MooiNL–2013: bekroning streekdracht Bunschoten-Spakenburg

1

De vijf verschillende postzegelafbeeldingen van regionale en ouderwetse streekdrachten van de emissie MooiNL-2013 geven stuk voor stuk een deel van een groter geheel. Het ontwerpersduo van Studio Pot & Van der Velden beperkte zich tot de kenmerkende hoofdbedekking van de vrouwen in de vijf plaatsen Staphorst, Bunschoten-Spakenburg, Marken, Walcheren en Noordoost Veluwe. Door de op één onderdeel gerichte aandacht ontstaat eenheid in de reeks.

De variatie bij streekdrachten is enorm, zowel in plaats als in tijd.

Ongermuts: ontwikkeling van het Spakenburgse mutsje

De kleine en zeer fijn gehaakte Spakenburgse mutsjes (die vrouwen achter op het hoofd dragen) zijn een in het oog springend én beeldbepalend onderdeel van de dracht in Bunschoten-Spakenburg. Omstreeks 1900 lieten jonge vrouwen in het tweelingdorp bij de daagse dracht de bovenmuts weg. De tussenmuts (eigenlijk eentje van de ondermutsen) werd als dé ondermuts zichtbaar, hier ongermuts genoemd. Aanvankelijk in gebreide uitvoering, bestaande uit grote en kleine geometrische figuren.

Omstreeks 1915 kwam de gehaakte ongermuts in de mode met zes kleine rozetvormige gehaakte motieven met een aantal rijen picotjes (fijn gekartelde, uitstekende en versierende band). Later kreeg deze rand de uitstraling van een los bandje, waar de motiefjes aangezet werden. Een extra rij picotjes maakte het geheel compleet.

Omstreeks 1945 werd het aantal rozetten teruggebracht tot vier. Het sterker stijven van de ongermuts werd toen ook ingevoerd en mode. In een nog later stadium (zestiger jaren) kreeg het hoofddeksel een voor- en een achterkant, die één motief bezat, bestaande uit veel kleine motiefjes. De gehaakte en decoratieve ongermutsen worden nu nog steeds op dezelfde manier gemaakt.

Aantrekkelijke verbinding heden – verleden

Deze MooiNL-emissie accentueert op cultuur-historisch gebied een specifiek detail van de regionale streekdracht in woord en beeld op een weloverdacht inzichtelijke en doeltreffende wijze. ’t Is geheel in overeenstemming met het voorspelbaar traditionele en trage tempo van weleer.

Op een fris paarsgekleurd en ‘van-de-zijkant-gezien’ silhouet van een paspopkop is de zwart-wit gekleurde hoofdbedekking voor vrouwen, de ongermuts, geplaatst. Deze eigentijdse kleurtegenstelling hiervan in combinatie mét twee actuele kleurenfoto’s en twee monochroom getinte historische foto’s op de velrand verenigt het postzegelonderwerp het heden met het verleden. Een zacht gekleurde beige tussenlaag achter de vijf postzegels en vier foto’s (mét korte teksten) verhoogt het postzegelvelletje tot een aaneensluitend totaalbeeld.

  • Op beide actuele achtergrondfoto’s in kleur staan [1] een vrouw met ongermuts en kraplap op de rug gezien en [2] de haven van de vissersplaats Spakenburg met botters.
  • Op beide historische foto’s staan [3] een moeder en dochter in streekdracht nabij de haven, [4] een straatje met huizen in het boerendorp Bunschoten.

Bunschoter-Spakenburgse postzegels

Aan de streekdracht van Bunschoten-Spakenburg is tweemaal eerder op Nederlandse postzegels aandacht geschonken.

In 1960 verschenen er op de kinderzegels (nvph 747/51) getekende afbeeldingen van meisjes in klederdracht uit Marken, Volendam, Bunschoten, Hindeloopen en Huizen. Opvallend bij het Bunschotense meisje is de kraplap, een hard gesteven schouderbedekking (die ze op het bovenlijf draagt) voorzien van gebloemd of gestreept katoen.

Bijgaande maximumkaart geeft een ruimere kijk op de postzegel. Deze kaart ondersteunt en vult de postzegelafbeelding aan, waardoor de postzegel in een breder, betekenisvoller en meer omvattend perspectief wordt geplaatst.

Op de klederdracht-postzegel van de emissie Grenzeloos Nederland-Suriname (nvph 2756) staan twee dames en een kind (zie kinderzegelafbeelding 1960) in de Bunschoter-Spakenburgse dracht als tegenhangsters van twee Surinaamse vrouwen, die een kotomisi dragen. Deze jurken maakten door opvullingen Creoolse vrouwen in de slavenperiode onaantrekkelijk voor plantage-eigenaars.
Een parallelle camouflagefunctie bezit de schouderkap voor vrouwen uit Bunschoten-Spakenburg. Dit (vooral voor mannen) verhullende kledingstuk geeft vrouwen een weinig aantrekkelijke, uitdagende en vrome uitstraling (uiterlijk).


’t Is jammer dat op de maximumkaartafstempeling Amsterdam (in plaats van Spakenburg) staat.
De prentbriefkaartenspeurder van de Kontactgroep Voor het Kind & Maximafilie heeft in de loop der jaren een omvangrijk netwerk van prentbriefkaartenuitgevers (met hun specifieke specialiteiten) weten op te zetten. Voor hem wordt het hierdoor steeds gemakkelijker en overzichtelijker waar de ‘juist-bij-een-postzegelafbeelding-passende-ansichtkaart’ is te vinden. Enige (achtergrond)kennis van het postzegelonderwerp is bij het zoeken van een kaart uiteraard wel noodzakelijk.


Gratis online postzegelcatalogus
Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland Klederdracht

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (1 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading ... Loading ...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (1)

  • aadb op 3 februari 2013 om 16:54

    @Tsja hadden we dat duidelijke mooie stempeltje maar nu zitten we met dat wagenwiel bah waardeloos gedoe filatelistische barbaren zijn het daar bij postnl .

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)