Troonwisselingen: komen en gaan van vorsten en . . . postzegels - Postzegelblog

Troonwisselingen: komen en gaan van vorsten en . . . postzegels

5

De troonwisseling wordt deze keer op twee postzegels door levensechte, levendige portretten van Beatrix en Willem-Alexander origineel verbeeld. Op de ‘afscheidspostzegel’ is de koningin vrolijk glimlachend geportretteerd. Op de ‘welkomstpostzegel’ staat de toekomstige koning opgewekt te glimlachen. Beide postzegels hebben betrekking op een periode rondom de troonwisseling, terwijl alle vorige troonwisselingen op postzegels één moment, de inhuldiging, centraal stelden.

Tijdens en na de verschillende troonwisselingen in ons land worden er inhuldigingspostzegels, regeringsjubileumpostzegels en langlopende frankeerpostzegels uitgegeven. Per koning of koningin blijken daarbij overeenkomsten, maar ook tegenstellingen te bestaan.

Regeringsperioden van de koning en koninginnen van het Koninkrijk der Nederlanden

  • koning Willem II van 1840 t/m 1849
  • koning Willem III van 1849 t/m 1890
  • koningin Emma van 1890 t/m 1898 als regentes
  • koningin Wilhelmina 1898 t/m 1948
  • koningin Juliana van 1948 t/m 1980
  • koningin Beatrix van 1980 t/m 2013
  • koning Willem-Alexander van 2013

De onaangenaam verraste kroonprins Willem III

Een dag na de verjaardag van Beatrix zei kroonprins Willem-Alexander: “et is een grote eer voor mij om mijn moeder te mogen opvolgen.” Deze uitspraak is bijzonder tegengesteld aan die van Willem III, die onaangenaam verrast werd, toen van hem verwacht werd dat hij zijn vader zou opvolgen.

Willem III was nog prins van Oranje toen hij ons land verliet, waarvan hij schoon genoeg had ná de grondwetswijziging in maart 1848. Door deze wijziging onder leiding van Thorbecke werd de koninklijke macht fors ingeperkt. Voortaan is de koning onschendbaar en zijn de ministers verantwoordelijk (zoals dat nog steeds het geval is).

Volgens Willem had zijn vader, koning Willem II, daar nooit aan mogen toegeven. Willem liet zijn vader weten dat hij weigerde nog langer troonopvolger te zijn. Mokkend vertrok hij naar zijn maîtresse in Engeland (hij had er meerdere gehad mét als gevolg bastaardkinderen!).
Twee maanden na zijn aankomst in Engeland, op 15 maart 1849, overleed de Nederlandse koning na een val op een stoomschip, dat hij in Rotterdam bezichtigde. Daarmee zou Willem III meteen de nieuwe koning moeten worden. De minister van Buitenlandse Zaken reisde naar Londen in de angst dat hij niet akkoord zou gaan, of niet mee terug zou komen.
Willem accepteerde zijn lot, hoewel hij zich zijn hele ambtsperiode (1849 – 1890) bleef verzetten tegen de beperkte bevoegdheden, die hij had vergeleken bij zijn vader en grootvader. Hij trouwde eerst met Sophie van Württenberg (drie kinderen, die jong stierven) en hertrouwde (op 61-jarige leeftijd) naderhand in 1879 met (de 41 jaar jongere) Emma van Waldeck-Pyrmont.

Inhuldigingspostzegels van de koning en koninginnen

In dit artikel gebruik ik steeds jaartallen in plaats van nvph-nummering. Hiermee/hierdoor kunt u zich een beter en overzichtelijker tijdsbeeld vormen.

1849

Voor koning Willem II kon geen inhuldigingspostzegel uitgegeven worden, omdat bij zijn inhuldiging in 1849 nog geen postzegels in ons land werden uitgegeven. De eerste postzegelemissie verscheen pas in 1852.

1890

Ook voor koningin Emma is geen inhuldigingspostzegel uitgegeven. Zij trad namens de 10-jarige Wilhelmina op als koningin-regentes.

1898

Toen Wilhelmina 18 jaar werd in 1898, kon ze als koningin ingehuldigd worden. Ter gelegenheid van de inhuldiging verscheen op 6 september 1898 een inhuldigingspostzegel van één gulden, algemeen bekend onder de naam ‘Kroningsgulden’.

1948

Op 6 september 1948 vond de inhuldiging van koningin Juliana plaats. Op 7 september verschenen twee Inhuldigingspostzegels (nvph 506/07), waarop Juliana frontaal is afgebeeld.

1980

In 1980 wordt Beatrix 30 april als koningin ingehuldigd. Op dezelfde dag wordt ook de bijpassende
inhuldigingspostzegel (nvph 1200) uitgegeven met een frontaal portret (gefotografeerd door prins
Claus op haar 41e verjaardag op 31 januari 1979 van Beatrix in de tuin van kasteel Drakensteijn) met op
de achtergrond een detail van de Nieuwe Kerk in Amsterdam.
Door Beatrix zonder officiële symbolen en versierselen op de postzegel te plaatsen, komt ze menselijk
over. Door de inhuldiging in de Nieuwe Kerk verandert ze van ‘mens-naar-symbool’.

Regeringsjubilea van de koning en koninginnen

1864

In 1864 verschijnt er naar aanleiding van het 25-jarig regeringsjubileum van koning Willem III een nieuwe emissie langlopende frankeerpostzegels (nvph 4/6). Of er destijds ook sprake is geweest van ‘regeringsjubileum-emissie’ heb ik (nog) niet kunnen ontdekken.

Koningin Emma heeft te kort geregeerd om voor een regeringsjubileum in aanmerking te kunnen komen.

1923 – 1938 – 1948

Koningin Wilhelmina krijgt bij haar 25-jarig (1923), bij haar 40-jarig (1938) en bij haar 50-jarig regeringsjubileum (1948) regeringsjubileumpostzegels.

1973

Koningin Juliana krijgt in 1973 bij haar 25-jarig regeringsjubileum ook een herdenkingspostzegel.

2005

Koningin Beatrix haar 25-jarige regeringsemissie (blokje van vijf postzegels) verschijnt in 2005.

Langlopende frankeerpostzegel-emissies van de koning en koninginnen

Tijdens de regeerperiode van koning Willem III zijn op 31 oktober 1852 de eerste postzegels met een afbeelding van koning (nvph 1/3) in ons land. Naderhand verschenen er emissies in 1864, 1867 en 1872(met de leeftijd overeenkomende afbeeldingen van de koning).

Tijdens de regeerperiode van koningin-regentes Emma verschenen er frankeerzegels met een jeugdportret van Wilhelmina met hangend haar.

In de 50-jarige regeerperiode van koningin Wilhelmina zijn vier frankeerzegelemissies uitgegeven: 1899 bontkraag, 1924 Veth-type, 1940 een 1947 (met de leeftijd overeenkomende afbeeldingen van de koning).

Tijdens het bewind van koningin Juliana zijn er drie emissies verschenen: 1949 en face, 1953 en profil en 1969 Regina.

Koningin Beatrix heeft in haar 33-jarige regeringsperiode het steeds moeten doen met slechts één tijdloos ontwerp, dat qua kleurstelling in de loop der jaren drie is aangepast: 1981 zwart, 1991 inversie en 2002 tweekleurig.

Troonwisseling-postzegels 2013: spreken is zilver, zwijgen is goud

Vanaf 25 maart is ter ere van de aanstaande troonwisseling het eerste velletje met vijf Beatrix-postzegels verkrijgbaar via www.postnl.nl en bij alle Bruna-vestigingen. Medio mei zijn de koning Willem-Alexander-postzegels in velletjesuitvoering pas verkrijgbaar.

Op de achtergrondfoto van beide velletjes staat de inhuldiging van de koningin (overigens eerder op postzegels afgebeeld) en die van de (toekomstige) koning als waardig en officieel moment centraal. Goud als achtergrondkleur bij Beatrix (duidt op de afgeronde en geslaagde regeerperiode) en zilver bij Willem-Alexander (accentueert de verjonging en vernieuwing van het koningschap).
Hierbij past heel goed het spreekwoord “Spreken is zilver en zwijgen is goud”. Na de troonswisseling krijgt koning Willem-Alexander het ‘spreekrecht’ en prinses Beatrix het ‘zwijgrecht’.

Op deze Beatrix-postzegel, de laatste emissie waarop zij als koningin staat, ziet zij als moeder glimlachend naar haar zoon (accentuering van de hechte familieband). Op de eerste Beatrix-emissie, de inhuldigingspostzegel (nvph 1200), ziet zij haar landgenoten ook glimlachend tegemoet.
Of de omvang, variatie én uitbreiding van de troonswisseling-postzegelserie van dit jaar met de (bewonderenswaardige én achtingswaardige) inventiviteit van de ontwerpster heeft te maken of met de toenemende populariteit van het Oranje Huis samenhangt, is me niet duidelijk. Zeker is wel dat velen, ook in het buitenland, reikhalzend naar deze postzegels uitkijken.

Bij de troonwisseling worden niet alleen op de postzegels de gezichten van koningin en de kroonprins opgevoerd, maar ook op een 2 euromunt en inhuldigingsvlag.

Bewaarmap

Op 25 maart brengt PostNL ter gelegenheid van de troonwisseling ook een speciale bewaarmap uit in de vorm van een drieluik voor de Beatrix-postzegels en Willem-Alexander-postzegels. Op de omslag van deze map kijken moeder Beatrix en zoon Willem-Alexander elkaar aan. Een montage van dezelfde foto’s en profil, die voor de postzegels zijn gebruikt.
Op de andere pagina’s aan de buitenzijde staan foto’s van toen nog prinses Beatrix met Willem-Alexander als baby en van koningin Beatrix met een volwassen Willem-Alexander.

Aan de binnenzijde van de bewaarmap bevindt zich links het postzegelvel met de vijf Beatrix-postzegels en op de binnenzijde rechts is er plek voor de vijf Willem-Alexander-postzegels, die halverwege mei worden uitgebracht.
Op de pagina’s achter de twee postzegelvelletjes staan als verrassingseffect twee andere foto’s. Achter de Beatrix-postzegels is dat een familiefoto van toen nog prinses Beatrix met prins Claus en hun drie zoons op jonge leeftijd. Voor het beeld achter de Willem-Alelexander-postzegels is voor een recente opname gekozen van toen nog de prins van Oranje met prinses Maxima en de drie prinsesjes.
De troonswisselingpostzegels zijn net zoals de bewaarmap ontworpen door Meike Nip, senior artdirector van Ping-pong Design uit Rotterdam.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Nederland Nederland Koningshuizen



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (2 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (5) Schrijf een reactie

  • Reintjedevos op 3 maart 2013 om 08:19

    “Koningin Beatrix heeft in haar 33-jarige regeringsperiode het steeds moeten doen met slechts één tijdloos ontwerp, dat qua kleurstelling in de loop der jaren drie is aangepast: 1981 zwart, 1991 inversie en 2002 tweekleurig.”

    En dan vergeten we de iriodin kleuren en de aanpassingen van het portret zelf!

    En de verschillen in tanding/papier…

    Maar ja, we gaan het de verzamelaar niet moeilijker maken dan het is!

  • b.hylkema op 3 maart 2013 om 10:02

    Reintjedevos: “Het gaat hierbij om de grote overzichtelijke lijn en niet over de varianten en variaties daarin.
    Graag zou ik van jou hierbij een reactie willen lezen, waarin o.a. de ‘aanpassingen van het portret zelf’ nader aan de orde komen. Lijkt me een aantrekkelijk, aanvullend én completerend onderdeel bij dit artikel. Bij voorbaat mijn dank (en die van de lezers) voor jouw welwillende medewerking.”

  • Reintjedevos op 3 maart 2013 om 19:24

    KISS!

    Keep it simple and stupid!

    Het onderwerp was troonwisselingen en daarin is dit uitstekend geslaagd ;)

  • J.S. op 4 maart 2013 om 10:30

    Wordt vervolgd met portretwisselingen…..???? ;-)

  • Hjalmar op 22 april 2013 om 13:54

    Die van beatrix is nog steeds het mooiste.
    Daarom deze variant voor Willem Alexander:
    http://youtu.be/ZO6ww3upiU8

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)