoe het niet moet .Er zijn nog een tiental aanhangers van deze mislukte emissies maar ook deze zullen juist door de uitgave van de Joost Veerman zegels tot inkeer komen .Dat het kleur gebruik dat ik in een eerdere bijdrage als mislukte foto,s neerzette toch zijn functie heeft blijkt uit de waardering die de zegels hebben gehad .Het moet gezegd ook ik ben bij nader inzien een fan van deze uitgave geworden ,een uitgave die er uitspringt en die bij gebruik op een poststuk meerwaarde geeft .Zij die mij kennen zullen verbaasd lezen dat ik bij nader inzien de handen op elkaar krijg voor deze uitgave maar zo zie je maar weer dat de eenvoud
    de duidelijkheid geeft in de beoordeling .

  • Brian A. Taylor op 4 juli 2013 om 16:34

    Rohse ontwierp veertig jaar lang tussen 1955 en 1995 regelmatig postzegels voor de Deutsche Bundespost. Ook met zijn postzegelontwerpen, raakte ik heel vroeg bekend. De eerste, langlopende serie frankeerzegels waarmee een hele generatie Duitsers vanaf 1966 is opgegroeid, is een mooi voorbeeld van zijn grafische stijl. De postzegels met gravures van historische monumenten (waaronder bovenstaande trapgevel uit Flensburg) zijn eenkleurig en in plaatdruk.

  • AvN op 7 juli 2013 om 12:00

    Van het één komt het ander. Wordt er nu geschreven over een verschrijving van Ruststand naar Rustand, verschrijft AADB zich in de achternaam van Joost welke uiteraard VEERKAMP is en niet Veerman!! :-)

  • Beth M. Parrish op 8 juli 2013 om 13:35

    Vanaf 1 juli 2010 staat er geen euroaanduiding op de postzegels meer maar een cijfer. Op deze postzegels staat Nederland 1, bedoeld voor post tot 20 gram met een bestemming binnen Nederland.

  • Rosella M. Workman op 10 juli 2013 om 05:39

    Vanaf 1 juli 2010 staat er geen euroaanduiding op de postzegels meer maar een cijfer. Op deze postzegels staat Nederland 1, bedoeld voor post tot 20 gram met een bestemming binnen Nederland.

  • Dante O. Burgess op 10 juli 2013 om 13:55

    Vanaf 1 juli 2010 staat er geen euroaanduiding op de postzegels meer maar een cijfer. Op deze postzegels staat Nederland 1, bedoeld voor post tot 20 gram met een bestemming binnen Nederland.

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)